Your research : 2533 Results for ա

Entries' title containing ա : 10000 Results

Ապաշխարութիւն, ութեան

s.

repentance, penitence;
mortification.


Ապաշնորհ, աց

adj.

ungrateful;
vain;
vile, disagreeable.


Ապաշնորհութիւն, ութեան

s.

ingratitude.


Ապաշուք

adj.

vile, base, abject.


Ապա ուրեմն

conj. adv.

then, therefore;
finally, at last.


Ապառաժուտ

adj.

rugged, rough, stony, rocky.


*Ապառիկ

adj.

on credit;
— գնել վաճառել, to buy or sell on credit.


Ապառնի, նեաց

s. adj. gr.

futurity;
future;
— ժամանակ բայից, future tense.


Ապաստանապահ

adj.

kept in a place of safety.


Ապաստանարան

s.

refuge, asylum;
retreat.


Ապաստանեմ, եցի

va.

cf. Ապաստան առնել.


Ապաստանիմ, եցայ

vn.

cf. Ապաստան լինել.


Ապաստանութիւն, ութեան

s.

refuge, trust, confidence.


Ապատոհմ

adj.

ignoble, obscure, low, plebeian.


Ապատոհմիկ

cf. Ապատոհմ.


Ապարահանոց

s.

privy.


Ապարահեղ

cf. Ապարահանոց.


Ապարահեղք

s.

excrement.


Ապարահիտ

cf. Ապահար.


Ապարանազարդ

adj.

ornamented by palaces or mansions.


Ապարանք, նից, նաց

s. pl.

s. pl. palace, court, regal mansion;
house, dwelling.


Ապարասան, ի, ից

adj.

unbridled, unrestrained, licentious, insolent, impudent

• , ի հլ. «ըմբոստ, յանդուգն. խեռ» Ագաթ. Ոսկ. յհ. բ. 25. Եփր. բ. տիմ 254 կամ նաև ապերասան Ոսկ. բ. տիմ. Նար. սրանից ապարասանութիւն Յճխ. Փիլ. Պիտ. Ոսկ. յհ. կամ ապերասանութիւն Ոսկ. ես. Պիտ. ապարասանել Ոսկ. պետր. և եղ։ ապարասանաբար Թէոդ. մայրագ. Ոսկ. հռւ

• -Փոխառեալ է պհլ. *apērasan=պրս. bērasan «անսանձ» ձևից. բառը կարող էր նաև հայոց մէջ կազմուած լինել ապ-սա ցասականով և *արասան կամ երասան բա-ռով. բայց որովհետև հայերէնում չունինք արասան ձևը և կայ միայն առասան «չուան» նշանակութեամբ, ուստի ամբողջովին ի-րանեանից առնուած է։-Աճ.

• Նախ ՀՀԲ և յետոյ միւսները, ինչպէս ՆՀԲ, ՋԲ, Peterm. 77, 260 ապ բացաականով երասան բառից։ Windisch. 1Չ սանս. raemi բառի հետ։ Նախորդ ձևով է նաև Հիւբշ. 102 և 148։


Ապարասանեմ, եցի

vn.

to be unbridled, licentious, insolent.


Ապարասանութիւն, ութեան

s.

insolence, effrontery, impudence, licentiousness.


Ապարթանեմ, եցի

vn.

cf. Մեծաբանեմ.


Ապարում

s.

border or edge of a tent or pavilion, fringe.

• (լգ. ուղ.-րումք, հյց. -րումս. ուրիշ հոլով չունի) կամ ապարումն (որ են-թադրւում է յգ. սեռ. ապարմանցն ձևից) «վրանի ծայրերը, ծոպ կամ չուան» ՍԳր. Ոսկ. ես և մ. գ. էջ 66։

• Պատահական նմանութիւն ունի վրաց ააური ապաուրի կամ აბეური ապեու-րի «կապ, սամեթել»։


Ապարօշ, ից

s.

turban, head-band, frontlet.

• «գլխին կապելու մի զարդ է» (ըստ Հացունի, Պատմ. տարազին, էջ 132 ճոխ ժապաւէն՝ որ ճակատից անցնելով գլխի յետևում կապւում էր). չորս անգամ միայն գործածուած է Ս. Գրքում՝ անհոլով (ՆՀԲ դնում է սեռ.-ի)։

• ՆՀԲ համեմատում է ռուս. уojуcъ «թաշ-կինակ, անձեռոց, պատկերների մար-գարտաշար պսակ»։ Հիւնք. պրս. շու-պարա «գդակ»։ Հիւբշ. 105 փոխառեաւ է դնում պհլ. *aparafš ձևից, որ հայե-րէնի վրայից է շինում, որ սաևաւն հաս-տատելու համար ուրիշ իրանեան կամ ասորի բառ չկայ։ Թիրեաքեան, Արիաայ բռ. 56 ապ+ պրս. ruš «լոյս», իբր «լուսարգել, ծածկոյթ»։

• ԳՒՌ.-Խրբ. կայ աբառօշ բառը, որ գոր-ծածւում է միայն աբառօշ-քէլ «բոլորովին ճաղատ, տճկ. քէլ» ասութեան մէջ. արդեօք նոյն բառի՞ց է։


Ապացոյց, ցուցից

s.

index, sign, mark;
example, model;
proof, argument, reason, evidence, testimony;
demonstration;
յայտնի —, evident proof.


Ապացուցական, ի, աց

adj.

demonstrative.


Ապացուցանեմ, ուցի

va.

to demonstrate.


Ապաւինեմ, եցի

va.

to confide, to attract.


Ապաւինեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ապաւինեմ.


Ապաւինիմ, եցայ

vn.

to trust, to confide, to rely;
to take refuge, to take shelter.


Ապաւինութիւն, ութեան

s.

refuge, resource;
confidence, security.


Ապաքէն

conj. adv.

then, therefore;
perhaps;
already;
in effect, in fact, indeed, truly, really;
— ցապաք, nevertheless, however, yet, notwithstanding.


Ապաքինացուցանեմ, ուցի

va.

to cure, to restore to health;
to take away, to cause to cease.


Ապաքինեմ, եցի

va.

cf. Ապաքինացուցանեմ.


Ապերախտ, ից

adj.

ungrateful.


Ապերախտիմ, եցայ

vn.

to be ungrateful.


Ապերախտութիւն, ութեան

s.

ingratitude.


Ապերասան

adj.

cf. Ապարասան.


Ապերասանութիւն, ութեան

s.

cf. Ապարասանութիւն.


Ապիզակ

s.

brooch.

• «կրծքի վրայ կախելու իշխանաան զարդ» (նկարագրութիւնը տե՛ս Հացու-նի, Պատմ. տարազին, էջ 100) Բուզ. ե. 38. սոանից դուրս ուրիշ տեղ չէ գործածուած։

• Թիրեաքեան, Արիահայ բռ. 58 պրս. [arabic word] ā. ëza կամ [arabic word] avēža «գինդ, օղ» (որ սակայն չի յարմարիլ մեր բառի հետ՝ ❇ ձայնի պատճառաւ)։


Ապիկած

adj.

varnished.


Ապիկար

adj.

impotent, weak, feeble.

• տե՛ս Կար.


Ապիկարութիւն, ութեան

s.

impotence, feebleness.


Ապիկի

s.

varnish;
cf. Ապակի.

• տե՛ս Ապակի։

• Lagarde, Gesam. Abhd. 6. 21 ասոր. [arabic word] abgar, որ է «կաղ»։


Ապիմակ

adj.

cf. Անզգամ;
յապիմակս, cf. Անզգամաբար.

• . մէկ անգամ գործածուած է Եզնիկի մէջ. «Ջորդիս կամ զծառայս յապի-մակս և ստահակս յօժարեցուցանիցէ հանեւ» (էշ 269)։ ՆՀԲ և ՋԲ մեկնում են բառս «ան-վերակացու, անգլուխ, ինքնագլուխ, անըզ-գամ, խեռ», ԱԲ «անխելք, անզգամ». Վար-դանեան ՀԱ 1913, 560=Բառաքնն. դիտ. Բ. 20 ուղղում է ապիկամ. «անկամ, ծոյլ, թոյլ», որով բառս կդառնայ

• =փոխառեալ պհլ. apē-kām, պրս. [arabic word] bēkām «անկամ» ձևից (կազմուած kām «եամք» բառից՝ apē=bē բացասականով)։-Ոջ

• ՆՀԲ «ի ձայնէս մակ, այսինքն ի վերայ, կամ որպէս անիմայ»։ Հիւնք. ապ բաասականով իմանալ բայից. (այս մեկ-նութիւնը սխալ է, որովհետև իմանալ բայը ածանցների վերջում դառնում է եմայ, իմաց, իմաստ, բայց ո՛չ բնաւ իմակ)։


Ապիրատախօս

adj.

slanderous.


Ապիրատութիւն, ութեան

s.

wickedness, iniquity, malice, flagitiousness, villainy.


Definitions containing the research ա : 2065 Results