Definitions containing the research բոյս : 639 results

Հիւրամեծար

adj.

most hospitable, practising hospitality or liberality towards strangers.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր հիւրամեծարք սեղանոյ՝ սուրբքն սրբոյս. (Ճ. ՟Ը.։)


Հեզ, ոց

adj. adv.

mild, meek, gentle, affable;
calm, tranquil, still;
softly, gently.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղաղ եւ հեզ ցօղով արբուցանէ զտունկս եւ զբոյսս. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Հեզասաղարթ

adj.

whose leaves tremble gently.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախակապուտ բոյսն հեզասաղարթ. (Նար. խչ.։)


Հեղեղեմ, եցի

va.

to inundate, to submerge, to cover with water;
to overflow, to lay under water;
to hurl or fling down, to precipitate.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հեղեղէ, այլ զուարթացուցանէ զբոյսս առաքինութեանցն։ Որ ջրովն հեղեղեցան. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. իմ.։)


Հեր, աց, ոց

s.

"hair;
—ք, head of hair;
cf. Մազ;
անբոյս ի —աց, bald;
հոպոպիք —աց, curls, ringlets;
հիւսք —աց, tress or lock of hair, tresses, plait of hair;
cf. Հիւսք;
բուսանել —աց, growth of hair;
թափիլ —աց, falling of the hair;
փոքրել, հատանել, խուզել, կտրել զ—ս, to cut the hair;
to crop;
to shave the head;
ճողել, փետել զ—ս առ ցաւոյն or յուսահատութեան, to tear one's hair for grief or despair;
ունել, կալնուլ, ձգել զ—աց, to hold, to pull one by the hair;
զմիմեանց ձգձգել զ—ս, զմիմեանս ձգել զ—աց, to take one another by the hair;
խոպոպել, գանգրել, ծնրել զ—ս, to curl, to put on ringlets, to frizz the hair;
սանտրել զ—ս, to comb one's hair;
ներկել զ—ս, to dye one's hair;
խրձացուցանել, խոզանել, հարթուցանել զ—ս, to cause the hair to stand on end;
to ruffle the hair;
cf. Ծառ;
քստմնիլ, խրձանալ —աց, to bristle, to stand on end;
թափել զ—ս, to destroy hair, to depilate;
—ք նախաբոյսք են քան զմօրուս, the hair grows before the beard;
դեռաբոյս —ք ի ծնօտս տիգեալ, new beard;
—ք ծնրեալ եւ գանգրեալ, —քն ծալ ի ծալ, curly, frizzed hair;
—ք քստմնեալ ի վեր դիզացեալ, with bristling hair;
with hair upstanding;
քստմնեալ դիզանին —ք զգլխով, the hair stood on end;
blood ran cold;
սպիտակին, ծաղկին —ք իմ, my hair grows grey, I begin to grow grey-haired, I begin to get grey."

· Calfa


Ձմեռնասուն

adj.

nourished in or during the winter.

· Calfa


Մրադիր

cf. Մրազարդ.

· Calfa

NBHL (2)

ՄՐԱԴԻՐ ՄՐԱԶԱՐԴ. Մակդիր դեռաբոյս մազից կամ հերաց մօրուաց, եւ ձեւոյ յօնից, հանգոյն գծագրութեան մրոյ.

Որոյ չեւ եւս էր փաղփաղեալ բողբոջեալ մրադիր բոյսք մօրուացն ընդ ծնօտսն։ Մրազարդ մօրուքն ի ծնօտսն դեւեռս էր տիգեալ եւ ընձիւղեալ. (Յհ. կթ.։)


Մրազարդ

adj.

dark with down, downy, furnished with soft dark hair;
— յօնք, black eye-brows.

· Calfa

NBHL (2)

ՄՐԱԴԻՐ ՄՐԱԶԱՐԴ. Մակդիր դեռաբոյս մազից կամ հերաց մօրուաց, եւ ձեւոյ յօնից, հանգոյն գծագրութեան մրոյ.

Որոյ չեւ եւս էր փաղփաղեալ բողբոջեալ մրադիր բոյսք մօրուացն ընդ ծնօտսն։ Մրազարդ մօրուքն ի ծնօտսն դեւեռս էր տիգեալ եւ ընձիւղեալ. (Յհ. կթ.։)


Մօտ

adj. adv.

prep. adv. near, nigh, next, close by, by;
near, next;
cf. Մերձ;
— այսր, near to this place;
— առ —, — ի —, — ի —ոյ, quite near or close, contiguously, thickly;
— ընդ —, — ընդ հուպ, soon, directly, instantly;
ի or ընդ մօտոյ, ի —է, մօտուստ ի —ուստ, near, nearly, close by or to, next;
soon, shortly, soon after;
lately;
ընդ — աւուրս, shortly, soon;
— լինել, to be near or close to, to approach, to draw near;
ի — կալ, to stand near, to be present at, to attend;
— կտրել, to cut quite short;
— անցանել, to pass close to, or hard by;
— է առ քեզ յորժամ կամի ցիս՝ կարող լինել, where there is a will there is a way;
ի մօտոյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զծառս, որոյ սկիզբն մամուռն՝ մօտ ի բոյսս. եւ կատարումն յարմաւենին՝ մերձ ի կենդանիս. (Վրդն. ծն.։)


Մօրուանի, նւոյ, նեաց

adj.

bearded.

· Calfa

NBHL (1)

որպէս γενειήτης barbatus. Ունակ մօրուաց. մօրուեղ. կամ Դեռաբոյս մօրուօք. եւ ըստ յետին առմանս արդեօք ասի. (Եւս. քր. ՟Ա.)


Յամրագնաց

adj.

slow-going.

· Calfa


Յետամտական, ի, աց

adj.

adventitious, extrinsic;
accidental, fortuitous, casual.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπουσιώδης adjectitius, substantiae adjunctus. Որ ինչ յետոյ է մտեալ. ոչ ընդաբոյս. մակեղուտ. մակագոյեղ.


Նարդէս, դիսի

s. bot. giant-fennel, ferula.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱՐԴԷՍ ՆԱՐԴԻՒՆ ՆԱՐԴՆԷՍ ՆԱՐԴՈՍ. եբր. նէրտ. յն. լտ. նարտօս, նա՛րտուս . νάρδος nardus, silex, oleum nardeum. իտ. spigo, naro. իտ. Ազնիւ բոյս, եւ ծաղիկ, եւ իւղ նորին. կրկին ասի լինել՝ իբրեւ բանջար, եւ թուփ. ծաղիկն ծիրանագոյն՝ անուշահոտ յոյժ. եւս առաւել իւղն փնջաձեւ հասկաց, եւ մշկահոտ տերեւոց.


Յապաւեմ, եցի

va.

to retrench, to curtail, to diminish, to cut;
to mutilate, to castrate;
to cut off, to abridge;
to suppress;
— զաւելորդ ուղէշս, to prune, to lop, to trim, to cut;
— զծառս, to detruncate;
— զթեւս, to clip a bird's wings;
— զհերս, to shear, to clip;
to shave;
— զականջս, to crop ears.

· Calfa

NBHL (1)

Յապաւեն զծառս մշակք դարմանօք։ Զաւելորդ բոյս ի սերմանց եւ ի ծառոց յապաւել եւ խլել ... զաւելորդ ուղէշս յապաւել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Պիտ.։)


Յարագոյ

adj.

always present;
inherent, innate, inborn.

· Calfa

NBHL (1)

πάρων praesens, qui adest, vel inest. Ներկայ անմեկնելի. ընդաբոյս. տե՛ս եւ ՅԱՐԱԳԱՅ.


Մացառք, ռաց

s.

thicket, covert, copse, wood;
brushwood, underwood, bush, tuft;
—ք աչաց, thick eye-lashes;
սեւացուցանել թխացուցանել զ—ռսն առ բբօքն՝ ծարրօքն, to paint one's eye-lashes.

· Calfa

NBHL (1)

Միացեալ կամ մած ծառք. որ եւ Անտառ (որպէս համծառ). խիտ առ խիտ տունկք, թուփք, բոյսք եւ փուշք. եւս եւ ոստք եւ արմատք. որպէս եւ ռմկ. մոցառ ասի բազմութիւն շառաւիղաց առ արմին ծառոց.


Մեկոնիոն, ի

s. bot. poppy.

· Calfa


Մղեղեմ, եցի

va.

to levigate, to pulverize, to reduce into powder;
to burn to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեթանոսական բոյսն՝ մղեղել, եւ արտաքս ընկենուլ։ Անցեալ ի բաց գնաց մղեղեալ եւ լուծեալ. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. ատ.։)


Մշտածին

adj.

ever fruitful;
constantly producing.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի մշտածին ինքնաւոր անարօրադիր բոյսս բիւրաստեղունս. (Նար. մծբ.։)


Մոլախոտեմ, եցի

vn.

cf. Մոլախոտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈԼԱԽՈՏԵՄ ՄՈԼԱԽՈՏԻՄ. χορταμανέω gramine luxurio իսկ Մոլախոտեալն՝ ըստ յն. մոլեալ, մոլեգին. Մոլաբոյս լինել անպիտան խոտովք. մոլեգնաբար ուռճանալ վատթար խոտոց.


Մատաղածին

adj. s.

new-born;
woman recently confined.

· Calfa

NBHL (1)

νεογνός nuper genitus. Նորածին. դեռաբոյս հասակաւ.


Համբակ, աց

s. adj.

little child, boy;
lad;
apprentice, novice, beginner;
scholar, disciple;
new, raw, inexperienced;
ignorant;
— կրպակաց, shop-boy;
— կապեղացի, pot-boy;
— նաւաստւոյ, cabin-boy.

· Calfa

NBHL (1)

νέος juvenis νήπιος infans եւ այլն. Նորածին, դեռաբոյս հասակաւ. երախայ. տղայ. կացի (իբր նոր ոտք ելած) մանուկ. պատանի. երիտասարդ. եւ Զաւակ, եւ Աշակերտ. (լծ. յն. բա՛իս կամ բէ՛ս, մանուկ, մանչ. պրս. հէմբա, համբա, ընթացակից, արբանեակ. ճորտ, փոքրաւոր։ Իսկ Հին բռ. ըստ մտի արդեօք գրէ.


Համեղահամ

adj.

cf. Համեղաճաշակ.

· Calfa


Ծաղկազարդ

adj. s.

adorned with flowers, flowery;
palm-sunday;
— բոլորք, garland, wreath of flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկազարդ բոյսք եւ տունկք, ծառք, երանգք, առաքինութիւնք, քարոզութիւն. (Խոր. վրդվռ.։ Պիտ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Վրդն. սղ.։)


Լոր, ոյ

s. ornith. quail;
ձագ —, young -.

· Calfa

NBHL (1)

որպէս Լօռ, զոր տեսցես. եւ կամ այլ խոտ. βοτάνιον որպէս բոյս փոքրիկ, բուսուկ. herbula, herba pusilla.


Լուսասահման

adj.

surrounded with light, splendid, bright, luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում աճեցոյց զբոյսն օրհնութեան ի լուսասահման անդաստանին անարատութեան. (Նար. կուս.։)


Լօշ, ի

s. bot.

bannocks, meal cakes;
cyclamen;
cf. Թաղթ.

· Calfa


Լօշտակ, ի

s. bot. bryony, snakeweed;
anthropomorphon, mandragora root.

· Calfa


Խոնաւեմ, եցի

va.

to damp, to moisten;
to wet, to steep, to bathe.

· Calfa

NBHL (1)

Օդքն՝ են որ ցամաքեցուցանեն, եւ են որ խոնաւեցուցանեն զերկիր եւ զբոյսս. (Յճխ. ՟Է։)


Խոնաւեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խոնաւեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Օդքն՝ են որ ցամաքեցուցանեն, եւ են որ խոնաւեցուցանեն զերկիր եւ զբոյսս. (Յճխ. ՟Է։)


Խորշակահար

adj.

sun-burnt, parched by excessive heat, or by a burning wind;
— առնել, to burn, to parch;
— լինել, to be burnt, parched.

· Calfa

NBHL (1)

Խորշակահար ցամաքեցուցանէ զկանաչաձեւ բոյսս. (Ագաթ.։)


Խռուանամ, ացայ

vn.

to dry up, to fade, to wither;
to grow old, to become extenuated;
խռուացեաւ հերք, bristling hair;
dishevelled hair.

· Calfa


Թեւաբուսիկ լինիմ

sv.

cf. Թեւաբուսիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)

Իբրու թեւաբոյս՝ իբրեւ ի յառաջադէմսն բերեալք. (Պիտ.։)


Թեւաբուսիմ, եցայ

vn.

to fledge, to get feathered;
to be winged, to have wings;
to begin to fly, to spread the wings for flight.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)

Իբրու թեւաբոյս՝ իբրեւ ի յառաջադէմսն բերեալք. (Պիտ.։)


Թուրինջ, ընջի

s. bot.

bitter orange, Seville orange;
— խոտ, balm-mint;
ծառ թուրնջոյ, cf. Թրնջի.

· Calfa


Համածին

adj.

connate, twin;
uterine;
natural.

· Calfa

NBHL (1)

Ծննդակից. իբր Հարազատ կամ երկուորեակ. եւ Ազգակից. համասեռ. եւ Բնածին. ընդաբոյս.


Համասերմ

adj.

produced from the same seed.

· Calfa

NBHL (1)

(Յակոբ) համասերմ միաբոյս զուգաշաւիղ եղբօրն յաղթեաց. (Նար. մծբ.։)


Համաստեղծ

adj.

innate, natural.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միասին ստեղծեալ. եւ Ընդաբոյս. բնածին.


Կցորդ, աց

adj. s.

participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զադամ կցորդ արար աստուած արարչութեան իւրոյ՝ անուանս դնել կենդանեաց։ Կցորդ առեալ քրիստոսի զսրբոյսն. (Շ. մտթ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Կենդանական, ի, աց

adj. s.

vital, vivifical;
animal, living;
sign of the zodiac.

· Calfa

NBHL (2)

Տունգք աճեցմամբն եւ շնչաբոյս. (Շ. բարձր.։)

Տունկք ամենայն եւ բոյսք զկենդանականն միայն հաստումն ունին եւ այլն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Կենդանատունկ, տնկոյ

s.

zoophyte

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԿԵՆԴԱՆԱԲՈՅՍ. որ եւ Կառաբոյս.


Հանք, աց

s.

mine;
— ոսկւոյ, երկա թոյ, ածխոյ, gold-mine, iron-mine, coal-mine.

· Calfa

NBHL (1)

Հանք, բոյսք, կենդանիք. (ըստ արաբ) մայատին, նապաթ, հայվան. (Ոսկիփոր.։)


Պառպռի

s. bot. pepper-plant.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՌՊՌԻ կամ ՊԱՌՊՌՈՅ ԾԱՂԻԿ. Բառ ռմկ. որ թուի բոյս եւ ծաղիկ պղպեղի։ (Վստկ. ՟Ճ՟Խ՟Գ. ՟Ճ՟Խ՟Ը. ՟Ճ՟Ծ՟Գ։)


Պատաղիճ

s. bot.

tendril;
convolvulus;
bindweed.

· Calfa


Պատանի, նւոյ, նեաց

s.

youth, adolescent, stripling, lad, young man;
domestic, servant;
waiter;
groom;
— անփորձ, inexperienced young man, younker, greenhorn, novice.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏԱՆԻ որ եւ ՊԱՏԱՆԵԱԿ։ παῖς puer παιδάριον puerulus. մանաւանդ. νεανίσκος, νεανίος, μειρανίον juvenis, adolescens, juvenculus, adolescentulus. Մանուկ մեծացեալ, եթէ՜ զաւակ եւ եթէ ծառայ. երիտասարդ դեռաբոյս. կտրիճ, մանչ. իյիտ, ճիվան, տէլի գանլը, եւ ուշագ, օղլան. (լծ. արաբ. ֆէթէն. յն. բետա՛րիօն, եւ այլն. այլ ի պատմութեան Կիրակոսի գտանի ստուգաբանել այսպէս.


Պատատուկ, տկի, տկաց

s. bot. American bindweed, liane;
— կարմրածաղիկ, quamoclit, scarlet convolvulus, red jasmine.

· Calfa

NBHL (1)

Պատաղիճ. բաղեղն. եւ Ամենայն բոյս՝ որ պատատի.


Պատժապարտութիւն, ութեան

s.

culpability;
condemnation.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ հատցէ ոք զպարտս պատժապարտութեան իւրայոցն ընդ վայրաբոյս սովորութեանց. (Ագաթ.։)


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa

NBHL (1)

Թէոդիտէ զնա՝ հետեւակ չորքոտանի, եղջերաբոյս, կճղակաւոր, բչողական. որ լինի ընդ ձեռն պարագրութեան արջառ ճշմարտութեամբ, եւ ոչ արծուի. (Խոսրովիկ.։)


Պարարտահամ

adj.

very sapid, well flavoured, extremely grateful to the palate.

· Calfa


Պարարտարօտ

adj.

rich in pasture.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ որպէս Պարարտ ի պէտս արօտոյ (բոյսք).

Սփռեալք պարարտաբոյսք եւ պարարտարօտք, պարարտահամք. (Փարպ.։)