cf. Համաբնեայ.
· Calfa
Զիա՞րդ ոչ եղիցին միմեանց համաբուն, որք նորին բնութեան են. (Կիւրղ. գանձ.։)
consubstantial;
—գոյք, creation, all creatures, the universe, nature.
· Calfa
Համագոյակցիդ քո։ Հնազանդութիւն համագոյակցին առ ամենահայրն՝ մարդկութեամբ. (Նար. գանձ հոգ.։ Շ. բարձր.։)
cooperation.
· Calfa
Համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. արեգական երկիր պագանելով՝ նորայումն լծակցին երկրպագուաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
agreeable to the taste, delicate, delicious, dainty, exquisite, savoury, succulent;
—ք, dainties, delicacies, tit-bits.
· Calfa
Ճաշակելիք (զգան) զպէսպէս կերակրոցն եւ ըմպելեացն համադամս. (Գր. հր.։)
of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.
· Calfa
co-reigning.
· Calfa
Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.
· Calfa
whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.
· Calfa
Համանգամայն ըստ գոլոյն աստուծոյ՝ եւ ծնանելն լինի իմացեալ։ Համանգամայն եւ է ծնեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
unanimity.
· Calfa
Համանոյնութեամբ, եւ զնոյն խորհելով առ միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)
unanimity.
· Calfa
Համաշնչութեամբ եւ զնոյն խորհելով ի միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)
destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.
· Calfa
congeneric, homogeneous.
· Calfa
Համասեռիւք է նմանեացն ցուցումն։ Ոչ համասեռ հրեշտակաց՝ որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)
congenerousness, homogeneousness.
· Calfa
(Քրիստոս ըստ մարմնոյ) բազում ունելով առ եղեալս զհամասեռութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.
· Calfa
տասն կրկին գան արբցէ։ Քառասուն կրկին գան արբցեն. (Կանոն. այսինքն քսան, եւ ութսուն։)
twice condemned.
· Calfa
Վատնիչ արքուն գանձուց՝ կրկնադատ եւ անթափելի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)
double;
doubly;
a second time, again;
in two ways;
cf. Կրկնոց.
· Calfa
Ըստ կրկնակի ծննդեան յարգանդի մարց, եւ ի ջուրս հոգեւոր սուրբ աւազանին. (Խոսր.։)
to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.
· Calfa
Հեղէք ի վերայ ողջակիզիդ. կրկնեցէք, եւ կրկնեցին։ Կրկնել զճանապարհս։ Կրկնեցան՝ ելին ընդ ճանապարհն ի բասան։ Անդրէն կրկնեսջի՛ք (կր), որպէս կթող յոճ իւր։ Ելանիցեն (յարգանդէ), եւ անդրէն ոչ կրկնիցին (իբր դարձ առնել)։ Ծունր կրկնել։ Ի կարմրոյ կրկնելոյ (այսինքն կրկին ներկելոյ, կամ ոլորելոյ)։ Դարձեալ կրկնէր՝ լինէր զօրաժողով (յն. յաւել)։ Մի՛ կրկնեսցին ի վերայ նոցա նոյն չարիք։ Յայն ձայն գոչման՝ առ հասարակ լերինք եւ հովիտք կրկնեալ բարբառով ընդդէմ հնչեցին. եւ այլն։
communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.
· Calfa
Կցորդութիւն (քրիստոսի) առ մահկանացուսս։ Բարձրութիւն մարդոյ՝ առ բարձրեալն կցորդութեամբ։ Շինեաց զմարմինն յարգանդին մարիամու աստուածածնի՝ առանց կցորդութեան առն Աթ. (՟Բ. ՟Դ. ՟Ը։)
to curve, to bend, to bow.
· Calfa
Որոյ կքեցուցեալ զծունկսն՝ երկիր պագանէր նմա. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Կքեմ.
· Calfa
Որոյ կքեցուցեալ զծունկսն՝ երկիր պագանէր նմա. (Ճ. ՟Ա.։)
to be bent, folded;
to be humbled, dejected.
· Calfa
Որոյ կքեցուցեալ զծունկսն՝ երկիր պագանէր նմա. (Ճ. ՟Ա.։)
pronunciation.
· Calfa
Տառ բաղաձայն՝ կիսաձայն, հագագային ըստ կերպի հեւալոյ, եւ հառաչելոյ, անուանեալ Հո, կամ Հոյ. ձայմակից ընդ եբր. հէ, կամ լատ. H, որ եւ ըստ յն. ի. իբր եւ է եւ ը. մինչեւ յոմանց չհամարիլ տիրապէս տառ, այլ նշանակ թաւաձայն առոգանութեան, զի թանձրացուցանէ զյարակից տառն, առաւել քան զտառն յ։ Եւ որպէս ի մեզ յ, հասարակօրէն չտայ ձայն ի յանգս, թէ եւ գրեսցի գայ, երթայ, տայ, եւ այլն. նոյնպէս եւ առ եբրայեցիս հէ՝ ի վերջ բառից իբր անձայն մնայ։
to oppose, to withstand.
· Calfa
Որպէս առողջութիւն եւ հիւանդութիւն հակակայեսցին։ Հակակայի նմանոյն անմանն. (Կիւրղ. գանձ.։)
to excoriate, to scratch;
to tear, to rend, to lacerate, to flay, to wound;
to afflict, to vex, to harass, to oppress;
— զսիրտ, to rend, to harrow, to break the heart;
— զմիմեանս, to tear each other;
to revile or malign each other;
— զկէրս to rip up old sores, to open wounds afresh.
· Calfa
grass-rope;
rush-mat.
· Calfa
Մոյգս անգամ ոչ ագանէր, այլ զամառն հեսկով պատէր (զոտըս), եւ զձմեռն կեմով. (Բուզ. ՟Զ. 8։)
vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys
· Calfa
Խաչիւդ քո կենարարաւ։ Կենարար իջմամբ բանին հօր ի յարգանդ կուսին. (Շար.։)
to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.
· Calfa
Է տեասնել ի միտսն զբանն, եւ ի բանին զմիտսն. եւ զերկաքանչիւրսն զնոսա յերկաքանչիւրումն կենդանագրեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.
· Calfa
hundredweight, quintal.
· Calfa
Բառ լտ. չենդինարիում. centinarium. այս ինքն հարիւրեակ, եւս եւ հարիւր լիտր ոսկի կամ արծաթ. եւս եւ Հարիւրնոց դրամ. (լծ. ռմկ. գանթար, գընթար. որ եւ ՔԱՆՔԱՐ, եւ եիւղլիւք ).
alive, living;
vital;
vivacious.
· Calfa
կենեղուտ աճմամբ գան ի կատարելութիւն ըստ ներքին մարդոյն. (Տօնակ.։)
life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.
· Calfa
աղտեղի կենցաղաւ։ Հովուական կենցաղով կեալ։ Երկնային կենցաղիւ քաղաքաւորեալ. (Կիւրղ. գանձ.։ Նոննոս.։ ՃՃ.։)
nourishment, food;
prey;
bait, decoy, allurement, lure;
— առնուլ, to take nourishment;
— արկանել, to bait, to lure, to allure, to decoy;
— լինել, to be food for, the prey of;
to allow, to let itself to be decoyed or allured;
— լինել սուսերի, to be put to the sword.
· Calfa
cf. Պասքիմ.
· Calfa
Ոռոգանել զպասքացեալ միտս մարդկային բնութեանս. (Նանայ.։)
child, boy.
· Calfa
Ընդ եղեգան փող՝ բոց ելանէր, եւ ի բոցոյն պատանեկիկ վազէր. (Խոր. ՟Ա. 30։ 2)
youth, adolescent, stripling, lad, young man;
domestic, servant;
waiter;
groom;
— անփորձ, inexperienced young man, younker, greenhorn, novice.
· Calfa
ՊԱՏԱՆԻ որ եւ ՊԱՏԱՆԵԱԿ։ παῖς puer παιδάριον puerulus. մանաւանդ. νεανίσκος, νεανίος, μειρανίον juvenis, adolescens, juvenculus, adolescentulus. Մանուկ մեծացեալ, եթէ՜ զաւակ եւ եթէ ծառայ. երիտասարդ դեռաբոյս. կտրիճ, մանչ. իյիտ, ճիվան, տէլի գանլը, եւ ուշագ, օղլան. (լծ. արաբ. ֆէթէն. յն. բետա՛րիօն, եւ այլն. այլ ի պատմութեան Կիրակոսի գտանի ստուգաբանել այսպէս.
messenger, news-bearer.
· Calfa
Արձակեաց զպատգամաբերսն անարգանօք։ Հպատակք են (թագաւորին) պատգամաբերքն՝ ընթացիցն փոխատրութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 50։ Արիստ. աշխ.։)
to be a messenger, ambassador or deputy, to go or to come as ambassador, to negotiate, to go in mission;
to treat by diplomacy, to be a diplomatist.
· Calfa
Որք վասն անցաւոր կենացս պատգամաւորեն ի հողեղինէ եւ մահկանացուէ առ նմանսն, հոգան եւ զգուշանան՝ զի մի՜ ամօթ եւ երկիւղ հասցէ նոցա ի պատգամաւորելն. (Խոսր.։)
convenience, fitness, decency;
opportunity, seasonableness, fitness of time, of circumstances;
chance;
չկորուսանել զ—, not to lose the opportunity;
յօգուտ ի կիր արկանել զ—, to profit by the occasion, to avail oneself of the opportunity;
կորուսանել զ—, not to seize the opportunity, to let the occasion pass, to let slip the opportunity.
· Calfa
Հայր անուն՝ կարողն լինելոյ ծնանել պատեհութեան է նշանական. (Կիւրղ. գանձ.։)
punitive, penal, repressive;
— օրէնք, penal law.
· Calfa
Ընդ պատժական տանջանաւոր խոշտանգանօք արկանել. (Արծր. ՟Գ. 5։)
deserving punishment, found guilty, punishable, culpable, criminal.
· Calfa
Այլ այս Աստուծոյ գթութեանն է, սակաւ տանջել, եւ մեծամեծս համարել զգանն. զի ոչ ժուժայ զբազում տանջանս պատժապարտիցն տեսանել. (Գէ. ես.։)
to fill with respect, to put to shame, to abash, to confound, to cover with shame, to make blush, to put to the blush.
· Calfa
որ եւ ՊԱՏԿԱՌԻՄ. ἑντρέπω, ἑντρέπομαι , αἱσχύνομαι erubesco, revereor, pudefio, pudet me. Ամաչել ամօթխածութեամբ. ակնածել. յարգանօք երկնչել. եւ Զամօթի հարկանիլ. շիկնիլ. խպնիլ. քաշուիլ, ամըչնալ. առ՝ հիճապ էթմէք,
of the same figure, conformable, resembling, like;
— լինել, to conform, to take the form of, to resemble.
· Calfa
Մարմնակից եւ պատկերակից մեր եղեալ։ Որ յանարգ արգանդէ կոչես քեզ պատկերակիցս. (Նար. ՟Ծ՟Գ. ՟Կ՟Գ։)