throne;
seat, chair;
dignity;
precipice, high and very steep place;
անկանել ի —է, —է ի ժ կործանիլ, հտիլ ի —ից, ի —իցն վիժել, to be precipitated, to be thrown or to fall from one precipice to another;
ի —ից մղել, to precipitate.
Դիմեաց երամակն ի գահէ անտէ ի ծովակն. (Ղկ. Ը. 33։)
precipitation;
high precipice.
Ցրուեալք գահավիժութեամբք ըստ նմանութեան գիշերամարտի. (Երզն. մտթ.։)
that brings forth lambs.
Ի գումարտակ երամոյ գառնածին հօտից տանն լաբանու. (Նար. խչ.։)
that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.
Զգետնանախանձսն եւ զնուաստսն լքեալ՝ առ վերամբարձսն համբառնայ։ Որք հասանեն առ ծայրութիւնն, ոչինչ ամենեւին թոյլ տան գետնանախանձացն։ Գետնանախանձ շառաւեղաց յերկրի կողմն խոնարհեալ. (Փիլ.։)
attachment to earth, love of the vanities of the world.
Յամենայն գետնանախանձութենէ ըստ վերամբարձութեան արտաքս որոշեալ. (Դիոն. երկն.։)
supreme, sublime, excellent, superior, eminent.
գերագոյն քերովբէից վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Գերագոյն քան զբնաւս անճառելւոյն հասիք երանութեան. (Շար.։)
cf. Դաս դաս.
ἁγεληδόν gregatim Դաս դաս. գունդագունդ. երամովին.
troop, order, division;
flock (of sheep, etc.);
herd (of oxen, etc.).
Նուաստ կամ անարգ դաս. երամակ. վոհմակ. հոյլ. ջոկ անբանից եւ նմանեաց նոցին. յն. պէսպէս ἁγέλη, βουκόλια, ἑσμός եւ այլն.
completion of a century.
Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով. (Մտթ. Ը. 32։ եւ Մրկ. Ե. 13։)
cf. Գլորեմ.
Կէսք սուսերօք իբրեւ զմենամարտիկս զսասկանդամ երամս վարազացն գլորեցուցեալ սպանանեն. (Փարպ.։)
dome, cupola, vault, arched roof.
Զգմբեթին վերամբարձութիւն. (Նար. խչ.։)
to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.
Գնալ զկողմամբք եկեղեաց, կամ տարոնոյ, կամ զլերամբն արեւելեան հիւսիսոյ. (Խոր. եւ այլն։)
to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.
Անց ընդ գետն, եւ դիմեաց ի լեառն։ Դիմեաց ջուրն ի տեղի իւր։ Դիմեսցեն ի հեռաստանէ։ Դիմեցին ի վերայ գորգեայ։ Դիմեցին առ հասարակ ի վերայ նոցա։ Իբրեւ զարծուի դիմեսցէ։ Դիմեաց ջորեակ։ Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով.եւ այլն։
idolatry.
Չարեաց ի չարիս վերացեալ դլին, ի պատկերամարտութենէ յանաստուածութիւն եւ ի դիւապաշտութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
that happens quickly;
easy, conceivable, that can be easily understood.
Հնարաւոր դիւրահաս՝ առ ամենայն անբաւ գերամբարձութիւն յաւէտ յառաջեալ. (Նար. ղ։)
triennial.
ԵՌԱՄԵԱՅ ԵՌԱՄԵԱՆ. τριετής triennis որ եւ ԵՐԵՄԵԱՆ գրի, եւ երամեան, ենի. Երեքամեայ. երից ամաց. իրեք տարու կամ տարւան.
Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)
cf. Եռամեայ.
ԵՌԱՄԵԱՅ ԵՌԱՄԵԱՆ. τριετής triennis որ եւ ԵՐԵՄԵԱՆ գրի, եւ երամեան, ենի. Երեքամեայ. երից ամաց. իրեք տարու կամ տարւան.
Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)
assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.
ԵՐԱԽԱՆՔ. Ո՛րպիսի եւ իցէ խումբ. դաս, կաճառ. ջոկ, երամակ.
stormy;
snowy, full of snow.
Զբքաբեր լերամբք, զտապացեալ դաշտօք։ Բքաբեր կենցաղոյս. (Սկեւռ. աղ.։ Անան. եկեղ։)
supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.
ὐπερτέλειος, ὐπερτέλεος, ὐπερτελής plusquam perfectus Ամենայնիւ կատարեալ. գերազանց. գերածայրեալ. ծայրագոյն. եւ Վերամբարձ.
cf. Ազդեմ
Զոր մարգարէն տերամբ ազդեցոյց։ Ազդեցոյց ի ձեռն դռնապանին՝ հօր վանիցն։ Ազդեցուցին վասն նորա՝ արքային ... Առաքեցայ ազդեցուցանել քեզ ... Ազդեցոյց ի գեօղն. (Նար. ՟Զ՟Բ։ Վրք. հց.։ Հ=Յ.։)
expectation, hope.
Դիտումն. նպատակ. որպէս σκοπός scopus նիյէթ. մերամ.
tender, delicate, young.
Անկեալ աղաչեն աւասիկ ամենայն աղածրի երամ երամ բազմութիւն տղայոց. յն. ամենայն կամ համօրէն բազմութիւն տղայոց. (Գ. Մակ. ՟Զ. 12։)
anchovy.
Անձրուկք, որք երամովին լողան, են յոյժ մանունք. (Աշխ. ՟Լ՟Գ. առ ստեփ. լեհ։)
unbegotten, unborn;
barren, steril.
Իսկ ի Գանձ. շերամ որդն կոչի
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
Հրոյ փայլատակունք զլերամբն անկանէին. (Լաստ.։)
cf. Այծի.
Զատոյց զքաղս կապոյտս եւ զպիսակս, եւ զամենայն այծս կապոյտս։ Քազք ելանէին ի վերայ այծից։ Արջառ կամ ոչխար կամ այծ։ Իբրեւ երկու երամակք այծից. եւ այլն։
flock, herd, cattle;
fields, country.
Զերամակս ձիոց, եւ զդասակս անգէոց, եւ զհօտս ոչխարաց. (Յհ. կթ.։)
that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.
Վերամբարձութիւն անձեռնարկելի։ Ոչ երբէք ելանէ ըստ բան քո իր անձեռնարկելի. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Հ՟Զ։)
stud-groom, stud-master.
ռմկ. կուտպան. Պահապան եւ վերակացու, որ հոգայ զկոյտս երամակաց.
Փաղանուանք՝ երաակապան եւ կոյտապան. (Երզն. քեր. (ա՛յլ ձ. երամակպան եւ կուտպան)։)
crane;
the -;
crane.
γέρανος, γεράνιον grus. (լծ. լտ. կռու՛ս. յն. ղե՛ռանօսշ ղէռանիօն. դաղմ. ծուռավ. ար. պ. գիւրգի, ղուռնուգ, կիւլէնկ. թ. թուռնա. որ ի մեզ առաւել ասի Խորդ. տե՛ս եւ ԳՐԷ) Թռչուն կռկռացօղ՝ երկայնավիզ որպէս զարագիլ, մոխրագոյն, բարձրաթռիչ, տեղափոխերամովին.
Որ համագունդերամ շրջին՝ իբրեւ ծիծեռունք, եւ կռունկ. եւ ճայք. (Վեցօր. ՟Ը։)
Իսկ գայիւ ասել խորդք՝ զերամակս կռունկ թռչնոց նշանակէ. (Երզն. քեր.։)
to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.
Կտրելն զխաչինս իւր։ Ոի՛ կտրեսցես զանդրանիկս հօտից քոց։ Կտրէ նաբաղ զհօտս իւր։ Զոր զենի պատրուճակս կտրողաց իմոց։ Իբրեւ զերամակս կտրելոց, եւ այլն։ Զօգիս եւ զայծիս քո ես ոչ կտրեցի. (Մծբ. ՟Ժ։)
partridge;
մրոտն —, red-legged -;
ձագ —ու, young -;
cf. Կաքաւք.
Յերամս կաքաւաց. (Մեսր. երէց.։)
Իբրեւ զարածու յերամ կաքաւուց խոյանայր։ Նման արծուոյ՝ յորում ժամու ի կաքաւուց երամ սլանայր. (Խոր. ՟Բ. 45։ Փարպ.։)
dance, ball, ballet.
Յերամս կաքաւաց. (Մեսր. երէց.։)
Իբրեւ զարածու յերամ կաքաւուց խոյանայր։ Նման արծուոյ՝ յորում ժամու ի կաքաւուց երամ սլանայր. (Խոր. ՟Բ. 45։ Փարպ.։)
to breed, to multiply, to increase.
Ծովածին կենասերքերամախմբեալք. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
to bore, to pierce, to perforate, to make a hole;
— զբանակ, to break out of camp.
Ծակեսցէ զունկն նորա հերամբ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 6։ Օր. ՟Ժ՟Ե. 17։)
birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.
Գետոց հաւաքումն եղեալ՝ հեզաբար առ սահմանօք նոցա, ծնիւք լերամբք, եւ եզերօք նոցա, ծնիւք լերամբք, եւ եզերօք դեշտին. (Խոր. ՟Ա. 11. իբր ի ստորոտէ կամ ի հիմանց լերանց։)
to form, to figure, to fashion, to make.
Կնիք մատանւոյ տերամբ կերպագրեալ. (Նար. կուս.։)
producing silk;
— որդ, silk-worm.
Բերօղ յիւրմէ զկերպաս. (որպէս շերամն զմետաքս)
silk-weaver, silk-manufacturer.
Գործօղ զկերպաս. (որպէս շերամն զթելս, եւ արուեստաւորք զկտաւն եւ այլն)
cf. Կիզում.
Խահրեալ եւ կիզեալ է յերամակէ խոզիցն։ Կիզիմ յահէ քումմէ. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Զ։)
to contribute the fifth part of, to take up or give the fifth part of the fruits.
Հինգերորդել հրամայէ զամենայն երամակս ձիոց եւ զանգեայս արջառոց. (Յհ. կթ.։)
Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.
cf. Հոլոնեմ.
(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
to bring or gather together, to assemble, to collect.
(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
cf. Հոլովեմ.
Վերամբարձ ունի զմարմնոյ կեանք, եւ միշտ հոլովեցուցանէ. (Շ. յկ. ՟Խ՟Բ։)
cf. Հողածնեալ.
Ազգ մարդկան տիրեմք հողածին կենդանեաց։ Զհողածին եւ զծովային տեսակս կենդանեաց։ Բնաւ հողածին կենդանեաց զարմս ծննդովքն եւ ձագուցն երամովք. (Պիտ.։)
foraging together.
Իբրեւ զձիս շամբուշ յերամակի ճարակեալս ... ոչ ոք ի ձէնջ հասեալ՝ զիւրն առ ի ճարակակցաց ընկալցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
branch, bough;
stump, stock, stem;
finger;
— գետոց, arm of a river;
ի —ս բաժանիլ, to branch out, to ramify;
թուել ի —ս մատանց, to count on the fingers.
Ճիւղ ճախարակագոյն ճըղեր ունի՝ ծայր զերկնիւք. առեալ վերամբարձ նման ի լեառն ի թաբոր. (Շ. տաղ.։)
copious, abundant;
haughty, pompous, stately, lofty.
Մնալ ձեզ ճոխաճե խնդութեամբ յամերամս ժամանակաց. (Ոսկիփոր.։)