cf. Մերօրէն.
Մեօքակերպ զաստուած քարոզեսցուք (զմարդացեալն) յօդապատ անդամօք. (Ագաթ.։)
membrane, pellicle;
secundine, after-birth;
cf. Մզումն.
ὐμήν, ὐμένιον membrana, membranula, tunicula. Միզն. թաղանթ. մաշկ, եւ շապիկ սաղմին կամ տղայոց. արգանդ.
Յովհաննէս մկրտիչ չեւ ելեալ ի սաղմաբոյն մզանացն՝ խաղայր ցնծայր ընդդէմ կուսորդւոյն։ Արուեստ կոչեմ զոստայնանկութիւնն, մինչ զի զհանդերձս (եւ) վերարկուս առնիցէ, եւ ոչ մզանց եւ սարդի ոստայնից նման. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)
mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.
γνόφος caligo ὀμίχλη nebula. պ. միյզ, միւծ. սանս. մէկհա. դաղմ. մղլա. Մառախուղ. բալ. ամպ վայրիջեալ. մռայլ. մութ. շամանդաղ. մշուշ.
Եղեւ խաւար, եւ մէգ, եւ մութ։ Մովսէս եմուտ ի մէգն, ուր էր աստուած։ Եդ զամպն եւ զմէգ ի մէջ մեր եւ ի մէջ եգիպտացւոցն. Տէր ասաց հովանի լինել միգով։ Եւ ոչ միգով սատակեսցէ զիս։ Կամ թէ ի միգի դատիցի։ Եդի նմա զմէգ ի հանդերձ, եւ զմառախուղ նմա ի խանձարուրս։ Եւ զմէգ որպէս փոշի ցանեաց.եւ այլն։
one, only, sole;
alone;
only, solely;
— մի, each, every one, each one.
Բարւոյն՝ հանդերձ գիտութեամբն վայելել ի գործն. եւ զչարին՝ գիտել մէն զգործն։ Յեբրայեցին աստ մէն կայ, թէ զմտա՛ւ ած. (Կիւրղ. ծն.։)
index of scales;
weight, heaviness;
moment, instant;
oscillation;
inclination, propensity;
inclined or prone to, bent on;
— առ —, — ի —, oscillating, balancing;
undulating, floating;
— ի — խոնարհել, to float, to undulate, to wave;
— լինել, to be inclined, prone, to bend, to tend towards.
ՄԷՏ ԱՌ ՄԷՏ. ՄԵՏ Ի ՄԷՏ. մ. Այսր անդր ստէպ միտելով, ճօճելով, ճեպելով որպէս զմէտ կշռոյ. զմիմեամբք ելեալ. ելեւեջս առնելով.
to darken, to grow dark, to become dusk;
to dim, to obscure;
to tarnish;
— օդոյ, to begin to lower;
— աստեղաց, to be eclipsed;
— մտաց, to grow dim.
Ընդէ՞ր մթացեալ հանդերձք քո. (Նար. յովէդ.։)
mass, heap, pile, accumulation;
provision, store, hoard;
remainder;
filth, dirt;
— առ —, in a heap, like a heap, in quantity.
Մթերք հոգոց եւ աղջամուղջք տրտմութեան դիզեալ ի վերայ իմ կուտին. (Մանդ. ՟Ժ։)
to hoard up, to amass, to accumulate, to heap together;
to warehouse, to house;
to provision, to victual;
— ոխս, ոխս —րեալս ունել, to bear a grudge, to have a spite against one;
զ—րեալ թոյնսն թափել ի բաց, to give vent to one's spite, to breathe out one's anger.
Ցաւս մթերել յանդամս։ Հատուսցի պարտիքն, որ մթերեցան. (Եփր. թագ.։)
obscure, gloomy, dark;
obscure, abstruse, occult, of difficult interpretation;
— կեանք, life of obscurity;
— վարս վարել, to live obscurely, to lead an austere life.
Էր անդ ղեղբայր մի խստակրօն, որ մթին վարս վարէր. (Բուզ. ՟Ե. 28։)
cf. Մժղուկ.
Ճմլեաց անդէն զմժղուկն. ետես զարիւն մժղկին. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Մժղուկ.
Ճմլեաց անդէն զմժղուկն. ետես զարիւն մժղկին. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Մժղուկ.
Ճմլեաց անդէն զմժղուկն. ետես զարիւն մժղկին. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
gnat, mosquito;
midge, any small fly;
առաջնորդք կոյրք, որ զմժղուկս քամէք եւ զուղտս կլանէք, ye blind guides, who strain at a gnat and swallow a camel.
Ճմլեաց անդէն զմժղուկն. ետես զարիւն մժղկին. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
unanimous;
monastic;
— ձայնիւ, with one voice;
—ք, religious community;
monastery.
Հողմ անդնդային ամբոխէ զծով, եւ հպարտացեալ անձինք բարկութեամբ ամբոխեն զմիաբանականս։ Նաւահանգիստ խաղաղութեան է անձն բարեսէր, եւ հանդերտն ի մէջ միաբանականաց սիրով. (Նեղոս.։)
absolute prince;
commander, general in chief.
Արտաւազդայ մանդակունւոյ, որ միագլխապետ էր, եւ ամենայն հայոց զօրավար. (Խոր. ՟Գ. 6։)
monochromatic;
of the same colour, uniform.
Վասն միագոյն սեւութեան սնարի բարձիցն։ Զմիագոյն զմիանշան զհամահանդերձ զարդու. (Եղիշ. ՟Ը։ Բուզ. ՟Դ. 16։)
cf. Համագումար.
Միաժողով անդրէն ի տեղիս դառնան։ Երամ երամ միաժողով շրջին. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)
cf. Համագունդ.
Ի հանդիսական տօնիս մերոց վկայից՝ միախումբ եկա՛յք եղբարք պարառեալ երգօք եւ այլն. (Տաղ.։)
Խրախոյս հանդիսիւ, միախումբ դասակցութեամբ. (Նար. խչ.։)
assembled, crowded;
in crowds, together, in a mass.
Ոչ միախուռն ի միասին բնակեալք, այլ ցանեւցիր։ Միախուռն յանդուգն յարձակմամբ դիմեցին։ Միախուռն յորդորմամբ ի քոյդ հաւաքելով գաւիթ. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Բ. 6։ Անան. եկեղ։)
Only Begotten;
— որդի, only son.
Միածինն հօր, եւ քեզ անդրանիկ. որդի քո ծննդեամբ, եւ տէր արարչութեամբ. (Նար. ձ։)
Ե՛կ տարցուք զմիածինս մեր անդ։ Մի՛ վարատեր զիս ի միածնէդ իմմէ. (Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Բ.։)
cf. Համակամութիւն.
Ոչ կալ նմա յայնմհետէ ընդ իւր ի միակամութիւն սիրոյ եւ հնազանդութեան. (Յհ. կթ.։)
paralytic, palsied, crippled;
one-sided;
from one part only.
Ամբաստանողին հանդերձ թշնամեօքն երթալ. որով միակողմանի գործ յիշմանցն առնեն։ Միակողմանի գործէին զյիշմունսն. (Սոկր. ՟Ա. 32։)
one side;
դնել, թողուլ ի —, to put aside, to leave.
Զբաժին մասինն, զոր դնէին քահանայք ի միակողմն անդ։ Թողցուք զայս ամենայն ի միակողմն. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Զ։)
of the same religion, coreligionary;
of similar habits;
uniform, conformable.
Ի հաղորդական ի կեանսն՝ իւրաքանչիւրոց առանձինն շնորհք՝ հասարակ միակրօնիցն լինիցին։ Միակրօն քրիստոնէիցն վարք՝ մի հանդէս ունին զփառսն աստուծոյ. (Բրս. հց.։)
all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.
ἁθρόον, ἁθρόως confertim, universim, summatim, confestim, simul totus. Միանգամայն, եւ միահամուռ. բովանդակ ի միասին. խմբովին. եւ Անընդհատ. եւ Զոյգ ընդ. նոյն ժամայն. բոլորը մէկէն, միակտուր, մէկէնիմէն.
Միահաղոյն զարս եւ զկանայս հանդերձ մանկամբք հրամայեաց կոտորել. (Խոր. ՟Գ. 31։)
collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.
Ամենեցուն միահամուռ սրբազանիցն։ Միահամուռ լրութեամբ բովանդակիչք։ Հրեշտակք միահամուռ կատարեն զամենայն զարգս։ Միահամուռ ասել, կամ փակել, կամ ունել. (Դիոն.։)
Հանդերձ միահամուռ զօրօքն։ Միահամուռ վայելիւք։ Ամբողջ եւ միահամուռ բարեգործութեանցն վարք. (Փարպ.։ Պիտ.։)
even, flat, smooth, equal, levelled.
Միահարթ նմանութիւն ունի. (անդ. ՟Բ։)
unanimous, of the same opinion;
unanimously.
Եթող անդ բազում եղբարս միաբանս եւ միահաւանս։ Այս ամենայն եպիսկոպոսք, միաբանք եւ միահաւանք. (Բուզ. ՟Ե. 28։ Եղիշ. ՟Բ։)
with one voice, unanimously;
one-voweled.
Միաձայն բարբառով աղաղակեն։ Եւ ընդ սերովբէսն եւ ընդ քերովբէսն միաձայն սրբասացութեամբ յօրինել նուագս։ Միաձայն երգով ի մի հանդէս պարու տօնեսցուք քեզ. (Ժմ.։ Պտրգ.։ Լմբ. վերափոխ.։)
with one horse.
Միաձի միահանդերձ վարատեալ. (Յհ. կթ.։)
cf. Մենամարտ.
Կոստանդիանոս արքայ՝ մօնօմախն անուանեալ, այսինքն միամարտիկ. (Մագ. ՟Խ՟Ե։)
simple-minded, ingenuous, simple, artless, innocent;
good-natured, silly, simple, foolish;
faithful, attached, loyal, true, devoted.
Եմուտ խորամանկն առ միամիտ անդր (ադոնիա առ բերսաբէէ). (Եփր. թագ.։)
united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.
Լրումն անդամոցդ քրիստոսի աստուծոյ՝ միայար շինուածքդ երկնաւոր. (Վրդն. քրզ.։)
Զցուցեալ նշանախեցսն հանդերձ միայարօքն ետ գրել հռուփանոսի. իմա՛, հանդերձ կարգաւորութեամբ եւ հանգամանօք՝ ըստ անսայթաքութեան տառից յունաց. ապա եթէ իմասցիս, հանդերձ բաղաձայնիւքն (որք միշտ յարին ի ձայնաւորսն), է կարծիք միխայէլի ասորւոյ փոխանցեալ առ քանի մի մատենագիրս հայոց, որպէս թէ ձայնաւորք միայն իցեն գիւտ մեսրոպայ. իսկ բաղաձայնքն գիւտ դանիէլի ասորւոյ։ Թո՛ղ զի եւ դանիէլեան նշանագիրքն չէին նորագիւտ, այլ ի հին դպրութեանց ի փոխ առեալք։
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
Եթէ տայցեն միայն ողջոյն բարեկամաց ձերոց։ Թէ միայն մերձենամ ի հանդերձս նորա, փրկիմ։ Բայց միա՛յն հաւատա՛։ Ոչ մնաց, բայց՝ միա՛յն ցեղն յուդայ. եւ այլն։ cf. ԲԱՅՑ ՄԻԱՅՆ, cf. ՈՉ ՄԻԱՅՆ։
Առաւել միայն ընդ միայն խրատիցիս։ Երթ յանդիմանեա՛ զնա, մինչ դեռ դու եւ նա միայն ընդ միայն իցէք. (Ոսկ. եփես. Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
self-acting.
eating alone, without company.
Շունս եւ խոզս եւ գազանս միայնակերս. (Մանդ. ՟Ե։)
cf. Մենամարտիկ.
Ի հանդէս ճակատացելոց ի միայնամարտիկ զինուորութեան։ Քանի՛ սաղարք միայնամարտիկ ախոյանք իցեն. (Արծր. ՟Բ. 5։ ՟Գ. 1։)
cf. Մենանամ.
Ջուր՝ յորժամ ի հրոյ անջատի, եւ յօդոյ միայնանայ, հանդարտագոյն լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)
all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.
Հանդա՛րտ լեր, եւ մի՛ զամենայն միանգամա՛յն խնդրեր ուսանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
Չէ՛ հնար միանգամայն զոգիս եւ զմարմինս զարդարել. չէ՛ հնար միանգամայն մամոնայի ծառայել, եւ քրիստոսի հնազանդել՝ որպէս պարտ է. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)
solitary being, anachorite, hermit;
coenobite, monk, friar, religious;
only, alone, without company.
Եւ յայսմ մասին (կարէր տրտմիլ) միանձն, ի տրտմութենէաստի մխիթարեաց զնոսա ի յասել անդ իւրում, ուր մի իցէ՝ անդ եմ եւ ես. զի մի՛ տրտմեսցին ամենայն միանձունք. (Եփր. համաբ.։)
to retire, to live in solitude;
to embrace a monastic life, to turn monk.
Զմիանձնացեալսն ճգնաւորական հանդիսիւ։ Զմիանձնացեալսն ապրեցուցանել ի խաբից թշնամւոյն։ Միանձնացելոց սրբոց. (Ճշ.։ Պտրգ.։)
monachism, monastic life;
solitude.
Արժան է լռեցուցանել զմիանձնութիւն ստուգութեանդ քո ի յորդ ողորմութեանց աստի քոց. (Եփր. համաբ.։)
having or wearing the same mark, uniform.
Զմիագոյն զմիանշան զհամահանդերձ զարդու. (Բուզ. ՟Դ. 16։)
unanimity, concord.
Զպտուղսն հոգւոյն, որ նախ քան զայս ի միաշնչութեան անդ տայր ամենայն աշխարհ. (Լմբ. ատ.։)
cf. Համապատիւ.
Յերրորդութեանդ սրբում, ի նոյն պաշտօն հաւասարութեան միապատիւ զուգականութեան. (Նար. ՟Հ՟Գ։)
in the like manner, likewise, equally, evenly;
indiscriminately;
uniformly.
Եւ կատարեալ միապէս երկիւղին զգիշերն ողջոյն եւ զտիւն բովանդակ. (Փարպ.։)
of one mind, unanimous.
Վահան մամիկոնեանն հանդերձ ընդ իւր միասիրտ արամբք. (Փարպ.։)
consubstantial;
simultaneous, common, compatible;
united, only, sole.
Միասնական տէրութեանդ, եւ անճառ աստուածութեանդ. (Նար. ՟Ձ՟Ը։)
one-breasted;
Amazon.
Եւ զմիաստնիսն կոտորեցին. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Դ. 15։) Ա՛յլ են եւ Աղիմազովնեայք, որ յիշին անդ, ՟Ի՟Բ. 1։ Բազում են բանք եւ կարծիք մեկնաց վասն այս տեղեացս ի սուրբ գիրս։
enduring or suffering with another.
Միապէս եւ անդհատ տեւօղ. կամ Ի միասին տոկացօղ.