Definitions containing the research աք : 8605 results

Հսկումն, ման

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

· Calfa

NBHL (2)

Տօնէաք հսկողութեամբ. եւ երգօք հոգեւորօք. (Վրդն. յանթառամն.։)

Ի ձեռն հսկութեան ի զղջութիւն ածէ զհոգիս մարդկան. (Կլիմաք.։)


Հրաբաժակ, ի

s. fig. adj.

fire-cup;
punishment by fire;
fiery, full of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբաժակ հոսանօք գետահետեալ ցուցանէ զառուս առաքելական աստուածառաքն վտակաց. (Անան. եկեղ։)


Հրազինեմ, եցի

va. fig.

to arm or furnish with fire;
to inflame, to kindle.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նմանութիւն լուսոյ փայլման հրազինեաց անկիզելի զաշակերտսն։ Հրազինել զընտրեալ զդասս առաքելոցն։ Աստուածազարդ հրազինեաց զսուրբ զառաքեալսն. (Շար.։)


Հրաթոյն

adj.

very poisonous.

· Calfa

NBHL (1)

Ժանեաց հրաթոյն օձից։ Ի տուրեւառութենէ հրաթոյն շնչոյս։ Հրաթոյն կապարճք։ Զսլաքս մրրկատարափս՝ հրաթոյնս դաժանութեամբ. (Բենիկ.։)


Հրաժարեմ, եցի

va. vn.

to cause to renounce or abdicate;
to dismiss, to discharge;
to forbid, to prohibit, to interdict;
to renounce, to abstain, to deprive oneself of, to forego, to forbear, to refrain, to desist, to resign;
to deny, to disown, to refuse;
to take leave of, to bid farewell to;
to die, to decease;
— յաղանդոյ, to abjure, to recant, to renounce;
— յաշխարհէ, to renounce the world;
to enter a convent;
— յիշխնանութենէ, to abdicate, to resign, to tender, to lay down or throw up one's commission;
— ի թագաւորութէնէ, to abdicate the crown;
աղաչեմ զքեզ կալ զիս հրաժարեալ, I pray thee have me excused, I beg you excuse me, I pray you to be kindly indulgent towards me.

· Calfa

NBHL (2)

Հրաժարելով հրաժարեաց յինէն դաւիթ երթալ։ Համան կամէր հրաժարել ի տիկնոջէն։ աղաչեմ զքեզ, կալ զիս հրաժարեալ։ Հրաժարել ի տանէ, կամ հոգւոյ ի մարմնոյ։ Հրաժարեալք կամ հրաժարեցաք ի միմեանց, եւ ելաք ի նաւն։ Որ ոչ հրաժարեսցէ յամենայն ընչից իւրոց։ Ողորմութիւն հրաժարեաց յինէն։ Ի խրատուէ ամենակալին մի՛ հրաժարեսցես, եւ այլն։ Ընդէ՞ր հրաժարեցաք յաշխարհէ։ Եւ եթէ հրաժարեմք, ընդէ՞ր յետս դառնամք. (եւ այլն. Վրք. հց. ձ. ստէպ։)

Ամենեւին հրաժարեցաք յընթերցմանէ աստուածային գրոց. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Հրաժարեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հրաժարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Օրէնք հրաժարեցուցանէ. եւ հրաժարեցուցանելով յաղագս քաղաքին երեւի իսկ, եւ երեւեսցի. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Հրաժեշտ, ի

s.

renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս ի հրաժեշտի կացուցանէին՝ հասուցանել յիւրաքանչիւր աշխարհս։ Ի հրաժեշտ կացուցանէին երթալ խաղաղութեամբ յաշխարհն հայոց. (Փարպ.։)


Հրախառն

adj.

mixed with fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրախառն խաւար արտաքին. (Յճխ. ՟Ե. եւ ՟Ժ։ Վրք. ոսկ.։ Պիտառ.։)


Հրածին

adj.

producing fire.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ծնանի զհուր, կամ ի հրոյ. փայլակնացայտ. շանթառաք. հրացայտ. հրալից. հրեղէն.


Հրածորան

adj.

diffusing or spreading fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրածորան աստուածային լուսովն զուարճացեալ լցեր զառաքեալսն։ Այսօր ի շրթունս հողեղինացն հրածորան հեղեալ ի յերկնից. (Շար.։)


Հրակէզ առնեմ

sv.

cf. Հրակիզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրակէզ եղեալ քաղաքսն. (Փիլ. լին.։)


Հրահանգ, աց

s.

instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.

· Calfa

NBHL (5)

Յորժամ ի հրահանգս ոք չկրթիցի, ի մարտսն զիա՞րդ կարիցէ առաքինի ոք գտանել։ Շահս յաստի հրահանգս շահիցիք։ Ի ցածութեան հրահանգսն վատթար գտանիք. (Ոսկ. մտթ.։)

Հրահանգօք առաքինութեանցն. (Բուզ. ՟Գ. 13։)

Յաստուածեղէն եւ յարտաքին հրահանգս. (Շ. բարձր.։)

Առաքեսցէ զնոսա ի հրահանգս՝ մրցել ընդ ախոյեանս։ Թողեալ է աստուծոյ զսատանայ իբրեւ ի հրահանգս կռուանոցաց յաշխարհի. (Եզնիկ.։)

Դաստիարակել պարտ է հրահանգիւ զամենայն զայսպիսիքս, եւ ոչ գեղիւք զչարն մաքառեցուցանել. (Պղատ. տիմ.։)


Հրահանգապետ, աց

s.

chief usher;
gymnasiarch.

· Calfa

NBHL (1)

Սա հրահանգապետ մաքրեցելոց ջրով եւ հոգւով. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Հրաձգութիւն, ութեան

s.

cf. Հրձգութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Յամպոց ինչ ճայթիւն արձակելոյ, եւ ի վայր հրաձգութիւնն արկանէ։ Հրաձգութիւն իմն արտաքս ելանէր. (Արծր. ՟Գ. 4։)

Առաւել քան զհրէաստանին հրաձգութիւնս եւ աւերումն ընկալաք. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)


Հրամայական, ի, աց

adj.

imperative, imperious, lordly, dictatorial;
s. gr. imperative mood.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ լուաւ ի վարդապետէն իւրմէ, թէ կեցցե՛ս. եւ էր ասացեալս ըղձական, եւ ոչ հրամայական. (Կլիմաք.։)


Հրամայեմ, եցի

va.

to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեա՛ աստուած զօրութեամբ քով։ Գործոցն՝ զոր հրամայաց աստուած առնել։ Որպէս հրամայեաց նմա հրեշտակն, կամ մովսէս, կամ փարաւոն։ Եղեւ զոր հրամայեցերն։ Հրամայեա՛ ինձ գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Հրամայեաց նմա ռոճիկս յիւրոց խորտկացն։ Քահանայքն յերուսաղէմ հրամայեսցեն ի ծախս տեառն։ Հրամայեաց շրթամբք իւրովք։ Աստուած իմ, որ հրամայեցեր զփրկութեանցն յակոբայ։ Որպէս օրէնքն հրամայէին։ Հրամայեցաք, զի եւ այլն։ Լսել զամենայն՝ որ հրամայեալ է քեզ ի տեառնէ.եւ այլն։


Հրամանաբեկ լինիմ

vn.

to perish miserably.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ տանեացն աստուածահար եղեալ՝ հրամանաբեկ լինէր, եւ կործանեալ յերկիր՝ յոգւոցն ցամաքէր. (Կոչ. ՟Զ։)


Հրամանատու, աց

adj.

commanding, permitting.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մահկանացու հրամանատուին զայն արութիւնս կատարէաք. (Եղիշ. ՟Ե։)


Հրամանատրութիւն, ութեան

s.

command, order, ordination;
leave, license, permission.

· Calfa

NBHL (1)

Զմի խնդրեցի ի տեառնէ ... զհրամանատրութիւն տաճարի նորա։ Առ հեղիաս առաքելութիւն աստուածային հրամանատրութեանն. (Նար. կ. ՟Ղ՟Գ։)


Հրային, այնոց

adj.

igneous, fiery, pyric, ardent.

· Calfa

NBHL (1)

πυρινός, ἕμπυρος igneus. Հրաւոր, հրեղէն. ջերմ. կրակուտ, տաք.


Հրաշադէտ, դիտի

adj. s.

fond of portents or prodigies;
soothsayer, conjurer.

· Calfa

NBHL (1)

Արք հրաշադէտք (կամ կիսահմայք) են. (Զաք. ՟Գ. 8։)


Հրաշազարդ

adj.

wonderfully ornamented or embellished with.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշազարդ գտար յերջանիկ դասս առաքելոցն։ Ի հրաշազարդ յարութեանն։ Հրաշազարդ եւ պայծառ առաքինութեամբ. (Շար.։)


Հրաշազարդեմ, եցի

va.

to ornament or adorn wonderfully well.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զվերջինս զայս հրաշազարդեցեր։ Որ հրաշազարդեաց զսուրբ զառաքեալս։ Որ հրաշազարդեալ գտաւ ի կարգս թագաւորաց. (Շար.։)


Հրաշալի, լւոյ, լեաց

adj.

wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.

· Calfa

NBHL (2)

Նշան հրաշալի ի դէմս առաքելոյն արքայն տեսանէր. (Յհ. կթ.։)

Առաքեալք աղօթիւք հանդիսացան, մարգարէքն հրաշալիք ցուցան. (Խոսր.։)


Հրաշանամ, ացայ

vn.

cf. Սքանչանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ ստանայ ոք զառաքինութիւն, որով հրաշանան մարդիկ ի տես եւ ի լուր. (Խոսր.։)


Հրաշանշան

adj.

wonderful, prodigious, miraculous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տնկոյն կենաց ընձիւղեալք՝ պտղաւէտք եւ հրաշանշանք. (Նար. առաք.։)


Հրաշանուն

adj.

renowned, very celebrated, famous.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշանուն քաղաք (երուսաղէմ)։ Հրաշանուն ախոյեանն (պօղոս). (Նար. ՟Ծ՟Ա. եւ Նար. առաք.։)


Հրաշափառ

adj.

most majestic, — glorious, — august.

· Calfa

NBHL (2)

Հրաշափառ նորոգմանցն կարգ լինի կատարեալ։ Զքաղաքական միաբանութիւն՝ զհրաշափառն ասեմ իր, զի մի ի բազմաց եւ յաննմանից բացակատարի. (Արիստ. աշխ.։)

Հրաշալի փառօք. գերահրաշ. մանաւանդ գերափառ, իբրու գեր ի վերոյ քան զվարկ կամ զկարծիս, ինչ մի արտաքոյ կարծեաց. սքանչելի եւ հիանալի յոյժ. որպէս յն. բարա՛տօքսօս. παράδοξος, θαυμασιώτατος praeter opinionem, inopinatus, admirabilis, paradoxus. խելքէ վեր.


Հրաշափառապէս

adv.

wonderfully, marvelously, admirably;
miraculously;
majestically, gloriously.

· Calfa

NBHL (1)

παραδόξως praeter opinionem, incredibiliter, mirabiliter, miro modo ἑξαιρέτως eximie. որ եւ ՀՐԱՇԱՓԱՌԱԲԱՐ. Սքանչելի եւ փառաւոր օրինակաւ. մանաւանդ՝ Արտաքոյ կարծեաց. խելքէ դուրս.


Հրաշէկ

adj.

red, red hot, all on fire, incandescent, at a white heat;
fiery, ardent, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Ցոյցք առաքինութեան հրաշէկ լիբանանու. (Նար. ՟Բ։)


Հրապարակաբան

s.

public orator, haranguer, preacher;
tax-collector, tax-gatherer.

· Calfa

NBHL (1)

Տասանորդիչք, եւ հրապարակաբանք զքաղաքս ունին. (Ոսկ. սղ.։)


Հրապարակակալական, ի, աց

adj.

democratic.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանումն այսպէս լինելով՝ միջոց թերեւս ունիցի միիշխանական եւ հրապարակակալական քաղաքավարութեան. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Հրապարակակալութիւն, ութեան

s.

democracy.

· Calfa

NBHL (4)

Կալողութիւն հրապարակի. կամ Ունելն հրապարակի ժողովրդեալ զտնտեսութիւն քաղաքի եւ տէրութեան.

Այժմ են քաղաքավարութեանց երկու ոմանք իբրու մարք. միիշխանութիւն, եւ հրապարակակալութիւն. զմինն ունի սեռն պարսից, եւ զմիւսն մեք ... Եթէ եւ հրապարակակալութիւն էր ի սմա միայն լեալ ազատ արանց, ոչինչ էր թերեւս լեալն յոյժ չարաչար. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Արիագոյն ասես լինել զքաղաքն ի հրապարակակալութենէ. (անդ. ՟Դ։)

Եւ այսոքիկ, մինչդեռ տակաւին քաղաքս ընդ հրապարակակալութեամբ էր. իսկ յորժամ եղեւ սուղիշխանութիւնն, հրամայեցի ածել եւ այլն. (Պղատ. սոկր.։)


Հրապարակատես

adj.

seen by all, public;
հրապարակատես առնեմ, cf. Հրապարակեմ, cf. Յայտնեմ, cf. Հանդիսացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հրապարակատես զայն (գործ) արարեալ։ Հրապարակատես առնել զուրախութիւն սրտին, կամ զմարմինն յայտնութեամբ, կամ զծածուկ առաքինութիւնս. (Յհ. կթ.։ Նչ. եզեկ.։ Ածաբ. կիպր.։ Նար. երգ.։)

Հրապարակատես լիցին վէրք արդարք։ Առաքինութիւն նոցա հրապարակատես լիցի։ Առ ի ցոյցս հրապարակատեսք լեալք։ Զի մի՛ հրապարակատեսք լիցին. (Իսիւք.։ Երզն. մտթ.։ Առ որս. ՟Ժ՟Դ։ Կանոն.։)


Հրապարիսպ

adj.

fire-walled.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաքս հրապարիսպ անմահ արքայիդ աւերեալ. (Բենիկ.։)


Հրասուզեմ

va.

to engulf in a vortex of flame;
to set fire to.

· Calfa

NBHL (1)

Հրասուզել զքաղաքս, կամ զմարդիկ. (Մագ. ՟Ե. ՟Ի՟Է. եւ Մագ. ոտ.։)


Հրացան, ից, աց

adj. s.

throwing, casting or shooting fire;
gun, musket, fusil, piece, arquebuse, rifle, blunderbuss;
— բաղխիչ, գայլախազեայ, կախաղանաւոր, ասղնաւոր, կրկնահար, հողմահար, յետախցիկ, որսոյ, թռչնորսական —, percussion-gun, flint-gun, pendulum-gun, needle-gun, double-barrelled gun, air-gun, breech-loading, sporting-gun or shooting-gun, fowling or birding-gun, musket or rifle;
բաղխիւն —ի, musket-shot;
շռինդ —ի, report of a gun;
հարուած —ի, gun-shot wound;
— բարկութիւն, շանթք, thunder, thunder-bolt;
լնուլ զ—, to load a gun;
արձակել զ—, to shoot, to let off, to discharge, to fire;
չառնուլ հուր —ի, to miss fire, to flash in the pan;
—ք, hail of fire;
musketry.

· Calfa

NBHL (1)

πυροβόλος ignes jaculans κεραυνόων fulminans Որ ցանէ յիւրմէ զհուր, կամ արձակէ շանթս. շանթառաք.


Հրացանութիւն, ութեան

s.

shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԱՑԱՆՈՒԹԻՒՆ. κεραυνός fulmen. Շանթ. երկնառաք կայծակունք. որ եւ ՀՐԱՑԱՆ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. կայծակ.


Հրաւիրակ, աց

s.

inviter, host, hostess.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաւիրակ առաքէ, կամ առաքին։ Հրաւիրակք առաքեցան. (Յհ. կթ.։ Շ։ բարձր։ Սարկ. քհ.։)


Հրաւիրեմ, եցի

va.

to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.

· Calfa

NBHL (1)

Հասանէին ինքնակամ՝ իբրեւ յաստուածառաք ձայնէ հրաւիրեալք. (Խոր. ՟Գ. 58։)


Հրաւիրումն, ման

s.

invitation.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրութիւն առաքելոցն, հրաւիրումն հայրապետացն. (Խոսր.։)


Հրեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

of fire, fiery, igneous;
empyreal, celestial, spiritual, angelic;
—ք, the angels;
— երկինք, the Empyrean.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեղէն վէմք. կամ պարիսպ, կառք, երիվրաք, զոհք. (Եզեկ. ՟Ի՟Ը. 14. 16։ Զաք. ՟Բ. 5։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 15։ Յայտ. ՟Թ. 17։)


Հրեշտակաբար

adv.

in an angelic manner, angelically;
like a messenger.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պատմել զհրեշտակաբար կարգացն զուղղութիւն։ Վասն հրեշտակաբար կրօնիցն առաքինութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Կորիւն.։)


Հրեշտակակրօն, ից

adj.

living, behaving in an angelic manner, leading an angelic life.

· Calfa

NBHL (3)

Որ բերէ յինքեան զկրօնս կամ զքաղաքավարութիւն հրեշտակաց.

Նոյնպէս եւ զայլ առաքինիս եւ զհրեշտակակրօնս. (Վրթ. քերթ.։)

Հրեշտակակրօնն անտոնիոս. (Կլիմաք.։)


Հրեշտակային

adj.

angelic, belonging to an angel.

· Calfa

NBHL (2)

Լուաւ նմա հրեշտակային այրն. (Կլիմաք.։)

Ի տիպ առաքելոցն փողոց, եւ հրեշտակայնոյն ի տեառն գալուստն. (Նախ. թուոց.։)


Հրեշտականամ, ացայ

vn.

to become an angel, to live angelically, to lead an angelic life.

· Calfa

NBHL (1)

Խաչիւն մեք հրեշտակացաք. (Սիւն. եկեղ.։)


Հրեշտականման

adj.

adb. resembling an angel, like an angel.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ եւ հրեշտականման հանդարտեալն արսէնիոս. (Կլիմաք.։)


Հրեշտակատեսիլ

adj.

cf. Հրեշտակատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակատեսակս պատկերագրութիւնս։ Ո՛չ հրեշտակականս, այլ հրեշտակատեսակս անուանեաց. (Դիոն. երկն. ՟Բ։ Մաքս. անդ։)


Հրեշտակօրէն

adv.

cf. Հրեշտակաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքումն (հոգւոյն սրբոյ) ոչ հրեշտակօրէն, այլ համակամաբար. (Լծ. ածաբ.։)


Հրէարէն

adv. adj.

in hebrew;
cf. Հրէական;
— ուսանել, խօսել, գիտել, to learn, to speak, to know hebrew, the hebrew language or tongue.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հրէաբար դատարկանալ ի նմա (ի կիւրակէն) հրաման ընկալաք, մինչ զի եւ զկերակուրս անգամ հրէերէն ոչ պատրաստել ի սմա. (Ղեւոնդ.։)