cf. Կեղակարծ.
Կեղակարծելի եւ երկմտելի եւ անյայտ է ծնունդն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
doubt, misgiving, uncertainty, suspicion, mistrust.
Յորժամ նուազութիւն իցէ յայտնի ցուցից կամ բանիւք կամ գրովք, ի վկայս ապաստանին՝ որք զկեղակարծութիւնս ունին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Կեղակարծիք.
Յորժամ նուազութիւն իցէ յայտնի ցուցից կամ բանիւք կամ գրովք, ի վկայս ապաստանին՝ որք զկեղակարծութիւնս ունին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
gangrene or fistula (of ureter).
Յանդամս ծածուկս որովայնի նորա եղեւ նմա արգել, եւ յետ այսր ցաւ խորութեամբ. Զի էր նա կեղանկ. եւ եղեւ ճարակ կեղոյ առանց բժշկութեան յաղիս նորա. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 17։)
to wound, to hurt;
to embitter, to gall, to ulcerate, to vex, to torment.
Որպէս թէ Կեղով տանջել, կամ կեղեքել, եւ նեղել յոյժ. լլկել. եւ իբրու խեղդել եւ քաղել զոգին. չարչրկել. ... որպէս ἐλκόω ulcero, exulcero.
to bark;
to peel, to pare;
to shell;
to scale.
to excoriate, to scratch;
to tear, to rend, to lacerate, to flay, to wound;
to afflict, to vex, to harass, to oppress;
— զսիրտ, to rend, to harrow, to break the heart;
— զմիմեանս, to tear each other;
to revile or malign each other;
— զկէրս to rip up old sores, to open wounds afresh.
cf. Կեղծաւորանամ.
Իսկ եթէ կեղծաւորէք զժամանակն, ի բաց եդեալ զստութիւն՝ խօսեցարո՛ւք զճշմարտութիւն. (Ճ. ՟Բ.) է հելլենաբանութիւն, որպէս յն. ὐποκρίνομαι , որ ըստ ձայնին է ենթադատել, փորձել, եւ կեղծաւորիլ։
cf. Քաղցկեղ.
Կամ ո՞ր կեղցաւ, զոր ժանգն անուանեն, գիտէ այնպէս փաղաղել ուտել զմարմինն, որպէս անօրէնութիւնն զհոգին. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)
grass-rope;
rush-mat.
comrade, companion, partaker;
husband, wife, married couple;
— լինել, to live together, to cohabit, to keep company with, to get intimate, to frequent, to converse;
չկամիմ բնաւ — առնդ լինել, I will have no manner of conversation, no dealing with that man.
Օրհնութեամբ ամուսնութեանն ընդգրկել զկենակիցն. (Լմբ. ժող.։)
living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...
Չեմ արժանի կենակցութեան մարդկան արդարոց. (Վրք. հց. ձ։)
life-loving.
vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys
Յորժամ եկեալ կենարարն ի գերազմանն ղազարու. (Ժմ.։)
ԿԵՆԱՐԱՐ, Ըստ Բժշկարան. անուն խոտոյ. cf. ԼԵՐԴԱԽՏ։
constellation, sign of the zodiac.
life-bringing, vital, vivifying;
zodiac.
animal-plant;
cf. Կառաբոյս.
ասեն ոմանք. թէ զիա՛րդ շնչականն սեռ ելով՝ յերիս բաժանեցաւ՜ ի կենդանին, ի կենդանաբոյսն, ի բոյս. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)
portrait, likeness, picture;
painter;
հասակաչափ՝ փոքր՝ մանրանկար —, full-length, half-length, head-size, miniature portrait;
գեղեցիկ՝ ճշգրիտ —, fine, exact portrait;
տալ հանել զ—, to get one's picture drawn or painted, to have one's likeness taken;
cf. Լուսանկար.
Զկենդանագիրսն պատկերագործսն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.
Եւ այժմ է նա կենդանագրեալ յերկինս ի ձեռն աստեղաց. այսինքն ձեւացեալ որպէս կենդանակերպ. (Նոննոս.։)
to burn alive.
Կենդանախարուկիլ ախորժելով զորս յաստուածն են վերագրեալք, եւ ոչ ցրտանալ. (Մեկն. ղեւտ.։)
viviparous, mammiferous.
birth, bringing forth.
cf. Կենդակ.
Զժամանակ (այսինքն զեղանակ մի) տարւոյն կատարէ ի ձեռն երից կենդանակացն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 77։)
Յորժամ վեցիւք կենդանակօք են հեռաստան ... Սոյն եւ ի կարգ կենդանակացըդ տողական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
vital, vivifical;
animal, living;
sign of the zodiac.
կենդանական շունչ, զօրութիւն։ Ի ժամանակս կենդանականս (գարնանոյ)։ Կենդանարան զօրուն գումարտակ. (Նար.։)
Կենդանականք՝ որք բուսանին, եւ անկենդանք՝ որ ոչ չարժին. (Յիսուս որդի.։)
Արեգակն զիւրաքանչիւր ժամանակ (զեղանակ) կատարէ ի ձեռն երից կենդանականացն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)
sign of the zodiac;
— պատկեր, portrait.
life-giving.
to revive, to live again, to come to life again, to be resuscitated;
to brighten up, to become animated, to glow.
desirous of living, fond of life;
zoophilist
Մեծահոգին ոչ կենդանութեան իւրոյ յոյժ փոյթ առնէ. զի եւ ո՛չ է իսկ կենդանասէր. (Արիստ. առաք.։)
Փոխանակ գիականց զկենդանասէր մարդիկք ժանեօք մանեալ աղացեալ ուտէին. (Յհ. կթ.։)
Իբրու կենդանասէր եւ մարդասէր ամենայն խնամովք հնարի փրկութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Կենդանակերպ.
Պտուղք ծառոց, եւ շարժուն կենդանատեսակք շնչաւորք. (Շիր.։)
vivifying.
Եւ հեթանոսք կենդանարարաւն ամենայնի բժշկեցան։ Հոգւովն կենդանարարաւ. (Եփր. թուոց.։ Խոսր.։)
vivification.
to vivify, to give life to, to animate, to reanimate, to revive;
to resuscitate.
Որք մեռեալ են մեղօք, կենդանացուցանէ պահք. (Յճխ. ՟Թ։ Այս արհեստ (բժշկական) մերձեցեալ կենդանացոյց (այս ինքն առողջացոյց)։ (Գարունն) իբրու ի մեռելութենէ իմն կենդանացուցեալ (զտունկս). Պիտ.։)
vivifying, reviving.
living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.
Ζῶν, ζῶσα, ζωόν, ζῶν, vivus, vivens, animans. Իբր Կենսունակ. Ունօղ զկեանս կամ զինքնաշարժ գոլ, կեցօղ ըստ այլեւայլ աշտիճանաց կենդանութեան հոգւոյ, ոգւոյ, եւ շնչոյ. կեանք ունեցօղ, ողջ, ապրօղ. տիրի, սազ, ճանլը.
Ջուր կենդանի յաւէտ ասի, որ յարաժամ բղխէ, եւ աղբերն հոսում ոչ հատանի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)
Կենդանի երանութիւն սիրոյն աստուծոյ, որ անփոփոխն է կենդանի երանութեամբ։ Զրկեալ ի կենդանի երանութեանցն ժառանգութենէ։ Զնորա գութն ի մեզ ձգեալ կենդանի խնամօք իւրօք. (Յճխ. ստէպ։)
Դժուարին կենդանի է մարդս առ ի սովորելն սննդեամբ ըստ հարկաւոր սահմանին. (Պղատ. օրին. Զ։)
life, vitality;
vivacity, animation, liveliness, spright-liness;
freshness, bloom;
health;
կրել զ—, to live, to breathe, to be living;
ի կենդանութենէ արկանել, to deprive of life, to put to death, to kill;
ի կենդանութեան իւրում;
in his lifetime, during his life;
ի — ձեր, your health !
quite alive, yet alive;
during life;
alive, living;
— ունել, ըմբռնել զոք, to take one alive;
— այրեցաւ, he was burnt with life yet in him.
Կենդանւոյն իջցեն ի դժոխս, կամ ի միջոյ մեղաւորաց փոխեցաւ։ Կենդանւոյն ըմբռնել, ունել, ձերբակալ առնել, այրել, ի տապակս իջուցանել, խանձատել, եւ այլն. (Սղ ՟Ծ՟Դ. 16։ Իմ. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 8։ ՟Դ. Թագ. ՟Է. 12։ Առակ. ՟Ա. 12։ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 11։ ՟Է. 5։ Խոր. ՟Գ. 21։ ՃՃ.։)
hundredweight, quintal.
bringing, causing or giving life, vivifying.
Որ ի մէջ է անշարժ եւ հաստատուն, գոլով կենսաբեր՝ երկիրս. (Արիստ. աշխ.։)
cf. Կենդանատու.
cf. Կենդանատու.
cf. Կենդանացուցանեմ.
Մարմնով զգալեալ երեւեալ առ ի զհոգի այժմ կենսացուցանել. (Լմբ. պտրգ.։)
life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.
Այս է առն աստուծոյ կենցաղն։ Բարեպաշտութեամբ եւ բարեգործութեամբ լցեալ կենցաղդ։ Ոչ ախորժեաց ընդ չարագործ կենցաղս բնակեալ մեծութիւն շնորհացդ. (ՃՃ.։)
Յանցաւոր կենցաղոյս։ Ծով կենցաղոյս։ Ի ծովածուփ կենցաղոյս։ Վտրելն մեր զկենցաղս. (Ժմ.։ Շար.։ Խոսր.։ Լմբ. ժղ.։)
earthly, terrestrial, mundane, worldly, temporal, transitory;
biography, life;
cf. Կենցաղօգուտ.
Ւենցաղական դեղատուութեանց (այսինքն խաբէութեանց աշխարհի). (Բրս. հց.։ Հրաժարեալ յամենայն վայելչութեանց կենցաղականացս. Արծր. ՟Է. 1։)
mundane, worldly-minded, fond of life, of this world.
Մերժեն զսնոտի կենցաղասէր խաբէութիւն պատրանաց. (Տօնակ.։)
life, tenonr of life;
conduct, manners, behaviour;
good-breeding;
conversation.
cf. Կենցաղավարիմ.
useful to the world, to every one;
of public utility;
useful, interesting.
Կենցղօգուտ խրատ, կամ բարութիւն, երկք, շահք, պիտոյք. ընծայք, գործք, վարժումն, եւ այլն. (Պիտ.։)
Արժան է գտանել զփախուստ (ի հեշտալեաց) Վասն կենցաղօգտի առաքինութեանցն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
tusk, tooth, fangs.
որպէս ռմկ. է ճանկ, ճանկաւոր. Ծուռ. կոր. ժանեւոր. կտուցաձեւ.
ԿԵՌ 2 (ի, աց, օք.) գ. ԿԵՌ կամ ԿԵՌԻՔ. Որպէս ռմկ. կեռիք, ակռա. (թերեւս ի Կերի, կերայ. Լծ. եւ ժայռ. ժեռ.) Ատամն, ատամունք կենդանեաց, ժանիք. տիշ.
cassar, emperor;
cf. Կայսր.
Անկանի առ կեսար (այսինքն առ յուլիոս). եւ կեսարու տուեալ զմիժագ մհրդատայ՝ շինէ զնա, եւ ի պատիւ կեսարու անուանէ զնա կեսարիա. (Յհ. կթ.։ Իսկ Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.
Պտուղ ի կերակուր։ Խոտ դալար ի կերակուր։ Յամենայն կերակրոց՝զոր ուտիցէք։ Որս նորա կերակուր էր նմա։ Կոկորդ զկերակուրս ճաշակէ։ Ի կերչէ ել կերակուր։ Խնդրեն յաստուծոյ զկերակուրս իւրեանց։ Մրջիւնառիւծն սատանեցաւ առ ի չգոյէ կերակրոյ։ Զազգ անուշակ կերակրոյն։ Կերակուր նորա էր մարախ եւ մեղր վայրենի։ Ոգի առաւել է քան զկերակուր։ Արժանի՛ է մշակն կերակրոյ իւրում։ Կերակրովք եւ ըմպելեօք։ Ամենեքին զնոյն զհոգեւոր զկերակուրն կերան.եւ այլն։
Ցողուն եւ փայտ ի կարակուր հրոյ ժողովեն. (Սարկ. հանգ.։ անսովոր է հոլովս քերթողական.)