Definitions containing the research գան : 3048 Results

Վանդակեմ, եցի

See full entry →

va.

to grate, to bar, to trellis, to lattice;
— զբեռինս, to cord a bale, to bind up as with netting;
— զգունդս, to levy, to assemble, to muster soldiers.


Վառ, ի

See full entry →

adj. s.

ardent, burning, inflamed, on fire;
shining, brilliant;
fire, ardour, brilliancy, splendour;
— ի —, glittering, sparkling, resplendent, cf. Փայլուն, cf. Շողշողենի, cf. Պայծառ.

NBHL (1)

Վաչագան արքայ հրամայեաց զիւր իսկ վառն արկանել ի վերայ երկրի, եւ զնշխարսն (սրբոյն գրիգորիսի) յարեւ անցուցանել ի վերայ ստորակայ վառին. (Ճ. ՟Գ.։)


Վառ

See full entry →

s. adj. mus.

standard, banner;
purple, royal mantle, veil, tulle, gold brocade, royal robes. grave;
bass;
— ձայն, the sixth metre in the Armenian hymnal;
cf. Խաչվառ.

NBHL (1)

Վաչագան արքայ հրամայեաց զիւր իսկ վառն արկանել ի վերայ երկրի, եւ զնշխարսն (սրբոյն գրիգորիսի) յարեւ անցուցանել ի վերայ ստորակայ վառին. (Ճ. ՟Գ.։)


Վառիչ

See full entry →

s.

kindler, lighter.


Վաստակ, ոց

See full entry →

s. adj.

work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.

NBHL (1)

Չարար զնոսա վաստակ՝ միւսանգամ քակելով, այլ հողմոյ հրամայեաց։ Չառնելով վաստակ զուսումնասէրսն՝ որք գան զհետ մեր. (Վրդն. պտմ. եւ Վրդն. դան.։)


Վատնեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissipate, to consume, to use up, to lavish, to scatter, to dilapidate, to fritter away, to waste, to run through, to exhaust;
— զինչս, to waste one's substance or goods, to squander away one's fortune.

NBHL (1)

Ոչ առ առատութեան տայ, այլ առ երկիւղ վատնէ (զգանձս). (Խոր. ՟Բ. 42։)


Վատնիչ

See full entry →

s.

cf. Վատնող.

NBHL (1)

Վատնիչ արքունի գանձուց. (Նար. ՟Ի՟Զ։)


Վարազաթեւք, ոց

See full entry →

s.

beam-feathers.

NBHL (1)

πτερόν, πτέρνα ala, penna. Թեւք արծուոյ մեծամեծք. կամ ծայր փետրոյ թեւոց թռչնոց (թերեւս նման ստեւոյ վարազաց. կայ եւ պրս. բէրշէհի, թեւ, փետուր թեւոց աճեցեալ. եւ պէրժ, իբր պերճ, բարձ, բարձր. եւ շէհբէր, գանատ չելեկի, մեծ եղէգն թեւոյ).


Վարատեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to drive away, to scatter, to disperse, to defeat, to rout, to destroy.


Վարդատես

See full entry →

cf. Վարդատիպ.


Վարդատեսակ

See full entry →

cf. Վարդատիպ.


Վարդատիպ

See full entry →

adj.

rose-like.


Վարժիչ

See full entry →

cf. Ուսուցիչ.


Վարձան, աց

See full entry →

cf. Վարձ.

NBHL (1)

Յանուն վարձանի տուեալ էր նոցա գանձակ. (Ոսկիփոր.։)


Վարձատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to remunerate, to recompense, to reward, to requite.


Վարձկան, աց

See full entry →

adj. s.

saleable, venal;
hireling, paid or hired man, servant, mercenary, day-labourer, workman;
farmer;
mistress, courtesan, harlot.

NBHL (1)

Զտաճարն սրբութեան դրամաժողով ի վարձու կացուցանել իբրեւ զայլ մեհեանս, եւ զքահանայապետութիւն ինքնին վարձկան գանձուց կացուցանել ամ յամէ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 3։)


Վարձկանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վարձկանեցուցանեմ.

NBHL (1)

Վարձկանեցոյց անագան ուրեմն ի ժա ժամու. (Սիւն. առ գերմ.)


Վարձկանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hire, to take on hire.

NBHL (1)

Վարձկանեցոյց անագան ուրեմն ի ժա ժամու. (Սիւն. առ գերմ.)


Վարճող

See full entry →

s.

oats;
cf. Վարսակ.

NBHL (1)

Յաղագս եղեգան եւ սիզի եւ վարճողի։ Եղէգն եւ վարճող եւ հայֆայն։ Ոմանք զթրմղի ցօղուն ցանեն ի վերայ վարճոխուտ եւ հայֆայուտ տեղոյն, եւ չորացնէ զամէնն. (Վստկ. ՟Խ՟Գ։)


Վարճոխուտ

See full entry →

adj.

full of, or abounding in oats.

NBHL (1)

Յաղագս եղեգան եւ սիզի եւ վարճողի։ Եղէգն եւ վարճող եւ հայֆայն։ Ոմանք զթրմղի ցօղուն ցանեն ի վերայ վարճոխուտ եւ հայֆայուտ տեղոյն, եւ չորացնէ զամէնն. (Վստկ. ՟Խ՟Գ։)


Ցլաձեւ

See full entry →

adj.

bull-shaped.


Ցնծալից

See full entry →

cf. Ցնծալի.


Ցնծացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to gladden, to make joyqus, to exhilarate, to delight.


Ցնորեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause giddiness, to induce to idle fancy, vagaries, day dreams, to building castles in the air, to creating oneself illusions, to running after chimeras or vain show, to seduce, to infatuate, to craze, to drive mad.


Ցնորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Ցնորեմ.


Ցնորումն, ման

See full entry →

s.

wandering of mind, delirium, folly;
illusion;
distraction.


Ցոլումն, ման

See full entry →

s.

reflection, reflex, reverberation;
sparkling, flashing, lightening.


Ցուցակ, աց

See full entry →

adj. s. math.

showing, indicating;
indicator, sign, mark, token;
catalogue, index, table, list;
repertory;
Ritual;
hand, index;
coefficient;
— վաճառուց, inventory;
— մեռելոց, table of mortality;
— կերակրոց, bill of fare;
— արգելեալ գրոց, index ex-purgatorius, list of prohibited books.

NBHL (1)

Զցուցակ եւ զյայտնիչ աշխարհի գանձուն մեծի (զխուժիկն)։ Ամենայն զգալւոյ բնութիւն սկիզբն ունի զիմանալին ի բնութեան ցուցակ։ Ըստ յայէլայ նախատիպ ցուցակին. (Փարպ.։ Փիլ. ել. ՟Բ. 52։ Միսայէլ խչ.։)


Ցոփագնացք

See full entry →

s.

dissolute life, disorderly conduct;
— կեաց, cf. Ցոփագանաց.


Ցոփոգի

See full entry →

adj.

effeminate.

NBHL (1)

Ցոփոգի մեղկութեամբն իգանան։ Ամենայն ցոփոգեացն եւ աղալեզուացն չեւ խօսք ի սրտին՝ երդումն ի լեզուն կալ պատրաստ։ Ցոփագեացն եւ աղալեզուացն, թէպէտեւ բիւր անգամ երդնուն, ոչ ոք հաւատայ. (Մանդ. ՟Դ. ՟Ժ՟Ե։)


Ցրիւ

See full entry →

adv.

dispersedly, here & there;
— արկանել, to scatter about.

NBHL (1)

Հրամայեաց գանձ բազում արկանել ցրիւ, զի զայնով անկցին. (Ճ. ՟Ժ.։)


Ցցեմ, եցի

See full entry →

va.

to thrust down, to drive in, to fix, to plant, to set up, to erect, to raise.

NBHL (1)

Եղեգունս սրեալս ի ծայրս մատանացն ի ներքոյ ըզնգանց նոցա ցցեալ վարէին։ Յորժամ յոգին ոք զատամունսն ցցիցէ։ Զճիրանսն ի վերայ երկուց ուսոցն ցցեալ. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 12։ Ոսկ. գաղ.։ Լմբ. սղ.։)


Ցցումն, ման

See full entry →

s.

driving or thrusting in, standing up.

NBHL (1)

ցցելն, իլն. տնկելն եւ տնկիլն որպէս զցից. Յեղեգան ցըցումն՝ ի հովտնւոյն ձեւ կազմեցեր։ Որպէս անդ յօձնա ցցումն (ի Մովսիսէ). (Փիլ. յովն.։ Երզն. մտթ.։)


Ցփսի, փսւոյ

See full entry →

s.

serge, camlet stuff, woollen stuff;
cf. Խարազն;
— ազնիւ, shawl.

NBHL (2)

Յայնմանէ՝ որ զգեցեալ է յակինթ եւ պսակ, մինչեւ ցայն՝ որ ագանիցի ցըփսի. (Սիրաք. ՟Խ. 4։)

Ոչ յօդեաց ասր, այլ յայծեաց ցփսիս դժոխըմբերս զգեստաւորէր։ Ցուցանելով նմա զցփսիսն այծեայս։ Զձեռն ի ցփսիսն արկեալ։ Ի ներքոյ ագանէր այծեայս ցփսիս. (Յհ. կթ.։ Վրդն. պտմ.։)


Ցօղ, ոյ

See full entry →

s.

dew;
չիթ —ոյ, dew-drop;
— քաղցրածաւալ, the gently-falling dew;
— քաղցրութեան, the benign dew.

NBHL (2)

δρόσος ros (լծ. ռմկ. շաղ. եբր. թալ ). Զովացուցիչ շիթ եւ խոնաւութիւն իջեալ ընդ այգանալ աւուրն ի բարեխառն օդոց. որ յաւուրս ցրտոյ պաղեալ՝ եղեամն լինի.

Ի բազմաց ծաղկայ բանջարոցն յանապատին իբրեւ հանգանակ՝ նմա զմեղրն ընծայէին. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)


Ցօղաբեր

See full entry →

adj.

roriferous.


Ցօղալի

See full entry →

adj.

full of dew, wet with dew, dew-besprinkled.


Ցօղալից

See full entry →

cf. Ցողալի.


Ցօղածին

See full entry →

adj.

cf. Ցօղաբեր;
born of dew;
— որգ, dew-worm.


Ցօղահոս

See full entry →

cf. Ցօղաբուխ.

NBHL (1)

Գեղմն ցօղահոս. այսինքն ցօղիչ ի մեզ զցօղն ընկալեալ. (Շ. գանձ վերափոխ.։ եւ Գանձ.։)


Ցօղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow cool, to cool, to be refreshed;
to drop with dew.


Ցօղաւոր

See full entry →

adj.

full of or sprinkled with dew;
ոմպ —, mist, fog.


Ցօղիկ

See full entry →

s.

fine or gentle dew.


Ւ (ioune)

See full entry →

s.

the thirty fourth letter of the alphabet and the seventh of the vowels;
seven thousand;
seven thousandth;
It is used both as a vowel & as a consonant. As a vowel for example in the words իւրաքանչիւր, ուխտ, etc., and as a consonant in the words հաւատ, սեաւ, հիւանդ, etc.;
It is only used as a medial final letter, sometimes serves for the consonant վ, for instance : օթեւան — օթեվան, երիւար — երիվար, վաւաշ — վավաշ, etc, or for the diphthong u, as, հւսւտ instead of հիւսիւս;
There is no proper word beginning with this letter, but on account of its affinity with the letter հ, it is sometimes substituted for it;
Joined with ի (իւ), it is generally pronounced like the French u as : դիւր, հիւր, դիւթ, & preceding the ո (ու) is pronounced like the English ou. Preceded also by ա (աւ), was anciently pronounced o as : աւրհնեմ — օրհնեմ, աւր — օր;
It is sometimes used instead of the suffixes ի & յ as : ւայդմանէ — յայդմանէ, ւիւրաքանչիւր — յիւրաքանչիւր;
In poetry, it is sometimes used instead of the conjunction եւ or ու.


Ւիւթ

See full entry →

cf. Հիւթ.


Ւիւն

See full entry →

s.

poison.


Ւիւս

See full entry →

cf. Հիւս.


Փախ

See full entry →

s.

flight;
— ի —, running away.


Փախչիմ, եայ, խուցեալ

See full entry →

vn.

to flee, to run away, to escape, to get away, to evade, to elude, to avoid.

NBHL (1)

Ի բաց փախիցելոյ մոլորութենէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Փակեղն, ղան

See full entry →

s.

turban;
head-dress, head-band, fillet, band;
hood, cowl;
cf. Վակաս, cf. Ուրար.

NBHL (1)

Փակեղն ի պարանոցն արկեալ. որ է կրօնաւորաց սքեմն, ի վերայ լանջացն կապել խաչաձեւ։ Փակեղն ծիրանի զգլխովն իւր, եւ հեր գլխոյ նորա գանգրահեր. (Ոսկիփոր.։)