Your research : 1 Results for ճարտարախօս

Ճարտարախօս, աց exact entry

See full entry →

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

NBHL (6)

Հանդերձ ճարտարախօսաւ տերտիւղեաւ ոմամբ. (Գծ. ՟Ի՟Դ. 1։)

Յարոյց աստուած քարոզս բանիբունս ճարտարախօսս. (Սեբեր. ՟Դ։)

Այր ճարտարախօս արդարանալ ոչ կարէ առաջի նորա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Ո՛չ սուտապատում ճարտարախօս եղեալ. (Կորիւն.։)

Դիկատորք, որ են ճարտարախօսք. իմա՛ հրամանատարք։

Արտաքնոցն յարմարական ճարտարախօս առասպելեացն յօրինուածն. (Կաղանկտ.։)


Entries' title containing ճարտարախօս : 2 Results

Ճարտարախօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak with eloquence or art, as an orator.

NBHL (4)

Վասն անտի հատուցմանցն ճարտարախօսեցին. յն. իմաստասիրեցին. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)

Ե՛ւս հպագոյն զայս ճարտարախօսէ պօղոս. (Անան. եկեղ։)

Վասն յարութեան ճարտարախօսէ. (Երզն. մտթ.։)

Ոչ եկիր այսր ճարտարախօսել, այլ զոհեա՛ աստուածոցն. (Ճ. ՟Գ.։)


Ճարտարախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

speaking well, fluency of speech, eloquence.

NBHL (3)

Այսուհետեւ զոհեա՛, շա՛տ է քեզ ճարտարախօսութիւնդ՝ որ վասն մեր. (Ճ. ՟Գ.։)

Մոլորութեանն սպասաւոր ճարտարախօսութիւնն է. (Սեբեր. ՟Դ։)

Յղկեալք յօրինեալք ճարտարախօսութեամբ լեզուի. (Վեցօր. ՟Զ։)


Definitions containing the research ճարտարախօս : 20 Results

Ճարտարաբան

See full entry →

cf. Ճարտարախօս.

NBHL (1)

λόγιος eloquens σοφός λόγῳ sapiens sermone. Ճարտար ի բանս կամ բանիւ. ճարտարախօս. զօրաւոր բանիւ.


Դիկատոր

See full entry →

s.

dictator.

Etymologies (1)

(կամ նաև դեկատոր), ի-ա հլ. այս բառը չորս անգամ ունի Եւս. քր. Ա. էջ 395-6, Բ, էջ 204, 206, որ և մեկնում է «դի-կատորք, որ են ճարտարախօսք». սրանից առնելով և միևնոյն մեկնութեամբ Սամ անեղ. 40, ուղիղ ձևն է դիկտատոր «հռռմմա-յեցոց մէջ ժամանակաւոր իշխանապետ», ինչպէս ունի Մխ. այրիվ. էջ 51 (մէկ անգամ). «Ռամկապետքն, դիկտատորքն, հիւպատքն մենչև ի Գայիոս Յուլիոս»։

NBHL (1)

Դիկատորք, որ են ճարտարախօսք. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Արուեստախօս

See full entry →

adj.

cf. Ճարտարախօս


Արուեստախօսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճարտարախօսեմ.


Ատենադպիր, պրաց

See full entry →

s.

secretary;
chancellor.

NBHL (1)

Ոչ եթէ անխօս էր, այլ ատենադպիր էր յունաց ճարտարախօս. (Վրք. հց. ձ։)


Բանեղ, աց

See full entry →

adj.

verbose, eloquent, voluble, fluent.

NBHL (1)

λογάς, ἑλλόγιμος eloquens, disertus Կորովաբան. իմաստաբան. քաջախօս. ճոխաբան. ճարտարախօս. խօսուն.


Բանիբուն

See full entry →

adj.

learned, skilful, experienced, versed, wise;
eloquent.

NBHL (2)

Իմաստունք եւ ճարտարախօսք, եւ բանիբունք։ Բանիբունք եւ իմաստունք եւ փիլիսոփայք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8. 24. 27. եւ Եփես. ՟Ի՟Ա։)

Անդէն յառաքելոցն ժամանակս յարոյց Աստուած քարոզս բանիբունս՝ ճարտարախօսս։ Ապողոս՝ բանիբուն եւ զօրաւոր գրովք եւ մտօք, եւ բանիբուն մեկնութեամբ. (Սեբեր. ՟Դ։)


Թոթովեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stammer, to stutter;
to lisp, to speak thick.

NBHL (1)

Որպէս թոթովելն անարժան իցէ ճարտարախօսին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Խօսական, ի, աց

See full entry →

adj.

eloquent;
cf. Խօսուն.

NBHL (1)

Խօսուն. բանական. եւ Քաջաբան. ճարտարախօս.


Ճարտասանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

NBHL (1)

ἠ ῤητορική rhetorica, ars oratoria. որ եւ ՀՌԵՏՈՐՈՒԹԻՒՆ. Ճարտասանական արհեստ. փաստաբանութիւն. ճարտարախօսութիւն


Ճարտարասան

See full entry →

cf. Ճարտասան.


Սուտապատում

See full entry →

adj.

cf. Ստապատում.

NBHL (1)

Գիրք ստապատումք։ Ոչ ստապատում ճարտարախօս եղեալ. (Կորիւն. եւս եւ Ագաթ. յն։)


Պահակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to apply oneself to, to avail oneself of.

NBHL (1)

Վասն բժժանացն թէ հազար ոք ճարտարախօսիցէ յայնցանէ՝ որք այնմ պահակիցեն, կռապաշտութեան իրք են. (Ոսկ. կողոս. ՟Ը։)


Հռետոր, աց

See full entry →

s.

rhetor, rhetorician, orator.

NBHL (1)

Բառ յն. ռի՛դօր. լտ. օռա՛դօր. ῤήτωρ orator, rhetor. այսինքն Ասօղ. ճարտասան, եւ ճարտարախօս. ատենախօս. փաստաբան. պերճաբան.


Հռետորաբան, ից

See full entry →

adj. s.

eloquent;
rhetorician.

NBHL (1)

Որոյ բանքն են որպէս հռետորի. ճարտարախօս.


Փիլիսոփայեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Իմաստասիրեմ.


Թրթրակ

See full entry →

s.

good speaking, flattering, fawning, deceitful.

Etymologies (1)

«ճարտարախօս» տե՛ս Թեր.


Ճարտար, աց

See full entry →

adj. fig. s.

dexterous, handy, industrious, ingenious, skilful, adroit, able, clever, expert;
artful, cunning, sharp, sly, shrewd, crafty;
artisan, mechanic, artificer, master;
ad. well, wisely, thoroughly, to the bottom;
— ի քանդակագործութիւն, excelling in sculpture;
— ի կեղծաւորել, adroit at dissembling, crafty;
— գիտել, to know perfectly, thoroughly.

Etymologies (2)

. ի-ա հլ. «վարպետ, արուեստա-գէտ. 2. քերթող, իմաստասէր. Յ. լաւ, հմտօ-րէն» ՍԳր. Ագաթ. Եւս. պտմ. Ոսկ. ես. որից ճարտարարան ՍԳր. Եւս. քր. Կոչ. ճարտա-րասան Ոսկ. մտթ. Փիլ. (որից համառօտուած է ճարտասան Փիլ. Պիտ. Խոր. հմմտ. Նո-րայր, Հայկ. բառաք. էջ 64, Վարդանեան ՀԱ 1911, 690 և Բառաք. դիտ. Բ. 65), ճարտա-րագոյն Ոսկ. մ. գ. 4. ճարտարագործ Բուզ. ճարտարադէտ Մծբ. ճարտարախօս Գծ. իդ. 1. Սեբեր. Կորիւն. Եւս. քր. Ոսկ. եբր. ճար-տարակ կամ ճարտարիկ Ոսկ. փիլ. 430 ճարտարել ՍԳր. Ոսկ. Սեբեր. ճարտարանք Եւս. քր. ճարտարապետ ՍԳր. Ոսկ. Կոչ. Եւս. օր. հրաշաճարտար Օրբել. ևն։ Կան և մի քա-նի տարօրինակ ձևեր՝ Բառ. երեմ. էջ 196-Z, որոնք բոլոր այս արմատին են հայում. ինչ. ճարտակ «ճարտասան», ճարտակապէս «յայտնապէս», ճարտարամակ «ճարտար կամ յոխորտաբան», ճարտանակ «արուեստս առևիչ կամ իմաստասէր»։ Նոր բառեր են ճարտարամիտ. ճարտարարուեստ, ճարտա-րագիտութիւն, ճարտարագործութիւն ևն։

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. ჭარტარი ճարտարի «ճար-տար». սրա ձևափոխութիւնն է ჭვარტალი ճվարտալի կամ ჭარტალი ճարտալի «շա-տախօս, չարախօս», բայց յատկապէս ენა-მჭვარტალი ենա-մճվարտալի՝ նոյն նշ։-Այս բառից է յետ փոխառեալ Տփ. ճարտալ «ճարտարախօս, ճարպիկ»։


Ճոխ, աց, ից

See full entry →

adj. s.

wealthy, opulent, rich;
copious, rich, abundant, great, ample;
powerful, mighty, potent, grand, high;
master, lord, grand seigneur;
—ք քաղաքին, the first or most distinguished citizens of a town, the magnates, grandees, noblemen, nobility;
—ս ճեմել, to walk haughtily.

Etymologies (1)

ԳՒՌ (dialectal) Վն. ճօխլօխալ «գեղեցիկ ու ճար-տար լեզւով խօսիլ», որից և ճոխլոխան «ճարտարախօս»։


Ողոք, ոյ

See full entry →

s. adj. adv.

supplication, petition, entreaty, instance;
insinuation, persuasion;
suppliant, beseeching, mild, humble, insinuating, persuasive, attractive, fawning;
—ով, softly, humbly, kindly;
յ— ածել, to persuade, to soften, to affect, cf. Յորդորեմ, cf. Յօժարեցուցանեմ;
յ— անկանել, դեգերել, to supplicate, to beg humbly, to entreat, to pray earnestly, cf. Աղերսեմ, cf. Աղաչեմ.

Etymologies (1)

= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. lok2-«խօսիլ, մա. նաւանդ լավ խօսիլ», որի այլ ժառանգներն են՝ լտ. loquor, loqui «խօսիլ, արտայայ-տուիլ», loquax «շատախօս», eloquor «ար-ուեստով ու ճարտարութեամբ խօսիլ», elo-quentia «ճարտարախօսութիւն», իռլ. -tluch-որ գտնում ենք ad-tluch-«շնորհակալութիւն հայտնել» և to-tluch-«աղաչել, խնդրել» բա-ռերի մեջ (Ernout-Meillet 532, Pokorny 2, 377 Boisacq 559)։ Հայերէնի մեջ ո հաւել-ուած է ղ-ի պատճառաւ (հմմտ. լերկ և ո-ղորկ) և ք համապատասխանում է ճշտիւ լտ. զ-ին (հմմտ. լքանել=linquo)։ Լտ. և կել-տական բառերի համեմատութիւնը ցույց է տալիս որոշ դժուարութիւններ. հայերէնը ձե-ւով նույն է գալիս լատինականի և նշանա-կութեամբ՝ կելտականի հետ։