Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Չարաբարոյ, ից

adj.

ill-natured, perverse, ill-bred, ill-trained, ill-mannered, spiteful, malignant, malicious, malevolent, evil-disposed, inclined to evil;
immoral;
— լինել, to be ill-mannered, uncivilised, rough, rude.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ է չարաբարոյ՝ որ ոչ մինչեւ յայսոսիկ յառաջ անցանիցէ». (Առ որս. ՟Է.) իմա՛ անզգամ, որպէս անզգայ, տգէտ։


Չարաբարութիւն, ութեան

s.

ill-nature, wickedness, malignity, iniquity, malevolence;
immorality.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է չարաբարութիւն։ Չարաբարութիւն է՝ որպէս կարծեմ, նոյն ինքն առաջին ծածկեալ չարիքն ի բարսն. (Բրս. հց.։)


Չարագործ, աց

adj.

evil-doing, wicked, delinquent, criminal, rascally, nefarious, felonious.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմանալի թուի եւ առաջի չարագործեաց առաքինութիւն, եւ արժանի գովելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Չարախօսեմ, եցի

vn.

to speak ill of, to slander, to detract, to calumniate, to accuse, to defame;
to tittle-tattle, to gad about gossiping.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չարախօսէ զեղբօրէն կամ զառաջնորդէն։ (Մարիամ) չարախօսեաց զմովսէս. (Բրս. հց.։)


Չարահալած

adj.

healing, driving away pain and sickness;
salutary.

· Calfa

NBHL (1)

Օգնական եւ չարահալած լինելով յառաջագոյն քան զինքն եղելոց քաղաքաց. (Պտմ. աղեքս.։)


Չարահնարութիւն, ութեան

s.

craftiness, astuteness, guile.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պարզաբար բերեն յառաջ զբառսն, այլ նենգութեամբ իմն եւ չարահնարութեամբ։ Չարահնարութեամբ ասեն։ Բթել առ այսոքիւք զբանսարկուին չարահնարութեան խայթոց. (Պրպմ.։)


Չարահռչակ

cf. Չարահամբաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում առ այսոքիւք այլ չարահռչակս եւ լի աղտեղութեամբ յայսպիսի խորհելոյ եկեսցէ յառաջ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Չարապաշտ, ից

adj.

impious;
heretic;
idolatrous.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ ե՛կ խոստովանեա՛ յառաջասացելոցն զքեզ մի ոք գոլ ի չարապաշտից. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Չարըմբերութիւն, ութեան

s.

suffering.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն ախտիցն՝ եւ զհանգամանսն (կրից) յառաջագոյն յանձինս մեր չարըմբերութեամբ ընկալցուք. (Եւագր. ՟Ե։)


Չարչարակից, կցի, կցաց

s. adj.

fellow-sufferer;
compassionate.

· Calfa

NBHL (1)

Չարչարակցաց քո առաջին, գուշակողաց զխորհուրդ խաչին. (Յիսուս որդի.։)


Չափաբերեմ

va.

to reduce to order;
to versify.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԱՓԱԲԵՐԵԼ. Չափով եւ կարգաւ յառաջ բերել, յարմարել. եւ Տաղաչափել.


Չափակիր

adj.

moderate, temperate.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիջինն յառաջ քան զծայրսն ընտրեալ՝ չափակիր լինել փորձեցեալ։ Յոչինչ իջանել ի խոնարհ ի յախտս ... եւ չափակիրն լինելոյ (անգամ չներել), որք զմիջակութիւնսն պատմեն». յն. μετριοπαθέω , չափակրել. որ է չափով կրել կամ չարչարիլ. եւ ի չափու ունել զկիրս, եւ այլն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Չգազան

s.

a tame animal.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփոփեն իբրեւ զչգազանս, եւ զառաջին թաթսն ոչ նոյնպէս. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Չգոյ, ից

s.

nothing, not any thing, nought;
առ ի —է, for want of;
ի —է ի գոյ ածել, ի —ից հաստել, to create out of nothing.

· Calfa

NBHL (1)

Առ չգոյի առաջնորդ. (Եփր. աւետար.։)


Չեւ, չեւ եւս

conj.

not yet;
not till now;
չեւ տեսեալ, before seeing.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ քան չեւ էր եկեալ բաբելացին. (Վահր. յար.։)


Չոգամ, չոգայ

vd.

cf. Երթամ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԵՐԹԱՄ, չոգայ. ἕρχομαι, ἕλθω eo, adeo, advenio. Անսովոր են առաջիկայքդ.


Շամբշաբար

adv.

foolishly.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր փոքր մի յառաջ ներբողեալ ի մէնջ, զայս այժմ շամբշաբար յամբաստանութիւն բերեալ մատուցանես. (Պիտ.։)


Շամշտութիւն, ութեան

s.

tetrarchy.

· Calfa


Շանաճանճ, ից

s.

dog-tick, ricinus caninus.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջին հարվածովն զանց արարի. եւ զգորտովքն եւ զմժխաւն եւ զշանաճանճաւն. (Ածաբ. կարկտ.։)


Շանսխուր

s.

price of a dog;
hire of a prostitute.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ տարցիս զկապէնս պոռնկի, եւ մի՛ զշան սխուրս ի տուն աստուծոյ քոյ յամենայն ուխտս, զի պիղծ են առաջի աստուծոյ քոյ երկոքեան. (Օր. ՟Ի՟Գ. 18։)


Շանփին, փնի

s.

dog's-dung.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմինդ ի շանփնէ նեխեալ է, եւ յառաջասպ փոխեալ. (Ոսկիփոր.։)


Շաչեմ, եցի

vn.

to make a noise, to rumble, to clash;
to clack, to crack, to crackle;
to boil violently, to burst, to blow up;
to shiver, to crepitate;
to rustle, to murmur;
to thunder, to detonate;
— սողնոց, to hiss;
to whistle;
to whiz;
— մեղուաց, ճանճից, to buzz, to hum.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն մակագրէին՝ առ ընդ շաչելն անդնդային. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Շառագունանք

s.

cf. Շառագունութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Շառագունութիւն. կարմրութիւն յառաջ եկեալ յամօթոյ. շիկնումն. ամօթ.


Շատախօսութիւն, ութեան

s.

multitude of words, loquacity, garrulousness;
chit-chat, babble, tattle, prattle.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր է շատախօսութիւնդ ձեր, զոր բարբաջիցէք առաջի ամենայն ժողովրդեանդ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Շատիմ, տեայ

vn.

cf. Շատանամ.

· Calfa

NBHL (2)

առաջինքն այլ քարոզ չառնէին վասն նոցա, զի այսու շատէին։ Ոչ շատեաւ ասել միանգամ։ Ընկալեալ ոչ շատի, այլեւ աղաչէ. (Խոսր.։)

Ոչ շատեաւ այնու որ յառաջն, այլեւ աստ միւսանգամ դնէ։ Ոչ շատեաւ առաջին հրաժեշտիւն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Շատութիւն, ութեան

s.

great number of, great quantity, great deal, multitude, abundance, plenty.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկաւորացն առատութիւն շատութեան։ Պայծառութիւն շատութեան պտղոցն, յոքնազանտ երամոցն աճեցեալ շատութեամբ։ Ոչ թողու զմեզ պատաղել զայսու շատութիւն իրիս՝ որ առաջիս կայ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Պիտ.։ Խոսր.։)


Շար, ից

s.

string, file, line, range, row, rank, order, long string, concatenation, chain, series, suite, train;
multitude, great number;
composition;
—ք մարգարտաց, string of pearls;
ոսկի —, gold chain;
—ք լերանց, mountain-chain;
— ճանճից, swarm or lot of flies;
— մրջմանց, swarm of ants;
anthill;
— շանց, pack, number of dogs;
— ազգաբանութեան, genealogy;
ի —ի հարկանել, to register, to record, to set or write down;
ի —ի արկանել, to string, to range, to rank;
ի — արկեալ թուել, to enumerate, to number, to count;
ի միում —ի հարեալ ընդ մի համարել, to be enumerated in the same series;
յանտեղեաց —ին է այս, it is very far from the purpose.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրեւ շար ինչ յեռեալ պատիցէք զոգւովք։ Իբրեւ շար իմն ոսկի տողեալ միըսամիոջէ զպատուիրանսն։ Իբրեւ զշար ոսկի է. զի եթէ զառաջնոյն բուռն հարկանիցես, ամենայնն զկնի գայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5. 15։ Եբր. ՟Թ։)

Զո՞րս հիւսեցից շարս եւ տողս բանից դսրովականաց։ Զպատասխանի խաչապսակն փրկչի ի շար առաջնոյն յաւելեալ հոգէկրի։ Որպէս ի ծիրս աստեղաց զարուսեակն երկնից ի ճահ է դասել ի շար սկսմանն. (Նար. ՟Ի. եւ Նար. առաք. եւ Նար. մծբ.։)

Եւ եւս յառաջ (այսինքն հետագայք) ամենայն ինչ նոյնպիսի շար հիւսեալ տողեալ ի հեշտականաց եւ ի տրտմականաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 28։)


Շարաբանեմ, եցի

va.

to compose, to write;
to ratiocinate, to make a syllogism.

· Calfa

NBHL (1)

Զգիրս՝ զոր հրապարակի առաջի բերէք, ո՞ շարաբանեալ գրեաց. (Ճ. ՟Գ.։)


Շարագիր, գրաց

s.

composer, writer, author;
cf. Շարագրած;
letter, character.

· Calfa

NBHL (1)

Վերծանութիւն է՝ քերթածաց եւ շարագրաց անվթար յառաջբերութիւն. (Թր. քեր.։)


Շարագրած, ի

s.

composition, wording;
work, writing, works, treatise;
memory, monument.

· Calfa

NBHL (1)

Հարազատ է առաջիկայ շարագրածն։ Վասն հոմանունութեան շարագրածաց, եւ վասն հոմանունութեան շարագրողաց։ Գրէ իւրաքանչիւր ոք շարագրածս, ոմն վասն հոգւոյ, եւ ոմն վասն երկնից։ Կամելով յարգել զիւրեանց շարագրածս, մակադրեն յիւրեանց շարագրածսն զերեւելի ուրուք զանուն վարդապետին. (Անյաղթ պորփ.։)


Շարագրեմ, եցի

va.

to compose, to write, to word, to put down in writing;
to compile.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛րպէս առաջինքն ի վիպագրացն յաղագս այսորիկ հաճեցան շարագրել։ Ձեռամբ իմով շարագրեմ զայնոսիկ. (Խոր. ՟Ա. 5. 31։)


Շարագրութիւն, ութեան

s.

cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (1)

Սկիզբն առնել առաջիկայ շարագրութեանս։ Զամենայն ասացուածն առաջիկայ շարագրութեանս։ Խնդրեմք զհարազատութիւն առաջիկայ շարագրութեանց ... Յարմարումն եւ բառք որպէս նիւթք են շարագրութեան. (Անյաղթ պորփ.։)


Շարադասութիւն, ութեան

s. gr.

coordination, arrangement, order, disposition;
syntax.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն առաջին շարադասութեանն (մատենիս) ստուգեցաք։ Ասացաւ ի ձեռն առաջին շարադասութեանն։ Եպիկուրոս շարադասութիւնս արար։ Տրամաբանակս շարադասութիւնս թըողին. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. նխ. ՟Ա։)


Շարադրական, ի, աց

adj.

compound;
composed;
arranged, put in order;
prosaic.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ ի հարկէ շարադրական բան յառաջ բերաւ. (Յհ. կթ.։)


Շարախառն

adj.

compound, combined, united.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զի նոցա եղեալ շարախառն ընդ հթրոյն՝ առաջնորդեսցէ առ որ ինչ կարողութիւն է տանել. (Մեկն. ղեւտ.։)


Շարածեմ

va.

to arrange, to place or put in order.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն գունակ եւ զղուկայ ազգաբանութիւնն գտցես շարածեալ ի վերջէ յառաջ. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Շարակալու

adj.

unitive.

· Calfa

NBHL (1)

կարօտ գոլ մարմնոց՝ շարակալուի, եւ յառաջագոյն ցուցաք. (Նիւս. բն. ՟Բ։)


Շարահիւս

s.

writing, work.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրասէր ձեռինն սարգսի յառաջին շարահիւսէ օրնակեալ. (Յիշատ.։)


Շարամանեմ, եցի

va.

to interlace, to interweave, to intertwine, to lace, to join, to unite.

· Calfa

NBHL (2)

Շարամանել զխորհուրդս, կամ մտածութիւնս, առաջարկութիւնս, բանս, եւ այլն. (Առ որս.։ Նիւս.։ Աթ.։ Մագ.։)

Գործել զնա, եւ պահել. առաջինն զաշխատութիւն, եւ երկրորդն զհոգեալն շարամանեալ ունի։ զուարխութիւնն՝ որ չարութեամբն է շարամանեալ առ սուգ եւ տրտմութիւն՝ ի բաց հալածել։ Մէջն՝ ի միմեանց ընկալեալ, եւ շարամանեալ ընդ միմեանս. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Շարեմ, եցի

va.

to range, to arrange, to set or put in order, to dispose;
to marshal;
— զմարգարիտս, to string pearls;
— զնշանագիրս, to compose.

· Calfa

NBHL (1)

Յոր շարին երգոց զարտաշիսէ եւզորդւոց նորա։ Ոչ յառաջինսն մեր ասացեալ գիրս, եւ ոչ ի վերջին բանս արժանաւորեցաք շարել. (Խոր. ՟Ա. 29. 31։)


Շարժ, ից

s.

movement, motion;
earthquake.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ քան շարժիցն՝ աներբ էին կայք. (Նար. տաղ եկեղ.։)


Շարժեմ, եցի

va. fig.

to move, to remove, to set in motion, to stir, to cause, to move;
to agitate, to shake, to flutter, to stagger;
to excite, to provoke, to rouse the feelings of, to move, to touch;
— զգլուխ, to shake or toss one's head;
— զամենայն քար, to leave no stone unturned, to move heaven and earth;
— զսիրտ, to affect, to move to pity.

· Calfa

NBHL (1)

Ինչ՝ որ յառաջ քան զնոցա ժամանակն գործեցեալ է, մի՛ շարժեսցի. (Կանոն.։)


Շարժուն

adj. ast.

moveable, moving;
versatile, unsteady, unsettled;
առաջին —, the primum mobile;
— ի հողմոյ, shaken by the wind;
— եւ անշարժուն ստացուածք, personal and landed property.

· Calfa


Շարունակ

adj.

continuous, continual, non-intermittent.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն միակի եւ բազմութեան յառաջածու եւ կատարօղ եւ շարունակ. (Դիոն. ածայ.։)


Շաւիղ, ւղաց

s. fig. ast.

path, road, way, passage;
trace, vestige, footprint;
conduct, deportment;
— մոլորակի, orbit of a planet;
— երկաթակուռ, cf. Երկաթուղի.

· Calfa


Շեղջակոյտ, կուտի

s.

cf. Շեղջ ;
pile upon pile, towering heaps.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն շեղջակուտացն (ցորենոյ), զոր բարձին առաջի նորա. (Եփր. ծն.։)


Շեշտոլոր

cf. Շեշտոլորակ.

· Calfa

NBHL (1)

Շեշտոլոր անուն է, որ ն՝անգին ունի զոլորակն. որպիսի, սահա՛կ։ Պարզ լծորդութեան առաջնոյ շեշտոլոր բայից. (Թր. քեր. վերջ։)


Շեշտոլորակ

s.

word accented on the last syllable;
barytone.

· Calfa

NBHL (1)

Շեշտոլոր անուն է, որ ն՝անգին ունի զոլորակն. որպիսի, սահա՛կ։ Պարզ լծորդութեան առաջնոյ շեշտոլոր բայից. (Թր. քեր. վերջ։)


Շէր, շիրի

s.

cantilena, song, ditty.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ առաջ եղեն նմա արք գեղջն երգօք եւ պարուք (կամ պարաւորքն), որք ի հոտիլ դիականցն՝ շէր հանեալ ասէին. կերին գայլք զմարմինս. եւ այլն. ուստի եւ անուն գեղջն կոչեցաւ Շիրենիք, որ յառաջն կոչիւր Կենաց վայրք. (Մամիկ.։)


Շիկնեմ, եցի

vn.

cf. Շիկնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ գան առանց շիկնելոյ եւ պատկառելոյ ի ձեռնագրութիւն քահանայութեան. (Սարկ. քհ.։)