Definitions containing the research գան : 3048 Results

Ձեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կերպարանիմ.

NBHL (1)

Հարք որդեսէրք՝ երկիր եւս պագանել առաջի իւրեանց տան (զաւակաց), եւ ի ծառայութիւն ձեւանալ. (Խոսր.։)


Ձիական, ի, աց

See full entry →

adj. s. zool.

of or belonging to horses;
horseman, rider;
sand-piper.

NBHL (1)

Ձիականօք, եւ հետեւակօք. (Նար. գանձ հոգ. յորմէ եւ Գանձրն.։)


Ձիարշաւ

See full entry →

cf. Ձիընթացք;
— առնել, խաղալ, cf. Ձիարձակ՞՞՞արշաւեմ.


Ձիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to make a gift or present.


Ձիւնածեծ

See full entry →

adj. vn.

snow-beaten;
— լինել, to snow-ball.


Ձիւնանման

See full entry →

adj.

snow-like.


Ձմեռնանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become winter, to grow cold, to be as cold as in winter;
to be exposed to the rigors of winter;
to inure oneself to cold;
to be a prey to adversity, to be exposed to life's tempests;
cf. Ձմերեմ.

NBHL (1)

Ի վտանգի էր նաւն՝ յոյժ ձմեռնացեալ ի լճին, եւ տագնապեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ձորձմոյկ

See full entry →

s.

clothing and boots or shoes.

NBHL (1)

ՁՈՐՁՄՈՅԿ ՁՈՐՁՈՅԿ. Կամ է նոյն ընդ Ձորձիկ. կամ Ձորձ եւ մոյկ. անշուք ագանելիք անձին եւ ոտից.


Ձուլածոյ, ից

See full entry →

adj. s.

cast, smelted, founded;
cast, image, etc.

NBHL (1)

Ձուլածուին երկիր պագանէին. (Կորիւն.։)


Ձուլեմ, եցի

See full entry →

va.

to cast, to smelt, to found;
to freeze, to harden by cold;
to solidify;
—եսցեն զսուսերս իւրեանց ի խոփս, they shall turn their swords into ploughshares.


Ճրագալոյց, լուցի

See full entry →

s.

candle-lighter, lighting-stick;
lighter, illuminator;
lighting of candles or lamps;
Christmas eve, Epiphany, Easter eve illuminations;
public illumination;
— առնել, to light a candle.


Ճօճ, ից

See full entry →

cf. Ճօճան.


Ճօճան, ի, աց

See full entry →

s. adj.

balancing, oscillation, vibration;
clock, time-piece;
cf. Ճօճք;
cf. Ճօճական.


Մ (mèn)

See full entry →

s.

the twentieth letter of the alphabet, and the fifteenth of the consonants;
two hundred, two hundredth.

NBHL (1)

Մ. Լծորդ է երբեմն ընդ ն. զոր օրինակ՝ ամբիծ, իբր անբիծ. ըմբերանել՝ իբր ընբերանել. բամբասել կամ բանբասել։ Եւս առաւել՝ բաղադրական մասնիկդ համ, փոխի ստէպ ի հան. զի Հանդէս՝ է իբր համայն տեսիլ. հանգոյն՝ իբր համգոյն. հանուր՝ իբր համուր, համօրէն. հանգանակ, իբր համագայութիւն կամ համարկութիւն. եւ այլն։


Մագիլ, գլի, գլաց

See full entry →

s.

claw, talon, nail, paw;
երկաթի —ք, torturing hooks;
ըմբռնալ մագլօք, to seize with the claws or talons, to clutch, to grapple, to grasp, to hook.

NBHL (1)

Յորժամ հասանէ ժամանակ ծննդեան առիւծակորեանն, պատառէ մագլօքն զարգանդ մօրն, եւ ելանէ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Մակալեզու

See full entry →

adj.

epiglottis.

NBHL (1)

Ձայն է բացակատարումն գանչեցելոյ ի մեզ հագագի... եւ տեսակ արարելոյ լեզուաւ եւ մակալեզուաւ. (Սահմ. ԺԱ։)


Մակընթացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

flux or flow;
— եւ տեղատութիւն, the ebb and flow, tide.

NBHL (1)

Անդր եւս քան զընդհանրականացս մակընթացութիւնս՝ զդիւցազնական արգասեաց զանթառամելի առոգանութիւնս ի քեզ շառաւեղեալ. (Ճ. ՟Ա.։)


Մահակիր

See full entry →

adj.

mortiferous, fatal, deadly, pestilential;
գուբ —, sepulchre, grave, tomb.

NBHL (1)

Խաչունակ մահակիր ճգանց. (Նար. կուս.։)


Մահահամբոյր

See full entry →

adj.

punishing with death.


Մահահոտ

See full entry →

adj.

savoring of death, deadly, murderous, sanguinary.

NBHL (1)

Կրեցի ի դահճաց անտի մահահոտ իմն կտտանօք գանս։ Սասկ այսպիսի մահահոտ դրժողութեանցն։ Յայսպիսի մահահոտ չարութենէ. (Յհ. կթ.։)


Մահարձան, աց

See full entry →

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

NBHL (1)

Շինեալ եւ տուն հովանոց՝ մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք։ Շինեալ էր եկեղեցի ի մահարձանաց ինչ կրով ձուլածոյ։ Պաղպաջունք արփիանկարք մահարձանօք արծաթեղինօք. (Խոր. ՟Բ. 87։ Յհ. կթ.։ Նար. գանձ եկեղ.։)


Մահտարաժամ, ից

See full entry →

s.

sudden death, untimely -;
plague, pestilence, contagion, infection, mortality.


Մաղթողական, ի, աց

See full entry →

adj.

suppliant, entreating;
deprecative;
deprecatory.

NBHL (1)

Մաղթողական աղերսարկութեամբ մեծին ի ծնունդս կանանց. (Նար. գանձ հոգ.։)


Մաղկատիմ, եցայ

See full entry →

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

NBHL (1)

Վասն իմ հարուածեալ՝ մաղկատիս իմովս, եւ գանակոծ գանից համբերես ո՛վ տէր. (Զքր. կթ.։)


Մաղունչք

See full entry →

s.

siftings.

NBHL (1)

Եւ ամենայն մարմինք մարդկան գան ի վերայ երեսաց երկրի, որպէս մաղունչք ի վերայ ցորենոյն. (Ոսկիփոր.։)


Մայրագորով

See full entry →

cf. Մայրագութ.


Մայրագութ

See full entry →

adj.

full of maternal tenderness, care or love.


Մայրական, ի, աց

See full entry →

adj.

maternal.


Մայրատախտակ

See full entry →

s.

board of cedar or pine.

NBHL (1)

Դուռն հիւսեալ մայրատախտակօք. (Նար. գանձ եկեղ.։)


Մայրենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. s.

maternal, motherly;
by mother's side;
— հաւ, maternal grandfather;
—ք, mother's country or birth-place.

NBHL (1)

Ի մայրենի գիրկսն։ Մայրենի գթովք։ Մայրենի կաթամբ։ Արգանդ մայրենի. (Առ որս. ՟Դ։ Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Եղիշ. ՟Բ։ Նար. ՟Հ՟Ե։)


Մանանեխ, ի

See full entry →

cf. Մանանիխ.

NBHL (1)

Նշանակել զարքայութիւնն երկնից ուռկանիւ եւ գանձիւ եւ մանանեխիւ. (Ոսկիփոր.։)


Մանկաբարձ, աց

See full entry →

s.

surgeon-accoucheur, man-midwife;
midwife;
— լինել, to deliver a woman, to perform the office of midwife.

NBHL (1)

μαῖα obstetrix իտ. balia. Բարձօղ զմանուկ յարգանդէ մօրն. ծնուցիչ. դայեակ. դայեկ.


Մանկաբեր, աց

See full entry →

adj.

parturient, confined, lying-in, in labour;
— լինել, to be brought to bed, to be confined, delivered.

NBHL (1)

Ի մատաղ հասակի մօրն չէ՛ ժամանակ արգանդին մանկաբեր լինել. (Կանոն.։)


Մանկագոյն

See full entry →

adj.

youngest, younger, minor, under age.

NBHL (1)

Մանկագոյն քան զդրախտն՝ գինըմպութիւն. քան զօրէնս երիցագոյն՝ պահք։ Ոչ մանկագոյն գիւտս հարցն է գանձս այս. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Մանկածու, աց

See full entry →

s.

school-master, pedagogue.

NBHL (1)

Դիոգենէս՝ զմանկածուն տանջեաց, ասելով, ընդէ՞ր այդպէս դաստիարակես։ Զմանկածուն գաւազանաւն եհար։ Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն տուգանս. (Պիտ.։)


Մանկամոլ, ից

See full entry →

adj.

sodomite, pederast.

NBHL (1)

Հարկէք զմեզ՝ ստայօդ ոչէիցն, եւ ապականագործ մանկամոլիցն (դից ձերոց) երկիրպագանել. (Ճ. ՟Ա.։)


Մանկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become as a child;
to become strong and vigorous again, to grow young.

NBHL (1)

νεάζω, νεανεύομαι juvenis factus sum, juvenesco եւ այլն. Մանուկ կամ իբրեւ զմանուկ լինել. տղայանալ. եւ Նորոգիլ իբրեւ զմանուկ մատաղ. եւ Ժրանալ. առուգանալ.


Մանկասնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nourishment, care, or education of children.

NBHL (1)

Առ ծնողս զծերատածութեանցն մատակարարէ խնամս, եւ առ տղայս զմանկասնութեանց։ Ընդ որով ծերատածութիւնքն աճեն, եւ խաղաղ մանկասնութիւնքն զարգանան. (Պիտ.։)


Մանկասպան, աց

See full entry →

s.

child-murderer, infanticide.


Մանկատռփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մանկամոլութիւն.

NBHL (1)

Յաղագս արամազդայ ասի, թէ արծուի լեալ՝ յափշտակէ զգանիւմեդէս մանկատռփութեամբ. (Նոննոս.։)


Մանուած, ոց

See full entry →

s. fig.

spinning;
twisting;
weaving;
turn, bend, winding;
winding, complication, intricacy, intrigue, entanglement;
— բանից, ambages, circumlocution, circuit, roundabout way;
beating about the bush, circumlocutory speech;
— մտածութեանց, caprice, whim, fancy, freak;
— ականջաց, helix, the outer margin of the ear.

NBHL (1)

Ստեղծուլ իւրեանց խորհուրդս, եւ մանուածս իմանալ մտածութեանց խոտորելոց. (Կիւրղ. գանձ.։)


Մանրածաւալ

See full entry →

adj.

undulated, undulating.


Մանրամաղ

See full entry →

adj.

finely sifted, minute, subtile;
— փոշի, very fine powder or dust, atom, corpuscle.

NBHL (1)

Զմանրամաղ փոշիացեալ հողս՝ ջրոյն խոնաւութեամբ զանգանէ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Նեղահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pain or uneasiness caused by constraint.

NBHL (1)

Խայտաց տղայն ի նեղահարութեան (արգանդի). զի դժոխընկալ է ըստ բնութեան բանտի. (Մաշկ. (ա՛յլ է եւ հրաշիւք խայտալն յհ. մկ)։)


Նենգաժէտ

See full entry →

adj.

cf. Նենգաւոր.


Ներանձնաւոր

See full entry →

adj.

living retired, solitary, secluded;
devoted, spiritual;
contemplative.

NBHL (1)

Ի կուսական յարգանդիդ ներգործեաց իւր մարմին ներանձնաւոր ներամիտ։ Աստուածահրաշ ներանձնաւոր մարմինն. (Ճ. ՟Գ.։ Թէոդոր. խչ.։)


Ներբողաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ներբողեմ.


Ներգոյ, ից

See full entry →

adj.

internal, interior, inward;
innate, natural.

NBHL (1)

Անեղն, անմահն, եւ որքան այլ ինչ են այսպիսիք՝ ըստ բնութեանն ներգոյք՝ յաստուած։ Կոչէ եւ ձեռն՝, վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ի ներգոյէն բարեփառութենէ նորա։ Ի ներգոյէդ ի ձեզ բարեփառութենէդ։ Ներգոյին ի նմա ի վերայ ամենեցունց գերակայութեանն։ Գիտեմ զներգոյիդ ի ձեզ հաւատոյ անշարժութիւն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)


Ներընդունակ

See full entry →

adj.

contingent, casual.


Ներկուռ

See full entry →

adj.

cf. Խիտ;
well instructed, very erudite, learned, clever, imbued with science.

NBHL (1)

Վերծանութիւն ներկուռ ըստ առոգանութեանցն. (Թր. քեր. իմա՛ ըստ նմանութեան կուռ պողոտայի։)