Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Հոգեպէս

See full entry →

adv.

spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.

NBHL (1)

Հոգեպէս զօծումն շնորհաց հուոյն նշանակէ ճարպն։ Հոգեպէս՝ ուրախ լիցին երկինք ի փրկութիւին հեթանոսաց. (Գէ. ես.։)


Հոգեռանդն

See full entry →

adj.

ardent, spiritual, fervent, devout.

NBHL (1)

Հոգւով եռացեալ. ի հոգւոյն արծարծեալ.


Հոգետես, աց

See full entry →

adj.

knowing the inmost thoughts or secrets of the soul.

NBHL (1)

Տեսօղ հոգւով կամ յայտնութեամբ հոգւոյն զգաղտնիս.


Հոգեւոր, աց

See full entry →

adj. s.

spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.

NBHL (1)

Մարմին առեալ հոգեւոր եւ բանական։ Ասեմք ի մարմին հոգեւոր միանալ բանն։ Զի՞նչ այլ է մարդոյն բնութիւն. բայց միայն մարմին հոգեւոր իմանալի (այսինքն իմացօղ). (Պրպմ. ստէպ։ Նոյնպէս եւ Առ որս. ՟Թ։ Դամասկ.։ Գերման.։)


Հոգեւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

spiritual.

NBHL (1)

Հոգեւորական սուրբ մկրտութեամբ. ի մէջ բերեն եւ զզօրութիւն հոգւոյն սրբոյ։


Հոգեւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Հոգիանամ.

NBHL (1)

Մարդն առաջին՝ արիւնաւոր եւ շնչակեաց կենդանի հաստատեցաւ հոգեւորեալ։ Ընդ մտանել բանին յարգանդ սրբուհւոյն՝ կատարեալ եւ հոգեւորեալ առեցեալն մարմին. (Տօնակ.։)


Հոգեւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spirituality.

NBHL (2)

Հոգեւորն գոլ. ունելն զհոգեւոր առաքինութիւն, կամ զշնորհս հոգւոյն սրբոյ.

Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին, ասելով, աստուածային էր հոգիացեալ հոգեւորութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հոգիախաղաց

See full entry →

adj.

divine, inspired by God.

NBHL (2)

ՀՈԳԻԱԽԱՂԱՑ ՀՈԳԻԱԽՕՍ. Ուր իցէ նշանակ խաղալոյ հոգւոյն աստուծոյ ի վերայ ուրուք.

Այրն աստուծոյ մաշտոց, որ հոգիախաղաց զօրութեամբք ի տեսականի անդ զանտեսն տեսանէր։ Որ աստուածային ծաւալմամբ, եւ հոգիախաղաց զօրութեամբ գրգեալ զհոգւոյն շարժմունս. (Յհ. կթ.։)


Հոգիացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to spiritualize, to purify;
to inspirit, to animate, to vivify, to reanimate, to give new life to, to raise the spirits of;
to restore to life.

NBHL (2)

Իմասցուք զփչելն՝ ոչ ի նմանէ ի նա, այլ՝ նմա փչելն՝ զնա հոգիացոյց. որպէս զանգոյսն գոյացոյց, նոյնպէս զանհոգին հոգիացոյց, եւ զկենդանութիւն եդ ի վերայ նորա. (Եղիշ. հոգ.։)

Զաւերեալ երկիրն եւ զմեռեալն հոգիացուցից եւ առողջացուցից բնակչօքն։ Զարիւնն եւ զմարմին՝ զորս տայք դուք նմին, հոգիացուցեալ՝ աստուած կատարէ։ Զլայնացեալ թիկունս փափկութեամբքն՝ ճգնութեամբն հոգիացուցանէ. (Լմբ. ովս. պտրգ. սղ։ Սոցին հանգոյն եւ Վրդն. սղ.։ Երզն. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Հոգիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spirituality;
the proceeding of the Holy Ghost.

NBHL (1)

Իսկութիւն հոգւոյ. կրաւորական փչումն կամ բղխումն հոգւոյն աստուծոյ.


Հոգողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

care, solicitude.

NBHL (1)

Տուաւ շնորհ հոգողութեան (սրբոյն մեսրոպայ)։ Յայսպիսի մեծ հոգողութենէ։ Բազում հոգողութեամբ ուսուցանել տուեալ։ Ըստ իշխանաց հոգողութեան. (Փարպ.։)


Հոլանեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

NBHL (1)

Որ հոլանեցաւ ... զոր օրինակ հոլանիցի հոլանելով մի ոք ի կաքաւչաց ... Հոլանեցայց սոյնպէս եւս քան զեւս. (՟Բ. Թագ. ՟Զ. 20=22։)


Հոլեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հոլոնեմ.

NBHL (1)

Ապա թէ ժպրհի եւ գործով մեղանչել, ընդ սասանելոյն եւ հոլոնեցաւ՝ յերկիր կործանեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ծ՟Գ։)


Հոլոնեմ

See full entry →

va.

to bring or gather together, to assemble, to collect.

NBHL (1)

Ապա թէ ժպրհի եւ գործով մեղանչել, ընդ սասանելոյն եւ հոլոնեցաւ՝ յերկիր կործանեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ծ՟Գ։)


Հոլով, ից

See full entry →

s. gr.

rolling, circular motion, circulation;
case;
— անուանց, oblique cases.

NBHL (1)

ՀՈԼՈՎ. πτῶσις casus. Ըստ քերականաց, Փոփոտումն նոյն անուան ըստ յանգի եւ ըստ նախդրաց՝ եզակի եւ յոգնակի. ըստ յն. եւ լտ. ասի անկումն, կամ դիպուած.


Հոլովական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

rolling, circular;
declinable.

NBHL (1)

Անուն է մասն բանի հոլովական. նոյնպէս եւ յօդն ըստ յն. (Թր. քեր.։)


Հոլովեմ, եցի

See full entry →

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

NBHL (2)

Ըստ նմանոյն հոլովէ, դաւիթ, դաւթի. (Երզն. քեր.։)

Ընդ այս շաւիղ հոլովեցաք։ Ի ճգնութիւն մարմնոյն ուրախ զկենացս հոլովի ընթացս։ Անիւ շրջանի ժամանակացս հոլովեալ էր։ Հոլովեալն ի վերայ ժամանակք եղանակաց տարւոյն. (Լմբ. ատ. Լմբ. սղ. Լմբ. պտրգ.։)


Հոծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be condensed, to grow thick;
to fill, to be filled.

NBHL (1)

Նոյնպէս իմա՛ զասելն (Յհ. կթ.)


Հոծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

density, thickness, denseness.

NBHL (2)

Ոսկւոյ ոստ վասն հոծութեանն կարծրագոյն ելով՝ սեւացեալ ադամանտ կոչի։ Հոծութեամբ քան զոսկի հոծագոյն գոլով՝ պղինծ եղեւ. (Պղատ. տիմ.։)

Յանօսրութենէ, եւ ի հոծութենէ։ Զհոծութիւն եւ զխտութիւն օդոյն։ Հոծութեամբն ըմբռնեալ անխափան. (Փիլ.։)


Հողաբլուր, բլրոց

See full entry →

s.

hank of earth, embankment, mound, dike, dam, mole, break-water;
causeway;
rampart, intrenchment;
—ս կանգնել, to intrench, to fortify with trenches.

NBHL (2)

Շինեաց զհողաբլուր բարձրաւանդակն յափն գետոյն. (Արծր. ՟Դ. 11։)

Հողաբլուր արարեալ ի վերայ սուրբ եկեղեցւոյն. (Ուռպ.։)


Հողաբոյս

See full entry →

adj. s.

born of, or produced by the earth;
—ք, produce of the earth.

NBHL (1)

Ջրոյն բնութիւն գոյ յոլովագոյն ի հողաբոյսս. (Եղիշ. ՟Բ։)


Հողածնեալ

See full entry →

adj.

earth-born.

NBHL (1)

Ասաց ստեղծիչն հողածնիցելոյն (ադամայ). (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հողակոյտ

See full entry →

cf. Հողաբլուր.

NBHL (1)

Հողակոյտ բլուրս, կամ բլրոյն. (Պիտ.։ Նար. խչ.։)


Հողամաղ, ի

See full entry →

s. zool. s.

diver, coot;
cormorant;
—ք, dust;
atom, corpuscle, mote.

NBHL (1)

καταράκτης cataracta, mergus, mergulus. Թռչուն ձկնակեր՝ ձեւով եւ գունով նման բադի. որ եւ հանգոյն հաւու ի տօթի թաւալի ընդ հող.


Հողամասն

See full entry →

cf. Հողահարկ.

NBHL (1)

Ի լինել շեղջ ցորենոյն, եւ անդ երկիւղ է ի հողամասն անիրաւ պահանջողաց. (Եփր. պհ.։)


Հողանամ, ացայ

See full entry →

va.

to be reduced to earth, to return to dust.

NBHL (1)

(Օձք) յերկրէ կերակրին, եւ ի նմա բնակեն, եւ անդրէն ի նոյն շրջեալ հողանան. Եզնիկ.։


Հողեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

earthen;
terrestrial, earthly.

NBHL (1)

Առաջին մարդն յերկրէ հողեղէն։ Որպէս հողեղէնն, նոյնպէս եւ հողեղէնքս։ Զգեցաք զպատկեր հողեղինին. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 47=49։)


Հողմախառն

See full entry →

adj.

accompanied with wind.

NBHL (1)

Հուրն ահագին հողմախառն շոգի հոգւոյն աստուծոյ. (Ագաթ.։)


Հոմանուն

See full entry →

adj.

equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.

NBHL (1)

ὀμώνυμος, -ον ejusdem nominis et aequivocus. Համանուն. նոյնանուն. անուանակից. եւ Երկդիմի. ուր նոյն անուն իցէ այլեւայլ անձանց, կամ իրաց. հոմաձայն, նոյն անունով, թէճնիս, ատը պիր՝ քենտի այրը.


Հոմանունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equivocalness, equivocation.

NBHL (2)

ὀμωνυμία nominis communitas, aequivocatio. Անուանակցութիւն. նոյն անուն կամ ձայն յաննմանից.

Դաւիթ, որ եւ մարգարէ եւ արքայ. սորին հոմանունութեամբ պատուելոյն դաւթի մեծի փիլիսոփայի։ Սխալեալ ոմանք ի հոմանունութիւն անուանն՝ զյուդայն յուդաս յակոբեան կոչեցին. (Երզն. քեր. եւ Երզն. մտթ.։)


Հոյակապ

See full entry →

adj.

grand, magnificent, superb, splendid;
great, excellent, eminent;
— քաղաք, topping, most eminent city;
— այր, a great man;
— իշխան, illustrious prince;
— բժիշկ, celebrated doctor.

NBHL (1)

ἕκκλητος, περιβόητος, ἑπαινετός inclytus, celebris, laudatus. (ի բառէս Խոյ, խոյկ, կամ հոյ, կամ հոյն. նմանութեամբ զօրաւոր եւ ահաւոր յատկութեանց) իբր Հրաշակերտ եւ ահեղ, մեծամուր, հռչակաւոր. փառաւոր. երեւելի. ականաւոր. շքեղ. գովելի. մեծանուն. անուանի (շինուած, կամ գործ, կամ անձն)


Ճաշակաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

"degustation;
cf. Ճաշակելիք."

NBHL (1)

Համոյն ճաշակաւորութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Ճաշակումն, ման

See full entry →

s.

act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.

NBHL (1)

Իբր ճաշակումն մահու արբի։ Ի ճաշակմանէ մահաբեր պտղոյն. (Նար.։ Շար.։)


Ճապատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to glide or crawl like a serpent or worm, to twist about, to twine or coil round;
to writhe.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Ճաղպատիլ. շաղապատիլ. եռալ զեռալ. գալարիլ. երկայնիլ եւ կարճիլ սողնոց եւ զեռնոց ծեքծեքմամբ. (յորմէ եւ ճապկըտիլ. եւ ճապուկ)


Ճապկտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to streth oneself in yawning or awaking.

NBHL (1)

Ցաւք գլխոյն շատանայ եւ ճապկտի. (Ախտարք.։)


Ճապուռ, պռոյ

See full entry →

s.

claw, talon;
lobster's or crab's claws.

NBHL (1)

Ագռաւն ճապռով տանէր զհաց երանելոյն. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Ճառագայթարձակ

See full entry →

adj.

casting or emitting rays, radiant, sparkling, shining, brilliant, resplendent.

NBHL (1)

Հոգւոյն իւրոյ ճառագայթարձակ փայլումն. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)


Ճառեմ, եցի

See full entry →

va.

to discourse, to make a discourse;
to treat;
to narrate, to relate;
to recount, to tell, to recite, to speak.

NBHL (2)

Վասն մարտիրոսաց ճառել բանիւ։ Յաղագս անբանից արանց ճառել։ Ճառէր զինքենէ զխոնարհագոյնսն։ Զմարդեղութենէն եւ զխաչէն ճառէ։ Զեղբօրէն զիա՞րդ ոչ ճառեաց. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ։ Խոր. ՟Ա. 2։ Խոսր.։ Նանայ.։ Շ. մտթ.։)

Ճառել զսրբութիւն մեծին աստուծոյ։ Զմկրտութեանն զօրութիւնն եւ զշնորհն օրինակաւ ինչ ճառեաց ծածկաբար։ Ճառէ զգովութիւն սորա։ Զխոնարհագոյնն ճառէ։ Յայսցանէ ինչ ոչ ճառեաց. (Խոսր.։ Նանայ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Շ. մտթ.։)


Ճարակաւոր

See full entry →

adj.

pasturing, feeding.

NBHL (1)

Նաեւ քան զճարակաւորսն անարգագոյնք են որդիքն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)


Ճարակումն, ման

See full entry →

s.

pasture, pasturage;
dilatation, extension.

NBHL (2)

Զի մի՛ ճարակումն բոցոյն (ցանկութեան) եւ զձեզ կերիցէ. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Գ։)

Միայն զխանձողսն տեսանեմք ի ճարակմանէ հրոյն մնացեալ։ Ոչ միայն զարմատն, այլեւ զճարակումն չար ախտիս չար ախտիս տեսեալ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Ճարճատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to crack, to crackle, to crepitate.

NBHL (1)

Զճարճատելն նմանեցուցանէ փշոցն ճարճատելոյն ի մէջ հրոյն. զի այս նիւթ ի կիզելն ձայն հանէ. (Լմբ. ՟Ղ՟Զ։)


Ճարպաւոր

See full entry →

adj.

fat, greasy, full of grease, adipose.

NBHL (1)

Գինեբեր, եւ հացաւէտ, եւ ճարպաւոր եղեւ։ Պարարտ ճարպաւոր լուսոյն աշխարհի. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. ծն.։)


Ճարպովին

See full entry →

adv.

with all its fat.

NBHL (1)

Եւ զերկուս երիկամունսն ճարպովին՝ դիցես ի վերայ սեղանոյն. (Ել. ՟Ի՟Թ. 13. 22։ Ղեւտ. ՟Թ. 19։ Կանոն.։)


Ճարտասանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

NBHL (1)

Զդրուատեացն յերկարագոյնս հատուցանել զճարտասանութիւնս։ Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2։)


Ճարտարախօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak with eloquence or art, as an orator.

NBHL (1)

Ե՛ւս հպագոյն զայս ճարտարախօսէ պօղոս. (Անան. եկեղ։)


Ճարտարակ, աց

See full entry →

adj.

industrious.

NBHL (1)

Ճարտար. քաջարուեստ. եւ ըստ յն. իմաստնագոյն. վարպետ, ճարպիկ.


Ճարտարապետ, աց

See full entry →

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

NBHL (1)

Սկիզբն եւ կատարածն շինուածոյն ի բուն ճարտարապետ անդր հայի. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 30։)


Ճարտարեմ, եցի

See full entry →

va.

to exercise one's wits, to seek expedients, to devise means, to invent;
to make use of stratagems, to use artifices, wiles, shifts;
to pretend to be learned, to affect learning;
մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս, let the cobbler stick to his last.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զառնելն եւ զծնանելն ճարտարիցէ հերետիկոսն, թէ նոյն է։ Տե՛ս զիա՞րդ ճարտարեն հակառակորդքն. (Սեբեր. ՟Է։)


Ճգնազգեաց

See full entry →

adj.

cf. Ճգնազգեցիկ.

NBHL (1)

Ճգնազգեաց մարմնոյ երանելւոյն. (Ճ. ՟Բ.։)


Ճգնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճգնեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զմարմինս ճգնեն առանց ընտրողութեան։ Այս փայտս ճգնեաց եւ խայտառակեաց զսատանայ։ Պատառեաց համան փայտ մուրգքէի, ինքն ի նոյն ճգնեալ մեռաւ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)