s.

air;
weather;
wind, light wind, breeze;
shoe, boot, half-boot;
կանացի օդք, lady's boot;
պարղ, անոյշ or քաղցրասիւք, բարեխառն, հանդարտ, գեղեցիկ, լապ, զով, ծծելի օդ, serene, mild, temperate, calm, fine, good, cool, breathable air or weather;
ցուրտ, չոր, փոփոխական, անհաստատ, վատ, վնասակար, վատառողջ, ժանտ, ապականեալ, խոնաւ, ամպամած, մրըրկայոյզ օդ, cold, dry, changeable, inconstant, bad weather;
deadly or deleterious, unwholesome, infectious, corrupt or foul air or atmosphere;
damp, overcast or cloudy, tempestuous or stormy weather;
կածք օդոյ, the injuries of the weather;
յօդս, ընդ օդս, in vain, vainly, sillily;
at venture or random;
բանք, խորհուրքդ ընդ օդս, idle talk, silly words, empty discourse, vain, extravagant designs, castles in the air;
ընդ օդս խօսել, հարկանել, to talk idly, to beat the wind, to talk to the winds;
— առնուլ, to air oneself, to take an airing or walk;
— փոխել, to have a change of air, to go abroad, to go into the country;
թօնուտ են օդք, we shall have rain;
խաղաղին, պարղին օդք, it is getting fair again, it is clearing up;
cf. Հողմ.

Other definitions containing this entry

Ազգականութիւն, ութեան

relationship, consanguinity, kin, cognation;
race, family;
likeness, analogy;
զօդք ազգականութեան, the ties of relationship.


Անհարթութիւն, ութեան

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
օդոյ, intemperance


Անյօդական

cf. Անյօդ.


Անյօդաւոր

cf. Անյօդ.


Ապականեմ, եցի

to corrupt, to spoil;
to alter, to change, to falsify;
to contaminate, to soil, to dirt, to spot;
to cause to rot, to putrefy;
to deform, to disfigure;
to deprave, to seduce;
to pollute, to profane;
to poison, to infect;
to vitiate;
to debauch, to lead astray;
— զկոյս, to deflour, to debauch;
— զսիրտ, to corrupt the heart;
— զտեսիլ մորուաց, to shave;
— զառողջութիւն, to ruin the health;
— զբարս, to corrupt the morals;
— զօդ, to infect the air;
— զհամբաւ, to libel;
— հրոյ զլերինս, to consume, to burn, to devour the mountains;
— զխորհուրդս ուրուք, to render useless advice;
— զմիտս, to seduce.


Բարբառ, ոց

speech, voice, accent, language, idiom, dialect;
acclamation, exclamation;
cry, clamour;
sound;
կերկերեալ դողդոջ՝ ընդհատ սպառնալից —, a hoarse or gruff, trembling, interrupted, menacing voice;
յօդել —, to offer a word, to speak;
ածել ի —, to make one speak;
— արձակել, to cry, to raise the voice, to exclaim;
հնչեցին օդք ի — ցնծութեան, the air was filled with cries or a thousand cries of joy;
ի Հայ —, in the Armenian language;
— ամպոց, սրաման, thunder, noise;
— ամբոխին, clamour, cry;
— փողոյ, հաւուց, վահանաց, հողմոց, blast of trumpets, ruff;
cackling;
noise or clashing of shields;
whistling or bluster of the wind;
— առիւծու, դաղանաց, cf. Մռնչիւն;
— աղաղակի, rumour


Բարեխառնութիւն, ութեան

temperance;
temperature, moderation, modification, mitigation;
օդոց, temperature of the air.


Զուգահեռագիծ, գծի

parallelogram;
— զօրութեանց, — of forces;
— յօդաւոր, parallel joint.


Զօդուած

seam, joint, suture;
cf. Յօդ;
cf. Յօդուած.


Զօդումն, ման

cf. Զօդուած.


Զօրութիւն, ութեան

force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.


Էջ, իջից

page (of a book);
descent, going down;
declivity;
էջս առնել, to descend, to go down;
—ս եւ ելս առնել, to go up and down;
ահա գեղապանծ — կենաց նորա, this is the brightest page in his life;
— սնդկի յօդաչափի, falling of the mercury.


Ընդունարան, աց

well, tank, cistern;
օդոյ, air-box;
— շոդւոյ, steam-chamber;
— ջերմջրոյ, hot-water well.


Թօնընկէցք

shower, storm, tempest;
— են օդք, it threatens a storm;
there is a storm gathering.


Ժանտ, ից

wicked, bad;
profligate;
mischievous, hurtful, noxious, injurious, baneful;
pestilential, pestiferous, pestilent, contagious;
obscene, wanton, lascivious;
bitter, sour, harsh to the taste;
—, — ախտ, plague, contagion;
օդ, foul air;
—ք դժոխայինք, the Furies.


Լողամ, ացայ

to swim;
to float, to be buoyed up;
— յօդս, to fly, to float in the air.


Ծծեմ, եցի

to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.


Ծովային

belonging or pertaining to the sea, marine, maritime, naval;
— զօրութիւն, marines, the navy, the naval strength, maritime forces;
— շուն, dog-fish;
օդաթռիչ երիվար, clipper-vessel.


Կլանեմ, կլի, կուլ

to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.


Համատարած, ի

spread throughout, very extended, universal, general;
— ծով, the Ocean;
օդ, atmosphere.


Հարսանեկան

nuptial, hymeneal, bridal, spousal;
— զօդ, hymen;
— սէր, conjugal love;
զգեստ —, nuptial robe.


Հեղձամղձուկ

suffocated, choked, oppressed, agitated, disquieted, grievous, anxious;
suffocating, stifling;
օդ կամ ջերմութիւն, sultry weather or heat;
— հազ, a stifling cough;
hooping cough;
— ձայնիւ, in a stifled voice;
— ի վշտացն, loaded with grief;
woe-begone;
— արտասունք, repressed tears;
— առնել, to stifle, to choke;
to smother, to suffocate;
to drown;
— լինել ի բարկութէնէ, to be half choked with rage or anger;
— լինէր սիրտ իմ, my heart was ready to break, was oppressed with grief;
cf. Հառաչանք.


Հովանամ, ացայ

to grow cold, to become cool, to get fresh;
to grow cool or cold, to cool down, to become lukewarm or careless;
օդոյ, to grow chilly.


Հրատիկք

sparks;
embers;
squib;
օդաձիգ, sky-rocket.


Ձգեմ, եցի

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.


Մատն, տին, տանց

tune, air, strain;
բոյթ —, thumb;
ցուցական —, forefinger;
միջին —, middle finger;
մատանւոյ —, ring-finger;
փոքր —, little finger;
մատունք ոտից, toe;
յօդք մատանց, knuckles, finger joints;
մատունք նուագարանաց, keys, keyboard, stop;
մատունք սանդղոց, steps, stairs;
մատունք որթոյ, shoots, branches or tendrils of a vine;
— աստուծոյ, the finger or hand of God;
ծայրակտուր մատամբք, with maimed fingers;
ուսոյց զմատունս իմ ի պատերազմ, he taught my hands to war;
ի ծայր մատանց, at the finger's ends;
ծայր մատանց ոտից, tiptoe;
ճարճատել զմատունս, to crack one's fingers;
—ն առնել, to point at one;
to denounce;


Մաքրութիւն, ութեան

purity, cleanliness;
purification;
depuration;
expiation;
neatness, tidiness;
— ջրոց, limpidity;
օդոց, pureness, serenity, clearness.


Մետէորայ

cf. Օդերեւոյթ.


Մեքենայ, ից

machination, cabal, plot, device, intrigue;
բազմահնար —ք, sly, crafty dealings, intrigues, machinations;
—ս հառնել, cf. Մեքենայեմ;
— երկանիւ, վեցանիւ կամ ութանիւ, two-wheeled, six-wheeled or eight-wheeled machine;
շոգեշարժ —, steam-engine;
տեղափոխ —, locomotive engine;
— պարզ կամ կրկին արդասեօք, single or double-acting engine;
— ջրեղէն սիւնակաւ, water-pressure engine;
— վերամբարձ, jack, lifting-jack or screw-jack;
— ցցահար, steam pile-driving engine;
օդահան, air-pump, pneumatic engine;
գործարան —ի, engine-building;
լուծել, քակել զ—, to take an engine to pieces, to dismount;
յարդարել, կազմել զ—, to fit or put an engine together again, to mount;
ի գործ արկանել զ—, to work an engine.


Մթանամ, ացայ

to dim, to obscure;
to tarnish;
օդոյ, to begin to lower;
— աստեղաց, to be eclipsed;
— մտաց, to grow dim.


Յօդաւորեմ, եցի

cf. Յօդեմ.


Յօդակոտոր առնեմ

cf. Յօդակոտոր քակտեմ.


Շանթեքար, ի

meteoric stone, meterolite;
cf. Երկնաքար;
cf. Օդաքար.


Շնչեմ, եցի

to exhale, to emit;
— զօդ, to breathe, to take breath, to respire;
զհուր —, to send forth or emit fire, to break into a volcanic eruption;
— չարախօսութիւն, to whisper in the ears, to accuse in secret;
շնչեսցեն հողմք, let the winds blow;
let the storm rage;
շնչէ հողմն ուժգին, the wind blows hard;
շնչեաց հողմն աջողակ, a fair or favourable wind arose.


Ոչէ, էի, էից

nothing;
void, vacuum;
հաստել յոչէից, to create from nothing;
ստայօդ ոչէիցն երկիր պագանել, to adore false gods.


Պղտորական

not clear or pure;
(ջուր) turbid, troubled, muddy;
(գինի) thick;
(օդ) obscure, misty, foggy, gloomy;


Պտուտակ, աց

screw;
windlass, hand winch;
wheel and axle;
*whirligig;
— խոր or — մայր, hollow or female screw;
screw-box, nut;
— մանրաչափական, micrometrical screw;
— վերակոչ, nut-screw;
օդահան, ventilating screw;
— արքիմեդեայ, Archimedes' screw, spiral pump;
— հոլանտացի, Dutch screw-pump;
— անվախճան or — անեզր, endless or perpetual screw, worm, creeper, conveyer.


Ջերմաչափ, ի

thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.


Ջրհան, աց

pump;
— բազագրեալ, ձգիչ եւ ճնշիչ, lift & force —, sucking & forcing —, double-acting -;
— շնչող, sucking, lifting or drawing -;
— մղիչ, forcincing — set;
— հրդեհի, steam —, engine, fire-engine;
— կեդրոնախոյս զօրութեամբ, centrifugal -;
— կրելի, portable fire-engine;
— հոլովական, rotatory, rotary -;
— սնուցիչ, feed —;
օդային, air —, pneumatic —.


Սէր, սիրոյ

the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.


Սնդկազանգ

cf. Սնդկազօդ.


Վառարան

cf. Կրակարան;
— ապակւոյ, focus;
օդամուղ, draught chimney.


Վատախառնութիւն, ութեան

bad temperament, evil disposition, ill nature;
օդոյ, inclemency of the weather;


Վնասակարութիւն, ութեան

hurtfulness, damage, prejudice, danger;
օդոյ, inclemency of the weather.


Փոշի, շւոյ, շեաց

dust;
— or — հրացան, gun-powder, powder;
— կաղնւոյ, tan, oak-bark;
— շաքարի, powder-sugar;
— իւղեփեցաց, sweet-powder;
— հերաց, hair-powder;
տուփ փոշւոյ հերաց, powder-box;
ամպ փոշւոյ, a cloud or whirlwind of dust;
դնել ինչ ի —, ի — դարձուցանել, to powder, to grind to dust, to reduce to powder, to pulverize;
լնուլ փոշւով, to cover or sprinkle with dust;
ի — դառնալ, to be reduced to powder, to be pulverized;
to crumble into dust, to moulder away;
— յարուցանել, to raise a dust;
ընդ — թաւալիլ, to roll in the dust;
թօթափել զ—, to dust, to beat the dust out of, to shake off the dust, to free from dust;
— դէզադէզ ամբառնայր յամպս հասանէր, a thick cloud of dust rose up to the skies;
— ամպաձեւ մրրկեալ դիզացեալ ծածկէ զերկին, a cloud of dust arose and obscured the heavens;
cf. Մանրամաղ;
cf. Վառօդ;
cf. Ջաղացք.


Օդաբան, ից

aerologist;
cf. Օդերեւութաբան.


Օդադիւթ, ից

cf. Օդահմայ.


Օդախաղաց

cf. Օդագնաց.


Օդակայութիւն, ութեան

cf. Օդակշռութիւն.


Օդային

cf. Օդական.


Օդապարիկ

cf. Օդապար;


Օդատեսակ

cf. Օդանման.


Voir tout

s.

(լծ. հյ. ոտն. լտ. ուտօ) ὐπόδημα calceamentum, calceus;
udo, -onis. Ագանելիք ոտից մորթեղէն. կօշիկ. հողաթափ. տրախ. մոյկ. մուճակ. սանդալ. ոտքի աման

Օդիւ պնդեցեր զոտս դոցա։ Տու՛ք եւ օդ յոտս դորա. (Ոսկ. ղկ.։)

Առնուլ հանդերձ կամ օդ՝ որպէս եւ իցէ. (Բրս. հց.։)

Որոց օդն հաւատացաւս, զպէտսն կօշկաց կատարեսցեն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Զօդ ոտիցն հանել։ Օդ յոտսն ունէր։ Օդ ոտիցն հնարաւորել զձեւ կօշկաց ի մորթոց այծից. (Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։ Արծր. ՟Բ. 7։)

Ամրավերարկու օդիցս կօշկաց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Գծուծ զգեստուք եւ օդիւք ոտից։ Աշխարհական կօշկօք, եւ կանացի օդս (կամ օդիս) ոտից ագուցեալ. (Վրք. հց. ՟Բ։ Տօնակ.։)

Օդով եւ սռնապանօք մորթեղինօք։ Նոյն իմ բանս եւ վասն օդոցն է՝ անաւելորդ եւ թեթեւագնի լինել։ Եւ որ ինչ այլ պետք են օդոյ ոտից. պտմ՞ աղեքս։ (Բրս. հց.։ Յճխ.։ Սարգ.։)

s.

պ. եեդ. յն. այեր. ἁήρ, ἁέρος aer. իտ. aria. եւ Մեղմ օդ. αὕρα aura, ventus levior. Մի ի չորից տարերաց համասփիւռ, որոյ շարժունն կոչի հողմ. եւ թեթեւն՝ սիւք, սիք. եւ բարձրագոյնն՝ եթեր. հավա, հեւա (յորմէ հով ).

Զամպս օդոց։ Ոգին սփռի իբրեւ զօդ թոյլ։ Իբրեւ զհաւու թռուցելոյ յօդս։ Իբրեւ ի նետէ ձգելոյ ի նպատակ կտրեալ օդն՝ վաղվաղակի յինքն կարկատեցաւ։ Զփոշին ցանել յօդս։ Ըստ իշխանին իշխանութեան օդոյս՝ այսոյ։ Ձայն մեղմոյ օդոյ, եւ անդ տէր.եւ այլն։

Դարձոյց զմրրիկն յօդ. (Երզն. մտթ.։)

Ի կենդանեաց, որ ի յօդի են, եւ ի յերկրի, եւ ի ծովու։ Ի հողոյ, ի ջրոյ, յօդէ. (արիստ։ աշխարհ։ Լմբ. ատ.։)

Բնակել յանկեան ի ներքոյ օդոյ (որպէս բացօդեայ), այսինքն յանապատի, ի լերինս ամայիս. (Համամ առակ.։)

Զհոգիսն՝ որք են ի ներքոյ օդից. (տեսանեն. Կլիմաք.։)

Ծաղկոցս՝ որ ազնուատունկ եւ անուշահոտ օդիցն են արմք. (Բրս. ապաշխ.։)

Զօդն հարկանել, կամ վիրաւորել, բախել եւ այլն. տե՛ս ի բայսն անդ։

ՕԴ. Շնչառութիւն յօդոյ.

Զհասարակաց օդն ձգեցի յիս։ Եւ ո՛չ ունչք առ ի ձգելոյ զօդ. ձգեցի յիս։ Եւ ո՛չ ունչք առ ի ձգելոյ զօդ. (Իմ. ՟Է. 3։ ՟Ժ՟Ե. 15։)

Ուստի է քեզ գոլդ, տուրեւառութիւն օդոյդ. (Ածաբ. աղք.։)

Կենդանի են միայն զօդն ծծելով. (Եղիշ. ՟Ը։)

Étymologie

Warning, for now, these are the entries' title sharing the same character string regardless of its position, not the entries sharing the same root.

Mots dérivés

Ազգայօդ

Անյօդ

Անյօդական

Անյօդաւոր

Անուշօդ

Բազմայօդ

Դօդօշ

Զօդ, ից

Զօդակապութիւն, ութեան

Զօդամանեալ

Զօդեմ, եցի

Զօդուած

Զօդումն, ման

Լօդիկ, դկի

Կապարայօդ

Ձեռնօդիկ

Միայօդ

Յարազօդ

Յօդ, ից

Յօդաբան

Voir tout