armed with a cuirass;
iron-clad
Կողինաւորք եւ զրահապատք շողայցեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)
black, smutty;
blearedness;
filth, dirt.
Պարտի զպղտորութիւն աչացն, զաղտն եւ զբիժն ի բաց պարզել. զի մի՛ մթարքն՝ որ զբբօքն շողայցեն, արգել հայելոյ ի յստակութիւն լուսոյ լիցին. (Եզնիկ.։)
dancer.
Յանկարծակի մեռան (յաւուրս հարսանեաց). եւ ընկալաւ զպարիչսն եւ զկաքաւիչսն՝ սգաւոր եւ կառաշողս. (Մաշկ.։ 3)
surround;
to envelop, to cover, to conceal, to enclose, to shut up;
— or ի բաց —, to strike out, to eliminate, to take away, to retrench, to trim round.
Եղիցի եւ շնորհիւն Աստուծոյ զասացեալս ձեզ յիշողութեամբ պարուրել. (Ճ. ՟Գ.)
kiss, embrace;
*buss;
sweetness, affability, familiarity;
union, joint, joining together;
spondee;
sweet-tempered, affable, benign, gentle, mild, meek;
propitious, favourable;
agreeing, unanimous;
— ձեռաց, hand-kissing;
յուդայի, մատնչի, a traitor's kiss;
— տալ ումեք, to embrace, to kiss;
to buss;
տալ միմեանց — խաղաղութեան, to give the kiss of peace;
ի — ածել, to familiarize, to tame, to domesticate;
հաշտ եւ — առնել, — յարդարել, to appease, to calm, to pacify, to reconcile;
գալ ի —, to get or grow tame, familiar, to be tamed;
— եւ կամակ բարս ստանալ, to be good-tempered, gentle, amiable.
Զերդմանց եւ զհամբուրոյ շփոթութիւնս. (Ճ. ՟Ա.։ Համբուրիւ շրթանցս։ Զհամբոյր ողջունիս։ Համբոյր շողոքորդին. Նար.։)
full of wit, of ingenuity, of sense, witty, ingenious, intelligent, wise, sensible, clever, clear-sighted, judicious, prudent, right-minded;
—եղ այր, a genius, man of great parts, of rare talent;
—եղք, men of wit.
Հանճարեղ իմաստութիւն, կամ որոշողութիւն, առաքինութիւն, խորհուրդ, բան. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Զ։ Նախ. իմ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Երզն. մտթ.։)
anise, dill;
fenugreek.
Ի շողն լեսած հացհամեմ ի վերայ ձիւթին ցանեն՝ որ փակչի։ Հացհամեմ աղընցած եւ ծեծած. (Վստկ.։)
sword, glaive, sabre, falchion, blade, brand;
— միասայրի, backsword;
— սուին, side arms, edge or steel weapons;
— աղուեսու, erysimum, hedge-mustard;
կամար —ի, sword-bolt;
ժապաւէն —ի, sword-knot;
յարդարիչ —ի, sword-cutle;
հարուած —ի, sword-thrust;
մերկանալ զ—, to draw one's sword;
կռուել —աւ, to fight with swords;
ի սայր —ի, at the sword's point;
—ի ձեռին, sword in hand;
cf. Մէջ;
cf. Սուր.
cf. Սուտակասպասու;
սուտակասպաս լինիմ, cf. Կեղծաւորանամ.
κέρκωψ (իբրու շարժող զձետ. պոչ խաղցընօղ ). κόλαξ caudatus, astutus, versutus, fraudulentus, adulator, assentator. Որ սուտակ սպաս առնէ այլում, որ չնորհուկս բարբառի. քծնօղ. շողոքորթ. մարդելոյզ. մարդահաճոյ. կեղծաւոր. հրապուրիչ. պատրօղ.
Զայր չոյտ եւ զշողոմարար եւ սուտակասպաս։ Առեալ զհրապուրական թուղթս սուտակաս պասաց ոմանց. (Խոր. ՟Բ. 57։ ՟Գ. 60։)
carrot;
վայրենի —, parsnip;
վայրի —, madder, athamantha.
Ստեպղինն, ճակնդեղն, բողկն եւ շողգամն զծառուտ տեղերն ախորժան. (Վստկ. ՟Մ՟Ձ՟Գ։ եւ Բժշկարան.։) ստեպղին վայրի, որ լինի ի պէտս ներկոյ.
to adulate, to flatter.
(որպէս թէ Սուտակասպաս լինել, կամ Սկնդել) κολακεύω adulor. Մարդելուզել. շողոքորթել. քծնիլ. շնթել.
guard, defender, protector;
armour, cuirass;
preservative;
phylactery;
— զէնք, defensive armour;
— լանջաց, breast-plate;
— բազկաց, armlet, bracelet, leather gauntlet;
— բարձից, greaves, legpiece;
վերտ —, mail, coat of mail;
ջղեայ եւ կաշեայ —, leather-cuirass, buff jerkin.
Տախտակս պղնձիս՝ թիկանց եւ լանջաց, եւ պահպանակս բարձից եւ բազկաց։ Որ ի նոցայցն պահպանակացն եւ զինուցն փայլմունք եւ շողիւնք։ Վառեալ վերտ պահպանակօք՝ ուր ոչ գծէին նետք։ Ի ջղեայ եւ ի կաշեայ պահպանակաց զգեստուն. (Խոր. ՟Ա. 10. 23։ ՟Բ. 82։ ՟Գ. 37։)
preservation, guard, protection, defence;
maintenance;
observance, observation.
ՊԱՀՊԱՆՈՒԹԻՒՆ. ἑπιτήρησις observatio. Զգուշաւոր դիտողութիւն. հաստատ որոշողութիւն իրաց՝ ուսումնական ոճով.
to shine, to sparkle, to glitter.
ՊԱՂՊԱՋԵՄ. գրի եւ ԲԱՂԲԱՋԵԼ. καταυγάζω fulgeo, splendeo. Փայլել, փողփողել. շողշողիլ, պլպլալ, փալփլիլ.
splendor, brightness.
τηλαύγησις, τηλαυγές, τηλαύγημα splendor, candor. Փայլումն որպէս զպաղպաջոյ. շողշողիւն.
to clear, to brighten, to render brilliant, to give splendour;
to cause to shine, to render illustrious, to distinguish, to celebrate;
— զբանս, to render clear, to explain, to dilucidate.
Պայծառացուցեր սուրբ զեկեղեցի։ Պայծառացո՛ զմանկունս քո յօրհնաբանութիւն ծագողին զշող լուսոյ. (Շար.։)
height, eminence, top, summit, peak;
cape, promontory, point;
սարք, furniture, moveables, equipage;
harness;
all that follows, rest.
հարցն զշողականութիւն ասա իւր սարօքն. հարցն զտապանակին ասա իւր սարօքն. իմա զՄեծացուսցէն, զՈղորմեայն, եւ զՏէր երկնիցն, որ են զհետերթանք Հարցին։
seed, grain;
berry;
corn, pulse;
progeny, race, descendants;
germ, bud, seeds, cause, principle;
cotyledon;
— արութեան, sperm;
— ձկանց, spawn;
— շողգամի, rape-seed;
ի — տալ զցորեան, to sow corn;
ելանել արութիւն սերման, to be afflicted with gonorrhea;
— առնուլ կնոջ, to conceive.
to play the flute;
to hiss, to whistle;
to bray.
Ի շողալոյ սուսերացն, եւ սրնգելոյ աղեղանցն լարելոյ. (Արծր. ՟Գ. 4։)
steel.
steely;
steel, sword.
Որոյ նիւթն է պողովատ. ... որպէս է սուսեր հատու՝ երփն երփն շողշողեալ. տըմըշգը. այսճնքն դամասկեան.
burning, ardent;
— առնել, to burn, cf. Կիզում, cf. Տոչորեմ.
Զջերմակիծ շող (արեգական) ամպն յերկիր առաքելով. (Վեցօր. ՟Զ. եւ Շիր.։)
pure, clean, clear, polished, bright.
ἁπηλίδοτος purissimus եւ այլն. մաքուր. զուտ. պարզ. յստակ. վճիտ. տնաղօտ. փայլուն. շողշողուն.
Սու՛ր սու՛ր ... սրեա՛ց, ջի՛նջ լեր. յն. լե՛ր ի շողիւն. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 10։)
to clean, to dust, to purge, to wipe;
to efface, to scratch out, to erase, to cancel, to expunge;
to abolish, to annul;
to destroy, to undo, to suppress;
to extirpate, to exterminate;
— զգաչինս, to cancel, to annul, to make void a contract.
Ջնջել զարծաթ եւ զտել կարես դու եւ առանց հրոյ, այլ շողացուցանել եւ եռանդնացուցանելհրով միայն կարես. (Եփր. համաբ.։)
memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.
ՅԻՇԱՏԱԿԱՐԱՆ. μνημονικόν pars animi reminiscens, memoria. Յիշողականն. յիշողութիւն. պահարան ուշոյ.
mention, commemoration, memory, remembrance.
μνήμη, ἁνάμνησις mentio, memoratio, recordatio, revocatio in memoriam. Յիշելն. յիշելութիւն. յիշողութիւն. յիշատակ. եւ Յիշեցուցանելն.
clearness, pureness, cleanness;
limpidity;
purity, candour, sincerity, ingenuousness.
Զի մի՛ մթարքն՝ որ զբբօքն շողայցեն, արգել հայելոյ ի յստակութիւն լուսոյն լիցին։ Լուսաւորութիւն արեւուն մտեալ ընդ սպիտակութիւն ապակւոյն, եւ ընդ յստակութիւն ջրոյն. (Եզնիկ.։)
contrived, fictitious, artificial, imaginary;
compound.
Որ իմ ինչ բանք յօդուածոյք են զտիւրացւոց մատենագրութենէն։ Գրէր գիրս յօդուածոյս, է՛ր ինչ՝ որ ի ստոյգ յիշողութենէ, եւ էր ինչ՝ որ կարծողական բանք. (Եւս. քր. ՟Ա։ Արծր. ՟Բ. 4։)
example, model;
idea, design;
prototype;
paradigm.
Յաղագս յարացուցից։ Յարացոյց ասեմք գոլ, զոր աստուածաբանութիւնն (Սուրբ Գիրն) նախասահմանութիւնս կոչէ, եւ աստուածային եւ բարի կամս՝ էիցս որոշողականս եւ արարողականս. (Դիոն. ածայ.։)
cf. Յեղյեղումն;
— սրոյ, rotation of a sword;
յեղմունք լուսնոյ, the phases of the moon.
Սուր աստուածամուխ՝ ի ձեռն աջողակ աջոյն Յիսուսի յեղմամբ շողշողեալ. (Նար. խչ.։)
forgetful, unmindful, liable to forget;
cf. Մատն.
Յիշողքն յիշեսցին, եւ մոռացկոտքն յայլում ժամանակի յիշեսցին. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Մռմռեմ.
Պարանոցիդ վերայ շողան (սուսերք), ըմպել զարիւնըդ մըռմըռան (կամ մըրմըռան)։ Հողմով հանդերձ սաստիւ հնչեն (գետք հրեղէնք), եւ միգախառըն մռըմըռին (կամ մըրմըռին). (Շ. եդես.։ Յիսուս որդի.։)
to murmur, to grumble, to mutter, to growl;
— ընդ միմեանս, to fall one upon another furiously or ferociously, tooth and nail, to be cruelly and obstinately bent against one another, to be mutually enraged;
միմռեալ ալիք, angry billows, surging waves.
Պարանոցիդ վերայ շողան (սուսերք), ըմպել զարիւնըդ մըռմըռան (կամ մըրմըռան)։ Հողմով հանդերձ սաստիւ հնչեն (գետք հրեղէնք), եւ միգախառըն մռըմըռին (կամ մըրմըռին). (Շ. եդես.։ Յիսուս որդի.։)
minuteness, thinness, tininess.
Լինի անհատ. մին ըստ կարծրութեան, որպէս ադամանդ, եւ միւսն ըստ մանրութեան, որպէս հիւլէ ի շող. (Երզն. քեր.։)
insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.
ἁνθρωπάρεσκος qui placere hominibus studet, hominibus placens. Որ ջանայ կեղծաւորութեամբ հաճոյ լինել մարդկան, կամ հաճել զմարդիկ՝ զհետ երթալով եւ անարժան հաճոյից նոցա. մարդելոյզ. շողոքորթօղ. եւ Շողոքորթական.
flattering, fawning, seductive;
adulator, flatterer, sycophant, seducer.
adulatory, deceitful.
purificative, depurative, purgative;
detersive, abstersive;
expiatory;
depurative;
purgative, purge;
— առնուլ, to purge, to take a purge.
Զքահանայական զարդ (այսինքն զկարգ) ի մաքրողականն, ի լուսաւորականն, եւ ի կատարողականն բարեկարգութիւն որոշել։ Պաշտօնէիցն կարգ մաքրողական է, եւ աննմանիցն որոշողական. (Դիոն. եկեղ.։)
dissimulation, affectation;
enticing ways, mincing air or manner, smirking, wheedling, incitement;
guile, deceit, fraud, wickedness, malice;
— աչաց, leer, sheep's eye, ogling;
— ձայնից, affected, wheedling voice.
ՄԵՂՄԵԽԱՆՔ կամ ՄԵՂՄԵՂԱՆՔ. ὐπουλότης vitium latens et incultum κολακία adulatio κακουργία fraus, stellionatus ἑκστροφή inversio եւ այլն. Կեղծաւորութիւն. մեղմ եւ պատիր գործ՝ ձայն, եւ հայեցուած. չարարուեստ հնարք. նենգ. դաւ. շողոքորթութիւն. հրապոյրք. պչրանք.
to simulate, to feign artfully, to dissemble;
to incite, to allure, to draw on;
to ogle.
ՄԵՂՄԵԽԵՄ կամ ՄԵՂՄԵՂԵՄ. Կեղծաւորիլ. նենգութեամբ եւ շողոմութեամբ վարիլ.
flame-coloured, red, red as fire.
Ջեռուցեալ հրագոյն շողացուցանէ (դարբինն յերկաթ). (Ագաթ.։)
command, order, injunction, ordination, behest;
permission, authorization, license, leave;
decree, edict;
հակառակ —, counterorder;
—ք, destiny, fate, lot, fatality;
doom;
— հաւատոց, doctrine of faith;
— պատասխանւոյ, oracle;
անդարձ —, irrevocable order;
— հանել, դնել, տալ, to command, to order, to dispose;
to appoint, to decree;
to give leave, to permit;
— առնուլ, — պատուիրանի առնուլ, to obtain leave;
to receive orders or directions;
— տալ վասն տանն իւրոյ, to make one's will;
ես եդի զ—ս զայս, յինէն ել —ս այս, I have signed this decree;
cf. Զէն;
fire-pot.
κέλευμα, πρόσταγμα, ἑπιταγή , σύνταγμα jussum, mandatum, praeceptum, edictum, licentia, permissio χρηματισμός oraculum, decretum եւ այլն. (լծ. պ. ֆէրման. յն. խրի՛մա ). Բան հրամայեալ. կամք բացատրեալ՝ կատարելի. պատուէր. պատուիրան. պատգամ. կարգաւորութիւն. վճիռ. որոշողութիւն. հրովարտակ. եւ Թոյլտուութիւն.
charms, attractions, allurements;
lure, bait, wheedling, cajolery, flattery, enticement, solicitation, seduction;
instigation, suggestion, impulse, incitement;
— գեղոյ, charms of beauty;
— հաճոյից, հեշտութեան, the allurements of pleasure, of voluptuousness;
պատիր —, deceitful baits;
ի —րս ուրուք ըմբռնիլ, ելանել, հարկանիլ, to be seduced, misled, tempted, led astray, allured, enticed, decoyed;
ի —րս ցոփութեան դարձուցանել զոք, to entice to gluttony;
to allure one to debauchery;
արբուցանել ումեք —րս պղտորս, դժնեայս, to administer poison, to poison;
to seduce, to mislead, to pervert, to corrupt, to debauch, to lead astray, to bring into an error.
πεισμονή persuasio ἁνατροπή eversio. որ եւ ՀՐԱՊՈՒՐԱՆՔ, նաց, նօք. Պատիր հրաւէր կամ հրաւիրումն. չար խրատ. յորդոր. համոզակերութիւն. թելադրութիւն, շողոքորթութիւն. եւ Խեղաթիւրութիւն.
cf. Ձախողութիւն.
Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, շռայլութիւն, ձախորդութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)
cf. Ձգիչ.
ἐλκτικός, παρέλκων extracticus, attrahens προτείνων porrigens. որ եւ ՁԳԱԿԱՆ. Ձգիչ. քարշողական. եւ Կարկառիչ. քաշօղ, քաշելու. եւ երկնցընելու.
to oscillate, to vibrate, to balance, to move up and down, or to and fro;
to swing, to have a swing, to go in a swing;
to see-saw, to have a game at see-saw.
spun;
twisted;
winding, tortuous, zigzag;
full of circuits, complicate, intricate, knotty.
Շամփուր շողացուցեալ մանուածոյս՝ փակէ ի ներքս զգագաթն ամպարշտին. (Արծր. ՟Ա. 14։)
finely sifted, minute, subtile;
— փոշի, very fine powder or dust, atom, corpuscle.
Ըստ նմանութեան մանրամաղ փոշւոյն հիւղէի։ Որ ընդ լուսանցոյց երդոցն ի շողսն խաղայցէ մանրամաղ փոշին. (Ագաթ.։)
poor, necessitous, indigent;
մեզ ոչինչ — էր ի ձէնջ, we had no need of you.
ներսէս անհաս զանձն ճնշող, նիազ կենօքըն չարչարօղ. (Լմբ. ի շ.։)
light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.
ՆՇՈՅԼ կամ ՆՇՈՅՂ. որ եւ ՆՇՈՂ կամ ՆՇՈԼ, ի, ից կամ աց. ἁπαύγασμα , ἁστραπή, σπινθήρ, μαρμαρυγή splendor, radius, fulgor, nitor եւ այլն. եւ բայիւ ἁντιλάμπω , στίλβω splendeo, fulgeo. Շող եւ շողիւ, ցոլք եւ արծարծումն լուսոյ արեգական, ճրագի, բոցոյ. ճառագայթ. ճաճանչ. փայլակն. փայլիւն զինուց, եւ կայծ՝ զգալի կամ իմանալի.
Նշոյլ է մշտնջենաւոր լուսոյն։ նշոյլքն զլերամբքն փայլատակէին։ Իբրեւ բոցոյն նշոյլք եղեն։ Ճրագն նշուլիւք (կամ նշողիւք) լուսաւորեսցէ զքեզ. (Իմ. ՟Է. 26։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 39։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 32։ Ղկ. ՟Ժ՟Ա. 36։)
Նշողիւք աստուածասիրութեան։ Ի նշողից շնորհացն. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Ա։)
Ի նշողից նորա յաչս ձգեն. (Լմբ. սղ.։)
Իբրեւ ի սքանչելի նշուլացն աստուծոյ տանջեցաւ ի ձեռն աչաց խորհրդոց իւրոց։ Խորհրդածուս կոչին եւ լինել ըստ նոցա նշողաց արժանի գտաք. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 14։ Միք. պտր. առ գր. կթ։)