onocentaur;
centaur, hippocentaur;
siren, mermaid.
, ի-ա հլ. «առասպելական մի էակ» Ես. Ժգ. 22, լդ. 11, 14. Եզն. Ոսկ. ես. Եւս. քր. Ա. 7, 13, 22. Պտմ. աղէքս. = Խոր. բ. 60. Վրք. հց. էլ. արիստ. 22. Վահր. երրդ. 165. յուշկապարիկ ծովային «Սիրէնա, յն. žειρὴν» Եպիփ. բարոյ.-ածականաձև գործածուած գտնում եմ մի անգամ Ոսկ. եբր. 34 (տպ. Վիէննա 1855, էջ 14) «ան-հեդեդ յուշկապարիկ գազանացն» (ծովային հրէշների համար ասուած)։ Ս. Գրքի թարգ-մանութեան մէջ մեր բառի դէմ գտնում ենք յն. ὄνοϰένταυρος «իշակենտաւրոս», որի հա-մար էլ Եզնիկ ասում է. «Յուշկապարկաց ա-սեն բնակել յաւերակսն, զոր յոյն լեզու իշա-ռուլս ասէ»։ Բառս գրուած է նաև վշկապարի ևամ վշկապարիք (սեռ. -եաց) «Կատաղիք Դժոխոց» Ոսկ. տիտ. 329 (չունի ՆՀԲ. գիտէ միայն ԱԲ)։
ՆՀԲ յունարէնի համեմատ մեկնում է «պարիկ իշուկ», բայց նաև «վիշապակ պարիկ, վիշապ ձուկն»։ Müller SWAW 42, 251, Justi, Zendsp. 180, Lag. Btrg baktr. Lex. 54 պարիկ բառից։ Պալա-սանեան, Պատմ. գրակ. 199 իբր յուշկ+ պար+իկ «ծանր պար եկող»։ Էմին, Հայ. հեթ. կր. (թրգմ. Յոյս 1875, 357) սխալ է համարում թարգմանել ὄνοxενταυρος, ասելով թէ թարգմանիչները ո՛չ իբր կա-տարեալ հոմանիշ, այլ իբր մերձանիշ բառ են դրած յունարէն ձևի դէմ։ Lag Arm. St. § 1573 իշուկ և պարիկ բառե-րից, որ յիշում է Հիւբշման և մերժում։ Տէրվ. Altarm 96 յուշկա մեկնում է զնդ. huška, հպրս. uška, պրս. xušk, սանս. çuška «չոր», որով յուշկապարիկը դառ-նում է «ցամաքային պարիկ»։ Նոյն ձե-ւով մեկնելով Պատկ. Mamep. I. Il, սրբագրում է բառը հուշկապարիկ ձևով։ Հիւնք. պրս. ուշկէ «հեկեկանք»+հյ. պարիկ բառերից։ Ալիշան, Հին հաւ. 186 «յուշիկ՝ կամաց պարող ոգի»։ Ու-ղուրիկեան (տե՛ս ԳԲ, էջ 998 և 1406) վիշապ «օձ»+պարիկ, որով հասկաց-ւում է «կատաղիք դժոխոց, որոնք մա-զերի տեղ օձեր ունէին»։
Անդ հանգիցեն համբարուք, եւ անդ դեւք կաքաւեսցեն, եւ յուշկապարիկք բնակեսցեն ի նմա։ Պատահեսցեն դեւք յուշկապարկաց. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 22։ ՟Լ՟Դ. 11. 14։)
Յուշկապարկաց, կամ համբարուաց, կամ պարկաց։ Զոմն յուշկապարիկ, զոմն պարիկ, զոմն համբարու կոչիցեն։ Նոյնպէս եւ գրոց ըստ մարդկան կարծեացն եկեալ, յուշկապարկաց ասեն բնակել յաւերակսն, զոր յոյն լեզու իշացուլս ասէ։ Անուանք առանց անձանց են յուշկապարկաց եւ իշացլուց, իբրեւ զծովացուլն, եւ զպայն, եւ զառլեզն, զոր արալէզն կոչեն. (Եզնիկ.։)
Համբարուք կամ յուշկապարիկ ոչ եթէ անձն ինչ ունիցին, այլ ի մարդկան սովորութենէ առնուն գիրք. (Ոսկ. ես.։)
Երեւեալ ի Կարմիր ծովէ՝ զնոյնօրինակ մարդկան ե՛ւ ձկան կերպարանս ունել՝ չորից յուշկապարիկ գազանաց։ Որ զձիացլուց յուշկապարիկ կերպարանս ունիցին։ Եւ ձկունս յուշկապարիկս (որպէս թէ վիշապակ պարիկ. վիշապ ձուկն)։ Արգիական նաւելաստացիցն, եւ յուշկապարկացն, ուր Հերակղէս զնահատակութիւնսն գործէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
onooentaur, jumart;
cf. Յուշկապարիկ.
siren, mermaid;
fairy;
tom-tit, tit-mouse, mesengia, muskin.
, ի-ա հլ. «առասպելական մի ոգի» Եզն. Փիլ. լին. Լծ. փիլ. (վերջին երկու-սի մէջ նաև պարեկ, պարակ ընթերցուածնև րով). որից առիւծապարիկ (նորագիւտ բառ) Բար. 171. տե՛ս նաև յուշկապարիկ։
Müller SWAW 42, 251, Justi Zendsp. 180, Տէրվ. Altarm. 95 տալիս են ուղիղ մեկնութիւնը։ Պալասանեան Պատմ. գրակ. 199 իբր «պար եկող»։ Հիւնք. յուշկապարիկ բառի վերջին կէ, սը կտրելով կազմուած։ Ալիշան, Հին հաւ. 185 պրս. փէրի և հյ. պարել, իբր «պարող ոգի»։
Անուանք յուշակապարկաց կամ համբարուաց կամ պարկաց՝ ըստ կարծեաց մտաց մարդկան ասի (ի գիրս), եւ ոչ ըստ բնութեան։ Յորժամ քաղաքք եւ գիւղք աւերեսցին, եւ անդ դեւք բնակիցեն, եւ կեղծ ի կեղծս յայտնեցին, եւ մարդկան ըստ կեղծեաց նոցա անունս եդեալ՝ զոմն յուշկապարիկ. զոմն պարիկ, զոմն համբարու կոչիցեն. (Եզնիկ.։)
Ո՛չ պարեկացն երգ. յուշկապարիկն է, որ մինչեւ ի պորտն՝ կնոջ պատկեր է, եւ անհնարին քաղցր ձայն ունի, եւ պատրէ զլսողսն. (Լծ. փիլ.։)
cf. Համբարի.
, ի-ա հլ. կամ ՀԱՄԲԱՐԻ (-րւոյ, րեաց) «պարիկ, յուշկապարիկ, իրա-կան և կամ երևակայական ճիւաղ»՝ ՍԳր. Եզն. Եղիշ. Հրց. էջ 52։
ՀԱՄԲԱՐՈՒ եւ ՀԱՄԲԱՐԻ. Պարիկ. յուշկապարիկ. պրս. փերի. Կենդանի ջրային կամ ցամաքային՝ խառնակ, եթէ՛ իրական իցէ՝ եւ եթէ բանաստեղծական. ճիւաղ. եբր. պէնօթ խանաթ (դստերք ճչոյ). եւ թաննին, թաննիմ (վիշապ, նհանգք). ըստ սիմաքոսի՝ ջայլամուղտ.
Զհամբարու այլք յուշկապարիկք թարգմանեցին. եւ համբաւ է վասն սորա՝ թէ ծովային կենդանի է, ի միջոյն ի վայր ձուկն, եւ ի վեր կնոջ կերպարան. եւ այնքան քաղցրաձայն, մինչ զի պակնուն լսօղքն. վասն որոյ եւ յն. սիրին, կարծի նշանակել իբր սիրայիւ կամ պարանաւ ձգօղ։
Համբարուք եւ յուշկապարիկք ... սոսկ անուանք, եւ լոկ համբաւք. (Գէ. ես.։)
phalarope, sea-duck.
«մի տեսակ թռչուն». մէկ անգամ ունի. Ոսկ. փիլիպ. «Որպէս սոխակն և ճը-պուռն և փաղն և յուշկապարիկն» (յն. կա-րապ և սոխակ)։
Ի գեղեցի՞կ ձայնաւորութիւն, եւ ի քա՞ղցր երգս (պարծիցիս). ո՛չ որպէս սոխակն եւ ճպուռն, եւ փաղն, եւ յուշկապարիկն. ((յն. լոկ, կարապ եւ սոխակ. ) Ոսկ. փիլիպ.։)
friable.
«մի տեսակ թռչուն». մէկ անգամ ունի. Ոսկ. փիլիպ. «Որպէս սոխակն և ճը-պուռն և փաղն և յուշկապարիկն» (յն. կա-րապ և սոխակ)։
Ի գեղեցի՞կ ձայնաւորութիւն, եւ ի քա՞ղցր երգս (պարծիցիս). ո՛չ որպէս սոխակն եւ ճպուռն, եւ փաղն, եւ յուշկապարիկն. ((յն. լոկ, կարապ եւ սոխակ. ) Ոսկ. փիլիպ.։)
wild beast;
brute, animal, beast.
Չորից յուշկապարիկ գազանաց։ Ազգի ազգի գազանս վիշապակերպս. (Եւս. քր, ՟Ա։)
belonging or pertaining to the sea, marine, maritime, naval;
— զօրութիւն, marines, the navy, the naval strength, maritime forces;
— շուն, dog-fish;
— օդաթռիչ երիվար, clipper-vessel.
hippocentaur, centaur.
Յետոյ կուսէ ձիոց կերպարանք, եւ արջառոյ՝ մարդկան. որ զձիացոլուց յուշկապարիկ կերպարանս ունիցին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Սկնդուկ.
Սկնդուկս կոչել զհամբաւեալսն իբրեւ զյուշկապարիկս. (զբնակեալս յամայութեան). (Միսայէլ խչ.։)
forlorn, desolate, deserted wife;
barren.
Սկնդուկս կոչել զհամբաւեալսն իբրեւ զյուշկապարիկս. (զբնակեալս յամայութեան). (Միսայէլ խչ.։)