Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Ւ՛

See full entry →

conj.

and.

Etymologies (1)

գործածական չէ բառասկզբում. յետին տաղաչափների կողմից միայն՝ ւ-ով սկսող բառեր ունենալու համար՝ հնարուած են մի խումբ ձևեր. սրանք շինուած են՝ 1. հ-ով սկսող բառերի սկիզբը հ-ի տեղ դնելով ι. ինչ. ւիանալ<հիանալ Շնորհ. տաղ. ւիւանդ <հիանդ Գնձ. ւիւթ <հիւթ Գնձ. Նար. տաղ. ւիւծեալ<հիւծեալ Շար. ժմ. ւիւել <հիւսել Շար. տաղ. տվիւ<հովիւ Տաղ. հմմտ. նոյն։ պէս ւ տառի անունը՝ հիւն. 2. իւ-ով սկսող բառերի սկիզբը աւելացնելով ւ ինչ. ւիւղե-նի<իւղենի «ձիթենի» Նար. տաղ. յար. ւիւր<իւր Շնորհ. տաղ.։ Սրանցից դուրս գտնուած բառերը հետևեալներն են-


Փախ

See full entry →

s.

flight;
— ի —, running away.

Etymologies (3)

ՆՀԲ լծ. յն. φεύγω, լտ. fugio «փախ-չիլ»։ Müller SWAW 48, 427 յն. φυγ-արմատի հետ։ Fick BВ 1, 316 յն. πτάς «վախկոտ»? Տէրվ. Altarm. 98 սնս. bhaǰ, լեթթ. bégt, հսլ. oern-ти, бeжати, յն. φεύγειν, լտ. fugere ձևերի հետ. նոյն, Նախալ. 96 նախնա-կան ձևը համարում է փաղչել, որից յարմարցուած յետոյ փաղխչել, փախ-չել։ Bugge IF 1, 455 լիթ. bëgu «վա. զեմ», bègas «փախուստ», հսլ. bezვ «փախչիլ», bčgu «փախուստ» ձևերի հետ։ Հիւնք. բախել, բաբախել բայից։

= Ասուրերէնից փոխառեալ չընդունելու պատճառն այն էր, որ ասուր. pūku ունէր միայն «փոխառութիւն կամ փոխարինու-թիւն» նշանակութիւնը, որ բառիս երկրորդա-կան առումն է, մինչդեռ հայերէնի հիմնա-ևան իմաստն է «փոխել»։ Այժմ տեսնում եմ որ ասուրերէնի մէջ էլ puxxu «փոխանա-կել, exchange, tauschen» նախապէս նշա-նակում էր «փոխել, change, verándern» (Muss-Arnolt, Ass. Handwb. 793բ), ո-րով և արգելքը վերանում է։ Նոյն արմատից ևն նաև ասուր. pūxu «փոխանակութիւն, exchange. barter, Tausch. 2. փոխառու-թիւն, փոխատուութիւն, loan, Darlehen 3 ընկալագիր, ստացական, receipt, Quit-tung», pūxatu «փոխանակութեան առար-կան», pīxatu «փոխանակութիւն» (Muss-Arnolt, Ass. Handwb. 793-7)։ Այսպէսով հայերէնի բոլոր առումները գտնւում են ասուրերէնում։

Böttich. Horae aram. 42, 100 եբր. ❇ pexā «գաւառապետ» բառի հետ է համեմատում հյ. փոխանակ։ Նոյն. Rudim. 50, 188 սրա հետ նաև սանս. pakša «հրաման»։ Հիւնք. փող «դրամ» բառից։ Jensen IF Anz. 14, 61 (թրգմ. ՀԱ 1904, 276) ասուր, pōxu, puxu «փոխարինութիւն» ձևից փոխառեալ։ Վերջինիս է կցում նաև Karst, Յուշար-ձան 400։ Ասուրերէնից փոխառեալ է ընդունում նաև այժմ Pedersen ՀԱ 1929, 119։


Փակ, ոյ, ի

See full entry →

s. adj.

fastening, lock, padlock;
stick;
shut;
— արկանել, to lock, to padlock, to latch, to bolt, to shut.

Etymologies (2)

նաև «ճաքճքիլ» իմաստը՝ հեռանում են այս խմբից. վերջապէս անգսք. spang ևն ձևերը յառաջացած են համարւում ո՛չ թէ ռնգականի յաւելումով, այլ n-ից յետոյ g-ի յառաջացումով, որով ար-մատո լինում է span՝-աճած spe-«քա-ղել» արմատից։ Այսպեսով ամբողջ կազմը քայքայւում է և հայերէնի դէմ մնում է միայն յն. φάϰελος «կա-պոց, տրցակ»?)-Karst, Յուշարձ. 415 մոնգոլ. buke, կալմուկ. buku, թուն-գուզ. beki, թրք. poko, ճապոն. bogo, օսմ. pek «ուժով, ամուր, հաստատուն», 416 մոնգոլ. xaga, թունգուզ. ka «փա-կել», 424 թթր. bak, baklamaq «կա-պել, փակել», 428 թթր. qap, qaq «փակել»։ Թիրեաքեան ՀԱ 1912, 288 նոյն ընդ բակ։

ՆՀԲ նոյն ընդ բակուղ, լտ. baculus, ւն. βαϰτηρια։ Սագրզեան ՀԱ 1909, 335 և Karst, Յուշարձան 406. սումեր. pa, pag «մական»։


Փաղանգ, աց

See full entry →

s.

phalanx, legion;
troop.

Etymologies (1)

= Յն. φαλαγς նոյն նշ.։


Փաղանգամուշկ, մշկոյ

See full entry →

s. bot.

lavender, spica.

Etymologies (1)

= Պհլ. palangamusk, պրս. [arabic word] palangmisk, որից փոխառեալ են նաև ա-սոր. ❇ ︎ parangmušk, արաբ. [arabic word] falanǰmusk, [arabic word] ❇ faranǰ-mušk, faranjamusk «ռեհան»։ Հայերէնի մէջ փաղանգամուշկ գալիս է պահլաւից. նորագոյն ձևերը արաբերէնից։-Հիւբշ, 254։


*Փայիկ

See full entry →

s.

footman.

Etymologies (1)

= Պրս. [arabic word] payik «սուրհանդակ», որից փոխառեալ են նաև արաբ. ❇ fayǰ «սուրհանդակ» (տե՛ս Կամուս, թրք թրգմ. Ա. 432), քրդ. peik «թղթատառ. նա-մակաբեր». աւելի ընդարձակ տե՛ս պայիկ, որ նոյն բառի աւելի հին ձևն է՝ փոխառեալ պահլաւերէնից։


Փանդիռն, դռանց

See full entry →

s. mus.

pandura, threestringed guitar;
trumpet.

Etymologies (3)

. ն հլ. (-ռամբ, -ռունք) էթելաւոր մի նուագարան» Մեկն. ղևտ. Ճա-ռընտ. Յայսմ. Սահմ. ասւում է նաև փան-դիռ, ի-ա հլ. Բուզ. թղթ. դաշ. փանդեռն Պղատ. օրին. բանդիռն, բանդեռն Ոսկիփ. բամբիռն Խոր. Նար. որոնցից ունինք փան-դռնահար Եւս. քր. Ոսկ. ես. փանդռներգակ Պիտառ. փանդեռնասէր, Աթան. էջ 497. փանդեռնահար, փանդեռնահարական, փան-դեռնահարութիւն, փանդեռներգութիւն Պը-ղատ. օրին. բամբռասաց Գր. տղ. ուղղա-գոյն ձևն է փանդիռն։

= Փռրո-Ասիական ծագում ունի. հմմտ. լիւդ. πανδοῦρα, πανδούριον, πανδουρίς «երեք լարով քնար»։ Բառտ փոխառեալ և տա-րածուած է արևելք և արևմուտք։ Նախ անցել է յոյներին և տուել է πανϑοῦρα, πάν-δουρον «երեքաղեան քնար» (Յունաց մօտ ասանդութիմն կար միշտ թէ փանդիռը Փոքր-Ասիայից է եկած)։ Այստեղից ձևացել են լտ. pandura և թրք. pandura, որի միջոցով են բուլգար. pandura, սերբ. pandura, pandur, bandur, ուկր. bandura «լարաւոր նուագա-րան կամ կիթառ»։ Միևնոյն բառը հասել է նաև Կոմևաս. ուր ունինք վրաց. უანტური փանտուրի կամ უანდური փանդուրի, թուշ. უანდურ փանդուր, չեչէն. p'aγdur «լարա-ւոր մի նուագարան», օսս. fändur, fändir «երկու լարով կիթառ»։ Կովկասեան ձևերը հայերէնի միջոցով չեն ու ձայնաւորի պատ-ճառաւ։-Հիւբշ. 395։

ՀՀԲ իրարից զանազանելով գրում է բամբիռն «մատի ծնծղայ, թրք. չալփա-րա, չէնկի», իսկ փանդիռն «գալարա-փող»։ ՆՀԲ անորոշ կերպով մեկնում է բամբիռն «թերևս որպէս թամպուռ կամ սանդուռ, կամ ծնծղայ մեծ և փոքր, որ-պէս զիլ, չալփառա ևն». իսկ փանդիռն «իբրու նուագարան բախողական պէս-պէս. որպէս երգեհոն, քնար, և սանդուռ, թամպուռ ... որպէս քնար երեքաղեան». և համեմատում է յն. փանտո՛ւռա ձևի հետ։ Գրեթէ նոյնն է նաև ՋԲ։ Եւրո-պա 1851, 19 հանում է բամր=առս. ձըրկեկ ձայն մ'ունեցող աղեբախ նուա-գարան մը պիտ'որ ըլլայ»։ Böttich. Arica 48 և Lag. Gesam. Abhd. 274 լիւդ. և օսս. ձևերի հետ, բայց նաև իտալ. mandora, mandoline։ Էմին, Հայ. հեթ. կր. (Յոյս 1875, 408) աղի-քով մի նուագարան է ընդունում։-Հիւբշ. 395 դնում է ծագումն անստոյգ փոխառութեանց շարքը։ Բամբիռ և փանդիռ երաժշտական գործիքների ձևի և կազմութեան վրայ, իբրև երկուսը իրարից տարբեր բաներ, բաւական ընդարձակ խօսում է Գ. Լևոնեան՝ Ազգ. հանդէս ԺԴ 91-95։


Փանդուրակ, այ

See full entry →

s.

son of a carpenter.

Etymologies (2)

= loseph Pandora անձի անունն է, որ հին հրէական մի առասպելի մէջ Քրիստո-սի հայրն էր համարւում։ Այս առասպելը առաջին անգամ գրի առաւ հռովմէական մատենագիր Celsus (3. Ք. 178)՝ իր հա-կաքրիստոնէական գրութեանց մէջ. «Joseph Pandora, հռովմայեցի զօրագլուխ կալաբրի-ական լեգէոնի յանկոյց զեբրայեցի աղջիկն Միրիամ ի Բեթղեհեմէ և եղև հայր Յիսուսի». (հմմտ. Որոգինէս, Ընդդէմ Կելսեայ Ա. 28, 32)։ Նոյնը կրկնում են նաև Թալմուդը և Սէֆէր Թոլէդոթ Եշու (Գիրք ծննդեան Յի-սուսի) հրէական առասպելական գրուածքը։

Հին բռ. բառս մեկնած է «հիւսն», անշուշտ հետևցնելով այն բանից, որ հայր Յովսէփ հիւսն էր։ Եղիշէին հետե-ւելով Աւգերեան, Լիակ. վրք. սրբ. ե. 18 և միևնոյն ժամանակ առասպելը մևևնել ուզելով՝ Յիսուսի նախնեաց մէջ ընդունում է Պանթեռ անունով նշանա-ւոր մի հիւսն, իսկ փանդուրակ համա-րում է ibn-durgār «որդի հիւսան»։ ՆՀԲ, անտեղեակ վերոյիշեալ առասպե-լին և առանց ուշադրութիւն դարձնելու ևեռ.-այ վերջաւորութեան, որ յատուկ է միմիայն յատուկ անուններին, մեկ-նում է «բառ անյայտ, որպէս հիւսն»։ Նոյնը նաև ՋԲ։-ԱԲ դնում է «յատուկ անուն հին հերետիկոսի կամ գէշ մար-դու, ըստ այլոց հիւսն»։ Lag. Gesam. Abhd. 53 փանդուրակայ որդի մեկնում է «բոզորդի» և կցում է πανϑήρος յա-տուկ անունին։ Լաւագոյն և ուղիղ մեկ-նութիւնը ունի Մ. Փորթուգալ փաշա, Եղիշէ 1903, էջ 240, որ դժբախտաբար սխալմամբ սրան է կցում նաև պրս. ❇ [arabic word] pandūra «այր տխմար, սուտ


Փասեան

See full entry →

s. ornith.

cf. Փասիան.

Etymologies (1)

= Յն. φασιανός բառն է. բուն նշանա-կում է Փասիս գետի շուրջը և եզերքները. որից ό φαοιανბς ὄρνις կամ պարզապէս φασιανύς «Նոյն գաւառին յատուկ մի տե-սակ թռչուն, փասեան», բառս տարածուած է նաև ուրիշ շատ լեզուների մէջ. ինչ. ասոր. [arabic word] fasyānā, լտ. phasianus, իտալ. fagiano, ֆրանս. faisan, մբգ. fasān, ռուս. фaзанъ ևն։


Փասքուս, քսի

See full entry →

adj.

chattering, prattling, tale-bearing, whispering, slanderous, back-biting.

Etymologies (1)

իմանի կին շատախօս». (բայց յն. φάσ-ϰω նշանակում է «ասել, յայտարարել, հաստատել, կարծել, հաւատալ»)։ ՆՀԲ «Ի ձայնիցս քուս, յորմէ քսու, և փաս-յորմէ բամբաս. լծ. և յն. փսի՛թիրօս, որպէս և ֆա՛սքօ «ասել», թրք. ֆասլ էթմէք «բամբասել»։ Տէրվ. Altarm. 71 փաս+քուս (քսու). առաջինը համարում է կա՛մ բաս (որից բամբաս) և կամ նոյն ընդ սպասել =սանս. spaç, որով փասքուս լինում է բուն «բառի լըտես»։ lusti, Dict. Kurde 78 քրդ. pəsapəs և պրս. fasāfas «փսփսուք» ձևերի հետ։ Հիւնք. յն. βασϰοσυνη «փասքսութիւն»?


Փարազ

See full entry →

cf. Փարաձ.

Etymologies (1)

«խուզելու գործիք, մկրատ, կտրոց». ունի միայն ՀՀԲ. նոյնը ՋԲ «մկրատ» (իբր նոր բառ). իսկ Բռ. երեմ. էջ 322 փարազ (չկայ փարաձ) «խոզան, կտրոց»։


Փարաձ

See full entry →

s.

scissors.

Etymologies (1)

«խուզելու գործիք, մկրատ, կտրոց». ունի միայն ՀՀԲ. նոյնը ՋԲ «մկրատ» (իբր նոր բառ). իսկ Բռ. երեմ. էջ 322 փարազ (չկայ փարաձ) «խոզան, կտրոց»։


Փարայ

See full entry →

s.

erotic plant.

Etymologies (1)

«կանեփուկի նո-ման՝ գետնաճապաղ և գրգռիչ մի բոյս է» Վստկ. 52. (ՀԲուս. § 3040 ունի միայն փա-ռայ ձևով և անորոշ նշանակութեամբ)։ նոյն բառը ունի նաև Մագ. թղ. 48. «Տագ-նապ տոչորման Պռոմիդեայ հասեալ Հե-փեստիւ պաշարեաց... և ափրոդիտականն նուազեալ թառամի կարօտացեալ փարայի ի ծարակածպտել այս օգնականութեան». (միտքն այն է թէ տաքը կոխեց և կարօտ ենք անձրևի կամ զով օդի)։ Կոստանեան բնագրում փարայի դնում է գլխատառով (իբր յատուկ անուն), բայց ցանկում ուղ-ղում է մանրատառով։ ՆՀԲ համարում է վերի բոյսը. թւում է Ափրոդիտէի արբա-նեակներից մին (տե՛ս իմ Հյ. նոր բառեր հին մատ. Բ. 191)։


Փարգաստ

See full entry →

int.

pooh ! pshaw ! nonsense !.

Etymologies (1)

պրս. [arabic word] pargast (նաև ❇ bar-gast, ❇ bargas) նոյն նշանակու-թեամբ։-Հիւբշ. 254։


Փարելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.

Etymologies (1)

ՀՀԲ փարիլ բայից։ Նոյնը ՆՀԲ, իբր «որ փարի զսրբելի ենթակայիւ, կամ որպէս փարատիչ աղտոյ»։ Հիւնք. պրս. բարուլէ (իմա՛ [arabic word] parūla «անարգ և անպիտան ոք»)։


Օթ, ից

See full entry →

s.

pernoctation, passing the night in a place;
sleeping place, lodging, inn;
evening;
առ —, towards dusk, in the evening;
— առնել, to stop or stay with, to logde at;
գնացեալ ընդ անապատ —ս երկուս, journeying two nights in the desert.

Etymologies (1)

ՆՀԲ լծ. թրք. եաթմագ «պառկիլ», եաթագ «անկողին», օթագ «մեծ վը-րան», օդա «սենեակ»։ Տէրվ. Նախալ. 66 հնխ. av «հագնիլ, բնակիլ» արմա-տից. հմմտ. զնդ. av «մտնել», aoϑra «հողաթափ» ևն։ Müller, Armen. VI, թ. 68 և SWAW 136 (1897), էջ 6 ագա-նիմ «գիշերեմ» բայի հետ՝ զնդ. aw «երթալ», յն. ἰαύω «գիշերել»։ Bugge IF 1, 446 օթ դնում է հնխ. autis նա-խաձևից. նոյնը կրկնում է Lуk. Stud. 1, 33 և այս ագ


Օժիտ, ժտից, ժտաց

See full entry →

s.

marriage-portion, dowry, endowment;
gift, present.

Etymologies (1)

ԳՒՌ (dialectal) Սվեդ. ուժէդք «խօսքկապի ժամա-նակ հարսնացուին տրուած նուէրը», ուժդիլ «փեսի ազգականների նուէր տալը հարս-նացուին». նոյն է և օժտել Արբ. Սթ. «նուի-րել, բաշխել»։


Օծ

See full entry →

s.

unction;
anointing-oil.

Etymologies (1)

=Բնիկ հալ բառ՝ հնխ. ng'-արմատից, որ ստորին ձայնդարձն է հնխ. eng'-ong'-«օծել, զօծել» արմատի. ցեղակիցներից ու-նինք սանս. anǰ, anákti «օծել, քսել, զար-դարել», añja-«օծանելիք», լտ. unguo «օ-ծել, քտել», unguen «ճարպ, սպեղանի», հբգ. anrho մոռ. anke. հպրուս. anctan «կա-րագ», և հայերէնի նման n ստորին ձայն-ռարձով հիռլ. imb, կիմր. ymen-en, կորն. amen-en, բրըտ. amann «կարագ» (Walde 851-ջ Pokorny I. 181, Trautmann 9, Ernout-Meillet 1083)։ Հայերէնի մէջ սպա-սելի էր *անծ-, ուր ն>ւ ձայնափոխութիւ-նը նոյն է՝ ինչ որ գտնում ենք հնխ. ang'hi >օձ բառի մէջ։ Ստորին ձայնդարձ է ցոյց տալիս նախ սանս. aktá-«օծեալ» <հնխ. ng*-to-։-Հիւբշ. 426?


Օղ, ից, աց

See full entry →

s.

ring, slide;
curl, ringlet;
— շղթայի, link;
— ճարմանդի, button-hole.

Etymologies (1)

= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. aulo-ձևից. ժա-ռանգները տե՛ս ուղի բառի տակ, որ նոյն արմատի ul-ստորին ձայնդարձից է յառա-ջանում։ Արմատի ընդհանուր իմաստն է «կլոր խողովակաձև». մեր օղը ներկայաց-նում է «կլոր տափակ»։ Իմաստի կողմից մեզ հետ միանում է լեթթ. ula «անուի ա-կանոց, այսինքն այն ծակը՝ որից առանց-քըն է անցնում»։-Աճ.


Օշարակ, աց

See full entry →

s.

syrup, sherbet.

Etymologies (1)

Պոտ. ձևից դրին նախ Lag. Ges. Ah-hd. 214 և յետոյ Beitr. bktr. Lex. 5, Հիւնք. ևն։ Պատահակա՞ն նմանութիւն ունին ասոր. [other alphabet] [syriac word] 'ūsārā «հոյց, ճզմած հիւթը»=արաբ. օ︎ 'usara նոյն նշ.։


Օշնայ, ից

See full entry →

s.

mistletoe, lichen.

Etymologies (1)

= Առառ. պրս. [arabic word] usna նոյն նշ. ո. րից փոխառեալ են նաև լտ. usnea, ֆրանս. шsnèe «մի տեսակ մամռային բոյտ»։


Օշնան, ի

See full entry →

s.

kali, glass-wort, soap-wort.

Etymologies (2)

= Պհլ. *afšnān ձևի՞ց. հմմտ. պրս. [arabic word] iišnān (որ և vušnān, šjnān) «օճառախոտ». ենթադրում է հպրս. *awi-šnāna-(WZKM 10, 183), զնդ. *ava-snāna-, *us-snāna-ձևերը, որոնք կազմուած են snā-«լուալ» արմատից՝ avi, ava, us մասնիկներով։ Պրս. բառը ճիշտ նոյն ձևով փոխառեալ է նաև աթաբերէնի մէջ, ուր բայական ձևով էլ կայ [arabic word] taasšun «օշնանով լուացուիլ» (Կա-ռս, թրք. թրգմ. Գ. 592)։-Հիւբշ. 259, 515։

Նախ ՆՀԲ պրս. իւշնան, վիւշնան ձևկ-րի հետ։ Նոյնը նաև Lag. Beitr. bktr. Lex. 28։ Հիւբշ. Pers. stud. 15 հայը դնում է *ոշնան ձևով, որով կցում է պրս. ušnān <հպրս. ušnana-ձևե-րին։


Օրթի

See full entry →

s.

stand up !

Etymologies (1)

-Յն. ορϑοι «ուղիղք», որ եզ. ὄρϑός «ու-ղիղ» բառի յոգնակին է. ըստ այսմ ուղղա-գոյն տառադարձութիմնն է ոռթի(ւ) ձևը, որ գտնում ենք Պտրգ. էջ 187։-Հիւբշ. 518։


Քարակ, աց

See full entry →

s.

vine-hedge, vine-trellis.

Etymologies (1)

= Յն. λάρας, ταϰος նոյն նշ.-Հիւբշ. էջ 388,


Քարձ, ից

See full entry →

adj.

thin-bearded.

Etymologies (1)

ՆՀԲ լծ. կարճ, գոս, քօշ, թրք. քէօսէ։ Տէրվ. Altarm. 18 քերել, քերծուլ ձևերի հետ. հմմտ. յն. παρτίς, լտ. curtus, մոգ. schart։ Պատկ. Maтep. I. 16 պրս. օ [arabic word] karza «ծննդական գործա-րանից զուրկ մանուկ»։ Հիւնք. քերծուլ բայից։ Թիրեաքեան ՀԱ 1912, 288 նոյն ընդ կարճ։ Պատահական նմանութիւն ունի վրաց. քարցի «շէկ, գունատ»։


Քացախ, ոյ

See full entry →

s.

vinegar;
acid;
համեմաւոր —, aromatic vinegar.

Etymologies (1)

, ո հլ. «քացախ» ՍԳր. որից քա-ցախել «թթուիլ» Բրս. մրկ. քացախագոյն «խիստ կծու» Պղատ. տիմ. քացախոց «խաշ, հացի մայա» (նորագիւտ բառ) Գիրք թղ. 495. քացախաթան «մեղրով, քացա-խով, ջրով և աղով պատրաստուած բժշկա-կան օշարակ. իսքէնչիբի» Գաղիան. բժշ. քացախուտ Պղատ. տիմ. Խոսր. քացախա-յին (նոր բառ) ևն.


Քաւ

See full entry →

conj. int. prep.

not, no, never, not at all;
away with! go along ! fye! for shame! without, besides, except;
— յինէն, far be it from me, God save me!
— լիցի ինձ ի տեառնէ, God preserve me!
— քեզ, — լիցի, — մի լիցի, no! God forbid !
— լիցի քեզ, tar be such thoughts from thee;
— լիցի մեզ, we will not, we don't like;
— ի մէնջ, God preserve us, God save us;
օն անդր, — լիցի, oh! never fye! fye upon it!.

Etymologies (2)

= բնիկ հայ բառ, հնխ. kau-«զգուշանալ» արմատից, որ նոյն է հնխ. skeu-«դիտել, ակատել» արմատի հետ. ընդհանուր ժա-ռանգները տե՛ս ցոյց բառի տակ, որ ներ-կայացնում է skeu-արմատև skeu-sk'-ա-ճականը։ Այստեղ յիշենք յատկապէս լտ. caveo «զգուշանալ, հսկել, պահպանել», cave faxis «զգո՛յշ, քա՛ւ», cave ne faxis «չլինի թէ անես», praecaveo «նախազգու-շանալ», discaveo «մի բանից զգուշանալ»։ Այս բառից պէտք է բաժանել (ըստ Ս. Մով-սիսեան, նամակ 1933 մարտ) գւռ. քաւ «վէրքի նախնական դարման» բառը, որ ա-րաբերէնից է փոխառեալ և գործածական է նաև քրդ. քmվ ձևով. Բլ. քmվ, քավել. առա-նով հասկանում են վէրքի արեան հոսումը կանգնեցնելու նախնական դարմանը, որ լինում է այրած շոր, վառօդ և նման այրօղ նիւթեր. ծագում է արաբ. [arabic word] kāvī «այ-րող, խարող, կիզող», [arabic word] kayy «խարել, խարանել, դաղել», [arabic word] kayya «խառանեւու տեղը», [other alphabet] ︎ istikva «խարանուիլ», [arabic word] kāvya «խարանելու գործիք» (Կամուս, թրք. թրգմ. Գ. 916) ձևից։

371 պրս. [arabic word] kaifar «յանցանքի պա-տիժը»։-Վերի մեկնութիւնը առաջար-կել է նախ Տէրվիշեան, գաւառականի համեմատութեամբ վերոյիշեալ ձևին վերածեցի ես, նոյնը անկախաբար հաառատում է Meillet, որ Dict. étym. lt. 160 caveo բառի տակ ասում է թէ «անկարելի է չմտածել հյ. քա՛ւ լիցի ասազուածի մասին»։


Քափուր, փրի

See full entry →

s. bot.

camphor;
camphor-tree.

Etymologies (1)

= Պրս. [arabic word] kāfūr, պհլ. kā̄fūr նոյն նշ. ծագում է մալայ. [arabic word] kāpur բառից, որ նշանակում է «կիր. 2. քափուր» և յառա-ջանում է սանս. karpūra «սպիտակ» բա-ռից. իբրև բժշկական կարևոր նիւթ տարա-ծուելով ամէն կողմ, փոխառութեամբ յա-ռաջացել են բելուճ. kāfūr, ասոր. kapur, վրաց. քափուրի, նյն. ϰαμφορα, ստ. յն. ϰαφουρα, լտ. camphora, ֆր. camphre, գերմ. Kam-pfer, ռուս. камфapá ևն։-Հիւբշ. 257։


Քաքար, աց

See full entry →

s.

cake, bun, pastry, wafer, simnel, hearth-cake.

Etymologies (2)

= Ասոր. [syriac word] kakārīϑa «մեղրահաց» (Brockelm. Lex. syr. 157 ա), որի հետ նոյն է եբր. քաղդ. [hebrew word] kikkār «կարկան-դակ կամ ալիւրով խմորեղէն ինչ»։-Աճ.

Նախ Schroder, Thesaur. 45 եբր. kik-kār-ից։ ՆՀԲ պրս. սիւքեար։ Böttich. Horae aram. 37, 73 ասոր. [hebrew word] ։ Նոյն, Rudim. 41, 110 ասոր. xaxurā, kakulā։ Lag. Arm. Stud. § 2356 ասոր. արա-կան մի երկրորդական ձևից։ Տէրվ. Al-tarm. 70 քաղդ. kikkār։ Հիւնք. պրս. [arabic word] kāk «պաքսիմաթ»։ Հիւբշ. 319 ձե-ւով համաձայն չի գտնում ասոր.


Քեմուխտ, մխտոյ

See full entry →

s.

leather, Morocco leather.

Etymologies (1)

Ուղիղ մեկնեց նախ ԳԴ. նոյնը նաև ՆՀԲ, Lag. Symmicta 112։


Քերեթին

See full entry →

s.

cherethim, archers, bowmen.

Etymologies (1)

= Եբր. [hebrew word] kərēti բառն է, որով նշա-նակւում էր Փղշտացիների մի ցեղ. աւելի յե-տոյ սրանք Դաւթի թիկնապահ ընտրուելով՝ բառս ստացաւ այս նշանակութիւնը (Gese-nius1' 365)։ Ոմանք ըստ որում փղշտա-ցիք Կրետէից են գաղթել, մեկնում են ռառս «կրետացի». սակայն հաւանական չէ։ Ու-րիշներ համարում են «արքունի դահիճ» (բառ. Ս. Գրոց էջ 554), որ նոյնպէս ուղիղ չէ։ Մեր բառը ծագում է յն. ὄ χερεϑί տառա-դարձութեան վրայից (այլ ձձ. γελεϑὶ, γε-ρεϑϑει, χορεϑϑει, γερηϑϑι), որից երևում է որ հայերէնի մէջ ն որոշեալ յօդ է (յն. 6) և բուն բառն է քերեթի <յն. χερεϑί։-ԱՃ.


Քիւ, քուոյ, քուաւ

See full entry →

s.

eaves-lath, penthouse, cornice;
— տան, eaves of a house;
— քարայրի, entrance to a cavern, mouth of a cave;
ընդ քուաւ, under cover, sheltered.

Etymologies (1)

= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. skēn-արմատից, որի վրայ մանրամասն տե՛ս խուղ բառի տակ։ Զանազան ձայնաբանական օդէնոնև-րով նոյն արմատից ստացւում են խուղ, ցիւ, քիւ, վերջին երկուսի համար հմմտ. քաղ և ցել։


Քղամիդ, մդաց, միդաց

See full entry →

s.

chlamys, mantle, cloak.

Etymologies (1)

= Յն. γλaμύς, γλaμδδος «պատմուճան» որից փոխառեալ են նաև լտ. chlamys, ydis, իտալ. clamide, վրաց. քլամիդա ևն ևն։ Յոյն բառի ծագումը անյայտ է (Boisaq 1ο62).


Քոռ, ից

See full entry →

s.

corus, bushel;
strike.

Etymologies (1)

= Յն. χόρ և աւելի սովորական՝ ϰορος «մև տեսակ չափ». փոխառեալ է ինքն էլ (Boi-sacq 497) եբր. [hebrew word] kor բառից, որի հետ նոյն են արամ. kor, ասոր. [syriac word] kor, արաբ. ❇ kurr, այն է «չափ ցամաքե-ղէնների»։ Բուն աղբիւրն է ասուր. [other alphabet] gur-ri կամ. [other alphabet] gurru կամ [other alphabet] gur-ru-u «ցամաքեղէնի, ցորենեղէնի և արմաւի մե-ծագոյն չափը» (Delitzsch, Assyr. Hndwь. էջ 205, Strassmaier, Alphabet. Verz. էջ 244), սումեր gar (Autran, Sumer. 155)։ Յոյնից է փոխառեալ նաև լտ. corus։-Հիւբշ. էջ 388։


Քորեպիսկոպոս, աց

See full entry →

s.

chorepiscopus, rural bishop, suffragan.

Etymologies (1)

= Յն. γωρεπίσϰοπος «գաւառական եպես-կոպոտ». կազմուած է յն. χωρα «գաւառ» և ἐπίσϰοπος «եպիսկոպոս» բառերից։ Յոյնից է նաև վրաց, ჭორებისკობოზი քորեպիսկոպօ-զի։-Հիւբշ. 388։


Քուէ, էի, էից

See full entry →

s.

cf. Քուեայ.

Etymologies (1)

Աւետիքեան, Մեկն. թղ. Պօղ. Բ. էջ 573 յն. քիպի՛ա «քուեայ, խաղ նար-տից» (որ է սոյն ϰοβεία)։ ՆՀԲ (որից նաև Հիւնք.) նոյն ընդ կիվոս, յն. ϰὸβος, լտ. cubus, արաբ. ka'b «վէգ, խորանարդ, նարտի ուլունք»։ Karst. Յուշարձան 423 թթր. qaya «քար, telowitz BВ 29, 68։


Քուզայ

See full entry →

cf. Կապիճ.

Etymologies (2)

= Յն. γουζα, χοῦς նոյն նշ.-Հիւբշ. էչ 389։

Շիրակացին համարում է եբր. «Չափ վեց քսեստի ըստ եբրայեցւոցն կոչի քուզայ»։ Աւգերեան, Բցտր. չփ. և կշռ. 190 յն. χօῦς-ից Նոյնը Brockelmann, Ուտ. փոխ. բառից, էջ 114։


Քունք

See full entry →

s.

temple, side of the head.

Etymologies (1)

«ծնօտի գլուխը». մէկ անգամ ունի Նիւս. բն. «Որպէս ուղեղ գլխոյ, քունք, ջիլք»։ Նոյնը գիտէ էֆիմ. էջ 180 քուն ձևով, «Յօնք՝ որք են վայրահակք դէպ ի քունն»։


Քուշկէն

See full entry →

s.

deaconess' stole.

Etymologies (1)

«սարկաւագուհիների փոքրիկ ուրար». ունի միայն Մխ. դտ. (որ և գրուած քօշկէն, քուչկէն, տե՛ս անդ. էջ 257). նոյնը Սմբ. դատ. 85 գրում է «քուշ կենայ ի յաջ թևն»!


Քուրայ, ից

See full entry →

s.

cupel, crucible;
cf. Հալոց.

Etymologies (1)

= Ասոր. ❇ kurā «քուրայ, հնոց, վա-ռարան», որի հետ նոյն են եբր. [hebrew word] kur, արաբ. [arabic word] kur, ասուր. ❇ [other alphabet] ku-u-ru=kūru (Delitzsch, Assyr. Hndwb, 324) և եգիպտ. krr. արմատը ընդհանուր սեմական է, ինչպէս ցոյց են տալիս իր զա-նազան ածանցները. ինչ. ասոր. ❇ι aə kauranā «օերմութիսն», ❇ kauranā-ya «տաք, կիզիչ» ևն։ Նոյնից են փոխառեալ նաև պրս. օ [arabic word] kūra, վրաց. კურა քուրա «բովք, հալոց, վառարան»։-Հիւբշ. 319։


Քուրմ, քրմաց

See full entry →

s.

heathen or pagan priest.

Etymologies (1)

Ուղիղ մեկնեց ՀԲուս. էջ 507, նոյնը նաև Նորայր ՀԱ 1923, էջ 347։


Քրտիկար

See full entry →

adj.

worship among the ancient Persians;
good and faithful minister.

Etymologies (2)

«բարի գործք, արդիւնականք, արժանի վարձուց, պատուիրեալք ի Սազ-ռեզն դենէ». գործածուած է միայն երկու անգամ Եղիշ.բ և է. Զկրակ սպանանէք և զջուրս պղծէք և զմեռեալս ի հող թաղելով՝ զերկիր ապականէք և քրտիկար չառնելով՝ ոյժ տայք խարամանւոյն (էջ 35). Ետ սպա-նանել զհօրեղբայր իւր զՎաղինակ և յինքն տարաւ զտէրութիւնն իբրև քրտիկար յարքու-նիս (էջ 106).-Բոլոր տպագիրները ունին քրտիկար, միայն Անձևացեաց օրինակը, տպ. Թէոդոսիա, ունի քրտար։

մէջ «գերմ. Hofbeamter, Դռան պաշտօ-նեայ», իբր պրս. [arabic word] kardgār «աշ-խատաւոր, գործաւոր» կամ զնդ. xуaδ-drakara «բարեկամական»։ Հիւբշ. 259 իբր փոխառեալ բառ, անյայտ իմաս-տոմ. կցում է պրս. kirdigār «ամենա-կարող. 2. դիտմամբ, կամովին, յատուկ նպատակաւ»? Ընդարձակ մի յօդուածի մէջ վերի մեկնութիւնն է տալիս Բազմ. 1895, էջ 5-6, անյարմար համարելով պրս. kirdigār «արարչառործ Աստուած 2. կամովին գիտութեամբ» և kirdār «գործ, աշխատութիւն, արուեստ, վի-ճակ, զբաղմունք, գործ բարի կամ չար»։ Նոյնը նաև Փորթուգալ փաշա, Ուսում, Եղիշէի, էջ 252-3 և Անդրիկեան, Բազմ. 1906, 441։ Թիրեաքեան, Ատրպատ. էջ 25 ուղղում է քրտար<պրս. kirdār «գործ». իր մեկնութիւնը կրկնում և հաստատում է մի առանձին յօդուածով՝ Բազմ. 1907, 22-24։


Քրքանք

See full entry →

s.

cf. Քրքիջ.

Etymologies (2)

«ծիծաղ» Փարպ. արմատն է քրք-, որից քրքել «ուրախացնել» Ոսկ. պօղ. ա. 169, նաև քրքիջ «ծաղր, ծիծաղ» Ոսկ. մտթ. և եբր. Վրք. ոսկ. քրքջել «համարձակ ծիծաղիլ» Ոսկ. մտթ. կող։ և եբր. քրքնջալ «ծիծաղիլ» Բրս. մրկ. 258. քրքինջ Բրս. մրկ. 258։ Սրանց հետ նոյն է Ղրբ. քրքզալ «ծև-ծաղիլ, վրան խնդալ». հմմտ. դարձեալ քրքուիլ և քքուիլ բառերի տակ ատուածները, որոնց միջոցով քրքանք, քրքել հասնում է քուք արմատին, իբր

ՆՀԲ լծ. կարկաջ, կրկջաձայն բառերի հետ։ Տէրվ. Altarm. 32-3 քրքիջ< *քի-քրիջ և քրքանք հանում է krik արմատից. հմմտ. սանս. kark «ծիծա-ղիլ», գոթ. hlahjan «ծիծաղիլ», լիթ. kirkti «բղաւել», յն. ϰραζα «ճչալ, կան չել»։ Նոյն, Նախալ. 43 քրքիջ՝ kark


*Քցիմ

See full entry →

s.

flaw, aguail.

Etymologies (1)

ԳՒՌ (dialectal) Նոյն են Բբ. քցիմ, Ալ. Բլ. քցիպ, Վն. քիծեփ, Ղրբ. քեծ.-նոր բառեր են քցպնոտիլ, քցփել։


Քօղ

See full entry →

cf. Քող.

Etymologies (1)

ՆՀԲ «լծ. հյ. գաղել, գողել, սքողել, յն. քա՛լիմմա»։ Տէրվ. Altarm. 16 ար-մատը սքող, որից ս-ի անկումով՝ քող. հմմտ. գոթ. huljan «պահպանել», մբգ. hulle «քող, լաչակ», լտ. celare «ծած-կել» ան։ Justi, Dict. Kurde 350 քրդ. kol «ճակատին կապելու ոսկեշարք»։ Canini, Et. étym. 120 հյ. կառ «չուան» և քուղ «թել» բառերի հետ գերմ. garn, հոլլ. garen «թել»։ Karolides, Γλ. συγϰρ. 89 կպդվկ. kučeymás «կանանց գրխի թաշկինակ», սանս. çuka «խոյր», լիթ. kuka, ռուս. кикe «կանացի գդաև»։ Տէրվ. Նախալ. 111 իբր հնխ. skar ար-մատից. նոյն ընդ Altarm. բայց Լեզու 1887, 16 մերժելով այս՝ արմատը դը-նում է քող՝ ս տաստկականով։ Հիւնք. ղօղել բայից։ Patrubány ՀԱ 1908, 152 հնխ. sqeu-«ծածկել» արմատից։ Schei-telowitz KZ 53 (1925), 254 սանս. kulāya «հիւսուածք», լտ. colus «իլ», յն. ϰλώσϰω «մանել» բառերի հետ։ Լա-փանցեան, Տեղեկ. ինստ. Բ. 80 քաղել «ծածկել» արմատից։


Քօշ, ից

See full entry →

s.

he-goat, buck.

Etymologies (1)

. ի հլ. «արու այծ» Մն. ժե. 9. Թուոց իթ. 22. Դան. ը. 5, 8, 21. Ոսկ. մտթ. Ա. էջ 192 (բց. ի քօշից). գրուած է նաև գօշ Եւս. քր. Բ. որից քօշանման «այծանման» Գնձ. քօշամօրուք «այծի մօրուք կռչուաձ բոյսը, tragopogon» (ըստ։ Տիրացուեան, Contributo §. 570 tragopogon coloratum C A. Mey) Բժշ. գրուած նաև զանազան ձևերով. ինչ. քօշմօրու, քոշմօրուք, գոճա-մօրուք, գոճմօրու, գոճմորուք, կոճամիրուս, կոճամիրու, գոճմօրէք, գուճամուրու, գուճի-մօրու (տե՛ս ՀԲուս. § 3233 և Seidel § 191), բայց այս բոլորից ուղղագոյնն է քօշամօ-րուք, ըստ որում լտ. բառն էլ է =յն. τρα-γοπωγων, որ կազմուած է τράγος «այծի ձագ, բուծ»+πώγων «միրուք» բառերից։ Տե՛ս և քօշել։


Քաղաք, աց

See full entry →

s.

town, city;
cf. Թագաւորեալ;
ի —ս, ընդ —աց —աց, —ի —ի, in every city or town, every where;
—է ի-, from one town to another;
մարտաքս քան զ—ն, out of town;
բնակիչք —ի, towns-people, towns-folk;
վիճակ, սահման —ի, township.

Etymologies (2)

, ի-ա հլ. «քաղաք» ՍԳր. Կոչ։ Ագաթ. հին և շատ գործածաևան ռառ. տա-լիս է բազմաթիւ ածանցներ, որոնց հնա-գոյններից յիշենք՝ քաղաքագիւղ Ագաթ. քա-ղաքաժողով Գ. մկ. դ. 1. քաղաքակից ՍԳր. Ոսկ. եբր. քաղաքամէջ ՍԳր. Ագաթ. Կոչ. քաղաքային Երեմ. իթ. 28. Եւս. քր. Ոսկ. մ. գ. 6. քաղաքացի ՍԳր. Ոսկ. մ. բ. 11 քաղաքիկ Բուզ. մայրաքաղաք ՍԳր. մօտա-քաղաք Բ. մկ. զ. 8. հինգքաղաք Իմ. ժ. 6. հետաքրքրական է քաղաքուհի «մայր կամ մեծ քաղաքից կախւող փոքր քաղաք կամ ա-ւան, իբր նրա դուստրը» Բանք իմ. 54 (ըստ մեկնութեան Բազմ. տե՛ս իմ Հայ. նոր ռա-ևեր հին մատ. Բ. 115).-Նոր բառեր են քաղաքակիրթ, անքաղաքակիրթ, քաղաքա-բէտ, քաղաքամաս, քաղաքագլուխ, քաղա-քավար, անքաղաքավար, քաղաքացիական, քաղաքապետութիւն, քաղաքապետական, քաղաքակրթիչ, քաղաքագիտութիւն, քաղա-քագիտական, քաղաքականութիւն (=politi-que), որոնք շինուած են քաղաք բառիռ՝ համեմատ հին յունական պետական դրու-թեան, ուր ամէն մի քաղաք առանձին տէրու-թիւն էր կազմում։

ձևից։ Scheftelovitz BВ 29, 67 ըստ Անդրէասի մազանդ. kälā ձևից փոխա-ռեալ, որի հինն է *kälāk և այս էլ փոխառեալ սեմականից. հմմտ. արամ ասոր. [hebrew word] karkā «քաղաք», փիւնիկ [hebrew word] kə-akh «աւան», թալմ. [hebrew word] «ան-պարիսպ քաղաք», ատուր. kirxu (իմա՛ ասուր. ( [hebrew word] [other alphabet] kirxս կամ ❇ ❇ ki-ir-xu, որ րոց» ըստ Strassmaier, Alphab. Verz 553, Delitzsch, Ass. Hndwb. 353)։ Patrubány SA 2, 175 և Pedersen, Հայ. դր. լեզ. 91 քաղել բայից։ Meillet, Յուշարձան 211 ծագումը անծանօթ է համարում։ Karst, Յուշարձան 405 սու-մեր. kal «քաղաք»։ Մառ 1) Бaтум էջ 19-20 յաբեթական բառ, որի հետ նոյն են Կարս, Գառնի, կարկին, գիրկ ևն. 2) ЗВО 1924, 187 յգ. քալ բառի, որ է սումեր. kal «բարի ոգի», 3) ЗВO 1925, 670 ետրուսկ. arar «գիւղ» բաոն է։ Oštir, Btrg. alarod. 53 բասկ. uri «քաղաք», ասուր. alu, տումեր. uru «քաղաք»։ Պատահական նմանութիւն ունի պրս. [arabic word] kalak «դաշտ»։


Քաղդեայ, էի, ից

See full entry →

s.

Chaldean;
caster of nativities;
astrologer, soothsayer.

Etymologies (1)

-Ասոր. [arabic word] xaldāyā «մոգ, աստղա-հմայ», xaldāyuϑā «մոգութիւն, կախարռու-թիւն», որ և յն. γαλδαῖος «աստղաբաշխ, աստղահմայ», և I ձայնը վերածելով Տ՝ եբր. [hebrew word] kašdīm «աստղահմայ»։ Բոլորն էլ ծագում են Քաղդէացոց ազգի յատուկ անու-նից և իրենց առաջին նշանակութիւնն է «քաղդէացի»։ Այս ազգն էր, որ աստղա-բաշխութեան և մոգութեան հիմնադիրն ե-ղաւ և մինչև վերջն էլ այդ գիտութեանց ու-տուցիչը մնաց. յոյներն անգամ աստղաբաշ-խութեան գիտութիւնը նրանցից տովորեցին և «յունաց բոլոր գուշակները, հմայողները և մարգարէները կամ Եփրատի ափերից էին գալիս և կամ քաղդէական հին սրբավայրե-րում սովորած էին համարւում. քաղդէացի բառը կախարդի հոմանիշ դարձաւ» (Mas-nero Hist anr. des peuples de I' Urient. էջ 774)։-Հիւբշ. 318։


Քամ, ոյ

See full entry →

s.

juice;
gravy;
jelly.

Etymologies (2)

«օամուք, քամուածք» Վստկ. «հե-ղեղի մնացորդը» Տաթև. ամ. 250. որից ՍԳր. Եզն. «ծծել, մինչև յատակը կամ ցմր-րուր խմել» ՍԳր. Վեցօր. քամուք, քամուած Արծր. Վրդն. ել. Բրս. մրկ. արիւնաքամ Վրդն. լուս. համաքամուած Մագ. նաև փխբ. թերաքամ «կիտովին բացուած (աուր, թուր, դուռ ևն)» Ոսկ. և Երզն. մտթ. 367. թերա-քամեալ «կիսովին պատեանի մէջ մտոռաձ (սուր)» Բ. թգ. ի. 8։-Ըստ իս այս նոյն բառն է քամի «գետ», որ մէկ անգամ գոր-ծածել է Խորենացու աշխ. հրտր. Սուքր. 30. ռեւ ամենայն քամի լերանց Հայոց ի Դկլաի իջանէ»։ Հիւբշման, Հին Հայոց տեղւոյ ա-նունները ՀԱ 1905, 123 ա, ծան. 3 (արտա-տպ. էջ 160) բառը գտնում է յիշուած Սի-պական, էջ 4, տող 15 և համարում է ան-ծանօթ ձև։ Անշուշտ նոյն է վերոյիշեալ քամ «հեղեղի մնացորդը» Տաթև. ամ. 250 բառի հետ և նշանակում է «լեռների ջրային քամուածքը»։

sōma «հիւթ, քամի» բառերի հետ։ Canini, Et. étym. 227. լոյն γόμος «հիւթ» և ϰόμμι «խէժ» բառերի հետ։ Հիւնք. խմել բայից։ Scheftelovitz BВ 29, 46 swamms=գերմ. Schwamnι տսպունգ» բառի հետ (յիշում են Boi-sacq 887 և Pokorny 2, 535 ու մեր-ժում)։ Karst, Յուշարձ. 427 թթռ. šum, žum, čum «քամել», օսմ. yum-maq «ճմռել»։ Վերի մեկնութիւնը տու-︎ peterssnn K7 47 284։


Քայռ, ից

See full entry →

cf. Քայռամանեակ.

Etymologies (1)

Լծ. նար. լգ. քառ «չորս» բառից կար-ծելով՝ մեկնում է «քառամանեակն վզանոց չորեքկուսի»։ Նոյնպէս է Գէորգ դպիր, որ Բառ. երեմ. յաւել. 563 մեկ-նում է «զի է ի չորից նիւթոց, այսինքն առևև. արծաթ, ակն, մարգարիտ»։ Տէրվ. Altarm։ 71 հաւանաբար ազսա-կան է հինդուստ. օ [arabic word] kere «ապարան-ջան» բառին։ Հիւնք. գոհար բառից։ Petersson, Ar. u. Arm. Stud. էջ 122 յն. σειρὰ́ «պարան, լար, կապ», լիթ. tveriu «պատել, շրջապատել» ևն ռարռերի հետ։