Definitions containing the research բանական : 387 Results

Պարսաւ, ից

See full entry →

s. adj.

blame, reprehension, injury, outrage, infamy, vituperation, criticism, censure;
blamable;
— լինել, to be blamed, criticized, carped, animadverted.

NBHL (1)

ψόγος, μέμψις, μῶκος vituperium, vituperatio, probrum, reprehensio . իտ. biasimo. որ եւ ՊԱՐՍԱՒԱՆՔ. Որպէս թէ պարսիւ քարաձգութիւն կամ պարսաքարումն այլաբանական. Բան անարգանաց ընդդէմ ուրուք կամ իրիք. գորով. նախատինք. վար զարնելը, գէղխօսիլը, խօսք նետելը.


Պարտէզ, տիզաց

See full entry →

s.

garden;
— բանջարոյ, kitchen garden;
— պտղոց, fruit —, orchard;
տնկաբանական —, botanical -;
գծել զձեւ պարտիզի, to lay out a -;
մշակել զ —, to garden;
cf. Թի.


Պէտք, պիտոյից

See full entry →

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

NBHL (1)

Պետք են բացայիշատակք համառօտ քաջադիպութեամբ ի դէմս ինչ վերաբերեալ. եւ ասացեալ է այսպէս, յորոց եկաց կենցաղոյս օգտակարագոյնն ... Պիտոյիցս ոմանք են բանականք, եւ ոմանք գործականք ... Արդ զանազանութիւն այս է պիտոյից. եւ այլն։


Պիտոյ

See full entry →

adj.

necessary;
suitable;
— է, cf. Պիտիմ;
it is becoming, proper, suitable;
զի՞ եւս — են մեզ վկայք, what need have we of witnesses ?

NBHL (1)

Յաղագս պիտոյից։ Պիտոյիցս ոմանք են բանական եւ ոմանք գործականք. (եւ այլն. Պիտ.։)


Համարողական, ի, աց

See full entry →

adj.

arithmetical.

NBHL (2)

ἁριθμητικός ad arithmeticam pertinens Թուաբանական.

ՀԱՄԱՐՈՂԱԿԱՆՆ գ. ՀԱՄԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆ ἁριθμητική arithmetica. Թուաբանական արուեստ. թուաբանութիւն. որ եւ Թուականութիւն ասի.


Համարողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

arithmetic, ciphering.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՐՈՂԱԿԱՆՆ գ. ՀԱՄԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆ. ἁριθμητική arithmetica. Թուաբանական արուեստ. թուաբանութիւն. որ եւ Թուականութիւն ասի.


Հայրաբուղխ

See full entry →

adj.

proceeded from the Father.

NBHL (1)

Որ զցօղն հայրաբուղխ անձրեւեցեր ի բանական երկիր. (Շար.։)


Հանդէս, դիսի, սաց

See full entry →

s. adv.

feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.

NBHL (1)

ՀԱՆԴԷՍ. Տօնախմբութիւն. միաբանական ցնծութիւն.


Հանդիսաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

pompous, solemn;
public;
combatant, athlete, champion.

NBHL (1)

εὕδημος, δημόσιος publicus εὑκλεής celebris եւ այլն. Հրապարակական. համաշխարհական. քաղաքական. դիմոսական. միաբանական. ատենական. հռչակաւոր. երեւելի. տօնախմբական.


Հասարակ, աց, ուց

See full entry →

adj. adv. gr. rhet.

common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.

NBHL (1)

Ոչ միոյ ազգի եւ միոյ սեռի, այլ հասարակ ամենայն բանականաց. (Շ. բարձր.։)


Ստեղծումն, ման

See full entry →

s.

creation;
invention.

NBHL (1)

Զստեղծումն մարդոյն ասէ՝ յանարգ բնութենէ կաւոյ՝ բանական իմաստութեամբ պատուեալ՝ աստուածային պատկերին վեհագոյն պարստութեամբ. (Նար. յովէդ.։)


Ստորաբաժանեմ, եցի

See full entry →

va.

to subdivide.

NBHL (1)

Կենդանին զի բաժանի յանբան եւ ի բանաւոր, ստորաբաժանեսցուք դարձեալ զբանականն յանմարմին յարարեալ, եւ ի մարմնաւոր. (Սարկ. պատկ.։)


Ստորասեմ, եցի, ացի

See full entry →

va.

to affirm, to say yes, to consent, to confirm.

NBHL (1)

Յաստուածաբանականսն տպաւորութիւնս զտիրագոյնս ստորասացելոյն աստուածաբանութեան օրհնաբանեցաք. (Դիոն. ածայ.։)


Պահարան, աց

See full entry →

s.

object serving to contain another or others, trunk, box, case, scrutoire, sheath, scabbard, cover;
*vestry-room;
— նամակի, envelope, cover;
— թղթոյ, pocket-book, portfolio.

NBHL (1)

Ասէ եւ Պղատովն պահարան գոլ զմարմին բանականին անձին. (Սարկ. հանգ.։)


Պաճուճեմ, եցի

See full entry →

va.

to deck, to attire, to embellish, to adorn, to beautify, to decorate, to bedizen, to bedeck;
to paint, to plaster;
to dissemble, to feign, to disguise;
to give oneself airs;
— զմարմին, to embalm;
—եալ, cf. Պաճուճազարդ;
— առասպելք, cunningly devised fables;
— կերակուր, skilfully dressed meats.

NBHL (1)

Թէպէտեւ յոյժ իցեն բանականագոյն, եւ ամենեւին պաճուճեալք. (Պղատ. օրին. ՟Գ։ 1)


Պայծառափայլ

See full entry →

adj.

shining, sparkling, glittering.

NBHL (1)

Զիմացուածս պայծառափայլ բանականաց. (Վրդն. ծն.։)


Ուրեմն

See full entry →

conj. adv. prep. adj.

then, consequently;
some where, in some place;
about, near;
some, certain;
աստ —, here;
անագան —, too late, in the end, at last, after much time, finally;
վաղ —, already, before;
վերագոյն —, above;
before;
զքառասնամենիւք — էր, he was about forty years old.

NBHL (1)

ἅρα, οὗν igitur, ergo, itaque. (որպէս թէ Ուր իմն՝ նշանակ հետեւողութեան կամ մակաբերութեան. որ եւ կոչի բազբանական, եւ շփոթի ընդ երկբայական կամ տարակուսական) Ապա. ապա ուրեմն. այսուհետեւ. արդ . արդեօք. մի՛ արդեօք.


Սանձակոծ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Սանձակոծեմ.

NBHL (1)

Յորժամ երկուք սրտմտականն եւ ցանկականն սանձակոծիցին եւ վարիցին իբրեւ ձիք ի բանականէն, յայնժամ լինիարդարութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սանձակոծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սանձահարեմ.

NBHL (1)

Յորժամ երկուք սրտմտականն եւ ցանկականն սանձակոծիցին եւ վարիցին իբրեւ ձիք ի բանականէն, յայնժամ լինիարդարութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սրբասաց

See full entry →

cf. Սրբաբան.

NBHL (1)

Որ ասէ զսուրբ սուրբն, կամ զերեքսրբեան օրհնութիւն. սրբաբան. օրհնաբան. եւ Օրհնաբանական. իբր յն. ἀγιόλογος, ἀγιολογικός.


Սրտմտական, ի, աց

See full entry →

adj.

choleric, irascible;
—ն, irascibility.

NBHL (2)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն՝ է ինչ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Վայր սրտմտականին լանջք։ Առաքինութիւն սրտմտականին՝ արիութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)

Կին՝ հոգի մարդոյ, գրիւս երիս երեք մասունք հոգւոյն, բանական, սրտմտական, եւ ցանկական. (Մեկն. ղկ.։ 1)


Պտղաւոր

See full entry →

cf. Պտղալից.

NBHL (1)

Պտղաւոր անդաստան ի սմա մտաւոր եւ բանական հոգին. (Համամ առակ.։)


Ջիլ, ջլաց

See full entry →

s. fig.

nerve, sinew;
fibre, string;
whip;
nerve, sinews, force, vigour;
— տեսաբանական, optic nerve;
լուծանիլ ջղաց, to become enervated;
զ—ս հարկանել ուրուք, to shock a person's nerves, to frighten, to terrify;
զ—ս հատանել ուրուք, to hurt a person's nerves, to weaken, to enervate.


Յոլովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to increase, to augment, to grow, to multiply.

NBHL (1)

Արիստոտելէս մանաւանդ յաղագս բնաբանական մասինն իմաստութեան յոլովացեալ. (Նոննոս.։)


Յորդասաց

See full entry →

adj.

eloquent, fluent.

NBHL (1)

Յորդ ասիւք. ճոխաբան. ճոխաբանական.


Յուղարկաւոր

See full entry →

adj. s.

accompanying, escorting;
—ք, attendants, train, retinue, suit;
— ճառ, funeral oration.

NBHL (1)

Մերթ՝ Արձանական. դամբանական. ἑπιτάφιος, ἑντάφιος funeralis, funereus, funebris.


Յստակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յստակեցուցանեմ.

NBHL (1)

Պարտի զմիտս յստակել, եւ զխորհուրդս սրբել։ Յայտնաբանական յստակել զուղղափառութիւնն. (Եզնիկ.։ Պիսիդ.։)


Յօդակապիմ

See full entry →

vn.

to be united together.


Յօդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to articulate, to utter, to pronounce, to form;
to fit, to suit, to organize;
to associate, to elect or to return as member.

NBHL (1)

Յօդաւոր ձայնին գործի՝ լեզու, զձայնն յօդացուցանէ եւ ձեւացուցանէ, բանական արդարեւ գործի ելով. (Փիլ. լին. ՟Ե. 3։)


Նախադաս

See full entry →

adj.

set over, put above, promoted, preferred, superior;
— առնել, համարել, to prefer.

NBHL (1)

Նախադա՛ս է, եւ պատուական ամենայնիւ անձն բանական քան զմարմինն։ Զնախադասսն ինքեան՝ սիրոյն ջերմութեամբ առաւել զօրացուցանէ ի բնաւորսն ունականութիւնս. (Գր. հր.։)


Նախադասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

first order or rank, preference, precedence, pre-eminence;
proposition, premises.


Նախադրութիւն, ութեան

See full entry →

s. gr.

preface, preliminary dissertation;
design, project;
preposition.

NBHL (1)

Աստուածաբանական նախադրութեամբ մեծն յովհաննէս կարգեաց ասելով. (ի սկզբանէ էր բանն. Ճ. ՟Է.։)


Յառաջադասեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նախադասեմ.

NBHL (1)

Նախ բանականն յառաջադասի որպէս վեհ քան զայլսն. (Գր. հր.։)


Յառաջադէմ

See full entry →

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

NBHL (1)

Գինի կոչէ տէրն զբանական ուրախութիւնն. զորոց յառաջադէմ միտք ոչ փոքր ինչ ունին զխնամակալութիւնն. (Բրս. յուդիտ.։)


Յատկեղ

See full entry →

adj.

own, essential.

NBHL (2)

ἱδιότατος, εἱδικώτατος propriissimus, specialissimus. որ եւ ՅԱՏԿԱԳՈՅՆ. Կարի յատուկ. տիրապէս սեպհական. որպէս մարդոյ՝ բանականն.

Յատկեղ, որ զգոյացութիւն յարկացոցէ, որպէս բանականն։ Գոյացութիւն առնէ զյատկեղն, որպէս բանականն. (Անյաղթ պորփ.։)


Յար

See full entry →

adj. adv.

adjacent, adjoining, contiguous, next, attached, joined;
equal, conformable;
always, continually, incessantly;
— եւ նման, — եւ յարմար, quite alike, resembling;
— միանգամայն, all at once;
— եւեթ, — եւ հանապազ, successively, often, frequently, very often, many times.

NBHL (1)

Զգայուն, եւ յար են բանականաց. (Վրդն. ծն.։)


Յարագոյ

See full entry →

adj.

always present;
inherent, innate, inborn.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր միայն բանիս (կամ բանականիս) է յարագոյ ծաղրականն եւ լալականն. (Երզն. քեր.։)


Յարահետեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to follow always, inseparably to accompany.

NBHL (1)

Աստուածային խաղաղութեան արժանացեալ բանականքս՝ ի ծագման բանին Աստուծոյ, եւ նմին յարահետեւեալքս. (Ասող. ՟Գ. 21։)


Յարգանք, նաց

See full entry →

s.

respect, veneration, deference, reverence, consideration, esteem, regard;
honour;
compliments.


Յարեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to follow, to keep close to.

NBHL (1)

Ցանկականն եւ ցասմնականն՝ զգայականին յարեւանայ, զո՛ր օրինակ խոհականն՝ բանականին. (Խոսրովիկ.։)


Յարութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

resurrection;
act of rising;
elation, puffing up, pride, haughtiness;
օր յարութեան, sunday.


Մասնիկ, նկան

See full entry →

s.

parcel;
particle, molecule.

NBHL (1)

Ոչ գիտեն զբանականութեան մասնկունս եւ զտրոհմունս եւ զբաղդատութիւնս. (Երզն. քեր.։)


Մատակախազ

See full entry →

adj.

in rut, neighing after, ready to mount, covering, mounting;
— ձի, stallion, stud or entire horse, stone-horse.

NBHL (1)

Ի վեր ամփոփել զվրնջողականն մատակախազ ձիոց բանական գօտեաւն. (Տօնակ.։)


Մարդահասակ, աց

See full entry →

adj. s.

of the human height or form;
of perfect form, well shaped (man);
the human stature, size or height.

NBHL (1)

Հասեալ ի չափ բանական կենդանւոյ. մարդ կատարեալ կերպացեալ.


Հրաշացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Սքանչելացուցանեմ.

NBHL (1)

Զբանականաց հրաշացուցանեն զլսողութիւն. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հրեշտակախառն

See full entry →

adj.

in the company of angels.

NBHL (1)

Սաղմոսանուագ եւ հրեշտակախառն փառաբանական ձայնիւ. (Թէոդոր. խչ.։)


Հրեշտականման

See full entry →

adj.

adb. resembling an angel, like an angel.

NBHL (1)

Իմանալիս այս ի մեզ (հոգիս՝ է) հրեշտականման, եւ ի նոյն էութենէ, այլ ոչ հրեշտակ, այլ՝ հոգի միայն (բանական). (Եղիշ. հոգ.։)


Ձեռագործական, ի, աց

See full entry →

adj.

of arts and manufactures, artificial, industrial, mechanical.


Մայր, մօր, մարբ, մարք, մարց

See full entry →

s. fig.

mother, mamma;
matrix, mould;
mother, author, cause, source, spring, rise;
cf. Մայրագիր;
— անասնոց, dam, mother;
— թռչնոց, mother, ben;
մեծ —, grand-mother;
— հասարակաց, our common mother, earth;
— եկեղեցի, եկեղեցեաց, mother church;
cathedral, basilic;
— լեզու, mother tongue;
— քաղաքաց, metropolis, capital;
— արեւու, the west, sun-set;
— վանից, մարց պետ, abbess, prioress;
— գեղեցիկ, nurse, wet nurse;
foster-mother;
անգործութիւնն է — ամենային ախտից, idleness is the mother of all vice;
ազնիւ, գորովագութ —, good, tender mother;
անպիտան, չար —, bad, ill-natured mother;
— լինել, to be a mother;
կորուսանել զ— իւր, to lose one's mother;
ի — դարձուցանել, to put out, to extinguish or blow out;
թաղիլ ի —ն ամենեցուն, to return to mother earth;
արեգակն ի —ն դառնայր or մտանէր, the sun was setting.

NBHL (1)

(որպէս թէ ունօղ զմի այր. կամ միացեալ ընդ այր) լծ. եւ պ. մատէր, մազէր. սանս. մա՛թռրի. յն. μήτηρ , մի՛դիր. mater. մադէր. Էգ ծնօղ, որ յղանայ եւ ծնան զզաւակ. մանաւանդ ի բանական կենդանիս. մար.


Մայր, ից, իւք

See full entry →

s. adj.

cedar;
pine-tree;
cedrine, made of cedar.

NBHL (1)

(որպէս թէ ունօղ զմի այր. կամ միացեալ ընդ այր) լծ. եւ պ. մատէր, մազէր. սանս. մա՛թռրի. յն. μήτηρ , մի՛դիր. mater. մադէր. Էգ ծնօղ, որ յղանայ եւ ծնան զզաւակ. մանաւանդ ի բանական կենդանիս. մար.