Definitions containing the research ժ : 10000 Results

Հողմավար, աց

adj.

weather-driven;
whirled about by the wind.


Հողմափայտ

s. bot.

celandine, swallow-wort.

NBHL (1)

χελιδώνιον chelidonia, mamiran. Անուն խոտոյ, որ լինի գեղ աչաց. յն. խէլիտօնիօն. իբրու ծիծառնական. յորմէ թ. գըռլանղըճ օթու, զէրդէլէօփ, մամիրան։ ժշկարան.։)


Հողմիկ

s.

gentle wind, pleasant breeze.


Հոմանուն

adj.

equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.


Հոմանունաբար

adv.

equivocally.


Հոմիշխան

cf. Իշխանակից.

NBHL (2)

Գործք շմուէլի անարժան հոմիշխանին մեծին սահակայ. (Խոր. ՟Գ. 66։)

Եղիցես ընդ իս միաբան բնակել հոմիշխան. (Պտմ. աղեքս. (այժմու յն. μονοκράτωρ իբր միահեծան. այլ ըստ յն. ὀμοκράτωρ ).)


Ճաշակական, ի, աց

adj.

gustative.

NBHL (1)

Յորժամ զլեղւոյ ոք զանուն բերէ, եւ ճաշակական մասն կենդանւոյ. (Դամասկ.։)


Ճաշակեմ, եցի

va. fig.

to taste, to try, to relish;
to eat, to feed;
to drink;
to experience;
— զմահ, to die;
— զաշխարհ, to enjoy the world or its pleasures;
— զքաղցրութիւն խաղաղութեան, to taste the sweets of peace.

NBHL (2)

Յուղիղ խրատութենէ ճաշակեցին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Բժիշկքն ի խիւսէ եւ ի դեղոց՝ զոր կազմեն հիւանդաց, նախ ինքեանքն ճաշակին. (Տօնակ.։)


Ճաշակումն, ման

s.

act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.

NBHL (3)

Լիցի ինձ ճաշակումն անմահ խորհրդոյս ի ժառանգութիւն երկնաւոր որդեգրութեանն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Յաղագս ոչ ի դէպ ժամու ճաշակմանն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Փութան հասանել ի բաղձալին եւ ի յոյժ ախորժելի ճաշակումն, որ կայ մնայ միշտ. (Յճխ. ՟Ժ։)


Ճապաղեմ, եցի

va.

to spread, to disperse, to satter;
to divert, to entertain;
— զինչս, to squander away, to waste, to dissipate.

NBHL (4)

Այժմ ճապաղեա՛ զինչսդ, ա՛ռ միջնորդ մխիթարութեան քեզ զտնանկս. (Ոսկ. ի ՟ժ. կուս.։)

Ոչ ետուն ժամանել ճապաղել ի նետաձգութիւն. (Խոր. ՟Գ. 9։)

Ի ժամ աղօթիցն յաղտաւոր մտացն շարժմունս ճապաղի. (Երզն. մտթ.։)

Եթէ ճապաղեալ ինչ է առ քեզ, ժողովեա՛. (Պիտառ.։)


Ճապաղումն, ման

s.

dispersion;
effusion;
distraction;
dissipation.

NBHL (2)

Ճապաղումն եւ բաժանումն միութեան մտաց. (Մաքս. ի դիոն.։)

Փութալ ժողովել զմիտսն ի ճապաղմանէ զգայարանաց։ Զճապաղումն զանազան ընթացից մարդկան ի չար վարս եւ ի բարիս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Ճառագայթաձեւ

adj.

lucid, fulgid, luminous.


Ճառագայթարձակ

adj.

casting or emitting rays, radiant, sparkling, shining, brilliant, resplendent.


Ճառագայթաւոր

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.


Ճառագայթեմ, եցի

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

NBHL (1)

Արեգակն գոլով հայր՝ ճառագայթեաց զորդի։ Ճառագայթեալ անբաժանաբար յինքենէ զորչի. (Կիւրղ. գանձ. յորմէ եւ Պիտառ.։)


Ճառական, ի, աց

adj.

belonging to a discourse, discursive;
narrated, described;
— իմաստք, literal sense.

NBHL (1)

Ճառական պատճառք, արժանաւորք ի զարմանալ։ Ճառական բացատրութեանն հատուցումն այսպէս ասասցի. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Ճառատեմ, եցի

vn.

to prate, to prattle, to chatter;
to trifle, to talk idly;
to cavil, to dispute.


Ճառեմ, եցի

va.

to discourse, to make a discourse;
to treat;
to narrate, to relate;
to recount, to tell, to recite, to speak.


Ճարակաշատ

adj.

abounding in fodder, in pasture, very grassy.

NBHL (1)

Որ ցորեան եւ գարի բերէր երկիրն, յորժամ աւեր մնայցէ ի մարդկանէ, խոտալից ճարակաշատ լինի անասնոց. (Ոսկ. ես.։)


Ճարակեմ, եցի

va. fig. vn.

to lead the flocks out to pasture, to feed, to pasture;
to remedy, to cure;
to attack, to corrupt, to waste, to devour, to consume;
to pasture, to graze, to browse, to feed, to bait, to feed or live upon, to eat;
to expand, to extend, to dilate, to propagate, to diffuse, to spread;
to take root, to get rooted;
to be cured;
— զանձն, to fatten oneself;
բոցն հողմավար ծաւալեաւ —կէր, the flames, driven by the wind, continued to spread;
յանհնարինս —կէր ի սիրտս նոցա, a deep wound rankled in their hearts;
ցաւն որ յոսկերս նորա —կէր, a pain which penetrated to the very marrow of his bones.

NBHL (1)

Շուրջ զամենայն բլրովք նոցա հուր ճարակեսցի։ Զի մի՛ առաւել ճարակեսցի ի ժողովրդեանն. (Ես. ՟Թ. 18։ Գծ. ՟Դ. 17։)


Ճարակումն, ման

s.

pasture, pasturage;
dilatation, extension.


Ճարճատիմ, եցայ

vn.

to crack, to crackle, to crepitate.


Ճարճատիւն

cf. Ճարճատումն.

NBHL (2)

Կապեցին զոտսն եւ զձեռսն, եւ մեծաւ ուժով պրկեցին, մինչեւ ճարճատիւն հատաւ ամենայն ջղացն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ճարճատումն օդոյ ի բաց մերժեաց զհակառակորդսն. (Մաշտ. ջահկ.։)


Ճարճատումն, ման

s.

crackling, creaking, crepitation, crick-crack, crash, burst.

NBHL (2)

Կապեցին զոտսն եւ զձեռսն, եւ մեծաւ ուժով պրկեցին, մինչեւ ճարճատիւն հատաւ ամենայն ջղացն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ճարճատումն օդոյ ի բաց մերժեաց զհակառակորդսն. (Մաշտ. ջահկ.։)


Ճարպապարարտ

cf. Ճարպաւոր.


Ճարտասան, ի

s.

orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.

NBHL (1)

Զյոյժ հռչակելին ճարտասանաց զդիմոսթենէս։ Իմաստասէրն, եւ ճարտասանն, համայն եւ քերթողն. (եւ այլն. Պիտ.։)


Ճարտասանական, ի, աց

adj.

oratorical;
—ն, cf. Ճարտասանութիւն.

NBHL (2)

Զի ուսցի զճարտասանական եւ զփիլիսոփայական ներվարժմունս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Ճշմարտութիւն զճարտասանականն զանիրաւութիւն ի բաց մերժեաց որպէս զառանցեալս բանս. (Դիոն. ածայ.։)


Ճարտասանութիւն, ութեան

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

NBHL (1)

Կամ Պերճախօսութիւն. ճոռոմութիւն. պաճուճանք բանից. բան ճարտար եւ շարժիչ.


Ճարտարաբան

cf. Ճարտարախօս.


Ճարտարագէտ

adj.

very skilful, very clever;
good connoisseur;
engineer.

NBHL (1)

Ըստ ճարտարագէտ ճանաչողութեան ատուգահմուտ բժշկացն. (Փարպ.։)


Ճարտարագոյն

adv.

better.


Ճարտարադէտ

adj.

very attentive, examining or exploring diligently.

NBHL (1)

Դէտ ճարտարադէտ զգուշացուսցէ զժողովուրդն ի սրոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ճարտարախօս, աց

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.


Ճարտարանամ, ացայ

vn.

to apply oneself to, to study, to think of a device;
to become industrious, ingenious, skilful, dexterous, adroit.


Ճարտարապետ, աց

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

NBHL (1)

ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ. τεχνίτης artifex. Ճարտար. արուեստագէտ. նախ՝ զաստուծոյ ասի, որպէս Արարչագործ. Տե՛ս (Իմ. ՟Է. 21։ ՟Ը. 6։ ՟Ժ՟Գ. 1։ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 10։) Եւ ապա զայլոց ճարտարապետաց յաշխարհի. վարպետ .... յն. պէսպէս որպէս Հիւսն կամ դարբին. քարակոփ. երաժիշտ. իմաստակ. եւ այլն.


Ճարտարապէս

adv.

cleverly, skilfully, dexterously.

NBHL (2)

Զախտս հիւանդաց ճարտարապէս բժշկէ. (Ճ. ՟Ա.։)

(Վասն) աստուծոյ) ուսանել պարտ է, թէպէտեւ ոչ յոյժ արտարապէս, այլ իբրու գաղափարաւ. (Արիստ. աշխ.։)


Ճարտարեմ, եցի

va.

to exercise one's wits, to seek expedients, to devise means, to invent;
to make use of stratagems, to use artifices, wiles, shifts;
to pretend to be learned, to affect learning;
մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս, let the cobbler stick to his last.

NBHL (1)

Այլոց սակս ջերման բժշկութենէ ճարտարիցէ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Ճարտարութիւն, ութեան

s.

art, skill, ability, dexterity, address;
cunning, subtlety, artifice, prank, feint, policy, sharpness;
penetration, sagacity, presence of mind;
knowledge, erudition;
genius, bent;
ճարտարութեամբ, dexterously, cleverly, adroitly, artfully, craftily, cunningly;
ձեռագործ, մշակական, տուր եւառիկ —, manufacturing, agricultural, commercial industry;
լար ճարտարութեան, lead plummet.

NBHL (2)

Որպէս ոք եթէ ճարտարութիւն իրաց ինչ գիտիցէ, եթէ՛ զնուագածութեան, եւ եթէ զբժշկութեան, եթէ զհիւսնութեան, եւ արդեամբք զճարտարութիւնն չցուցանիցէ. (Եզնիկ.։)

Բժշկական ճարտարութեանց մտադիր լինէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ճգնական, ի, աց

adj.

laborious, painful, critical, jeopardous.

NBHL (1)

Ուր գոյ ճիգն- մրցանք կամ ճգնութիւն. մրցական. աշխատասիրական. դժուարակիր. ճգնողական. ճգնաւորական.


Ճգնաւոր, աց

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.


Ճգնաւորական, ի, աց

adj.

hermitical, ascetic, painful, laborious;
— կեանք, ascetic life.


Ճգնաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Ճգնիմ.


Ճգնաւորութիւն, ութեան

s.

hermit's or ascetic life.

NBHL (1)

Ճգնաւորիլն. ճգնութիւն. ժուժկալութիւն.


Ճգնեմ, եցի

va.

cf. Ճգնեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զմարմինս ճգնեն առանց ընտրողութեան։ Այս փայտս ճգնեաց եւ խայտառակեաց զսատանայ։ Պատառեաց համան փայտ մուրգքէի, ինքն ի նոյն ճգնեալ մեռաւ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Ճգնեցուցանեմ, ուցի

va.

to force, to molest, to trouble, to vex, to torment;
to endanger, to jeopard.


Ճգնիմ, եցայ

vn.

to torment or trouble oneself, to lead a laborious, painful life, to labour, to suffer much;
to afflict one's body, to subdue one's passions, to devote oneself to an ascetic life, to mortify, to macerate;
to strive, to endeavour, to make an effort, to exert oneself, to take pains;
to combat, to resist;
to venture, to risk, to jeopard oneself.

NBHL (1)

Որ պատառէ փայտ, նովին ճգնեսցի (կամ վշտասցի)։ Յորում եւ ես իսկ ճգնիմ անխիղճ միտս ունել։ Յամենայնի ճգնեաց։ Ընդէ՞ր եւ մեք ճգնիմք յամենայն ժամ։ Ճգնիցիք ի վերայ հաւատոցն։ Ճգնէին ի ձեռաց պատերազմողաց, եւ այլն։ Ճգնեալ նահատակեցայք յերկրի՝ յաղթօղք ի պատերազմի։ Եւ քաջութեամբ արիաբար ճգնեալ. (Շար.։)


Ճգնութիւն, ութեան

s.

austere or ascetic life, austerity;
penitence, mortification, maceration;
fatigue, labour, trouble, effort;
combat, resistance;
danger, risk;
— մահու, death-struggle, pangs, agony;
օր ճգնութեան դատաստանին, the momentous day of the Last Judgment;
ամենայն ճգնութեամբ, with the utmost care or diligence.

NBHL (1)

κίνδυνος periculum, discrimen praelii ἁγών certamen (stadii) ἅσκησις exercitatio եւ այլն. Ճիգն. ճգունք. նեղութիւն. վիշտ. տագնապ. կիրք. չարչարանք. քիրտն. վաստակ. երկ, եւ երկունք. կամաւոր ճնշումն. մրցանք. նահատակութիւն. կրթութիւն. ջան. ժուժկալութիւն միանձանց, մարտիրոսաց, եւ ամենայն առաքինի համբերողաց՝ հանգոյն մրցողաց ի ստադին կամ ի մարտի. լծ. թ. t


Ճեղեմ

va.

to divide in many branches.

NBHL (1)

ՃԵՂԵԼ ՃԵՂԻԼ. Ի ճիւղ ճիւղս բաժանել, ընդարձակել, իլ. ճղճղել.


Ճեղութիւն, ութեան

s.

forehead baldness.


Ճեղքեմ, եցի

va.

cf. Ճեղքում.