Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Խարխուլ

See full entry →

adj.

ruinous, falling, tottering to decay.

NBHL (1)

Խալխուլ շինունծ, կամ յարկ, կամ տաճար։ Խախուտ եւ խարխուլ։ Խարխուլեւ առանց հիման. (Ագաթ.։ Նար. ՟Խ՟Ը. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Իգն.։)


Խարշատեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn.

NBHL (1)

Խիղճ յանցանաց զմարմինս իմ մաշէ, եւ զոսկերս իմ խարշատէ. (Մանդ. ՟Ա։)


Խարշափուն

See full entry →

adj.

rustling, murmuring.

NBHL (2)

Որք պատէին խարշափուն բանջարով. (Յոբ. ՟Լ. 4. յն. աղիմայիւ) (աղուտ բանջարով) խարշափելով կամ վերահնչողիւ. այսինքն հողմաշարժ բանջարով։

Զխարշափուննն այլք աղիմաւ թարգմանեցինք, եւ կէսք գերիսն. (քերէվիզ). եւ է սա բանջար աղեհամ, որ յուտելն լցուցանէ զտեղի հացի.


Խարշեմ, եցի

See full entry →

va.

to boil, to stew;
to scald;
to scorch, to burn.

NBHL (3)

Խարշեցաւ փոր իմ ի լալոյ։ Գնշերի ոսկերք իմ խարշեցան. (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 17։)

Խարշեցաւ սիրտ իմ ի տեսանել զարտասուս նոցա. (Վրդն. ել.)

Յազգի ազգի ցաւս եւ ի տառապանս եւ ի տարակուսանս խարշիմք։ Որպէս ի սովոյխարշին եւ ապականինոգիքն. (որպես լծ. ընդ Հաշիլ). (Ի գիրս խոսր.։)


Խարոյկ, րուկաց

See full entry →

s.

fire, fire-brand;
live-coal;
pyre, funeral-pile;
— արկանել՝ լուցանել՝ վառել, to light a fire, to set on fire;
— մահահամբոյր, funeral pile.


Խարուկածին

See full entry →

adj.

born of, or produced by fire, ardent, luminous, fiery.


Խարուկեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn.

NBHL (1)

Ի տէրդ ապաւինեալ՝ սրովբեապէս աստէն խարուկիմք. (Լմբ. պտրգ.։)


Խարսխեմ, եցի

See full entry →

va.

to fix, to establish, to found;
— զնաւն, to cast anchor;
— զյոյս իւր յիմն, to fix or anchor ones hopes on.


Խարտեաշ, տեշի

See full entry →

adj.

fair, light, flaxen;
fallow.

NBHL (1)

Պայծառն ընդ կարմրի եւ ընդ սպիտակի խառնեալ՝ խարտեաշ եղեւ. Շեկ ի խարտեշի եւ ի գոշի խառնմանէ լինի. դեղինն՝ սպիտակի ընդ խարտեշի խառնելով. (Պղատ. տիմ.։)


Խաւ, ոյ

See full entry →

s.

couch, cot, bed;
plait, fold;
nap on cloth, down on fruit or plants;
— հանածոյից, stratum, layer, bed;
խաւ ի խաւ, խաւ ի խաւոյ, folded, plaited, doubled;
in folds, doubly.

NBHL (1)

(արմատ Խաւարի) Թաւ ինչ. մասն ի մասին վերայ. որ ինչ ստուերածս իմն ածէ՝ որպէս ծալք, ծածկոյթ, կրկնուած, կուղ. աղուամազ. աղօտ իմն մռայլ, մէգ. (լծ. թ. խաթ, գաթ. եւ խավ, հավ. յորմէ խավլու, հավլը. կամ տիւման, թիւյ)


Խաւարազգեաց

See full entry →

adj.

clothed in darkness, surrounded with gloom, darkling.

NBHL (1)

Դեղք խաւարազգեաց իմոց փորձութեանց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Խաւարազգեստ

See full entry →

cf. Խաւարազգեաց.

NBHL (1)

Դեղք խաւարազգեաց իմոց փորձութեանց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Խաւարամած

See full entry →

adj.

surrounded with darkness, obscure, gloomy, dark.

NBHL (1)

Ի խաւարամած իմնալի աչս ծագեա՛ զշնորհ. (Լմբ. սղ.։)


Խաւարային, յնոյ, ոց

See full entry →

adj.

cf. Խաւարին.

NBHL (1)

Զխաւարարնյինսն կատարելով զծանակութիւնս. () այսինքն զմեղանչական կամ սատանայական Յհ. իմ. պաւլ.։


Խաւարեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Խաւարեցուցանեմ;
cf. Խաւարիմ.


Խաւարին

See full entry →

adj.

obscure, gloomy, dark.


Խաբանք, նաց

See full entry →

s.

fraud, deceit, cheat, roguery, imposture.

NBHL (1)

Արար խաբանօք, զի կոտորեսցե զծառայս բահաղու։ Կործանեա խաբանօք շրթանց իմոց. (՟տ. թգ. ՟Ժ. 19։ Յուդթ. ՟Թ. 15։)


Խաբեայ, բէից

See full entry →

adj. s.

deceitful, fraudulent, fallacious;
false, treacherous, knavish, crafty, full of imposture, roguish, cunning, villainous, rascally;
fleeting, transitory;
sharper, swindler;
hypocrite, dissembler;
bait, lure, decoy;
— ի խաղու, cheat, sharper, trickster;
խաբեայ կերպարանք, mask.

NBHL (1)

Զգուշացուցանէ ի խաբէից՝ իմանալ զարժանն. (Ոսկ. գաղ.։)


Խաբեբայ, ից

See full entry →

cf. Խաբեայ.

NBHL (1)

Հեշտութիւն՝ մեծ խաբեբայ չարին (կամ չարաց). (Պղատ. տիմ.։)


Խաբեմ, եցի

See full entry →

va.

to cheat, to deceive;
to defraud, to dupe, to trick, to gull, to inveigle, to insnare;
to plot, to hatch, to contrive;
to pervert, to seduce, to mislead;
to mock, to laugh, not to care, to trifle;
— ի խաղի, to cheat at play.

NBHL (1)

Ոչ խաբիմք իբրեւ զտգէտս. (Եղիշ. ՟Գ։)


Խաբէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, knavery;
deceit, cheat, fallacy, trick, artifice, rogu-ishness, imposture, deception;
chicanery, dissimulation;
villainy, dishonesty;
— ի խաղու, cheat, a cheating trick.


Խաբկանք

See full entry →

s.

cf. Խաբանք.

NBHL (2)

Խառնեալ է ընդ մարդկային իմաստութեանն՝ խաբկանաց ազգն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 11։)

Ազգի ազգի խաբկանաց բանիւք զանձինս ծածկեն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Խաբուկ

See full entry →

cf. Խաբու.

NBHL (1)

Որդիք ունէր՝ երկու մանուկ, մինըն յիմար (եսաւ՝) միւսըն խաբուկ (յակոբ). (Շ. առակք.։)


Խաթարեմ, եցի

See full entry →

va.

to damage, to spoil;
to corrupt;
to ruin, to shatter;
to rumple, to crumple.

NBHL (2)

Կագին, զմիմեանս ուտեն, զերեսս խաթարեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)

Խաթարել զմիտս մեր. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Խաժակն

See full entry →

adj.

blue-eyed.

NBHL (1)

Զխաժակնն մարդ գոյ մտածութեամբ սեաւակն իմանալ. իսկ զմարդ առանց բանականին անհնար է մարդ իմանալ. (Անյաղթ պորփ.։)


Խախտեմ, եցի

See full entry →

va.

to remove, to displace, to dislodge;
to move, to change;
to shake, to cause to totter;
to ruin;
to refute, to confute;
to emigrate;
— զոսկերս, to dislocate, to disjoint, to put out of joint;
— բանիւք, to tease, to annoy, to torment with idle gossip.

NBHL (2)

Խախտեցին խորտակեցին զորդիսն իսրայէլի։ Խախտէք զիս բանիւք։ Խռովեցուցին զձեզ բանիւք՝ խախտել զանձինս ձեր։ Խախտեցաւ երկիր յերեսաց նորա։ Խախտեցան եւ գնացին։ Տառապեալդ եւ խախտեալդ։ Ժամանակ խախտողաց քոց։ Խախտեցար ի տեղւոջէ քումմէ։ Խախտիցեմ զքեզ գնալ ընդ մեզ։ Ոչ եւս խախտացից զժողովուրդ իմ լիսրայէլ յերկրէ՝ զոր ետու նոցա։ Զկտակն յառաջագոյն հաստատեալ ոչ կարեն խախտել.եւ այլն։

Խախտել զիմացուածս նոցա, կամ զնոսա, կամ զամենեսեան, կամ զամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27. 29. 32։ ուր եւ 31. խախտելիք, իբր խախտօղք։)


Խածատեմ, եցի

See full entry →

va.

to bite, to nibble.

NBHL (1)

Ապա եթէ զմիմեանս խածատիցէք եւ ուտիցէք. (Գաղ. ՟Է. 15։)


Խակութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.

NBHL (1)

Իբր զաղմկիչ զոք բամբասէին զնա, եւ եթէ խակութիւնս ինչ ստահակիցէ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա։)


Խահագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to cook.

NBHL (1)

Ըստ իմում զօրութեան խահագործեցից (կամ խոհագործեյիյ) զբանն. (Առ որս. ՟Դ։)


Խաղալիք, լեաց

See full entry →

s. anat.

plaything, toy, knick-knack, trinket;
trifle, trash, thing of nought;
game, play;
touch, feeling;
վաճառող —լեաց, toy-man;
մի ժամավաճառ լինիր ի —լիս, do not waste your time with trifles. joint, articulation, socket.

NBHL (2)

Խաբմունք յիմարութեան, եւ խաղալիք տղայականք. (Նար. ԾԵ։)

Այսմիկ խաղալեաց սկիզբն, զի բնութեամբ վազել սովորեալ է ամենայն կենդանի. իսկ մարդկայինս ծնաւ զկաքաւսն. եւ ի միմեանց իսկ հաղորդեալ՝ յորժամ ի միասին եկեսցեն, ինքեանք գրեթէ (մանկունք) վերստին գտանեն։ Սակաւ ինչ առնել օրինադրեն զխաղալիսն ինչ, զ՝ի հուր գզելն, եւ բազումս այլս այսպիսիս անկատար գործեալս. (Պղատ. օրին. Բ. Է. Զ։ Իսկ անդ. Ը.)


Խաղախորդ, աց

See full entry →

s.

leather-dresser, currier;
tanner.

NBHL (1)

առ սիմոնի ումենմ խաղախորդի. (Գծ. ՟Ժ. 6. 32։)


Խաղաղական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Խաղաղ;
supplimentary vesper service;
certificate of poverty;
— Ովկիանոս, the Pacific Ocean;
— զոհ, peace-offering.

NBHL (1)

Հասանեն խաղաղական շիրիմի. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Խաղաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be appeased, tranquillized, to grow calm.

NBHL (2)

յապահովութեամբ խաղաղանալ՝ օրինակ իմն յանքոյթ նաւահանգստի. (Պիտ.։)

Ի խաղաղանալս իմում՝ ամբոխիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Խաղաղասէր

See full entry →

adj.

fond of peace, that loves tranquillity, peaceable, peaceful.

NBHL (1)

Ասեն խաղաղասէր գոլ զազգն ճենաց։ Են խաղաղասէր։ Խաղաղասիրի տեառն իմում թէոդոսի. (Խոր. Բ. 78։ Գ. 57։)


Խաղբք, բից

See full entry →

s.

snare, trap, ambush;
ընդ աղբ եւ ընդ խաղբ գալ, to be ill clothed, to be poorly or shabbily dressed.

NBHL (1)

Ընդ աղբ եւ ընդ խաղբ գալ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Ինձէն

See full entry →

adv.

by myself, personally.

NBHL (3)

αὑτός ἑγώ ego ipse եւ այլն. Ես ինքնին. յինէն. յանձնէ իմմէ. ինեւ. անձամբ.

Զիա՞րդ անձամբ ինձէն զստութիւն իմ ծանակեցից. (Նար. կ.։)

գիտեմ յոլով զբարին, որ յաստուծոյ ինձէն հասին. իմա՛ ինձ՛ս, անձին իմում։


Իննսուն, նսնից

See full entry →

adj.

ninety.

NBHL (1)

Էր յայնժամ կռիտիաս գրեթէ հուպ ամաց տննսնից. (Պղատ. տիմ.։)


Ինքն, ինքեան, ինքեանք, ինքեանց

See full entry →

pron.

he;
she;
self;
ես —, myself;
դու —, thyself;
նա —, himself, herself;
ընդ — բարբառել, to say to one's self, to talk with one's self;
յ— գալ, գալ — առ —, to come to one's self, cf. Զգաստանամ;
յ— ամփոփիլ մտաց, to concentrate one's ideas, to collect one's thoughts;
յ— արկանել, to attract, to win, to allure, to draw on, to entice, to gain;
յ— հանել, to snatch away, to possess one's self of, to appropriate;
ինքեան զօրութեամբ, by one's own power or force;
ըստ ինքեան, of oneself.

NBHL (1)

ԻՆՔՆ. յամենայն դէմս, որպէս Ես ինքն, դու իմքն, եւ այլն. Տե՛ս եւ ԱՆՁՆ իմ, քո, նորա։


Ինքնաբար

See full entry →

adv.

by himself, spontaneously, voluntarily, of one's own accord.

NBHL (1)

Ինքնաբար բերիմք առ այս ցանկութիւն։ Ո՛ ինքնաբար, այլ ի նորա զօրութենէն զորացեալ. (Լմբ. սղ.։)


Ինքնաբաւ

See full entry →

adj.

self-sufficient.

NBHL (2)

Անկարօտ է այլոյ իրիք, եւ ինքնաբաւ անձին. (Փիլ. իմաստն.։)

Միմեանց կարօտ ստեղծ զայս կենդանի զմարդ, եւ ոչ ինքնաբաւ։ Աստուած զմարդս ո՛չ ինքնաբաւ արար, այլ՝ խրատու եւ առաջնորդի կարօտ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Ինքնաբեր

See full entry →

adj.

self-produced, natural, spontaneous.

NBHL (1)

Ուր պայծառութիւն շատութեան պտղոցն է՝ իբր ինքնաբերս իմն։ Ինքնաբեր երկրի բանջարօք. (Բրս. պհ.։)


Ինքնագէտ

See full entry →

adj.

that knows by himself.

NBHL (2)

Ինքնին գիտակ, եւ գիտելով կամ իմաստասիրելով.

Ի մերոց մտաց ինքնագէտ իմասցուք զակնարկելն պատճառանացն արարածոցս. (Վեցօր. ՟Լ՟Բ։)


Ինքնագիր

See full entry →

adj. s.

original, autographic;
autograph, original manuscript.

NBHL (1)

Ոչ եւսի ձեռն անգիտութեան ինքնագիր (կամ ընքնագիր) լիցինիմ, եւ ոչ նորաձեւեմ զայսոսիկ։


Ինքնագիւտ

See full entry →

adj.

found out, discovered or invented by one's self;
self-produced, spontaneous.

NBHL (1)

ինքնագիւտ բարիք, կամ տիպք, կամ չար, կամ ամպարշտութիւն. (Լմբ. իմ.։ Սկեւռ. աղ.։ Տօնակ.։ Գէ. ես.։)


Ինքնագոյ

See full entry →

adj.

self-existent;
natural.

NBHL (2)

Որ ինքնագոյ հրաշիւք հիմնեցոյց ի վերայ հիման սուրբ առաքելոցն. (Շար.։)

Ինքն յինքեան իմանայ, ինքն յինքեան հանգչի (հոգի բաժանեալ ի մարմնոյ) ... ինքնագոյ իմացութիւն, ինքնալուր, ինքնատես. (Եղիշ. հոգ.։)


Ինքնագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

own work, sole agency, own action, own composition.

NBHL (1)

Նմա իւր լաւագոյն քան զամենայն սրբազանս կարգս՝ զինքնագործութիւնն տայ բաժին աստուածայինն օրինադրութիւնս զաստուածագոյնս սրբազանագործութիւնս. (Դիոն. եկեղ. իմա՛ իբր բու՛ն գործ, եւ պաշտօն անձին. որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։)


Ինքնազօր

See full entry →

adj.

absolute, supreme, sovereign.

NBHL (1)

Արանցն բնութիւն եղեւ ինքնազօր իբրու կենդանիանհատակ բանին. (Պղատ. տիմ.։)


Ինքնախաբ

See full entry →

adj.

self-deceiving, self-beguiled;
— լինիմ, to deceive, or flatter one's self.


Ինքնախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

soliloquy, monologue.

NBHL (2)

Աւետարանն փրկութեան ինքնախօսութեամբ որդոյն աստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Յասելն պղատոնի ի տիմէի տրամաբանութեանն, յորում ինքնախօսութիւն առնէ վասն արարածոցս. (Լմբ. յանառակն։)


Ինքնածին

See full entry →

adj.

self-begotten, self-born;
innate, natural.

NBHL (1)

Զգեստս զինքնածինս. (Փիլ. իմաստն.։)