Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Խնդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խնդութիւն.

NBHL (1)

Ծնունդ քո աստուածածին կոյս՝ խնդումն գոշակեաց ամենայն տիեզերաց. (Ժմ. յն.։)


Խնդրակ, աց

See full entry →

s.

seeker-after, inquirer;
guardian, trustee;
emissary;
—ս արձակել զկնի ուրուք, to run after, to hunt for or seek after some one.

NBHL (2)

Շուն սպիտակ ընդ խնդրակսն լեալ՝ պատահեաց մանկանն եւ դայեկին. (Խոր. ՟Բ. 33։)

Տկարաց ես ընդունելութիւն, կարոտելոց խնդրակ. (Յուդթ. ՟Թ. 16։)


Խնդրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.

NBHL (2)

Զի՞նչ խնդրես ... զեղբարսն իմ խնդրեմ։ Մեռն ամենայն արք՝ որ խնդրէին զանձն քո։ Ցուցից քեզ զայրն զոր դու խնդրես։ կորեան էշք, երթայք խնդրեցէ՛ք զէշն։ Լքան խնդրել զդուստրսն։ Խնդրէր զնա, եւ ոչ գտանէր։ Խնդրեցի զնա, եւ ոչ գտի։ Խնդրիցէք զիս, եւ ոչ գտանիցէք։ Խնդրեա՛ զխաղաղութիւն, եւ ե՛րթ զհետ նորա։ Խնդրեսցեն զանուն քո տէր։ Որ հալածէքդ զիրաւունս, եւ խնդրէք զտէր։ Սնոտիս խնդրեսջիք. Խնդրիցէ մարգարիտս գեղեցիկս։ Խնդրիցէ զմոլորեալն։ Խնդրէին սուտ վկայութիւն զյիսուսէ, եւ ո գտանէին։ Խնդրէր պարապ։ Գամ խնդրել պտուղ ի թզենւոջդ, եւ ոչ գտանեմ։ Զի՞ խնդրէք զկենդանին ընդ մեռեալս։ Խնդրեսցես յապարանս յուդայ սօղոս անուն զտարսոնացի։ Պնդագոյնս խնդրեաց զիս, եւ եգիտ։ Խնդրեսցեն մարդիկ զմահ, եւ մի՛ գտցեն. եւ այլն։

Ո՞չ գոյ աստ եւ այլ եւս մարգարէ տեառն, եւ խնդրեսցուք ի նմանէ։ Է միւս եւս այր առ ի խնդրել զտէր նովաւ։ Ժողովք դպրաց՝ որ խնդրէին զիրաւունս։ Գայ ժողովուրդդ առ իս՝ խնդրել իրաւունս իմ, եւ զմեղս իմ քննեցեր.եւ այլն։


Խնդրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

search;
demand;
— վրիժուց, cf. Վրէժխնդրութիւն.

NBHL (1)

Ոչ գարշեցաւ մեծատունն խնդրել իբրեւ զկարօտեալ. զի կարօտութեամբն ուսուսցէ խնդրութիւն. (Եփր. համաբ.։)


Խնծիղք, ծղից

See full entry →

s.

laugh, laughter, gaiety, toying, dalliance, rapture.

NBHL (1)

Հրեշտակացգունդն թախծեալ, եւ սատանայ խնծղիւք պարեալ. մի ձ. խնճոյիւք. (Նար. ՟Դ։)


Խնկաբեր, աց

See full entry →

adj.

that bears or produces aromatic or odoriferous gums.

NBHL (2)

λιβανωτοφόρος thurifer. գրի եւ ԽՆԳԱԲԵՐ. որ բերէ կամ արտադրէ յիւրմէ զխունկ.

ԽՆԿԱԲԵՐ. μυροφόρος unguentum portans, vel tenens. Որ բարձեալ բերէ զխունկս. որ ասի ԻՒՂԱԲԵՐ, ԽՆԿԱՑԳԵԱՑ, ԽՆԿԱԶԳԵՍՏ.


Խնկազգեաց

See full entry →

adj.

carrying incense, aromatic gums, or precious ointments.

NBHL (1)

ԽՆԿԱԶԳԵԱՑ ԽՆԿԱԶԳԵՍՏ. μυροφόρος unguentum portans. Որ բարձեալ բերէ յինքեան զունկս կամ զիւղս անոյշս. խնկաբեր, իբր իւղաբեր.


Խնկազգեստ

See full entry →

cf. Խնկազգեաց.

NBHL (1)

ԽՆԿԱԶԳԵԱՑ ԽՆԿԱԶԳԵՍՏ. μυροφόρος unguentum portans. Որ բարձեալ բերէ յինքեան զունկս կամ զիւղս անոյշս. խնկաբեր, իբր իւղաբեր.


Խնկախառն

See full entry →

adj.

mixed with incense.

NBHL (1)

Խառն ընդ խունկս.


Խնկակալ, աց

See full entry →

s.

altar to burn incense upon;
censer.

NBHL (1)

ἑπίθεμα opertorium θυσιαστήριον θυμιάματος altare incensi. որ ունի ի վերայ զխունկ. այն է մակդիր սեղանոյ խնկոց ի տաճարին. այսինքն ուր եդեալ էր ամանով խունկ ծխելի.


Խնկահոտ

See full entry →

adj.

perfumed, fragrant.


Խնկաղաց, աց

See full entry →

s.

mortar for pounding incense;
incense-box;
perfumer.

NBHL (3)

τρύβλιον catinus, patena θυΐσκη mortariolum (ըստ հյ. որպէս τριβλίον vas conterendi ). Աման յորում լինէր աղալ կամ փշրել եւ լսուլ զխունկս. եւ կամ յորում պահիւր խունկ աղացեալ. վասն որոյ կոչի նաեւ Կոնք, Սկաւառակ, եւ Խնկաման.

Զխնկաղացսն, ուր աղային զխունկսն։ Սեղանն խնկոց ուրիշ է յորմէ խնկաղացն ասաց. զի անդ աղացեալն՝ աստ լինէր պահեցեալ. (Նախ. ել.։)

ԽՆԿԱՂԱՑ ա. Աղացօղ եւ պատրաստօղ խնկոց, կամ խունկ աղացեալ եւ պատրաստեալ խառն ընդ իւղս անոյշս.


Խնկանոց, աց

See full entry →

cf. Խնկաման.

NBHL (2)

Ունէր խնկանոց ոսկի, եւ տուաւ նման խունկ բազում։ Ելից հրեշտակն խնկանոցն ի հրոյ սեղանոյն. (Յայտ. ՟Ը. 3. եւ 5։)

Առեալ զեղջիւրն օծութեան, եւ զխնկանոց խնկոյն. Խնկանոցն զօրինակ սուրբ կուսին մարիամու ունէր. (Ագաթ.։)


Խնկանուէր

See full entry →

adj.

ardent, fervent, ascending like incense.

NBHL (1)

Նուիրեալ որպէս զխունկ անուշահոտ կամ հաճոյական.


Խնկարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to incense.

NBHL (1)

Խունկ արկանել կամմատուցանել կամ ծխել.


Խնկարկու, աց

See full entry →

s. fig.

incense-bearer;
flatterer, fulsome praiser, adulator.

NBHL (1)

θυμιῶν adolens. Որ խունկ արկանէ. խնկամատոյց. խունկ ծխօղ.


Խնկարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incensing.

NBHL (1)

θυμίασις suffitio, suffitus. Խունկ արկանելն. Խունկ ծխելը.


Խնկաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

censing;
praise, respect, adoration.

NBHL (1)

Հաւատոյն վառմամ ի նոյն դարձցուք խնկաւորութիւն։ Այնքան ունի ահաւորութիւն միանգամայն եւսրբութիւն իւղաւորական խնամաւորութիւն սոսկալի անունս օծիւթեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Խնկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to incense;
to perfume;
to embalm;
to offer up, to offer;
to intoxicate;
to praise, to honour, to adore;
to extol, to flatter, to flatter grossly.

NBHL (4)

Զտուն իմ կինամոնով խնկեցի. (Առակ. ՟Է. 17.) (յն. չիք բայ)։

ԽՆԿԵԼ. θυμιάω suffio, adoleo. Խնկօք պատուել. եւ Խնկարկել. եւ Մատուցանել զիմն՝ որպէս բուրելով զխունկ անուշահոտ եւ հաճոյական.

Դնէ խունկ, խաչակնքէ, եւ խնկէ զընծայսն. (Պտրգ. ոսկ.։)

Եկեղգցւոյս շինուածոյ, որ յաշակերտացվերնոցն խնկեցաւ։ Որ աւետարանաւն կենաց խնկիս յարակայ։ Կատարեալ է բան քո խնկեալ։ Մեծասցի անուն հզօրիդ խնկեալ։ Ինքն է աստուած խնկեալ տիրապէս։ Փառաց խնկելոյն։ Խնկեալկնիք արքունակն պատկերիդ։ Խնկեալ խորհրդով։ Ի ձեռն աղօթից եւ ընտիր վարուց խնկելոց. (Նար.։) (յորս ինչ նչ բերի եւ ի նախկին նշանակութիւնս։)


Խնկենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s. bot.

incense-tree, oliban, frankincense;
incense, perfume.

NBHL (2)

Ծառ խնկաբեր, կամ տունկանուշահոտ.

Եւ որպէս՝ Խնկալի, կամ ընդունարան խնկոյ.


Խնկեփեաց, եցաց

See full entry →

s.

perfumer.

NBHL (1)

Եթէ ոք մտանիցէ ի տուն անուշահոտ խնկեփեցաց, հոտոտեսցէ զանուշահոտութիւն նորա. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Խնկողկուզիկ

See full entry →

s. bot.

marjoram.

NBHL (1)

ԽՆԿՈՂԿՈՒԶԻԿ կամ ԽՆԿՈՂԿՈՒԶԱԿ ԽՆԿՈՂԿՈՒԶՈՒԿ. πόλιον polio, polium, canutola. որ եւ ԽՆԿԱԾԱՂԻԿ. Ծաղիկ ողկուզաձեւ բազմահատ ի մի փունջ դեղին եւ անուշահոտ կամ խնկահոտ անթառամ. մարեմ խոտ. (Բժշկարան. Գաղիան.)


Խնձորակուլ

See full entry →

s. med.

lozenge.

NBHL (1)

Անուն դեղոյ՝ իբր ուտելի կամ կլանելի հանգոյնխնձորոյ։ (Գաղիան.)


Խնձորենի, ենւոյ

See full entry →

s. bot.

apple-tree.

NBHL (1)

Խնձորենիք էին ոկեգոյնք, որ զխանձումն պտղոյն ունէին. (Պտմ. աղեքս.։)


Խնձորի, ձորւոյ

See full entry →

cf. Խնձորենի.

NBHL (1)

Խնձորենիք էին ոկեգոյնք, որ զխանձումն պտղոյն ունէին. (Պտմ. աղեքս.։)


Խնում, խցի

See full entry →

va.

to cork, to stop, to bung;
to close, to shut;
to oppilate, to constipate;
— զբերան ուրուք, to put to silence;
— զպատուհան լսելեաց, to turn a deaf ear to, to refuse to listen.

NBHL (2)

Խնու զլսելիս իւր, զի մի՛ լուիցէ տկարաց։ Զակն աղբար խնուցու։ Ամենայն բերան խցցի։ Խցին զբերանս առիւծուց։ Խցան աղբիւրք անդնդոց։ Զամենայն ջրհորս զոր խցին փղշտացիքն, եւ լցին զնոսա հողով։ Խցեալ է զականջս իւր։ Խցցինզդրունսքո։ Խցցէ զչարս ձեր.եւ այլն։

Խցի զպատուհն լսելեացս իմոց առ բանիդ կենաց ընդունելութիւն. (Նար. ՟Ե։)


Խնչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to grunt;
*to blow the nose.

NBHL (1)

Ոչ աղարտլ զաշխատութիւնս մեր որպէս անուսմունս, եւ խնջել քթօք, եւ յօնք պռստել. (Կիր. պտմ.։)


Խշտաւոր

See full entry →

adj.

lancer.

NBHL (1)

(ի ռմկ. բառէս խըշտ. լտ. հա՛սդա, այն է աշտեայ) կամ Նշտեւոր. այսինքն ունօղ զնիզակկարճ, կամզգեղարդն կամ զարդն ձգելի.


Խոզաբարոյ

See full entry →

adj.

hoggish, behaving like a hog, rude.


Խոզաբուտ կերակուր

See full entry →

s.

hog's wash, food for swine.

NBHL (1)

որ եւ ԽՈԶԱՃԱՐԱԿ. Որ ինչ է բուտկամ ունելի խոզից.


Խոզակերպ

See full entry →

adj.

hog-shaped, like a pig.

NBHL (1)

Որ ունի զկերպարանս կամ զնմանութիւն ինչ խոզի.


Խոզաձեւ

See full entry →

cf. Խոզակերպ.


Խոզան, աց

See full entry →

s.

stubble.

NBHL (2)

καλάμη stipula, culmus. Խուզել. ցօղուն. եղէգն արմտեաց մնացեալ յետ խուզելոյ կամ հնձելոյ հասկին. ծիղ. ծղօտ.

Հասկաքաղն եւ զխոզանն թողուցուն. (Լաստ. ՟Ժ՟Գ։)


Խոժոռ

See full entry →

adj.

harsh;
frowning, surly, threatening;
hideous, frightful, horrible, dreadful, shocking;
coarse, gross, rude, rough;
sad, sorrowful;
grave, stern;
— դէմք, stern and haughty countenance;
— աչք, threatening eye, gloomy eye;
— ակնարկել յոք, to look at sternly or angrily, to frown, to scowl, to knit the brows;
— հայել, to look surly at, to sulk, to turn a wild haggard look upon.

NBHL (1)

Կէսք ողորկակեղեւք են եւ կէսքն զկերպարանս քոսոց ունին խոժոռն խոշորութեամբ. (Վեցօր. ՟Ե։)


Խոլխեցգետի

See full entry →

s. med.

cancer, malignant sore.

NBHL (1)

Կին ոմն հիւանդութիւն ունէր ի ստինս իւր խոլխեցգետի. (Վրք. հց. ՟Ի։)


Խոխոմեմ, եցի

See full entry →

va.

to bathe, to water.

NBHL (1)

Խոխոմեալ արբուցանեն զտունկս դրախտին. (Թէոդոր. կուս.։)


Խոխոջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to murmur, to purl, to babble, to gurgle;
ի վեր —, to vomit.

NBHL (1)

Յինքն ունելով զգնացս գետոց՝ խոխոջելով խոռոչացեալ. (Յհ. կթ.։)


Խոկումն, ման

See full entry →

s.

thought, meditation, consideration, contemplation, reflexion, imagination, speculation.

NBHL (1)

Բոլոր էաց խոկմունս։ Յարհեստ պիտանացու տածեալ վեհագոյն խոկմանն. (Մագ.։)


Խոհական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
—ն, intellect, intelligence, reason, judgment.

NBHL (3)

φρόνιμος, φρονῶν, σόφρων prudens. Խոհեմ, եւ խոհեմական. խորհրդական. քաջ խորհօղ. ճարտար. հանճարեղ. իմաստուն. (անձն, եւ մանաւանդ միտք կամ գործ նորա).

Որ յոգւոջ են եռատեսակ մասունք. խոհականն եւ զանկականն, եւ ցասմնականն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Աղքատ է, որ ոչ ունի զիմաստութեանն գանձ ի խոհականն։ Աղբիւր առակէ զնոյն ինքն զխոհականն, եւ զբանաւոր միտսն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Խոհակեր, աց

See full entry →

s.

cook, man-cook.

NBHL (2)

ասէ սամուէլ ցքոհակերն։ Եփեաց զխոհակերն զազդրն։ արկեր ի ներքս խոհակերս՝ զենուլ ի ներքս եւ այլն։ Այս տունք են խոհակերաց, ուր հասուցանիցեն պաշտօնեայքն տանն զզենլիս ժողովրդեանն. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 23. 24։ Ողբ. ՟Բ. 20։ Եզեկ. ՟Խ՟Զ. 24։)

Նման է նրհեստաւոր խոհակերի, որ ըստ յօդիցն առնէ զքակմունսն. (Անյաղթ պորփ.։)


Խոհավաճառ, աց

See full entry →

s.

eating-house keeper.

NBHL (1)

Խորագունիւ վարի ըստ զորութեան խոհավաճառիցն սեռիւ։ Մի՛ խոհավաճառ կամաւ, եւ մի ակամայ մի ոք (միայն) լինիցի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)


Խոհարան

See full entry →

s.

intellect, sense.

NBHL (1)

Խորհրդարան մտաց. միտք. գուցէ նաեւ իբրեւ խոհակերոց եփուն եւ հասուն խորհրդոյ.


Խոհեմազարդ

See full entry →

adj.

adorned with prudence, judicious.

NBHL (1)

Յիմաստուն եւ ի խոհեմազարդ արանց. (Ճ. Գ։)


Խոհեմամիտ

See full entry →

adj.

sober-minded.

NBHL (2)

Խոհեմ կամ խոհական մտօք. զգօն. մտացի. իմաստուն. ուշիմ.

Իմաստայեղց հարստութեամբ խոհեմամիտ երեւեալ։ Ժողովէ մանկունս խոհեմամիտս։ Խոհեմամիտ թագաւորն գագիկ. (Յհ. կթ.։)


Խոհեմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be wise or prudent.

NBHL (1)

Բանն խոհեմանայ աստուածաշունչ գրովք. (Լմբ. ժղ.։)


Խոհեմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sober-mindedness.

NBHL (2)

ԽՈՀԵՄՈՒԹԻՒՆ ԽՈՀԵՄՈՒԹԻՒՆՔ. φρένες membrana praecordiorum. Թաղանթ ուղղոյ՝ որպէս ընդունարան խելաց եւ խոհեմութեան. զոր ոմանք ի հին փիլիսոփայից համարէն թաղանթ ախոնդանաց առ պորտով, ուր նստեալ իցէ միտքն՝ որպէս սարդն ի միջավայրի ոստայնին, ի դիմել ընդ ամենայն կողմն մարմնոյ մարդոյն.

Զխոհեմութիւն միջնահարիսպ աստանօր ի մէջ սոցունց եդեալ։ Եւ զայն իսկ մասն հոգւոյն՝ որ հաղորդեալ էր արութեան եւ զաւման մարտական գոլով, բնակեցուցին հպագոյն ի գլուխն՝ ի մէջ խոհեմութեանցն եւ պորտոյն սերտեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Խոհերական, ի, աց

See full entry →

adj.

muddy, dirty, filthy, impure, obscene;
— ձեռք, unclean hands.


Խողխողեմ, եցի

See full entry →

va.

to butcher, to slaughter, to kill, to massacre.

NBHL (2)

Գայլ ապականիչ յարձակեալ՝ խողխողէր զընտիրսն ի հօտէ գառանց։ Խողխողեցայք պատարագ ընդունելի. (Շար.։)

Երկնաւոր բժիշկն ոչ սրով խողխողէ։ Թագաւորն սրով խողխողէ, եւ այլ ոչ խօսեցաւ, զի յոյժ խողխողեալ էր ամենայն մարմինն. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ը.։)


Խողխոնջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hear a loud burst of laughter.

NBHL (1)

Արտօսր յորդառատ վտակացծաւալին յաչաց՝ քան թէ ծաղուն խողխոջեն խըխնջմունք. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Խողխոջանիմ

See full entry →

vn.

cf. Խոխոջեմ.

NBHL (1)

Արտօսր յորդառատ վտակացծաւալին յաչաց՝ քան թէ ծաղուն խողխոջեն խըխնջմունք. (Արծր. ՟Դ. 11։)