cf. Տաղտկալից.
Ի տաղտկալի մեղաց առ լցեալք։ Զտիղմս տաղտկալի։ Տաղտկալի տառապանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ Նար. ՟Կ՟Զ։ Յհ. կթ.։)
Հրամանն յոյժ ծանրագոյն եւ տաղտկալից էր։ Զբարեկեցութեան կեանսն ... զծանր եւ զտաղտկալիցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 28։)
unwearied;
not tedious, not wearisome.
Տեսանե՞ս, զիա՞րդ անտաղտկալի արար. (Ոսկ. հռ.։)
displeasing, disgusting, tiresome, fastidious, loathsome.
Ի տաղտկալի մեղաց առ լցեալք։ Զտիղմս տաղտկալի։ Տաղտկալի տառապանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ Նար. ՟Կ՟Զ։ Յհ. կթ.։)
Հրամանն յոյժ ծանրագոյն եւ տաղտկալից էր։ Զբարեկեցութեան կեանսն ... զծանր եւ զտաղտկալիցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 28։)
cf. Անտաղտկալի.
ἁνεπαχθής, ἁνεπαχθέστερος. non molestsus. Ոչ տաղտկալի. դիւրիչ. դիւրին. հեշտալի. հեշտալուր.
cf. Տաղտկալի.
cf. Ձանձրալի;
cf. Ձանձրութիւն;
— առնել, to tire, to annoy, to plague, to importune, to tease.
«ձանձրալի, տաղտկալի. 2. ձանձ րոյթ, տաղտուկ» Սիր. իե. 16. Ոսկ. եբր.-որից ձանձրանալ ՍԳր. ձանձրացուցանել ՍԳր. Ագաթ. Փարպ. ձանձրալի Եղիշ. ձանձ-րանալի Ոսկ. յհ. ա. 10. ձանձրագոյն Ոսկ. մ. բ. 10. ձանձրոյթ Ոսկ. յհ. ա. 3, 11, 26. ձանձրառևոտ Նեղոս. անձանձիր Մծբ. տն-ձանձրոյթ Փարպ. ձանձրամիտ Ադամ. 232. ձանձրախորհուրդ Ադամ. 312. համաձանձիր (?) Մծբ. 385 (ասորին ունի «հետազօտիչ», ըստ Տաշեան, Ուս. դաս. հալ. 652)։
μοχθηρός molestus, aerumnosus ἁποτρόπαιος aversandus. Իբր ձանձրալի. խորշելի. տաղտկալի, եւ Ձանձրոյթ, տաղտկութիւն.
that loves mire or mud;
lascivious, lewd.
Առնամոլին եւ վավաշ շամբուշ բորբորիտն պիղծն Սմբատ (առաջնորդ թոնդրակեցւոց)։ Բողքն այն բորբորիտոն կաթոտքն՝ ի տղմատիպ՝ տաղտկալին մեղկեալք. (Մագ. ՟Ա. ՟Ե։)
cf. Բորբորիտ.
Առնամոլին եւ վավաշ շամբուշ բորբորիտն պիղծն Սմբատ (առաջնորդ թոնդրակեցւոց)։ Բողքն այն բորբորիտոն կաթոտքն՝ ի տղմատիպ՝ տաղտկալին մեղկեալք. (Մագ. ՟Ա. ՟Ե։)
ugly, deformed;
hideous, horrible.
Սրտմտութիւն ... տաղտկալի առնէ եւ գարշատեսիլ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)
execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.
βδέλυγμα Abominatio Խորշելի. զզուելի. տաղտկալի. գարշ. զազիր. պիղծ. մէքրուհ, մուրտար, մէնֆուր. մանաւանդ Իր գարշ կամ ի գարշութիւն համարեալ. գարշանք. (եբր. թէօպա)
vanity, uselessness, privation, want.
Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)
eructation.
Անդրանալն, կամ անդր ի վեր բերումն ստամոքաց. զգայռումն. ործ. անմարսութիւն. սրտի վեր տալն. որ եւ ԱՆԴՐՈՅԹՔ ԳԱՐՇՈՒԹԵԱՆ. իբր տաղտկալի նողկանք. ἁηδία.
burdensome, tiresome, wearisome, tedious, importunate, vexatious, insupportable.
φορτικός onerosus եւ այլն. Ծանր եւ տաղտկալի. դժուարաբառնալի. խորշելի. անտանելի.
foul, very stinking.
cf. Ձանձրանալի.
ՁԱՆՁՐԱԼԻ ՁԱՆՁՐԱԶԼԻՑ. Որ ինչ բերէ զձանձրութիւն. տաղտկալի. թանձր եւ ծանր, եւ դժուարակիր.
cf. Յագեցուցիչ.
προσκορής satietatem inducens, fastidium adferens. Յագեցուցիչ. յափրացուցիչ. տաղտկալի.
abortive;
abortion.
Զօրէն ծանրաշարժ տաղտկալի ուրուք բնութեան վիժածս եւ անցս արտայայտել բոյսս. (Պիտ.։)
cf. Տղմակերպ.
մեղօք տղմատիպ կենցաղոյս։ Ի թանձրագոյն մարմնոյս տղմատիպ ոչ գարշիցին։ Տղմատիպ տաղտկալի։ Տղմատիպ անվարժիցն. Ի փոփոխական եւ ի դառն տղմատիպ (աշխարհիս) մեղկեալ։ Մեղկումն եւ տղմատիպ ստորաքարշումն. (Մագ.։)
cf. Տաղտկանամ.
to be disgusted, wearied, sick or tired of, to loathe, to nauseate;
տաղտակացեալ եմ ի մարդկանէ, I am weary of men.
to tire, to disgust, to put out of conceit, to annoy, to sicken, to plague.
προσοχθέω offendo ἑκλύω dissolvo եւ այլն։ Տալ տաղտկանալ. տաղտկալի կացուցանել. զզուեցուցանել. գարշեցուցանել. ձանձրացուցանել. գանեցնել, զզուեցնել, ձանձրացնել.
wearisome, tedious, tiresome, bothering, troublesome;
idle, cowardly, tedious to oneself;
cf. Տաղտկութիւն.
to be detached, taken away, to escape, to break away, to shake off, to get rid of;
cf. Յիշատակ.
Փրծաւ ի տաղտկալի դառն կենաց։ Մի՛ ինչ իցէ՝ որ փրծանիցի յուշոյ յիշատակաց։ Մազպուրծ լեալք փրծանէին ի խռովութենէ ամբոխին։ Ելեալ փրծեալ ի բան տէն։ Եւ ոչ զերծեալ փրծանի։ Փրծանէին ի ձեռաց նեղչացն։ Զի ի դատաւորին ձեռանէ աստէն իսկ փրծայց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16 ՟Ա. 1։ Ճ. ՟Ա. Արծր. ՟Գ. 13։ Շիր.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Կ՟Ը։)
importunity, instance, solicitation, entroaty;
grief, sorrow, trouble;
—ք, dowry, marriage-portion, dower;
— արկանել, to solicit earnestly, to importune, to entreat, cf. Թախանձեմ.
(գրուած նաև թախանծ, թա-ղանձ), ի հլ. «ձանձրացնելու աստիճան ա-ղաչանք, պաղատանք» Եւս. քր. Ոսկ. կող, «տխրութիւն, նեղութիւն» Եփր. թգ. Արշ. Ճա-ռընտ, որից թախանձել «ձանձրացնել» ՍԳր. Ոսկ. ես. և մ. գ. 3. «նեղուիլ, կարօտիլ» Ոսկ. եբր. թախանձելի «տաղտկալի» Ոսկ. մ. ա 15. թախանձեցուցանել «ձանձրացնել» Դատ. ժզ. 16. թախանձութին «թախանձանք» Ոսկ. Ա. տիմ. «նեղութիւն, դժկամակութիւն» Սե-բեր. թախանձալից «թախծալից» Փարպ. ո-գեթախանձ Մարաթ. բազմաթախանձ «մարդ նեղացնող» Ոսկ. Ա. տիմ. (անստոյգ է ՋԲ-ի թախանձք «օժիտ» ձևը)։ Բառիս կրկին նշա-նակութեանց համար հմմտ. ֆրանս. ennui «ձանձրոյթ. 2. մեծ նեղութիւն, ցաւ, տա-ռապանք»։
disgust, distaste, loathing.
«ձանձրութիւն, նողկանք, զզուանք, դժուարը գալը». այս իմաստով առանձին գործածուած չէ. փխբ. կայ միայն «յղի կա-նանց արտակարգ ցանկութիւնը» Բժշ. որից տաղտաղտ «ձանձրալի» և տաղտաղտիլ «ձանձրանալ» Պիտ. և Երզն. մտթ. առ լեհ. բայց յատկապէս -ուկ մասնիկով աճած՝ տաղտուկ «ձանձրալի» Ոսկ. մ. բ. 13. Վեռռռ. 170, «ձանձրութիւն» Բ. մկ. գ. 17 (ինչպէս և արդի գրականում), տաղտկութիւն Բ. մկ. գ. 17. տաղտկալից Ոսկ. մ. ա. 15, բ. 28. տաղտկալ, տաղտկանալ ՍԳր. Ոսկ. ա. թես. և եբր. (նիւթական իմաստով ունի Սարգ. բ. պետ. ե. էջ 464 (բ տպ.). «Ջուր զքարինս... ոչ ի խորս անդնդոց իջուցանէ՝ տաղտկաց-եալ ծանրութեամբն», իբր «ծանրութեան չդի-մանալ, ծանրութեան տակ ընկճուիլ»). ան-տաղտուկ Ոսկ. մ. ա. 15. ծանրատաղտուկ Վեցօր. Եւս. քր. Ոսկ. ես. և մ. ա. 15, 16 ևն։