wine-growing, planted with vines, full of vines.
Երկիր ցորենոյ եւ գինւոյ, հացաւէտ եւ այգաւէտ. (Ես. ԼԶ. 17։ (յօրինակս ինչ՝ վրիպակաւ գրի, գինաւէտ։))
inconsiderable, imperceptible.
Որ վրիպակաւ գրի ստէպ եւ ԱՆԶՆՆԻՆ. արմատն է ԶՆԻՆ, յորմէ ԶՆՆԵԼ. Որ չանկանի ընդ զննութեամբ մտաց, կամ աչաց եւ ձեռաց. անիմանալի. անհաս.
cf. Անընտել.
Օտար եւ անընդել էր Դաւիթ ցանկութեանց, եւ վրիպակաւ յանդգնեցաւ. (Կիւրղ. թագ.։)
crookedness, tortuosity, winding;
perversity, depravation;
cf. Յամառութիւն.
στρεβλότης, σκολιότης perversitas, tortuositas, obliquitas. իսկ Կամակորութեամբ, σκολιῶς perverse. Ծամածռութիւն. խեղաթիւրութիւն. խոտորնակութիւն. (որ վրիպակաւ դրի եւ Կամակարութիւն)
lead;
caper;
caper-bush.
Թանձրասցի մարախն, եւ տարածեսցի կապարն. (Ժող. ԺԲ. 5.) (ուր ոմանք առանց հայելոյ ի բնագիրն եւ յայլ թարգմանութիւնս՝ արճիճ իմացան վրիպակաւ։)
beaver, castor;
Castor.
ԿԱՍԴՐԻՈՍ կամ ԿԱՍՏՐԻՈՍ. որ վրիպակաւ գրի եւ Կոտորոց, Կոթորոս, եւ այլն. իբր յն. լտ. գասդօր, որ է Կուղբ. ջրշուն.
spherical, circular, round.
Արար աստուած երկուս լուսաւորս մեծամեծս, երկուս գունդս կարկնաբոլորս. (Եղիշ. ծն. առ Վարդանայ. (ոմանք գրեն վրիպակաւ, կրկնաբոլորս)։)
bushel;
pannier, basket.
Հին բռ. շփոթելով զբանս արիստոտէլի, վրիպակաւ գրէ.
acropolis, citadel.
Ուստի՞ դու զանծինն առեալ ունիս, եւ կամ զանսկիզբն՝ զքո զծայրաքաղաքսդ (իբրու կանգնեալ ընդդէմ մեր) (Առ որս. ՟Զ.) (վրիպակաւ գրի, զծայրաքաղսդ։)
half.
Իսկ ի դիրս Դամասկ. վրիպակաւ Կիսամասն, կիսամասունք, դնի, իբր Նմանամասն, նմանամասունք. ընթերցեալ ի յն. իմիմէրի՛ս, փոխանակ ընթեռնելոյ միօմէրի՛ս։
cf. Հերկարար.
Ոչ հերկահար ես ժողովրդեանդ, եւ ոչ արտհունձ եւ կտսօղ. (Մանդ. ՟Ի՟Բ. կամ ՟Ա։ (հին ձ. վրիպակաւ, Հարկահար. եւ նորն, Հերկարար։))
ploughman, husbandman, cultivator, labourer.
Ոչ հերկահար ես ժողովրդեանդ, եւ ոչ արտհունձ եւ կտսօղ. (Մանդ. ՟Ի՟Բ. կամ ՟Ա։ (հին ձ. վրիպակաւ, Հարկահար. եւ նորն, Հերկարար։))
sucking;
suckling.
Առ ի խրատելոյ զտակաւին մատաղագոյն եւ զկաթնակեր բարս առն արդարոյ. (Նախ. թագ.։ (որ ի Մեկն. թագ. վրիպակաւ գրի, զկաթնաբարս։))
contrary, opposed to;
bale, bag, sack, pack.
Զհակս բեռինն բացէ ի բաց ընկենուն (յաւանակք). (Մանդ. ՟Ե. (որ ի Ճ. ՟Դ. վրիպակաւ գրի, զհարկս)։)
savour, taste;
check, moderation;
— դնել, to moderate, to check.
Ցանկականին բնակն է յերիկամունսն, եւ ի ներքին համսն,. (տպ. վրիպակաւ, կամսն.) (Գր. հր.։)
cf. Կրուկ.
ԿՐՈՒՆ որ եւ ասի ԿՐԵԼԻ. իբր Կրաւոր, ենթակայ կրից. (վրիպակաւ գրի եւ Կռուուն)
to become addicted, to give oneself up, to yield;
to cram oneself, to feed well, to feast.
pinna, pinna-marina.
cf. Պին.
word, oracle, prediction;
testimony, witness;
use, employ;
want, necessity;
work;
writing, useful treatise.
χρησμός, χρηματισμός oraculum, monitum, testimonium եւ ἕργον , ἑργίδιον opus, opusculum. Պատգամ. վկայութիւն. բան վաւերական. ճառ պիտանի. հաւաքումն բանից՝ որ վարին ի պէտս. (վրիպակաւ գրի առ յետինս եւ Պիտառնութիւն).
quite full, brimful.
Պղպղուն. լի. պատարուն. ամենալի. հոծ. խիտ. կուռ. (Հին բռ.) (գրի վրիպակաւ եւ ՊՂՊՂՈՒՆ)։
store-keeper.
Նա եւ զհամբարապանսն իսկ զբազումս ի շանց (վրիպակաւ, իշանս կամ իշեան) յայնկոյս որմոյն ընկենոյր. (Ագաթ.։)
to be crippled, maimed.
Մեծատուն՝ որ հաշմեալ է ի մարմին իւր. (Սիր. ՟Լ. 14. (վրիպակաւ գրի հաշմալ։))
to bark, to bay, to growl;
to howl, to yelp;
to cry out, to clamour, to brawl, to snarl.
(որ ի յետնոց վրիպակաւ գրի Հաչել. զոր տեսցես) ὐλακτέω latro. Ղօղանջել. ձայն արձակելն շանց ընդդէմ օտարաց.
ammi, bishop's-weed.
ՀԱՑԱԴԵՂ կամ ՀԱՑԻ ԴԵՂ. (որ վրիպակաւ գրի եւ Հասիդեղ. եւ շփոթի ընդ այլ խոտ՝ որ կոչի Հազի դեղ)։ ի բառս Գաղիանոսի, եւ ի Բժշկարան. եւ ի Հին բռ. վարի որպէս Համեմ, կամ հացհամեմ. որ եւ կոչի Ունդ նանխմի, այսինքն սերմն անանխոյ։ որպէս յն. ամոմի, կամ ամմի. ἅμμι, ἁμομίς եւ այլն.
augur, diviner by augury;
— լինել, to augur, to divine by -.
οἱωνοσκόπος augur, auspex. կամ բայիւ ὁρνιθοσκοπέω ex inspectis avibus auguror, auspicor. (գրի վրիպակաւ եւ հաւագէտ) Դիտօղ զհաւս, զթռիչս եւ զկեր նոցա՝ առ ի հմայել. ուստի ՀԱՒԱԴԷՏ ԼԻՆԵԼ՝ է Հմայել ի ձեռն հաւուց կամ թռչնոց.
to put off, to delay, to defer, to neglect, not to care for.
(Ստեփ. լեհ.) իմանայ իսպառ բժշկել, ընթերցեալ եւ այլուր վրիպակաւ.
oscillating, swinging, shaking.
Ի շարժմանցն ... այլք դողացուցանեն՝ խոնարհեցուցանելով, եւ վերստին շարժելով, եւ միշտ ի շարժեալն բերելով, որ պաղմականք լինի ասացեալ, նման դողութեան ախտի բացագործելով. (Արիստ. աշխ. ուր գրիչք ունին վրիպակաւ՝ տաղմականք։)
appanage.
φερνή, ἁποστολή dos. (վրիպակաւ գրի եւ Պաշտական, Պաշատական, եւ այլն) Օժիտ՝ զոր բերէ ընդ իւր հարսն ի տուն փեսային. ճիհէզ, ճէհիզ.
then, consequently;
some where, in some place;
about, near;
some, certain;
աստ —, here;
անագան —, too late, in the end, at last, after much time, finally;
վաղ —, already, before;
վերագոյն —, above;
before;
զքառասնամենիւք — էր, he was about forty years old.
ՈՒՐԵՄՆ. τις, τι, τινα, τινι quidam, quaedam, quoddam եւ այլն. Որպէս անուն մասնական, Իմն. ինչ. այն ինչ. (ի յետնոց վրիպակաւ գրեալ Ուրումն) մը, մի.
to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.
ՍԳԱԼ. վրիպակաւ գրի ստէպ, որպէս զգալ, եւ ընդ հակառակն գրի՝ Զգալ, որպէս Սգալ. զոր քաջ գիտել պէտք են վերծանողաց զհին մատեանս.
flute;
flageolet;
fife;
syringe;
— հաւորսաց, bird-call;
— հովուական, shepherd's pipe, reed;
նուագել սրնգաւ, to play the flute;
to pipe.
Փողս եւ քնարս, սրինգ, (եւ) որ ծնծղայ կոչի. (Վրդն. դան. (ուր կայ վրիպակ ինչ)։)
cf. Պտուտեմ;
to screw, to screw down or on;
to feel giddy, dizzy, to have a swimming in the head.
Որ ի մերումս բնութեան պտուտկի ազգի ազգի վրիպականութիւն. (Նար. ՟Ղ։)
apocryphal books on the Apostles.
(Որ են վրիպակ գրչութիւնք մուծեալք յասորի օրինակաց թարգմանելոց ի յունէ)։
(Որ են վրիպակ գրչութիւնք մուծեալք յասորի օրինակաց թարգմանելոց ի յունէ)։
sharpened, whetted;
pointed, sharp;
սուսեր —, trenchant sword.
Ա՛ռ դու քեզ սուսեր յեսանասուր՝ սո՛ւր քան զսրբիչ վարսավիրայից. (Եզեկ. ՟Ե. 1. (մի ձեռ. վրիպակաւ, յեսանաւոր)։)
articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.
Ոչ եթէ ընդ վայր ինչ կարդաց զնա լոկ Բան (յն. լօ՛ղօս), այլ՝ յօդ յաւել. ասէ, Բանն (յն. օ՛ լօ՛ղօս), զի յայլմէ մեկնեսցէ զնա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. (ուր վրիպակաւ գրի. եդ եւ յաւել)։)
articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.
Աստուած ի յօդապատ մարմնոց ի վեր է։ Հայր ո՛չ յօդապատ բնութիւն պարունակեալ։ Տայ զոյժ զօրութեան ամենայն յօդապատ անդամոցն. (Եզնիկ.։ Ճ. ՟Գ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Գ. (ուր տպ. վրիպակաւ, օդապատ. ուստի լտ. օդով պատեալ)։)
preferable, better, preferred, most esteemed;
— առնել, ընտրել, համարել, to prefer, to like better, cf. Նախամեծարեմ.
Նախամեծար առնելով զբանս վրիպական թշնամւոյն պատրողի՝ քան զքո աստուածադիր օրինադրութիւնդ. (Ճշ.։ Մաշտ.։)
to stretch out the head to see;
to stretch, to extend, to thrust;
to fasten or stick on, to be fixed or fastened on, to heed to dwell on;
— մտօք, ի խորհուրդս, to contemplate, to speculate upon, to meditate or consider attentively, to penetrate, to examine thoroughly;
— յոք, յառեալ կալ or հայել յոք, to fix the eyes or the gate on a person;
— ի դուզնաքեայս, to be fond of trifles;
աչք իւր անքթիթ յառեալ կային ի քաջազն, his eyes were fastened on that brave man.
Իսկ (Սարգ. ի բանն յկ. ՟Ա. 25.) կարծելով նախդիր լինել զտառդ յ, ի բառն յառեալ, հարկաւորի մեկնել որպէս առեալ, եւ վրիպակաւ ասել.
halberd;
lance.
Իսկ ի (Հին բռ.) դնի վրիպակաւ,
wandering;
erroneous, wrong, false, heretical;
deceiver, perverter, seducer;
աստեղք —ք, erratic stars, planets.
ՄՈԼԱՐ. Մոլորական. սխա՛լ. վրիպակ. սուտ եւ մոլորեցուցիչ (բան).
wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.
Ի միում գիշերի հասանի ցաւ յանկարծակի իբրեւ զնետ մոլորական. իբր վրիպակաւ կամ յանպատրաստից եկեալ. (Վեցօր. ՟Ե։)
mouse;
mice;
cf. Դնդեր;
ազգ մկանց, the micy tribe;
— մեծ, rat;
— վայրի, wood-mouse;
— դաշտի, field-rat;
— ջրային, craber, water-rat;
— ալպեան, marmot;
— լերանց, mountain-rat;
փարաւոնի, ichneumon, cf. Հետահան, cf. Հիլոս;
գեղացի եւ քաղաքացի —, the country mouse and the city mouse;
ծակ, բոյն, աղբ, ականատ մկանց, mouse-hole;
rat's nest;
mouse-dung;
mouse-trap;
որսորդ մկանց, rat-catcher, mouse-hunter;
(կատու) mouser;
որսորդութիւն մկանց, mouse-hunt;
— որսալ, to mouse, to catch a mouse;
— չչէ, the mouse squeaks.
Յետինք վրիպակաւ սկսան ասել, Մկան, մկանունք. որոց ա՛յլ է նշանակութիւն։ Ընդ հակառակն՝ սխալ գրութիւն է Մկունք, մկանց, որպէս Մկանունք, նանց, եւ նաց. զոր տեսցես։
fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.
γνόφος, ὀμίχλη , ἁχλύς caligo, nebula, tenebrae θύελλα procella. (գրի եւ վրիպակաւ Մարախուղ. ի ձայնիցս՝ մառ, մառն. եւ խուղ. կամ խուլ կամ հոյլ եւ այլն) Մէգ. բալ. շոգի. օդ թանձր՝ որպէս գոլորշի վերացեալ, կամ ամպ վայրիջեալ եւ զնստեալ իբրեւ զծուխ եւ զշամանդաղ, խոնաւ եւ խոնաւացուցիչ, մթագին եւ մթագնիչ՝ որպէս աղջամուղջ. եւ Մէգ մրրկեալ. մրրիկ. մշուշ, բալ.
metretes or amphora (a liquid measure, the Roman about seven, the Attic about ten gallons).
Mede;
Median;
lord.
would to Heaven that! if it might be !.
Ուր վրիպակաւ՝ մարտն ընթեռնուն (Երզն. եւ Նչ.)
pastorate, pastorship;
pastoral care, cure of soils.
(գրի վրիպակաւ եւ Հովութիւն) որ եւ ՀՈՎՈՒԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Հովիւ գոլն. գործ եւ պաշտօն հովուի. առաջնորդութիւն.
able, capable;
— լինել, գտանիլ, to be capable, able, clever, endowed with ability, cf. Կարեմ;
to be within reach of, in the way to.
Չեն այլ ինչ առնել ձեռնհաս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։ (Գտանի գրեալ վրիպակաւ եւ Ձեռնահաս կամ Ձեռնհասու։))
inesting or grafting place, joint, knot.
(վրիպակաւ գրի եւ Մացրան, Մայրաս) Ծունկ կամ ծնգաձեւ տեղի պատուաստի ի բուն մայրն. մայր պատրուսի. բուն հատեալ՝ յորոյ վերայ տնկի պատուաստն. Տե՛ս (Վստկ. ՟Խ՟Է. ՟Ծ. ՟Ծ՟Ե. ՟Հ՟Զ. ՟Մ՟Ժ՟Գ.)