Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Իւրային, այնոյ

See full entry →

adj. s.

his, his own;
—քն;
his parents, servants;
his works, deeds, property, wealth, goods.

NBHL (1)

ինքնաբուն իւրայնոյփառացն զօրութեամբ վերացեալ. (Ագաթ.։)


Իւրապէս

See full entry →

adv.

like him.

NBHL (2)

Իսկ ի միակն ճշմարտի, յորում ամենայն զօրութիւն իւրապէս զիւրն ունի. (Անյաղթ բարձր.)

Որ ի նմանէն եղեն, իւրապէս՝ այսինքն առանձնապէս, կամ նմանապէս զիւրն ունի։


Իւրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to appropriate to himself;
to usurp.

NBHL (1)

Մի՛ պարծեսցի բանսարկուն վանեալ զքո ստացեալս իւրացուցանել. (Նար. ՟Հ՟Ը։)


Իւրոյին

See full entry →

adj.

his, his own.


Իւրովի

See full entry →

adv. adj.

of or by himself;
spontaneously, voluntarily, of his own free will;
his, her;
— զիւր անձն անիծանէ, he curses himself;
ինքն — կործանէ զանձն չարութիւնն, malice prepares its own punishment;
— երթալ, to go personally;
զ— երթալ, to commit suicide.

NBHL (1)

Զչարեալ անտոնինոսի՝ իւրովի հասանէ միահամուռ ամենայն զօրօք։ Ոչ կամեցաւ իւրովի երթալ, այլ դոյզն գունս առաքէ. (Խոր. ՟Բ. 20։ ՟Գ. 25։)


Իւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the act of appropriation;
property, substance.

NBHL (2)

Իւրաքանչիւր ոք ի զգայարանացն ըստ նմանութեան իրիք եւ իւրութեան՝ իւրոցն զգալեաց լինի ընդունակ. (Նիւս. բն.։)

Զիւրութիւն հօր էութեանն անվրէպ նմանութեամբ ունելով որդի։ Որ ինչ ենն աստուծոյ եւ հօր բնութեամբ ըստ էութեանն ասելով իւրութիւնս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Իւրուրոյն

See full entry →

adj.

his, his own.

NBHL (1)

Որ ինչ է իւր սեպհական. ինքնուրոյն. յատուկ. բուն. հարազատ. իւրոյին. իւր.


Լ (lioun)

See full entry →

s.

the twelfth letter of the alphabet, and the seventh of the consonants;
thirty, thirtieth.

NBHL (2)

Գիր բաղաձայն ի կարգէ կրկնակաց, անուանեալ Լիւն. բարակ քան զղ. որ եթէ փափուկ հնչեսցի որպէս զղամմա յունաց, յորժամ եւ նա կոչի յոմանց ղիւն։

Լ, կամ ՟լ. որպէս թիւ, է Երեսուն կամ երեսներորդ։


Լալ, ի

See full entry →

s.

balass ruby.

NBHL (2)

ԼԱԼ որ եւ ասի ի մեզ ՂԱՂ. Ազգ պատուական քարի, եւ գունոյ. զոր ոմանք շփոթեն ընդ շափիւղայ.

Պատուական ակունք. (. . որպէս սաֆիրն. զոր հայք լալ կոչեն. Մարթին.։)


Լալիւն

See full entry →

s.

weeping, bewailing, tears, lamentation, mourning, groaning;
լալ ի լալիւն՝ լալիւն մեծ, to melt or burst into tears, to weep bitterly, to shed a shower of tears, to shed bitter tears;
լալիս դնել, to weep, to cry, to groan;
լալիք, mourning, time of mourning.

NBHL (2)

Բազում լալիւն եղեւ ամենեցուն։ Դարձաւ երգ իմ ի լալիւն մեծ։ ելացեզեկիա լալիւն մեծ։ Լացին լալիւն մեծ յոյժ։ մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ.եւ այլն։

Յայնժամ զընդունայն լալիւնն լան. (Նար. երգ.։)


Լալօնք, նից

See full entry →

s.

cf. Լալիւն;
cf. Լալետղ.

NBHL (1)

Կոչեցաւ անուն տեղւոյն այնորիկ լալօք. (Դտ. ՟Բ. 5։)


Լախտ, իւ

See full entry →

s.

club, mace, mall, bat;
ոստախիտ —, knotty club.

NBHL (1)

Երկաթի լախտովն հարկանէր զթիկունս նորա. (Ուռհ.։ եւ Հ. վրք. սարգսի.։)


Լակեմ, եցի

See full entry →

va.

to lap up, to lick up.

NBHL (1)

Իբրեւ զշունս լակեն։ Լեզուօք լակէին (զջուրն), եւ ոչ առնաբար ձերբացի. (Կիւրղ. ել.։)


Լամբեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bear, to carry.

NBHL (2)

ԼԱՄԲԵԼ. Որպէս թէ ունելով զլամբէն ի վեր կամ ի վերայ առնուլ. որ եւ ՁԱՆՁԵԼ. այսինքն Ըստանձնել. որպէս յն. լամվանօ, λαμβάνω , այսինքն առնուլ. բառնալ. (Հին բռ.։)

Չա՛ր են (մենք) այնոցիկ, որ լամբեալ յինքեանս՝ զիւրեաւ ունին. եւ դիւրին այնոցիկ են, որ ապաշխարութեամբն ի բաց թօթակեն. (Կոչ. ՟Բ.) (հին տպ. բարձեալ)։


Լայնադէմ

See full entry →

adj.

having a bloated face, whose features are too large.

NBHL (1)

Ժանգատեսիլ ժպրհերես լայնապէմ անհուն բազմութեանն. (Կաղանկտ.։)


Լայնական

See full entry →

cf. Լայն.

NBHL (1)

Լայնական հնարք, անձնական պայման։ Զլայնական դիւրին խածմունս. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Ը։)


Լայնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to widen, to stretch, to extend, to grow larger, to branch out;
— մարմնոյ, թիկանց, to pick up flesh, to fatten, to get fat, plump, chubby, stout.

NBHL (1)

Զլայնացեալ թիկունս փափկութեամբն հոգիացուցանես. (Լմբ. սղ.։)


Լայնանիստ

See full entry →

adj.

spacious, extensive, vast.

NBHL (1)

Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)


Լայնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

NBHL (1)

Լայնեցար ամենայն անցաւորաց ճանապարհի. յն. բացեր զսրունս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 25։)


Լայնշի

See full entry →

adj.

rather large, wide;
flat.

NBHL (1)

Թռչուն ջրասէր.. . ունի ոտս լայնշիս մշկեղէնս, զի լիցի նմա ի ջուրն ի նմանութիւն ղեկաց. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լանջաբերձ

See full entry →

adj.

high breasted;
up to the breast.

NBHL (1)

Ի մէջ տանն որում ի յատակէն յերիս եւ ի չորս կանգունս ի վերկոյս գեղեցիկ շինեալ լանջաբերձ. յն, ըստ օրինակի լանջաց, կամ զրահի, կամ մարտկոցի. (Փիլ. տեսական.։)


Լանջակողմն, մանց

See full entry →

s.

the shoulder (that part of a mountain which lies between the summit and the middle).

NBHL (1)

Այն կողմն լերին որ ըստ դրից կամ ըստ բարձրութեան ունի զնմանութիւն լանջաց.


Լանջք, ջաց

See full entry →

s. pl.

lungs, breast, chest;
throat, thorax.

NBHL (2)

στῆθος , pectus Կուրծք. լայն դիրք մարմնոյ յառաջոյ ի մարդիկ եւ յանասունս.

Որ առ լանջօքն են մասունքն հոգւոյն, իբրու առաջնորդաց հետեւին. (Պղատ. տիմ.։)


Լապտերակալ

See full entry →

s.

lantern-bearing.

NBHL (1)

Որ ունի եւ կրէ զլապտեր՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Լար, ից

See full entry →

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

NBHL (3)

Հատին զլարս կրին։ Զլարեօքն ծիրանեօք։ Լար արծաթոյն։ իբրեւ զլար կարմիր են շւրթ քո։ Լարս ձգեցին որոգայթ ոտից իմոց։ Ի ձեռին իւրում ունէր լար երկրաչափ։ Մասն ժողովրդեան իմոյ լարով չափեցաւ։ Դնիցես նշանակ զլարդ կարմիր։ Ո՞վ արկ ի վերայ դորա լար։ Ի ձեռին նորա էր լարշինողաց. եւ այլն։

Յանխըղելի լարս պարանաց երկարագունից. (Նար. յիշ.։)

Որպէսքանոն՝ հիւսան, եւ լար որմածութեան. (Սարգ. յկ. Թ։) զլարճարտարութեան շինողաց ի ձեռն առեալ՝ հիմունս յօրինէր. (Ագաթ.։)


Լարախաղացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rope-dancing.

NBHL (2)

Խաղալն ի վերայ լարի ձգտելով ի բարձունս։ լըւնի վրայ խաղալը.

Ընդունայնարհեստութիւն է լարախաղացութիւն, ձողախաղացութիւն, որ ոչ օգտեցուցանէ զկենցաղս. (Սահմ. ՟Ծ՟Բ։)


Լաց

See full entry →

s.

tears, weeping;
cf. Լալիւն.

NBHL (1)

Զի փոխանակ աստէն ծաղուց կոծումն եւ լաց է անդ նոցունց. (Շ. այբուբ.։)


Լաւագոյն

See full entry →

adj.

better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.

NBHL (4)

տացէ զդա ընկերի քում լաւագունի քան զքեզ։ Լաւագոյն ուխտի եղեւ երաշխաւոր։ լաւագոյն եւս ուխտի է միջնորդ։ Լաւագոյն եւս ստացուածս ունիք անձանց յերկինս։ Լաւագոյնս արարէքզիւրս ձեր.եւ այլն։

ի լաւագունից ոմանց։ Պաշտմամբ լաւագունիւ առ ի նմանէ մեծարեայ. (Յհ. կթ.։)

Հանապազ լաւագունացն ցանկութիւն իշխանութեամբ եւ զօրութեամբ ունի զվայելս ցանկալեացն արհամարհել. (Բրս. հց.։)

արծարծմամբ լաւագունիցն հասից յառաջին ծայր կատարելութեանն. (Պիտ.։)


Լաւակամ

See full entry →

adj.

well-minded, well-meant.

NBHL (1)

ունակ բարի կամաց. բարեսէր.


Լաւամանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the having good sons.

NBHL (1)

ունելովն զլաւ մանկունս կամ որդիս.


Լաւիմաց, աց

See full entry →

adj.

knowing, clever, wise.

NBHL (1)

Քաջիմաց. իմաստուն. ողջամիտ. մտացի.


Լաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

goodness, improvement, excellence, worthiness;
good quality;
գալ ի —, to amend, to reform;
լաւութեանց հանդէս, parts.

NBHL (1)

Զարանց քաջաց զլաւութիւնն։ հռչակեալ նորա լաւութեանն անուն. (Փարպ.։)


Լափատեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to devour, to swallow, to drink hard, to gulp down;
to affront, to outrage.

NBHL (1)

Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)


Լափեմ, եցի

See full entry →

va.

to lap up, to lick up, to eat up greedily, to quaff, to toss down, to swill;
to devour, to consume.

NBHL (2)

Լափիցէ լեզուաւ իւրով ի ջրոյ անտի իբրեւ զշուն։ Լափեցին ձեռամբ եւ լեզուով իւրեանց։ Ուր լափեցին շունք եւ խոզք զարիւն նաբովթայ, անդ լափեսցեն զարին քո. (Դատ. ՟Է. 5. եւ 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 19։)

Հուր լափեաց զարձանս առնովնայ։ Զշերտսն, եւ զջուրն որ ի ծովուն՝ լափեաց հուրն. (Թուոց. ՟Ի՟Ա. 28։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 38։)


Լափլէզ

See full entry →

adj.

devouring, voracious, consuming.

NBHL (1)

ԼԱՓԼԷԶ ԼԱՓԼԻԶՈՂ. Որ լեզու եւ լափէ. զամենայն կլանօղ, եւ կլանելով. Զմեստրեմեան սանն (լի երէովք) առժամայն լափլեզ մաքրէր շունն. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)


Լափլիզող

See full entry →

cf. Լափլէզ.

NBHL (1)

ԼԱՓԼԷԶ ԼԱՓԼԻԶՈՂ. Որ լեզու եւ լափէ. զամենայն կլանօղ, եւ կլանելով. Զմեստրեմեան սանն (լի երէովք) առժամայն լափլեզ մաքրէր շունն. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)


Լեառնական, ի, աց

See full entry →

cf. Լեռնական.

NBHL (2)

Արս միանձունս լեառնականս։ Մենակեաց անապատակեաց լեառնական սքանչելի. (Բուզ. ՟Է. 27։ ՟Զ. 6։)

Զտեսանիցե՞ս զլեառնականսն (յն. զ՝ի լերինսն), զի նոքա եւ զտունս թողին. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)


Լեարդ, լերդի

See full entry →

s.

liver;
— որթու, calf's -;
ցաւ լերդի, — complaint;
տապ, բորբոքումն լերդի, hepatite, inflammation of the liver.

NBHL (1)

Լեարդն (սեւաւ՝) ծայրիւք բլթակացն իւրոց պատեալ ունի զորովայնն՝ զջերմութեան կարօտն։ Արեանն առուք իբրու յաղբերէ իմն ի լերդէն ի բաց արձակեալք։ աղբերբ արեանն, որ է լեարդն. (Նիւս. բն. եւ Նիւս. կազմ.։)


Լեգէոնախումբ

See full entry →

adj.

composed of many legions.

NBHL (1)

Յոգնախումբ. բազմագունդ.


Լեզուագարեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Լեզուագարիմ.

NBHL (1)

Որդին լեզուագարէ առժամայն ի խրատուն տրտմութեան. (Լմբ. առակ.։)


Լեզուագարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

too great a freedom of speech, flippancy of tongue, the being too free with one's tongue, prate, prattle, loquacity.

NBHL (1)

այլ է այս բազում լեզուագարութիւն եւ ի անիմաստութիւն հաւաստի ցուցումն։ Քրիտոսամարտիցն հայր, եւ լեզուագարութեանն նոցա բղխօղ բանսարկուն։ Ո՞վ ոք այսքան լեզուագարութեանդ ձերոյ ներեսցէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Լեզուազգեաց

See full entry →

adj.

skilled in many languages.

NBHL (1)

γλωτοφόρος linguas prae se ferens. Որ զգեցեալ ունի յինքեան զգիտակցութիւն լեզուաց եւ մեկնութեան բանից.


Լեզուածայր

See full entry →

adj.

pronounced with the tip of the tongue.

NBHL (1)

Ի յունական լեզուածայր ծենքենայից. (Ճ. ՟Ը.)


Լեզուակապ

See full entry →

adj.

tongue-tied.

NBHL (1)

կապեալ լեզուաւ. կարկեալ. լեզուն կապուած.


Լեզուահատ

See full entry →

adj.

having the tongue cut out.

NBHL (1)

γλωσσότμητος cui lingua praecisa est. հատեալ լեզուաւ. Լեզուն կտրած.


Լեզուահատեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut out the tongue.

NBHL (1)

γλωσσοτομέω linguam amputo. Լեզուահատ առնել. կտրել զլեզուն.


Լեզուանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a glib or flippant tongue, to have the gift of the gab.

NBHL (1)

Մի՛ եռանուն գոլ լեզուանեցըաւ զաստուած. (Կանոն.։)


Լեզուատ

See full entry →

adj.

that lisps or stammers;
cf. Լեզուահատ.

NBHL (1)

γλωσσότμητος . Լեզուահատ ի բնէ. որոյ լեզուն է կտրեալ կամ պակասաւոր.


Լեզում, լեզի, լեզ

See full entry →

va.

to lick;
to lap.

NBHL (2)

Այլեւ շունք եւս գային, լեզուին զվէրս նորա. (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 21։)

Լեզուն զնա լեզուօք իւրեանց, զոր օրինկ լեզու շուն զտէր իւր. (Մծբ. ՟Է։)


Լեպեշտի

See full entry →

adj.

brazenfaced, bold.

NBHL (1)

որպէս Լպիրշ. աներես լիրբ. յանդունգն. խենէշ. անառակ. առսըզ.