atrocious, horrible, cruel.
Ոչ եթէ զինուորական զինուք քաջալերիմք, եւ ոչ սաստկատեսակ եւ ամենաչար խոշտանկութեամբ. (Կիւրղ. ի կոյսն.) (այժմու յն. ոսկետեսակ եւ ամենագեղեցիկ խոշտանգանօք)։
to render intense, violent or strong, to strengthen, to augment, to increase;
— զպատերազմն, to foment, to exasperate warfare;
to turn the enemy's flank;
— զհրամանն արքունի, to enforce the king's command.
κραταιόω, στερόω roboro, fortifico, firmo. Տալ սաստկանալ. զօրացուցանել, պնդել. յաւելուլ յուժգնութիւն. սաստկացնել, ուժով ցնել, վրայ տալ.
intensity, vehemence, impetuosity, rage, violence;
rigour, rigidity, severity, rudeness;
grievousness, enormity, extremity.
κράτος, βίαιον, ἁποτομή fortitudo, robur, violentia, abscissio եւ այլն. Սաստիկն գոլ եւ հատու. ուժգնութիւն. ոյժ. բռնութիւն. խստութիւն. սաստ. եւ Առաւելութիւն.
Սաստկութիւն անզգամութեան։ Հոգւով սաստկութեամբ։ Տես զքաղցրութիւն եւ զսաստկութիւնն աստուծոյ. ի վերայ կոր ծանելոցն սաստկութիւն, եւ ի վերայ քո քաղցրութիւն աստուծոյ։ Զի մի յորժամ եկից, սաստկութեամբ վարեցայց.եւ այլն։
to kill, to slay, to massacre, to put to death, to take away life, to butcher, to slaughter, to exterminate, to extirpate;
to destroy, to overthrow, to make havoc of, to get rid of.
Satan, demon, devil, evil spirit;
cf. Սատան;
cf. Բանսարկու.
զլեզուսն գործարան տուեալ սատանայի։ Դրունք դժոխոց՝ սատանայ եւ կամարարք իւր. (Շ. ընդհանր. եւ Շ. թղթ.։)
devilish, satanical, diabolical.
evil-minded, as wicked as the devil, very malicious, diabolical, devilish.
to help, to assist, to aid, to cooperate, to contribute, to serve;
to do, to labour.
Զի նա սատարեալ էր տեղեկութեամբ վասն նորա. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
cf. Սատր.
Առին ի ձեռս տապարս եւ սատիրս եւ սատուրս. հերձուին զդուրս վանաց։ Դահիճն ուժգին հարեալ սատրով՝ եհատ զոտսն ի ծնկաց. (Ճ. ՟Ա.։ Հ. օգոստ. ՟Ժ՟Զ.։)
satyr, faun.
Առին ի ձեռս տապարս եւ սատիրս եւ սատուրս. հերձուին զդուրս վանաց։ Դահիճն ուժգին հարեալ սատրով՝ եհատ զոտսն ի ծնկաց. (Ճ. ՟Ա.։ Հ. օգոստ. ՟Ժ՟Զ.։)
to plant separately.
to become elevated, to appear high;
to take ill, to be or get angry;
not to deign to.
Բարձրանալ որպէս սար. բարձրամտիլ. դժուարիլ. զայրանալ, զչարիլ.
form, fashion, manner, resemblance;
custom, habit, usage;
յայնմ —ի, in that state;
ըստ —ի, so as, as;
այսպիսի —իւ, so, in such a manner.
Այլ սարս է գրոց զմինչդ դնել յանյայտական ժամանակի։ Մինչն սարաս է աստուածային գրոց՝ եդեալ սահման անհասկանալի. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)
tinnunculus or kestrel.
cf. Սարդենի.
laurel;
cf. Սարդի.
cornelian.
Սարդիոն բժշկական զօրութիւն ունի, որ զհատեալն ի սրոյ բժշկէ. եւ է շիկագոյն արիւնատեսիլ. (Տօնակ.։)
black-bird.
Սարեկ, եւ տարմ. սղըրճուղ. (Բժշկարան.։)
crater, cup, large goblet;
քամել զ—, to drink off, to quaff.
որպէս յն. κρατήρ crater. Խառնարան. անօթ գինւոյ. բաժակ մեծ. նուիրանոց. թաս.
cf. Սարկաւագարան.
to serve, to minister, to attend;
to be served or attended.
Ի պաշտօնէից կարգի օծան (ղեւտացիք), զի սարկաւագեսցեն ահարոնի։ Պահելով (զսուրբն գրիգոր ի վիրապի) որպէս քահանայ ի խորանի, սարկաւագեալ ի խարամանեաց օձիցն, այլ արժանապէս սպասաւորեալ ի հրեշտակաց սրբոց. (Վրդն. թուոց. եւ Վրդն. լուս.։)
deaconship, deaconry;
service, ministry.
Ի ծնողացն իմոց աբիբաս կոչեցայ, արժանաւորեալ սարկաւագութեան աշտիճանի։ Սրբէ զղեւտացիսն սրսկմամբ ի գործ սարկաւագութեան։ Նայեցեալ ի սարկաւագութիւն ժողովոյն՝ հրեշտակք պատասխանէին նմա ի քարոզութեանն զտէր ողորմեա։ Յիշեա տէր զքահանայութիւնս մեր, եւ որ ի քրիստոսի զստրկաւագութիւնս. (Ճ. ՟Բ.։ Նախ. թուոց. Լմբ. պտրգ.։ Պտրգ. բրս.։)
cf. Սարոստանեայք.
Քարոզ եւ առաքեալ խուժագուժ սարոստանեաց լինելով. (Կաղանկտ.։)
mountaineers.
Քարոզ եւ առաքեալ խուժագուժ սարոստանեաց լինելով. (Կաղանկտ.։)
frightful, dreadful, tremendous, appalling, horrible, terrible;
enormous, stupendous, wonderful.
φρικτός, φοβερός tremendus, horrendus, horribilis. Արժանի սարսափելոյ. ահարկու. ահագին. սոսկալի. քստմնելի. սահմակելու.
cf. Սարսափիմ.
φρίττω horreo. որ եւ ՍԱՐՍԱՓԻԼ. Սարսիլ յոյժ հանդերձ սօսափմամբ կամ սարսռալով. սոսկալ. դողալ. զրհուրիլ. քստմնիլ. խռովիլ. ձեռքը ոտքը դող ինկնալ, պաղիլ, փշաքաղիլ, սահմակիլ, խիստ վախնալ, տակնուվրայ ըլլայ.
to cause terror, to strike with consternation, to cause to shudder or shiver with fear or horror.
Երկիւղն՝ որ ի հրէիցն, յոյժ սարսափեցուցանէր զաշակերտսն. (Նանայ.։)
start, thrill, cold shiver, shudder.
Յորժամ ստէպ ոք յօրանչիցէ, սարսափիւն գայ զոսկերօքն. (Եզնիկ.։)
Մահ յոյժ ահագին, եւ սարսափման լսողաց արժանաւոր։ Գործեաց եւ զանլուր եւ զանկարծելի չտրիս, եւ զսարսափման լսողաց արժանաւոր. (Խոր. ՟Գ. 16. եւ 24։)
cf. Սարսափ.
Յորժամ ստէպ ոք յօրանչիցէ, սարսափիւն գայ զոսկերօքն. (Եզնիկ.։)
Մահ յոյժ ահագին, եւ սարսափման լսողաց արժանաւոր։ Գործեաց եւ զանլուր եւ զանկարծելի չտրիս, եւ զսարսափման լսողաց արժանաւոր. (Խոր. ՟Գ. 16. եւ 24։)
cf. Սարսափելի.
Յորժամ մատիցես ի բաժակն սարսելի, իբր անտի ի կողոյն իսկ ըմպելոյ այնպէս մատիցես յառաջ։ Բաժակ մահուն՝ ամենեցուն սարսելի, Եղեւ աշխատելոցն կարօտելի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39. եւ Ոսկ. ննջ.։)
to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.
to shake, to cause to totter or shiver with fear.
Չարչարեալքս վասն քրիստոսի զդժոխս սարսեցուցին. (Եփր. երաշտ.։)
cf. Սարսռալից.
Ուր իցէ սարսուռ յոյժ.
cf. Սարսռալից.
Սարսռալի բարբառ, կամ իրաւունք, կամ ցաւակցութիւն, կամ կեանք։ (Ոսկ.անոմ.։ Արիստակ. մկրտ.։ Բրս. հց.։ Ածաբ. ժղ.։)
to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.
Յորժամ լինի ձմեռն, ո՞չ սարսռոյք։ Ո՛չ սարսռիմք, եւ ոչ տապանամք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Սարսափելի.
Որ եւ յոյժ իսկ սարսռելի է անուն արտաքին խաւարին. (Պիտառ.։)
cf. Սարսռամ.
Յորժամ լինի ձմեռն, ո՞չ սարսռոյք։ Ո՛չ սարսռիմք, եւ ոչ տապանամք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
moveable, everchanging, unstable.
Ուր իցէ սարսուռ շատ. ի բնէ դիւրաշարժ՝ դիւրասասան. սարսռասէր.
cf. Սարտչիմ.
Պետրոս սարտեար անշարժդ. (Ճ. ՟Ա.։)
to be shocked at, estranged, alienated, to have an aversion to, to withdraw, to abandon;
to be horrified, scared, to take umbrage;
— ի ստենէ, to be weaned, disaccustomed.
Պետրոս սարտեար անշարժդ. (Ճ. ՟Ա.։)
whirring, flapping the wings, flying about, hovering, soaring.
like Saul.
urn, amphora, pot, pitcher, jug, jar.
(որպէս թէ Փորով աման. լծ. եւ այազգ՛՛. սէպու, զաֆուլ). Խեցեղէն անօթ ջրոյ, գինւոյ, իւղոյ, եւ այլն. կոյժ. դոյլ. թակոյկ. ստոման. մար, եւ տիկ. փարչ, պարտագ, թէստի. յն. պէսպէս բառիւք. ὐδρία, hydria, κεράμιον, vas fictile, στάμνος, urna, νέβελ, (բառ եբր) uter, lugena, γομόρ, gomer (եբր. խօմէր), κοτύλη, sextarius. տես (Ծն. ԻԴ. 14 = 46։ Դտ. Ե. 16 = 20։ Գ. թգ. ԺԵ. 12 = 16։ ԺԸ. 34։ ԺԶ. ԺԲ. 6։ Յհ. Թ. 26։ Եւ եսայ. Ե. 10։ Մրկ. ԺԴ. 13։ Ղկ. ԻԲ. 10։ եւ Ել. ԺԶ. 33։ Եբր. Թ. 4. եւ այլն։)
cf. Սափրողականն.
Սեպհական սափրչի, եւ բժշկի վիրաց.
Սափրական արհեստն խոցէ եւ բուժէ. (Եփր. խրատ.։)
to shave, to shear;
cf. Մօրուք.
Յառաջագոյն զպարկեշտութիւն սափրեալ ի նմանէ՝ յետոյ եւ զզօրութիւնն սափրէ (ընդ վարսս գլխոյն)։ Թաւագէսք են, որ ոչն սափրին ամենեւին։ Սափրեալ յայլոց. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.
Եւ այն եւս իմն աւելի դժնդակագոյն է, եւ սգան (զգան) իսկ ոչ ցաւոցն. (Ոսկ. ես.։)
in mourning;
mournful;
սուգ առնուլ —օք, to wear mourning.
Լուեալ ժողովրդեանն զբանն զայն՝ սուգ առին սգաւօրք (այսինքն սգաւոր իրօք). (Ել. ՟Լ՟Գ. 4։)
mourning;
grief, pain.
cf. Սեբինէ.