patriarchate;
principality;
family house.
Իշխանք նահապետութեան ցեղից որդւոցն Իսրայէլի։ Իշխանք նահապետութեանց ցեղիցն Իսրայէլի։ Այր ըստ իւրաքանչիւր նահապետութեան հանդերձ զօրու իւրեանց։ Դնեմ ծունր առ Հայր տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի. ուստի ամենայն նահապետութիւն յերկինս եւ յերկրի անուանի, եւ այլն. (այսինքն հայրութիւն՝ հայրապետութիւն՝ եւ իշխանապետութիւն)։
Ընդ այնոսիկ՝ որք առաւելապէս զնահապետութիւն սինկղիտոսին հռոմայեցւոց ունէին. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 15։)
to be;
to exist, to live;
to consist;
to become, to turn, to make one's self;
to happen, to take place, to occur, to chance;
to come to pass;
— առն, to marry, to be married, cf. Ամուսնանամ;
— ընդ կնոջ ընդ միմեանս, to have commerce with, to be in intimate relation with;
— ընդ ումեք, to stay with, to live together;
— ուրեք, to sojourn;
to dwell;
— բերկրութիւն ուրուք, to be the joy or happiness of;
— այր, to become a man, to arrive at man's estate;
— քահանայ, to be ordained priest;
զի՞նչ լինիցի ընդ իս, what shall I do ? what will become of me ? ի ցնծութիւն եւ ի հիացումն եղեւ աշխարհի, he was the glory and admiration of the whole world;
են նորա երկու որդիք, he has two sons;
իցեն այսոքիկ որպէս եւ են, whatever it may be;
քաւ եւ մի լիցի, God forbid ! արանց եւ կանանց լինէին, they married and were given in marriage;
որ ինչ լինելոց է եղիցի, happen what may ! ողջ լիք or լերուք, adieu! good bye! farewell!
Ի սոցանէ ասեն լեալ զնահապետութիւնս մանաւազեանց։ Զանգեղ տունն ասէ ի պասքամայ ումեմնէ հայկակայ թոռանէ լինել։ Զմանկունս թողուլ անթլփատս յորժամ լինիցին. (Խոր.։)
ignoble, vulgar, of low extraction, of mean birth.
Զանազգիսն ի բաց լքեալ հերքեալ, եւ զնահապետութիւն ազգի իւրոյ նորոգեալ. (Յհ. կթ.։)
patriarchate, pontificate.
paternal;
native, natal;
— ժառանգութիւն, patrimony;
— գաւառ, աշխարհ, երկիր, cf. Հայրենիք.
Հայրենի իշխանութիւն, թագաւորութիւն, նահապետութիւն, կարգ, աւանդ, աւանդութիւն, բարեկամութիւն, չարիք. (եւ այլն. Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Խոր.։ Ագաթ. եւ այլն։)
paternity.
from some place;
— —, from several places, in all directions;
ամենայն —, on all sides;
from all quarters;
այլ —, այլուստ —, from another side, elsewhere, in or from another part;
բազում —, յոլով —, from many places;
often, in many ways;
ոչ —, ոչ — այլ —, from no other place, from no other part;
երկիւղ եւ ոչ —, no fear;
ոչ — է իշխանութիւն, եթէ ոչ յաստուծոյ, there is no power but from God;
ոչ գոյր — նմա պատերազմ, no war was undertaken in his time.
Յո՞ւստ սերեցան նահապետութիւնք սիսական ազգին. (Ուռպել.։)
cf. Յուղարկաւոր.
Հրճուին նահապետութիւնք հրեշտակաց՝ յղարկաւորք եղեալք առ ի ձէնջ համբարձեալ արքային. (Լմբ. համբ.։)
satrapy, proconsulship, lordship, prefecture, mayoralty.
Զհայաստանեայց նախարարութիւնս։ Վաղարշակ սահմանեաց եւ նախարարութիւնս. եւ նոցին նախարարութեանցն նահապետութիւնս հաստատեաց զարս պիտանիս. (Խոր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 3։)
priority.
dignity of a chief, patriarchship.
Իշխանութիւն ցեղապետական. նահապետութիւն.
to descend or arrive in order;
to be classified, arranged methodically.
Ո՞ւր մերն տրդատ ... արշակ, եւ վերջին վաղարշակ. թէպէտեւ ղկնի կցորդաբար ի մեզ տողանի սեր եւ նահապետութիւն. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)