Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Կարկառ, աց

See full entry →

s.

heap of stones.

NBHL (1)

Արեամբն ներկեալ յինքն ընկալաւ, կարկառ՝ բերանոյն հանգէտ մերձեցոյց. իմա՛ բայ, այս ինքն կարկառեաց։


Կարկառակոյտ

See full entry →

s.

heap, mass, pile.

NBHL (1)

σωρός . Նոյն ընդ կարկառ. այս ինքն կոյտ քարանց.


Կարկառեմ, եցի

See full entry →

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

NBHL (3)

Եթէ կերա՞յ արդեօք զպատառն իմ միայն, եւ որ բոյն ո՞չ կարկառեցի. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 17։)

Կարկառել զձեռսն, կամ զշնորհս։ Զիմաստնոյն զթագաւորութիւն կարկառէ աստուած (այս ինքն մատակարարէ). (Փիլ.։)

Սովն բռնադատեալ յորովայն՝ վառէ զաջ գողոյն կարկառուլ ի քո տունն. յն. կարկառիլ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Կարկառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.

NBHL (1)

Յառեալ կարկառեցայ ի վերուստ յարփւոյն զմտաց աչս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Կարկատեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to mend, to darn, to patch, to piece;
to unite, to join;
to invent, to imagine, to contrive, to fabricate.

NBHL (1)

Զնոյն բաջաղանս այլովք պատմութեամբք կարկատեցին։ Նստի՝ առասպելս կարկատէ. (Եզնիկ.։)


Կարկատուն

See full entry →

adj. fig.

mended, repaired, pieced, patched;
botched;
ragged, tattered;
invented, fictitious, false.

NBHL (1)

Կարկատուն տերեւով թզենւոյն. (Երզն. մտթ.։ եւ Տօնակ.։)


Կարկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be disconcerted, put to silence, to hold one's peace, to keep silence;
— ծովու, to become appeased, to grow calm, tranquil;
կարկեաց, hold your tongue! silence! Hush!

NBHL (1)

Կարկեա՛ ափիբերան լեր։ Կարկեցարո՛ւք, զի խօսեցայց ես։ Այր անօրէն կարկեսցի։ Կարկեցաւ ամպարիշտն։ Սաստեա՛ց հողմոյն, եւ ծովուն, ասէ, դադարեա՛ կարկեա՛ց։ Դրունք ապարանից կարկեցան.եւ այլն։


Կարկին, կնի, կնաց

See full entry →

cf. Կարակին;
կարկնաւ չափել, cf. Կարակնեմ.

NBHL (1)

Որպէս զկարկին որ եդեալ ի վերայ քարտի՝ տպագրես զբոլորակ ձեւն, նոյն մասնիկն՝ ուստի սկիզբն է առ կարկինն, նոյն լիցի եւ աւարտ բոլորութեան ծրին ի քարտի. (Տօմար.։)


Կարկտչեմ

See full entry →

vn.

to be stiff or rigid with cold.

NBHL (1)

Հա՛րկ է իմաստնոյ, օդ հիւսիսոյ թէ շնչիցէ ցրտագոյն, սարսռուլ, կարկտչել, կրկտել, եւ ցրտալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Կարճամիտ

See full entry →

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

NBHL (1)

Պարտ էր, թէ՝ եւ զքոյն իսկ տայիր, չլինել այնպէս խնայօղ. (իսկ այժմ զտեառնն տաս, ընդէ՞ր լինիս կարճամիտ. Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Կարճմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pusillanimity;
impatience.

NBHL (1)

Ոչ անսացին նմա ի կարճմտութենէ եւ ի խիստ գործոյն։ Ի կարճմտութենէ, ի զայրալանոյ. (Ել. ՟Ղ. 9։ Սղ. ՟Ծ՟Դ. 7։)


Կարճնովին

See full entry →

adv.

rooting or plucking up with the roots, radically, thoroughly, entirely.

NBHL (2)

ԿԱՐՃՆՈՎԻՆ կամ ԿԱՐՃՈՎԻՆ. Այս բառ Մաղ. ՟Կ՟Է. 22. դնի իբր Կարշնովին. Կաշիովին, կամ գագաթովին, այսինքն հանդերձ մորթով գլխոյն՝ յոր տնկեալ են արմատք հերաց.

Ի սաղմոսին ընթեռնուս, եթէ զգագաթն հերոյն գերելոցն յանօրէնութեան իւրեանց ջախջախեսցէ տէր. գագաթն հերոյ, ոչ կատարեալ հեր։


Կարմրազարդ

See full entry →

adj. s.

ornamented with red;
scarlet clothes.

NBHL (1)

Զարդարեալ ի գոյն կարմիր. եւ Զգեստ կարմիր.


Կարմրազգեաց

See full entry →

cf. Կարմրազգեստ.

NBHL (2)

ԿԱՐՄՐԱԶԳԵԱՑ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏԵԱԼ. Որ զգեցեալ է զկարմիր, կամ ունի զգոյն կարմիր.

Կարմրազգեաց մարմնոյն գեղեցիկ եւ անմեղն պատմուճանաւ. (Լմբ. սղ.։)


Կարմրազգեստ

See full entry →

adj.

clothed in red

NBHL (2)

ԿԱՐՄՐԱԶԳԵԱՑ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏԵԱԼ. Որ զգեցեալ է զկարմիր, կամ ունի զգոյն կարմիր.

Կարմրազգեաց մարմնոյն գեղեցիկ եւ անմեղն պատմուճանաւ. (Լմբ. սղ.։)


Կարմրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to redden, tr become or turn red;
cf. Կարմրագունիմ.

NBHL (2)

πυρρόομαι, πυρράζω, πυρρίζω ardeo, rubeo, rubesco, rutilo, rufeo, flaveo. Զգենուլ կամ ստանալ զգոյն կարմիր. շիկանալ. շառագունիլ. կարմրիլ, կարմրնալ.

Գետոյն՝ արեամբ կարմրացելոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 7։)


Կարմրաներկ

See full entry →

adj.

dyed red.

NBHL (1)

Ներկեալ ի գոյն կարմիր.


Կարմրատեսիլ

See full entry →

adj.

red-looking;
reddish.

NBHL (1)

Վարդագոյն կարմրատեսիլ արիւնն. (Արծր. ՟Գ. 7։)


Կարմրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to redden, to make red;
to make blush, to to put to the blush.

NBHL (1)

Կարմրացոյց սնգուրաւ զգոյն նորա. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 14։)


Կարմրափայլ

See full entry →

adj.

glaring with red.

NBHL (1)

կարմրութեամբ կամ ի գոյն փայլեալ.


Կարմրաքար, ի

See full entry →

s.

blood-stone, hematite.

NBHL (1)

ԿԱՐՄՐԱՔԱՐ որ եւ ԱՐԻՒՆՔԱՐ ասի. αἰματιτής λίθος haematites. Քար կարմիր ի գոյն արեան, որպէս դեղ, կամ ներկ գծագրութեան.


Կարմրերանգ

See full entry →

adj.

red-coloured, reddish.

NBHL (1)

ՈՒնօղ զկարմիր երանգ. կարմրագոյն.


Կարմրերփեան

See full entry →

cf. Կարմրերանգ.

NBHL (1)

Փայտիւն նշուլից ձորձորոյն կարմրեփեան բոսոր վառեալ. (Տաղ.։)


Կարմրորակ

See full entry →

adj.

rather red.

NBHL (1)

Կարմիր որակաւ. կարմրագոյն. կարմրատեսիլ.


Կարմրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

redness;
red colour.

NBHL (1)

Կարմիրն գոլ. եւ Գոյն կարմիր.


Կարշնեղ

See full entry →

adj.

nervous, muscular, vigorous, robust, strong, sturdy.

NBHL (1)

Զարեան առնելով յաճախութիւնս՝ բնաւորեցաւ զօրաւորս գործել եւ կարշնեղս։ Ուժեղագոյնս գործէ եւ կարշնողս։ Կարշնեղ զօրութիւնն կամակարաբար կտարի։ Զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի իւր կարշնեղ կամակորութեամբ. (Պիտ.։)


Կարշնեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

robustness, sturdiness, strength, vigour.

NBHL (1)

Ի վերայ կորովութեանն եւս բանից զմարմնոյն տեսանէին գեղեցիկ հասակ զօրաւորագոյն կարշնեղութեամբ առ յընդդիմամարտիցն տալ պատերազմ. (Պիտ.։)


Կարող, աց

See full entry →

adj.

powerful;
able, capable, clever;
healthy;
rich, wealthy;
— լինել, cf. Կարողանամ.

NBHL (1)

Որք կարողք մանկագոյնք են հասակաւ, զգոյշ կացցեն ի միսոյ եւ ի գինւոյ. (Յճխ. ՟Թ։)


Կարողական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

potential;
potentiality.

NBHL (1)

Դիւրագոյն լիցի ձեզ եւ կարողական՝ մարտնչել ընդ թշնամւոյն. (Ճ. ՟Զ.։)


Կարողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

power, authority;
might, strength, force;
faculty, capacity, ability;
reach;
competence, means, resources, wealth;
—ք, faculties.

NBHL (1)

Վստահացեալք ապա յիրացն կարողութիւն նոյնգունակ եւ զիրացն առնեն կամակորութեամբ վճարումն. (Պիտ.։)


Կարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կարողութիւն.

NBHL (1)

Զօրութիւն բազկի կարութեան. Ընտանեգոյն կարութիւն։ Ի կարութիւնդ եւ ի զօրութիւնդ. (Նար. ՟Ժ՟Թ։ Թէոդոր. խչ.։ Բենիկ.։)


Կարօտ, ից

See full entry →

adj. s.

in want of;
needy, necessitous, poor, indigent;
desirous, anxious, eager;
want, need, necessity, poverty, indigence;
desire, wish, longing;
— լինել, to want, to need, to be or stand in want of;
— նմալ, գտանիլ, to be in a state of privation, to be unprovided with, to be without;
— ամենայնիւ, in want of all things, poverty-stricken, destitute;
ոչ իւիք կարօտեմ, I want for nothing.

NBHL (2)

Կարօտից թառամեցուցանել ընդ ծաղկի մարմնոյն՝ եւ զախտս բնաւորականս. (Սարկ. հանգ.։)

Ամենայն ապաշխարողք կարօտք երկայնմտութեամբ։ Կարօտ էր քաւութեամբն։ Ճշմարիտ ազատութեամբն որդւոյն կարօտ էին. (Եփր. հռ.)


Կարօտանք

See full entry →

s.

cf. Կարօտութիւն.

NBHL (1)

Բարձրագոյն խոստմունք զիրողականի նոցա ճշմարտութեան անուանակոչութիւնն կարօտանօք ունին. այսինքն տկարանան յայտնել զիրն. (Դիոն. եկեղ.։)


Կարօտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be in want of, to be in needy circumstances, to be indigent or necessitous;
to want, to need;
to desire, to wish, to long or sigh for, to pant after;
չ— իմիք, to want for nothing, to possess in plenty, to revel in abundance, to be in the enjoyment of every good thing;
ոչ եւս — ումեք, to dispense with one's aid or assistance, to do without one;
— հացի, ջրոյ, քնոյ, to be hungry, thirsty, sleepy.

NBHL (1)

Դու որդեակ կարօտիս, եւ կամիս իմանալ զլինելոյն գործ. (անդ. ՟Ժ՟Թ։)


Կացաձի

See full entry →

s.

horseman;
horse-soldier, trooper.

NBHL (1)

Վահան անցանէր խաղաղութեամբ ընդ ջուրսն ... որ եւ առ ոյժ կացաձի արանց լինէր անցանել դիւրաւ ըստ կամի եւ ամենայն այրեւձիոյն. (Փարպ.։)


Կացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to establish, to place, to set, to lay, to fix, to put;
to constitute, to institute, to create, to destine;
to render, to make;
to stop, to cause to cease;
իշխան, տէր —, to constitute chief or master, to promote to high dignity;
շնորհապարտ —, to favour, to oblige;
ժառանգ —, to appoint a heir;
հղօր՝ երջանիկ —, to make powerful, happy.

NBHL (2)

Ածից կացուցից առաջի քո։ Կացոյց ի լերինն։ Կացուցե՛ս ուրոյն։ Կացոյց զնոսա շուրջ զխորանաւն։ Կացուցին զնա ի մէջ երկուց սեանցն։ Ի վերայ բարձանց կացուցեր զիս։ Կացուցեր յանդորրու զոտս իմ։ Հրամայեաց կացուցանել զկառսն.եւ այլն։

Կացուցանել զկամս արարչին։ Կատարեալս կացուցանել։ Պատկառելիս կացուցանել։ Մերկ եւ թափուր կացուցանել։ Ազատ կամ թշնամի կամ գլուխ կացուցանել։ Տեղեկատոյն կամ քաղցրագոյն կացուցանել։ Վկայ կացուցանել։ Յանդիման կամ մերձ կամյոտն կամ յոտին կացուցանել. եւ այլն։


Կափումն, ման

See full entry →

s.

closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.

NBHL (1)

Զի վայր ծորեալ բնութիւն ջրոյն սալայատակ արամացեալ հողոյն կափմամբ. (Եղիշ. Բ։)


Կափուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cover, to shut, to close;
— զաչս ուրուք, to close the eyes of;
— զաչս ի լոյս, to shut the eyes against conviction.

NBHL (2)

Կափուցին զաչս իւրեանց ի լուսոյն ճշմրտութենէ. (Եղիշ. մատն. տն.։ եւս եւ Նար. ՟Ե. ՟Հ՟Բ. ՟Հ՟Ե։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ Յիսուս որդի.։)

կափուցանէին զվէմն ի բերան ջրհորոյն. (Ծն. ՟Ի՟Թ. 3։)


Կափուցումն, ման

See full entry →

s.

act of covering.

NBHL (1)

Եւ ոչ կափուցմանց աչաց նոցա արժանի գտան. (Յհ. կթ. (զի եւ կափուցանելն զաչս վախճանելոյն՝ կարեւոր սիրելեացն է)։)


Կաքաւեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.

NBHL (1)

Հայեսցին առ իս փոխանակ կաքաւելոյն. (Զաք. ՟Ի՟Բ. 10))


Կբնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to cling to, to crawl on the ground.

NBHL (2)

Իբր նոյն ընդ Կափչիլ. կբչիլ, փակչիլ.

(Տունկ որթոյ) առաւել ես տարածեալ կբնի յիւրացման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պիտ.։)


Կեղակարծեմ, եցի

See full entry →

vn.

to doubt, to have doubts about;
to suspect, to surmise, to distrust.

NBHL (1)

Ապա թէ կեղակարծես, զօրինակէ բուռն հար։ Իսկ եթէ կեղակարծես առ ի սոյն հաւատ, ե՛կ եւ այլն։ Մինչեւ ի գալուստն քրիստոսի մարդիկ կեղակարծէին ի փրկութենէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ. (ուր լինի ընթեռնուլ, կեղակարծ ես, էին։))


Կեղեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wound, to hurt;
to embitter, to gall, to ulcerate, to vex, to torment.

NBHL (1)

Նոքա ի մնոյն կեղեալք, եւ սոքա անհոգ. (Լմբ. իմ.։)


Կեղեքածք

See full entry →

s.

excoriation, scratch.

NBHL (1)

Ողջացաւ կեղեքածք մարմնոյն. (Մամբր.։)


Կեղծաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կեղծաւորանամ.

NBHL (1)

Այլագոյնս կեղծաւորեալ դիմակս. (Պիտ.։)


Կեղտ, ոյ, ի, ոց

See full entry →

s. adj.

spot, stain, blot, blemish;
brand, stigma;
stained, soiled;
— անուն, infamy, dishonour, discredit, disrepute;
հանել զ—, to clean, to scour, to take out stains.

NBHL (1)

Մեղքն այնչափ աղտ եւ կեղտ (յն. մի բառ) կուտեն. այլ չզգայ ոք կեղտոյն այնմիկ։ Կալ եւ մնալ սուրբս եւ անարատս, եւ ոչինչ կեղտ աղտեղութեան յանձինս մեր ընդունել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)


Կեղցաւ

See full entry →

cf. Քաղցկեղ.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Քաղցկեղ.


Կենագործ

See full entry →

adj.

vivifying.

NBHL (1)

Ի գինոյն վայելումն եւ ի կենագործակ հացիցն. (Սարկ. քհ.։)


Կենագործակ

See full entry →

cf. Կենագործ.

NBHL (1)

Ի գինոյն վայելումն եւ ի կենագործակ հացիցն. (Սարկ. քհ.։)


Կենակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...

NBHL (1)

Սոյնպէս եւ արք իմաստութեամբ բնակեսցեն ընդ նոսա, հանճարով վարել զկենակցութիւնն. (Շ. ՟ա. պ. ՟Խ՟Բ։)