Definitions containing the research աք : 8605 results

Հրընկէց

adj.

fire-hurling, thunder-striking, fulminating;
— բարկութիւն, thunder.

· Calfa

NBHL (1)

πυροβόλος ignes jaculans. Ընկեցօղ զհուր. հրացան. շանթառաք.


Հրկիզութիւն, ութեան

s.

cf. Հրկիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Հրկիզութիւն շինուածոցն։ Հրկիզութեամբ առկայթեալ մաշէ։ Հրկիզութիւն տաճարին կամ քաղաքին։ Ելաք ի սոդոմայ, եւ փախեաք ի հրկիզութենէն. (Խոր. ՟Բ. 46։ Յհ. կթ.։ Նախ. տոբ. եւ Նախ. եզեկ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Հրձիգ

s.

fire-brand, incendiary, burner;
linstock;
—ք, conflagration, fire;
— նաւ, fire-ship;
— առնել, to set on fire, to set flames to;
— լինել, to be burnt, destroyed by burning.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղաքք ձեր հրձիգք. (Ես. ՟Ա. 7։)

Հրձիգ արար նա զմիջագետս զմիջագետս։ Զամենայն քաղաքս նոցա տամբք իւրեանց եւ զաւանս նոցա հրձիգ արարին։ Հրձիգ արար զտունն տեառն եւ զապարանսն արքունի։ Հրձիգ լիցի երկիրն աստուծոյ։ Հրձիգ եղեն յարկք նոցա։ Այլ նոքա կամէին՝ թէ հրձիգ լեալ էին։ Փառք եղեն հրձիգ.եւ այլն։


Հրճուանք, նաց

s.

joy, mirth, rejoicing, cheerfulness, gaiety, sportiveness, delight, pleasure;
—նս ումեք կազմել, ի —նս ածել զոք, to rejoice, to delight, to cheer;
ի — նս խնճոյից, in the merriment of a feast.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածայնոց, կամ իմանալի հրճուանաց. (Մաքս. եկեղ.։)


Հրճուիմ, եցայ

vn.

to be joyful, in a merry mood, to thrill with joy, to leap for joy, to be transported with joy, to shout for joy, to be overjoyed, to exult, to rejoice greatly, to be in a rapture of joy, to be beside oneself with joy.

· Calfa

NBHL (2)

Հրճուի իւրաքանչիւրո ոք ի վաստակս ձեռաց իւրոց. (Խոսր.։)

Ի տեսանելն զնա վաս իմ պատարագ ի վերայ սրբոյ սեղանոյն ... հրճուէի, եւ համբուրել փափաքէի. (Լմբ. սղ.։)


Հինգերորդ, աց

adj. adv. s.

fifth;
fifthly;
the fifth part.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւնդ, զոր հինգերորդ տարր ասացին արտաքինքն. (Խոսր.։)


Հիւթական, ի, աց

adj.

material, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Որով ամենայն հիւթականն պատկերմունք առ ի յանձնէն արտահալածին. (Մաքս. եկեղ.։)


Հիւծանիմ, ծայ

va.

cf. Հիւծեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլք ամենեւին օտարացեալք՝ ի հիւանդութիւն ախտից հիւծան. (Կլիմաք.։)


Հիւծիմ, եցայ

vn.

to grow lean, to get thin, to shrink, to waste, to fall or pine away, to wither, to languish, to droop, to dwindle away, to decay;
— լուսնի, to wane.

· Calfa

NBHL (1)

Այլք ամենեւին օտարացեալք՝ ի հիւանդութիւն ախտից հիւծան. (Կլիմաք.։)


Հիւպատ, ից

cf. Հիւպատոս.

· Calfa

NBHL (1)

Գործեցաւ այս ի հիւպատւոջն դիոկղիտիանոսի եւմաքսիմիանոսի. (ՃՃ.։)


Հիւպատոս, աց

s.

consul;
փոխան —ի, vice-consul;
ի —տոջն, during the consulate of.

· Calfa

NBHL (1)

Գործեցաւ այս ի հիւպատւոջն դիոկղիտիանոսի եւմաքսիմիանոսի. (ՃՃ.։)


Հիւսակ, աց

s.

tress;
braid;
plait;
— վարսից, tresses, plait of hair.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսակ հոգեւոր յեօթնարփեան շնորհաց՝ ջահ վառեալ լուսով զաքարիաս ետես. (Շ. տաղ.։)


Հիւրամեծար

adj.

most hospitable, practising hospitality or liberality towards strangers.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատքն բազմեցուցանեն զքեզ ի սեղանն փափաքելի՝ կոչելով հիւրամեծար զղազարոս. (Եփր. պհ.։)


Հիւրասիրութիւն, ութեան

s.

hospitality.

· Calfa

NBHL (1)

Զհիւրասիրութեան զհետ երթաք. (Հռ. ՟Ժ՟Բ. 13։)


Հիւրընկալեմ, եցի

vn.

to receive travellers, to welcome, to entertain, to lodge, to shelter.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս մտանեն եւ ելանեն ի քաղաքէս՝ հիւրընկալես. (Ճ. ՟Ա.։)


Հիւրութիւն, ութեան

s.

quality of a guest or stranger;
pilgrimage.

· Calfa

NBHL (1)

Որք քրիստոսի եղաք դաշնակիցք հիւրութեան նորա, հարսնազգեստեալ զմիտս մեր պահեսցուք. կա՛մ է մարդասիրութիւն հրաւիրելոյ նորա զմեզ ի հարսանիս, եւ կամ անարատութիւն հրաւիրելոցս իբրեւ օրիորդաց. (զի լծորդ է օրիորդ ընդ հիւրի, իբր յաւերժահարսն։)


Հմակեր, աց

adj.

eating raw flesh, crudivorous, omophagous;
ferocious.

· Calfa

NBHL (1)

Երանի՛ թէ իբր զհմակեր գազան զմիմեանց միս ոչ ծամէաք. (Խոսր. պտրգ.։)


Հմուտ, մտաց

adj.

well versed, erudite, learned;
practised, expert, experienced, skilful, skilled.

· Calfa

NBHL (1)

Զնամակն թագաւորական առաքեաց ի ձեռն հմտից ճանապարհին. (Ժող. հռոմկլ.։)


Հմտավարժ

adj.

well versed, skilful.

· Calfa

NBHL (1)

Որսորդք հմտավարժք. (Նար. առաք.։)


Հնագրութիւն, ութեան

s.

paleography.

· Calfa

NBHL (1)

Ջանացաք հաւաքել զհնագրութիւնս. (Խոր. ՟Ա. 18։)


Հնազանդ, ից

adj.

obedient;
— առնել, to cause to obey, to make oneself obeyed, cf. Հնազանդեցուցանեմ;
— լինել, to obey, to yield, to be obedient, docile, cf. Հնազանդիմ;
— առնել ընդ իւրեւ, to compel obedience, to reduce or bring to obedience.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնեաց զայնքան առաքինութիւն հնազանդիցն այնոցիկ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)


Հնազանդութիւն, ութեան

s.

obedience, submission, subjection;
homage, vassalage;
կրաւորական, կոյր —, passive or blind obedience;
non-resistance;
լաւ է — քան զզոհ ընտիր, obedience is better than sacrifice;
ի — ածել, to reduce to obedience;
գալ ի —, to return to obedience;
ունել ի հնազանդութեան, to maintain or hold in obedience.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւ է հնազանդութիւն քան զճարպ խոյոց։ Իբրեւ զորդիս հնազանդութեան։ Ի հնազանդութիւն հաւատոց, կամ արդարութեան, կամ խոստովանութեան։ Որ ի հնազանդութեան կայցեն, կամ իցեն։ Ամենեքեան հնազանդութեամբ լսէին միում։ Որոց եւ ոչ առ ժամանակ մի անսացաք հնազանդութեանն եւ յն. ստորակարգութեան) եւ այլն։


Հնանամ, ացայ

vn.

to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր ալեւոր ըստ մարմնոյ, եւ հնացեալ արտաքին մարմինն. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Հնարագէտ

adj.

ingenious, shrewd, sharp, clever;
crafty, cunning, artful.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եւ ասէ իսկ հնարագէտն առաքեալ. (Ոսկ. ես.։)


Հնարաւորութիւն, ութեան

s.

possibility, feasibility;
invention;
means, expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Զդառնութիւն բանսարկուին, եւ զդժուարալոյծ հնարաւորութիւնս խափանեցին. (Մաքս. եկեղ.։)


Հնարիմ, եցայ

vn.

to invent, to find out, to imagine a device, to conceive a project, to contrive;
to strive, to endeavour, to exert oneself;
to bend or apply one's mind to, to study;
to counterfeit, to feign;
cf. Հնար.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ թէ հնարեսցի՝ զքաղաքն իսկ աւերել ջանայր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 1։)

Այն՝ որ արտաքոյ բուսոյ բարուց ծննդեան էր, հնարեցաւ (յն. եղեւ). (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Հնգեկին

cf. Հնգապատիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Տաղանդ ընկալաք. գործեսցուք տասնեկի եւ հնգեկի յարգաւորութեամբ. (Սկեւռ. յար.։)


Հնդիկ, դկաց

s. adj. Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.

· Calfa

NBHL (1)

Զհնդիկ որդնէ ասեն. ի կեպարանս թրթրոյ երեւի փոքրիկ. նիւթիչ է մետաքսին կերպասու. (Վեցօր. ՟Ը։)


Հնձան, աց

s. fig.

press;
wine-press;
vat, trough of a wine-press;
գուբ —, must-vessel;
— հարկանել, to press, to tread grapes;
to trample, to oppress.

· Calfa

NBHL (2)

Պտուղ կալոյ եւ հնձանի։ Ցորեան ի կալոյ, եւ պտուղ ի հնձանէ։ Զեղցին հնձանք գինւոյ եւ իւղոյ։ Փորեաց ի նմա հնձան։ Կթէր զխաղող նորա, եւ արկանէր ի հնձանն աստուծոյ ի մեծ. եւ կոխեցաւ հնձանն արտաքոյ քաղաքին. եւ այլն։

Զամենայն դեւս հաւաքեալ ի միասին որպէս զողկոյզ՝ միա՛յն զնոսա հնձան կոխեցի. (Գէ. ես.։)


Հնչեմ, եցի

vn. va. to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.

· Calfa

NBHL (2)

Հնչէր կամ հնչեաց ձայն փողոյն, փողն, պղինձ, բարբառ ի քաղաքի, քաղաքն. երկիրն ի բարբառոյ կամ յաղաղակէ. պարիսպք կամ յատակք, լերինք եւ հովիտք՝ ծով. եւ այլն։

Հնչեաց տաճարն որոտմամբ զձայն. (Կլիմաք.։)


Հոգաբարձու, աց

adj. s. guardian, trustee;
intendant, steward, agent, purveyor;
inspector, overseer, surveyor;
— լինել, to care, to take care of.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքինասէր, եւ հոգաբարձու ամենայն բարեգործութեան. (Ղեւոնդ.։)


Հոգած, ի

adj.

attentive, careful, mindful, solicitous;
gloomy, anxious, uneasy, pensive, thoughtful, troubled, disquieted.

· Calfa

NBHL (1)

Առն հոգածի (յն. տխրազգեցի) ցամաքին ոսկերք։ Ցեց ոսկերաց՝ սիրտ հոգած (յն. զգայուն). (Առակ. ՟Ժ՟Է. 20։ եւ ՟Ժ՟Դ. 30։)


Հոգամ, ացայ, ացի

vn.

to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգացի՛ր, թէ ո՛րպէս զիւր չարիքն իւրաքանչիւր ոք յիւրոյ անձնասիրութեան ի ծածկոյթն ստուգապէս տեսանիցէ. (Կլիմաք.։)


Հոգեգումար

adj.

assembled by the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (2)

Հոգւով սրբով գումարեալ. հոգեպէս հաւաքեալ.

Հոգեգումարք, եւ ոչ մարմնագունդք. (Նար. առաք.։)


Հոգեդարձ լինիմ

sv.

cf. Հոգեբերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յելս հոգւոյ եղաք, հոգեդարձ եղաք, եւ առ քաջ հովիւն դարձաք. (Վրդն. սղ.։)


Հոգեկիր

adj. s.

inspired by the Holy Spirit, holy, divine;
prophet.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ մոլի խելագար։ Ի տկար ամանս այս նիւթոյ հոգէկրի. (Նար. ՟Հ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)


Հոգեմատեան

adj.

written by inspiration of the Holy Ghost.

· Calfa

NBHL (1)

Սոփերք հոգեմատեանք. (Նար. առաք.։)


Հոգեւորութիւն, ութեան

s.

spirituality.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեւորն գոլ. ունելն զհոգեւոր առաքինութիւն, կամ զշնորհս հոգւոյն սրբոյ.


Հոլանեմ, եցի

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

· Calfa

NBHL (2)

Զկռապաշտիցն հոլանեցաք զյիմարութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Որ հոլանեցաւ ... զոր օրինակ հոլանիցի հոլանելով մի ոք ի կաքաւչաց ... Հոլանեցայց սոյնպէս եւս քան զեւս. (՟Բ. Թագ. ՟Զ. 20=22։)


Հոլանի

adj. adv.

bare-headed, unveiled, uncovered;
naked, hare, undressed;
openly, manifestly, publicly;
— առնել, cf. Հոլանեմ;
— լինել, հոլանիմ, cf. Հոլանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ներքին եւ արտաքին վրդովմունքն հոլանի առնէին զախշարհս. այսինքն մերկացուցանէին. (Արծր. ՟Գ. 13։)


Հոլով, ից

s. gr.

rolling, circular motion, circulation;
case;
— անուանց, oblique cases.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրն ծագէ (զլոյս արեգակն) ի հոլովս ինքնաքարշ ուղեգնացութեամբ հսկայն այն. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Հոլովեմ, եցի

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ այս շաւիղ հոլովեցաք։ Ի ճգնութիւն մարմնոյն ուրախ զկենացս հոլովի ընթացս։ Անիւ շրջանի ժամանակացս հոլովեալ էր։ Հոլովեալն ի վերայ ժամանակք եղանակաց տարւոյն. (Լմբ. ատ. Լմբ. սղ. Լմբ. պտրգ.։)

Ի բաց հոլովեցաք ի յաւերժական կենացն. (Զքր. կթ.։)


Հողաբլուր, բլրոց

s.

hank of earth, embankment, mound, dike, dam, mole, break-water;
causeway;
rampart, intrenchment;
—ս կանգնել, to intrench, to fortify with trenches.

· Calfa

NBHL (2)

Եդիր զքաղաքս ի հողաբլուրս. (Ես. ՟Ի՟Ե. 2։)

Եղիցին քաղաքք հողաբլուրք. (Մեսր. երէց.։)


Հողագործ, աց

s.

agriculturist, farmer, cultivator, husbandman, ploughman.

· Calfa

NBHL (1)

γεώργιος, γεωργός γῆς, ἁρότριος agricola, rusticus, arator. Որ գործէ զհող, զերկիր, զարտ. երկրագործ. մշակ. արդիւնարար. տե՛ս (Ծն. ՟Թ. 20։ Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 23։ Զաք. ՟Ժ՟Գ. 5։ Ղկ. ՟Ժ՟Է. 7։)


Հողաթաւալ

adj. fig.

rolling on the earth, or in the dust;
mundane, worldly.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի հող թաւալի. եւ Երկրաքարշ.


Հողախշտի

cf. Գետնախշտի;
— հանգիստ, resting place in earth, grave, sepulchre, tomb.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփոփեալ հաւաքեցին ի քարապատուար շիրմի հողախշտի հանգստի. (Նար. խչ.։)


Հողածին

cf. Հողածնեալ.

· Calfa

NBHL (1)

γηγένης terrigena. Ի հողոյ ծնեալ. ծնունդ երկրի. երկրածին. մարդ. ադամ. եւ Ամենայն կենդանի՝ մանաւանդ ցամաքային.


Հողահերձ

adj.

quite full of earth;
earth-cleaving.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազ գետնաքարշ աստէն սողելով՝ նմանեցայք (օձին) ... ոչ միայն հողակերք, այլեւ հողահերձք յոգիս եւ ի մարմինս. (Եղիշ. թաղմ.։)


Հողամաղ, ի

s.

s. zool. diver, coot;
cormorant;
—ք, dust;
atom, corpuscle, mote.

· Calfa

NBHL (1)

Կատահրաքդէն՝ հողամաղ (կամ հողմամաղ). (Գաղիան.։)


Հողեղէն, ղինի, նաց

adj.

earthen;
terrestrial, earthly.

· Calfa

NBHL (2)

Առաջին մարդն յերկրէ հողեղէն։ Որպէս հողեղէնն, նոյնպէս եւ հողեղէնքս։ Զգեցաք զպատկեր հողեղինին. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 47=49։)

χοϊκός, γεώδης terrenus, terreus, pulvereus. Որ ինչ է ի հողոյ. հողանիւթ. հողածին. կաւեղէն. խեցեղէն. մարմնեղէն. երկրաւոր. ... (յն. խօիգօ՛ս, արապ. խաքի ).