Definitions containing the research աք : 8605 results

Զգաստութիւն, ութեան

s.

recovery of senses, return to sense, amendment;
wisdom, prudence;
sobriety, chastity;
watchfulness, watching;
զգաստութեամբ, soberly;
— ի կերակուրս, abstemiousness;
— մըտաց, readiness of wit, presence of mind;
դառնալ, գալ ի —, to recover one's self, or one's wits, to come to one's self again;
to be cured (of), weaned (from);
ածել ի —, cf. Զգաստացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մաքրականաց տիրանուէր զգաստութեանց։ Զսրբարանն մաքրութեան, եւ զընդունակն զգաստութեան. (Նար.։)

ԶԳԱՍՏՈՒԹԻՒՆ. φιλοσοφία Իմաստասիրութիւն. զգաստասիրութիւն. առաքինասէր փոյթ.


Զգենում, գեցայ

vn.

to clothe, to dress one's self, to put on one's back, to put on, to wear, to put on clothes;
— հանդերձ սգոյ, to put on mourning;
— հանդերձս ուրախութեան, to put on garments of gladness;
մի զգեցցի այր զգեստ կանացի, man shall not put on the garments of woman;
բարւոք զգենու, he dresses well, with taste;
մարմին —, to incarnate, to take on himself human nature;
— զարգարութիւն, to clothe one's self with justice;
to do good works;
փառս եւ պատիւ —, to clothe one's self with glory and honour;
զօրութիւն —, to clothe one's self with strength, to gather strength;
— զպատկեր ուրուք, to assume the appearance of another person, to resemble;
զգենում բանին զմարմին, cf. Մարմնանամ, cf. Մարդանամ.

· Calfa

NBHL (4)

Զգեցցին խոյք մաքեաց. (Սղ. ՟Ի՟Դ. 14. որպէս ռմկ. բրդլախ ըլլալ։)

Որպէս զգեցաք զպատկեր հողեղինին, զգեցցո՛ւք եւ զպատկեր երկնաւորին։ ԶՔրիստոս զգեցեալ էք. եւ այլն։

ԶԱստուած զգեցողիս ներքոյ եւ արտաքոյ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)

Զայսպիսի պայծառութիւն լուսոյ զգենուլ։ Զմի առաքինութիւն հաւատոյ զգենուլ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Զգեստաւորեմ, եցի

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)


Զգեստաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)


Զգեցութիւն, ութեան

s.

dressing or robing one's self;
մարմնոյ զգեցմամբ, clothing himself in flesh.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս՝ զգա՛ստ արասցես. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Զգեցումն, ման

s.

cf. Զգեցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս՝ զգա՛ստ արասցես. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Զգեցուցանեմ, ուցի

va.

to clothe, to dress, to put a dress on any one;
to furnish with clothes, to adorn;
եթէ զխոտն ի վայրի Աստուած այնպէս զգեցուցանէ, if God so clothe the grass of the field.

· Calfa

NBHL (1)

Աղօթիւք քովք հանճար ինձ զգեցուսցես. (Կլիմաք.։)


Զգնամ, ացի

vn.

to walk, to take a walk, a turn, to walk out;
— ի վերայ տանեաց, ի բուրաստանի, to walk upon the roofs, in the garden;
— ընդ եղբ ծովուն, to wander along the sea shore.

· Calfa

NBHL (1)

Զգնայր ի բուրաստանի։ Զգնայաք ի մէջ բուրաստանի. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 8. 36։)


Զգուշալի

adj.

hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ այլ այսպէս զգուշալի լիցուք, որքան զմիտս մաքրել. (Լմբ. եկեղ.։)


Զգուշանամ, ացայ

vn.

to take care, to provide one's self, to watch, to superintend, to look after, to be cautious, to defend one's self, to mistrust;
to evade, to fly, to keep, to stand out of the way;
to manage with economy;
to abate, to secure one's self, to observe, to parry, to consider, to reserve to one's self, to act up to ones dignity, to retain;
— անձին, to take care of one's self, to be on one's guard;
— յառաջ, to await the future;
— պահել, — ի կերակոց, to fast;
to diet;
— զսաս ուրաք ի փայտի, to put in irons, to lay by the heels;
— ի կառաց, to get out of the way.

· Calfa


Զգուշողական, ի, աց

adj.

that conserves or keeps in safe custody.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեգործական է բարին, եւ նախախնամական որոց ի նմանէն բոլորից, եւ զգուշողական. (Մաքս. եկեղ.։)


Զգուշութիւն, ութեան

s.

sliness, precaution, circumspection, consideration, guard, watch, attention, measure, constraint, preservation, management, heed, admonition, defence;
discretion;
exactitude, accuracy, punctuality;
foresight;
reserve;
diet;
sobriety;
դնել ի զգուշութեան, to heed, to assure;
դնել ծովու —, to set a bar to the sea, to put a dyke;
— տալ, to prohibit, to forbid;
— ի կերակրոց, diet, regime;
յառաջատես —, foresight;
— եղեալ նմա՝ զոր նայն խոկայր, he having divined his thoughts;
զգուշութեամբ, cf. Զգուշաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Իմ է խորհուրդ եւ զգուշութիւն։ Անզգամ ատեայ զբարբառ զգուշութեան։ Բնակեսջիք զգուշութեամբ։ Զգուշութիւն եղիցի յիմում քաղաքի։ Սնոյց երկիր զձագս նորա զգուշութեամբ։ Զբանտն գտաք փակեալ ամենայն զգուշութեամբ.եւ այլն։


Զեղխ, ից

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Փափաքանօք աւելորդաց փութան գործով կրթել զզեղխ հմտութիւն արուեստիս (նաւարկութեան) ... կրթել զանհաս արուեստին զեղխ հմտութիւն. (Պիտ.։)


Զեղխանք

s. pl. habitual debauch.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ցամաքեալ էք պահօք ի զեխանաց արբեցութեան եւ ի փափկութենէ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Զեղխիմ, եցայ

vn.

cf. Զեղխեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ առաւել՝ Զանցանել ըստ չափ. կամ արտաքս զեղանիլ. ἑκχύομαι effundor որ եւ Սխալակել գինւով, եւ այլն.


Զեղխութիւն, ութեան

s.

intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.

· Calfa

NBHL (1)

Զեխութիւն է չարութիւն ցանկականին, ըստ որում յօժարեալք լինին առ ի վայելուածս յոռին (կամ յոտին, այսինքն ստորին) հեշտութեանց. (Արիստ. առաք.։)


Զեղծանեմ, ծի

va.

to spoil, to ruin;
to abuse, to deceive, to delude, to seduce, to beguile;
to rob, to steal, to ravish;
զեղծեմ զգատաւորս (ընչիւք), to corrupt judges.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղր առնեն, իբրու թէ զեղծեալ ինչ իցեմք. (յն. խաբեալ)։ Խաբեցաք եւ զեղծեցաք։ Մեծին յաղթէր, եւ փոքուն դեռ եւս զեղծէր։ Ի մեծամեծսն առաքինանայ. եւ ի փոքունսն զեղծի. յն. յանդիմանի, կամ յաղթի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 25։)


Զեղծեմ, եցի

va.

cf. Զեղծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղր առնեն, իբրու թէ զեղծեալ ինչ իցեմք. (յն. խաբեալ)։ Խաբեցաք եւ զեղծեցաք։ Մեծին յաղթէր, եւ փոքուն դեռ եւս զեղծէր։ Ի մեծամեծսն առաքինանայ. եւ ի փոքունսն զեղծի. յն. յանդիմանի, կամ յաղթի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 25։)


Զեղում, ղի

va.

to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղցին քաղաքք բարութեամբ. (Զքր. ՟Ա. 17։)


Զեղում, եղայ

vn.

cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղցին քաղաքք բարութեամբ. (Զքր. ՟Ա. 17։)


Զեղուն

adj.

heaped, brimful, redundant;
թաթաղուն, շարժուն եւ —, pressed down, shaken together and running over.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερεκχυνόμενος supereffluens Պատարուն. յորդառատ. ի լիութենէ արտաքս զեղեալ. լեփլեցուն, թափթփելով.


Զեղչեմ, եցի

va. com.

to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ Հոգին Սուրբ չհամարեցաւ ամօթ զայնպիսի պատմութիւն կարգել մի ըստ միոջէ, ո՞րչափ եւս առաւել եւ ո՛չ մեզ պարտ իցէ չեղչել։ Եւ որք զայն թաքուցանեն, նոքա առաւել զառաքինութիւն նորա զեղչեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)


Զենումն, ման

s.

act of slaughtering;
victim, sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Համարեցաք որպէս զոչխար ի զենումն (կամ ի սպանումն). (Սղ. ՟Խ՟Գ. 22։)


Զեռուն, ռնոց

s. adj.

reptile, creeping animal;
acquatic insects;
creeping, crawling.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զազիրն զեռնոց։ Անմաքուր զեռնոցն (որովայնի)։ Զեռունք սարդից եւ ունկնամտից. (Նար.։)


Զետեղիմ, եցայ

vn.

to place one's self, to install or settle or establish one's self;
to find a situation, to obtain or find a place.

· Calfa

NBHL (2)

Լա՛ւ էր թէ անդէն զետեղեալ եւ բնակեալ էաք առ եզերբ Յորդանանու. (Յես. ՟Է. 7։)

Հայկն թաքչի, Խոսրով զետեղի, Պարթեւն նուազի. (Մագ. ՟Ծ՟Բ. այսինքն վախճանեալ դադարէ։)


Զետեղութիւն, ութեան

s.

cf. Զետեղուած.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն եւ զետեղումն՝ ի կատարեալսն եւ յառաքինիս օրէնս առնու. (Փիլ. այլաբ.։)


Զետեղումն, ման

s.

cf. Զետեղուած.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն եւ զետեղումն՝ ի կատարեալսն եւ յառաքինիս օրէնս առնու. (Փիլ. այլաբ.։)


Զի

conj. adv. int.

for, because, in order that, to the end that;
that;
զի՞, what? what thing? why? for what reason? զի՞ կայ իմ եւ քո, what do you want, or what do you want of me ? զի՞ է զի, what is the motive for which? why? what is it ? why then ? զի՞ է զի յարեւու եկիք այսօր, how happens it that you are returned before sun-down? քեզ զի՞ փոյթ է, what does it matter to you ? զի՞ է որդեակ, what do you want my son? զի՜, how! how much! զի՜ անգութ ես, how cruel you are! զի՜ բարի կամ զի՜ վայելուչ, how good and how pleasant!

· Calfa

NBHL (1)

Մեք զի կամօք եղաք մահկանացուք, կամօք մեռցուք վասն նորա։ Իմ զի աղ եւ հաց կերեալ է յաշխարհի ձերում, գութ եւ սէր ունիմ առ աշխարհն. (Եղիշ. Բ. Ը։)


Զինազգեստ

cf. Զինազարդ.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանէ զինազգեստեալ ընդ դուռն քաղաքին. (Ճ. ՟Թ.) (վրիպակաւ գրեալ էր, զենազգեստեալ)։


Զինամարտիկ

adj.

armed combatant.

· Calfa

NBHL (1)

Հինգ յիւրաքանչիւր ի ցեղէ ահաւորս զինամարտիկս պահապանս թագաւորին գահոյիցն լինել. (Նիւս. երգ.։)


Զինուոր, աց

s.

militia-man, warrior, soldier;
իբրեւ զ—, in a military manner;
— սոսկական, private or common soldier;
հետեւակ —, foot-soldier;
հեծեալ —, horse-soldier

· Calfa

NBHL (1)

Ունիմ ընդ ինեւ զինուորս։ Իւրաքանչիւր զինուորի մասն։ Հարցանէին զնա եւ զինուորքն։ Մի ոմն ի զինուորաց։ Հանդերձ զինուորաւ պահապանաւ իւրով։ Վշտակի՛ց լեր իբր զբարւոք զինուոր Քրիստոսի Յիսուսի.եւ այլն։


Խնդրանք

s.

demand, request.

· Calfa

NBHL (1)

Մրտաքնախորհուրդ հեթանոսաց հռետորաց հանճարախոյզ խնդրանաց՝ յիմարութիւն. (Նար. խչ.։)


Խնկազգեաց

adj.

carrying incense, aromatic gums, or precious ointments.

· Calfa

NBHL (1)

Առ խնկազգեաց կանայս։ Խնկազգեացք աստուածայնոյն, եւ փափաքօղք յարութեան։ Փութացարուք զհետ կոչմանն քրիստոսի, եւ խնկազգեացք (զհետ նորա ի հոտ իւղոց նորա ընթանալով) վայելեցէք յաւիտնից ի յարքայութիւնն. (Շար.։)


Խնկազգեստ

cf. Խնկազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Առ խնկազգեաց կանայս։ Խնկազգեացք աստուածայնոյն, եւ փափաքօղք յարութեան։ Փութացարուք զհետ կոչմանն քրիստոսի, եւ խնկազգեացք (զհետ նորա ի հոտ իւղոց նորա ընթանալով) վայելեցէք յաւիտնից ի յարքայութիւնն. (Շար.։)


Խնկաման

s.

incense box;
censer;
pan to burn incense on;
perfume-box.

· Calfa

NBHL (1)

Խնկամանքն, եւ բուրվառքն ի մաքուր ոսկւոյ. (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 22։)


Խնձորենի, ենւոյ

s. bot. apple-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Խնձորենի եղեւ խաչն, ընդ հովանեաւնորա փափաքեցի (նստել). (Վրդն. երգ.։)


Խնձորի, ձորւոյ

cf. Խնձորենի.

· Calfa

NBHL (1)

Խնձորենի եղեւ խաչն, ընդ հովանեաւնորա փափաքեցի (նստել). (Վրդն. երգ.։)


Խշտեակ, եկաց

s.

bedstead, pallet, truckle-bed;
halting-place;
den, haunt, lair, cave of wild beasts.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբքն յիւրաքանչիւր խշտեկաց կանգնեցան. (Եղիշ. ՟Ը. յօրինակս ին. եւ ի ՃՃ.։)


Խոզաբար

adv.

hoggishly.

· Calfa

NBHL (1)

Որկորստութիւնխոզաբար գետնահայեաց երկրաքարշ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Խոզաբոյծ

adj.

swine-fattening.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց զնա յագարակ իւր արածել զխոզս. վասն զի որ հեռանայ յաստուծոյ, խոզաբոյծ ընդ կեանս շաղի. (Ճ. ՟Գ.։)


Խոժոռիմ, եցայ

vn.

to frown, to knit one's brows, to be sulky, cross, ill-tempered, to grow angry, to be nettled;
to be soured, embittered, exasperated;
— երկնից, to cover with gloomy clouds, to lower, to get cloudy, murky.

· Calfa

NBHL (1)

Խոժոռեցան նմա նախարար. այլազգեացն։ Խոժոռեան ընդ բանն՝ գնաք տրտում. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Թ. 4։ Մրկ. ՟Ժ. 22։)


Խոխոմք, մաց

s.

ravine, deep hollow;
sylvan valleys, forest;
mountain streams, torrents.

· Calfa

NBHL (1)

Փափաքէ տեսանել զլերինս, եւ զխոխոմս, եւ զաղբիւրս։ Փուչն ի խոխոմս եւ յապառաժս բուսանի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։ եւ Ոսկ. եբր.։)


Խոկամ, ացայ, ացի

va.

to think, to reflect, to meditate, to consider, to contemplate, to imagine.

· Calfa

NBHL (3)

Խոկալ ի սէր պատուիրանին աստուծոյ, կամ յերկնայինսն, կամ յերկիրս, կամ առ աստուած անզբաղ եւ մաքուր սրտիւ, կամ ի գործիական առաքինութիւնս. (Խոսր.։ Նանայ.։ Լմբ. իմ.։)

Մարդասիրել ի նա խոկացեալ։ Առ ինքն զքաղաքն նաքջաւան խոկայր դարձուցանել. (Յհ. կթ.։)

Ի կամաց խոկողացն ի նոյնն, եւ յոչ խոկողացն բացատրեալ որոշի. (Կլիմաք.։)


Խոհ, ից

s.

cf. Խոկ;
meat, victuals.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստացար առաքել ղուղակս. եւ այն յատուկ կարմրախայտ. եւ իմ այսմ խոստման խոհի խոկացեալ՝ յուսալի նօթի զայսքան երկարութիւն աւուրց կրել։ Վեհ կազմելով զխոհ երախանին բազմազան խորտկաց. (Մագ. ԺԲ։)


Խոհականաբար

adv.

prudently, wisely, judiciously, sensibly.

· Calfa

NBHL (1)

Հեզահայեաց առ միմեանս սիրոյ յորդորմամբ՝ արտաքոյ վատթարին խոհականաբար մնալով. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Խոհականութիւն, ութեան

s.

prudence, wisdom, discretion, wariness, circumspection, cautiousness, good sense.

· Calfa

NBHL (4)

Չորից առաքինութեանց մի տեսակն է խոհականութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)

Չորք են առաքինութիւնք հոգւոյ. արիութիւն, արդարութիւն, խոհականութիւն, ողջախոհութիւն։ Ուստի բան (միտքն) խոհականութեամբ զարդարեալ գոյ. (Սահմ. ՟Ժ։ Լմբ. սղ.։ Գր. հր.։)

Ի միտ առնուլ զերկաքանչիւրսն գրեցելոցն բանից խոհականութիւնս. (Յհ. իմ. երեւ.։)

ԽՈՀԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ φρόνησις, φρήν, φρένες prudentia, sapientia, ingenium, mens. որ եւ ԽՈՀԵՄՈՒԹԻՒՆ, եւ ԻՄԱՍՏՈՒԹԻՒՆ. Նախահայեաց առաքինութիւն ուղղիչ մտաց իբրու կանոն գործոց. խելացութիւն, խելք.


Խոհակերեմ, եցի

va.

to cook.

· Calfa

NBHL (1)

Զսուրբ առաքեալսն ասեմ նախադիր՝ միապէս խոհակերեալ. (Ճ. ՟Ա.։)


Խոհակերոց, աց

s.

kitchen;
անօթք —ի, utensils;
cf. Խահարան.

· Calfa

NBHL (1)

Որո՞յ քաղաքի (եպիսկոպոս) ես. ես ասեմ, խոհակերսցին. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Խոհեմանամ, ացայ

vn.

to be wise or prudent.

· Calfa

NBHL (1)

Խոհեմացեալ ի շարժմանէ ընթերցմանն. (Կլիմաք.։)


Խոհեմընթաց

adj.

circumspect, calm, prudent, judicious.

· Calfa

NBHL (1)

Լծակիցք կրօնից, համահեմք, եւ խոհեմընթացք. (Նար. առաք.։)