Definitions containing the research գան : 3047 results

Համաբուն

cf. Համաբնեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ ոչ եղիցին միմեանց համաբուն, որք նորին բնութեան են. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համագոյակից

adj.

consubstantial;
—գոյք, creation, all creatures, the universe, nature.

· Calfa

NBHL (1)

Համագոյակցիդ քո։ Հնազանդութիւն համագոյակցին առ ամենահայրն՝ մարդկութեամբ. (Նար. գանձ հոգ.։ Շ. բարձր.։)


Համագոյապէս

adv.

consubstantially.

· Calfa


Համագործութիւն, ութեան

s.

cooperation.

· Calfa

NBHL (1)

Համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. արեգական երկիր պագանելով՝ նորայումն լծակցին երկրպագուաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Համադամ, աց

adj.

agreeable to the taste, delicate, delicious, dainty, exquisite, savoury, succulent;
—ք, dainties, delicacies, tit-bits.

· Calfa

NBHL (1)

Ճաշակելիք (զգան) զպէսպէս կերակրոցն եւ ըմպելեացն համադամս. (Գր. հր.։)


Համազգի, գւոյ, գեաց

adj.

of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.

· Calfa


Համաթոռ

adj.

co-reigning.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Համաձայն

adj. mus. adv.

concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.

· Calfa


Համայն, ից

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

· Calfa


Համանգամայն

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

· Calfa

NBHL (1)

Համանգամայն ըստ գոլոյն աստուծոյ՝ եւ ծնանելն լինի իմացեալ։ Համանգամայն եւ է ծնեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համանմանի, նւոյ, նեաց

adj.

cf. Համանման.

· Calfa


Համանոյնութիւն, ութեան

s.

unanimity.

· Calfa

NBHL (1)

Համանոյնութեամբ, եւ զնոյն խորհելով առ միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համաշնչութիւն, ութեան

s.

unanimity.

· Calfa

NBHL (1)

Համաշնչութեամբ եւ զնոյն խորհելով ի միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համաջինջ

adj.

destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.

· Calfa


Համաջունջ

adj.

cf. Համաջինջ.

· Calfa


Համասեռ

adj.

congeneric, homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Համասեռիւք է նմանեացն ցուցումն։ Ոչ համասեռ հրեշտակաց՝ որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համասեռութիւն, ութեան

s.

congenerousness, homogeneousness.

· Calfa

NBHL (1)

(Քրիստոս ըստ մարմնոյ) բազում ունելով առ եղեալս զհամասեռութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համասփիւռ

adj.

spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.

· Calfa


Կրկին, կնոյ, ով

adj. adv.

double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.

· Calfa

NBHL (1)

տասն կրկին գան արբցէ։ Քառասուն կրկին գան արբցեն. (Կանոն. այսինքն քսան, եւ ութսուն։)


Կրկնադատ

adj.

twice condemned.

· Calfa

NBHL (1)

Վատնիչ արքուն գանձուց՝ կրկնադատ եւ անթափելի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)


Կրկնակի

adj. adv.

double;
doubly;
a second time, again;
in two ways;
cf. Կրկնոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կրկնակի ծննդեան յարգանդի մարց, եւ ի ջուրս հոգեւոր սուրբ աւազանին. (Խոսր.։)


Կրկնեմ, եցի

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Հեղէք ի վերայ ողջակիզիդ. կրկնեցէք, եւ կրկնեցին։ Կրկնել զճանապարհս։ Կրկնեցան՝ ելին ընդ ճանապարհն ի բասան։ Անդրէն կրկնեսջի՛ք (կր), որպէս կթող յոճ իւր։ Ելանիցեն (յարգանդէ), եւ անդրէն ոչ կրկնիցին (իբր դարձ առնել)։ Ծունր կրկնել։ Ի կարմրոյ կրկնելոյ (այսինքն կրկին ներկելոյ, կամ ոլորելոյ)։ Դարձեալ կրկնէր՝ լինէր զօրաժողով (յն. յաւել)։ Մի՛ կրկնեսցին ի վերայ նոցա նոյն չարիք։ Յայն ձայն գոչման՝ առ հասարակ լերինք եւ հովիտք կրկնեալ բարբառով ընդդէմ հնչեցին. եւ այլն։


Կցորդութիւն, ութեան

s. mus.

communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդութիւն (քրիստոսի) առ մահկանացուսս։ Բարձրութիւն մարդոյ՝ առ բարձրեալն կցորդութեամբ։ Շինեաց զմարմինն յարգանդին մարիամու աստուածածնի՝ առանց կցորդութեան առն Աթ. (՟Բ. ՟Դ. ՟Ը։)


Կքեմ, եցի

va.

to curve, to bend, to bow.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ կքեցուցեալ զծունկսն՝ երկիր պագանէր նմա. (Ճ. ՟Ա.։)


Կքեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կքեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ կքեցուցեալ զծունկսն՝ երկիր պագանէր նմա. (Ճ. ՟Ա.։)


Կքիմ, եցայ

vn. fig.

to be bent, folded;
to be humbled, dejected.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ կքեցուցեալ զծունկսն՝ երկիր պագանէր նմա. (Ճ. ՟Ա.։)


Հագագասփռութիւն, ութեան

s.

pronunciation.

· Calfa

NBHL (1)

Տառ բաղաձայն՝ կիսաձայն, հագագային ըստ կերպի հեւալոյ, եւ հառաչելոյ, անուանեալ Հո, կամ Հոյ. ձայմակից ընդ եբր. հէ, կամ լատ. H, որ եւ ըստ յն. ի. իբր եւ է եւ ը. մինչեւ յոմանց չհամարիլ տիրապէս տառ, այլ նշանակ թաւաձայն առոգանութեան, զի թանձրացուցանէ զյարակից տառն, առաւել քան զտառն յ։ Եւ որպէս ի մեզ յ, հասարակօրէն չտայ ձայն ի յանգս, թէ եւ գրեսցի գայ, երթայ, տայ, եւ այլն. նոյնպէս եւ առ եբրայեցիս հէ՝ ի վերջ բառից իբր անձայն մնայ։


Հակակայիմ, եցայ

vn.

to oppose, to withstand.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս առողջութիւն եւ հիւանդութիւն հակակայեսցին։ Հակակայի նմանոյն անմանն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Կեղեքեմ, եցի

va. fig.

to excoriate, to scratch;
to tear, to rend, to lacerate, to flay, to wound;
to afflict, to vex, to harass, to oppress;
— զսիրտ, to rend, to harrow, to break the heart;
— զմիմեանս, to tear each other;
to revile or malign each other;
— զկէրս to rip up old sores, to open wounds afresh.

· Calfa


Կեմ, ոյ, ով

s.

grass-rope;
rush-mat.

· Calfa

NBHL (1)

Մոյգս անգամ ոչ ագանէր, այլ զամառն հեսկով պատէր (զոտըս), եւ զձմեռն կեմով. (Բուզ. ՟Զ. 8։)


Կենարար, աց

adj. s. bot.

vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys

· Calfa

NBHL (1)

Խաչիւդ քո կենարարաւ։ Կենարար իջմամբ բանին հօր ի յարգանդ կուսին. (Շար.։)


Կենդանաբեր, աց

adj. s.

life-bringing, vital, vivifying;
zodiac.

· Calfa


Կենդանագրեմ, եցի

va.

to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

Է տեասնել ի միտսն զբանն, եւ ի բանին զմիտսն. եւ զերկաքանչիւրսն զնոսա յերկաքանչիւրումն կենդանագրեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Կենդանի, անւոյ, անեաց

adj. s. adv.

living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.

· Calfa


Կենդինար, աց

s.

hundredweight, quintal.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ լտ. չենդինարիում. centinarium. այս ինքն հարիւրեակ, եւս եւ հարիւր լիտր ոսկի կամ արծաթ. եւս եւ Հարիւրնոց դրամ. (լծ. ռմկ. գանթար, գընթար. որ եւ ՔԱՆՔԱՐ, եւ եիւղլիւք ).


Կենեղուտ

adj.

alive, living;
vital;
vivacious.

· Calfa

NBHL (1)

կենեղուտ աճմամբ գան ի կատարելութիւն ըստ ներքին մարդոյն. (Տօնակ.։)


Կենսառիթ

cf. Կենդանատու.

· Calfa


Կենսունակ

adj.

life containing.

· Calfa

NBHL (1)

Կենսունակ տախտակ անխորտակելի. (Նար. գանձ խչ.։)


Կենցաղ, ոյ

s.

life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.

· Calfa

NBHL (1)

աղտեղի կենցաղաւ։ Հովուական կենցաղով կեալ։ Երկնային կենցաղիւ քաղաքաւորեալ. (Կիւրղ. գանձ.։ Նոննոս.։ ՃՃ.։)


Կեր, ոց

s. fig.

nourishment, food;
prey;
bait, decoy, allurement, lure;
— առնուլ, to take nourishment;
— արկանել, to bait, to lure, to allure, to decoy;
— լինել, to be food for, the prey of;
to allow, to let itself to be decoyed or allured;
— լինել սուսերի, to be put to the sword.

· Calfa


Պասքանամ, ացայ

vn.

cf. Պասքիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոռոգանել զպասքացեալ միտս մարդկային բնութեանս. (Նանայ.։)


Պատանեկիկ

s.

child, boy.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ եղեգան փող՝ բոց ելանէր, եւ ի բոցոյն պատանեկիկ վազէր. (Խոր. ՟Ա. 30։ 2)


Պատանի, նւոյ, նեաց

s.

youth, adolescent, stripling, lad, young man;
domestic, servant;
waiter;
groom;
— անփորձ, inexperienced young man, younker, greenhorn, novice.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏԱՆԻ որ եւ ՊԱՏԱՆԵԱԿ։ παῖς puer παιδάριον puerulus. մանաւանդ. νεανίσκος, νεανίος, μειρανίον juvenis, adolescens, juvenculus, adolescentulus. Մանուկ մեծացեալ, եթէ՜ զաւակ եւ եթէ ծառայ. երիտասարդ դեռաբոյս. կտրիճ, մանչ. իյիտ, ճիվան, տէլի գանլը, եւ ուշագ, օղլան. (լծ. արաբ. ֆէթէն. յն. բետա՛րիօն, եւ այլն. այլ ի պատմութեան Կիրակոսի գտանի ստուգաբանել այսպէս.


Պատգամաբեր, աց

s.

messenger, news-bearer.

· Calfa

NBHL (1)

Արձակեաց զպատգամաբերսն անարգանօք։ Հպատակք են (թագաւորին) պատգամաբերքն՝ ընթացիցն փոխատրութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 50։ Արիստ. աշխ.։)


Պատգամաւորեմ, եցի

vn.

to be a messenger, ambassador or deputy, to go or to come as ambassador, to negotiate, to go in mission;
to treat by diplomacy, to be a diplomatist.

· Calfa

NBHL (1)

Որք վասն անցաւոր կենացս պատգամաւորեն ի հողեղինէ եւ մահկանացուէ առ նմանսն, հոգան եւ զգուշանան՝ զի մի՜ ամօթ եւ երկիւղ հասցէ նոցա ի պատգամաւորելն. (Խոսր.։)


Պատեհութիւն, ութեան

s.

convenience, fitness, decency;
opportunity, seasonableness, fitness of time, of circumstances;
chance;
չկորուսանել զ—, not to lose the opportunity;
յօգուտ ի կիր արկանել զ—, to profit by the occasion, to avail oneself of the opportunity;
կորուսանել զ—, not to seize the opportunity, to let the occasion pass, to let slip the opportunity.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր անուն՝ կարողն լինելոյ ծնանել պատեհութեան է նշանական. (Կիւրղ. գանձ.։)


Պատժական, ի, աց

adj.

punitive, penal, repressive;
— օրէնք, penal law.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ պատժական տանջանաւոր խոշտանգանօք արկանել. (Արծր. ՟Գ. 5։)


Պատժապարտ, ից, աց

adj.

deserving punishment, found guilty, punishable, culpable, criminal.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ այս Աստուծոյ գթութեանն է, սակաւ տանջել, եւ մեծամեծս համարել զգանն. զի ոչ ժուժայ զբազում տանջանս պատժապարտիցն տեսանել. (Գէ. ես.։)


Պատկառեմ, եցի

va.

to fill with respect, to put to shame, to abash, to confound, to cover with shame, to make blush, to put to the blush.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՊԱՏԿԱՌԻՄ. ἑντρέπω, ἑντρέπομαι , αἱσχύνομαι erubesco, revereor, pudefio, pudet me. Ամաչել ամօթխածութեամբ. ակնածել. յարգանօք երկնչել. եւ Զամօթի հարկանիլ. շիկնիլ. խպնիլ. քաշուիլ, ամըչնալ. առ՝ հիճապ էթմէք,


Պատկերակից

adj.

of the same figure, conformable, resembling, like;
— լինել, to conform, to take the form of, to resemble.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնակից եւ պատկերակից մեր եղեալ։ Որ յանարգ արգանդէ կոչես քեզ պատկերակիցս. (Նար. ՟Ծ՟Գ. ՟Կ՟Գ։)