Definitions containing the research ուշ : 2500 Results

Յառաջապատում

adj.

announced, narrated beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յուշ առնելոյ նոցա օրինօք զյառաջապատում չարչարանաց իւրոց. (Ագաթ.։)


Յառաջասաց

cf. Յառաջասացեալ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՍԱՑ ՅԱՌԱՋԱՍԱՑԵԱԼ. Նախասաց. կանխասաց. գուշակեալ. եւ գուշակօղ.


Յառաջասացեալ

adj.

predicted, foretold, prophesied.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՍԱՑ ՅԱՌԱՋԱՍԱՑԵԱԼ. Նախասաց. կանխասաց. գուշակեալ. եւ գուշակօղ.


Յառաջատեսութիւն, ութեան

s.

foresight, prevision.

· Calfa

NBHL (1)

πρόνοια, προμηθία praevidentia, providentia. Նախատեսութիւն. նախագիտութիւն. նախախնամութիւն. խնամ. նախահայեաց զգուշութիւն.


Յառաջգիտութիւն, ութեան

s.

prescience.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէն յառաջագոյն երգեաց յառաջգիտութեամբ՝ գուշակութեամբ հոգւոյն Սրբոյ. (Ագաթ.։)


Յասմին, յասմի

s. bot. jessamine, jasmine.

· Calfa

NBHL (3)

Յասմիկն, անիարն, մանուշակն. (Ագաթ.։)

Ուտի. լինի ի նմա ձիթենի, վայրնկենի, եւ յասմիկ։ Յերջանիկն արաբիա՝ յասմին, վարդ մանուշակ. (Խոր. աշխարհ.։)

ՅԱՍՄԻԿ ՅԱՍՄԻՆ կամ ՅԱՍՄԻ. Նոյն ձայն է եւ յայլ լեզուս. ἱάσμη , ἱάμινον (ի ἵον որ է մանուշակ). ՛ jasme, jasminum. իտ. gelsomino. եասէմի, եասըմ եաղը. Տունկ մանրատերեւ՝ երկայն եւ բարակ եւ կակուղ գաւազանօք. եւ ծաղիկ նորա սպիտակ՝ անուշահոտ յոյժ. իսկ իւղն յասմեան ասի կազմեալ ի սպիտակ մանուշակէ.


Յարաձգեմ, եցի

va.

to continue, to prolong, to cause to last.

· Calfa

NBHL (1)

Զժուժկալութեանն զգուշութիւն ուղղել, եւ յարաձգել յամենայն վնասակարացն զ՝ի բաց հրաժարումն։ Պաշտօն յարաձգեալ եւ հանապազորդ. (Բրս. հց.։)


Յարացոյց, ցուցի

s.

example, model;
idea, design;
prototype;
paradigm.

· Calfa

NBHL (1)

Եղջիւրք սեղանոյն զձեւ քառաթեւ խաչիս յարացուցի՛ւ գուշակէր. (Շ. բարձր.։)


Յարուցանեմ, ուցի

va.

to raise, to raise up, to cause to appear;
to erect, to set upright;
to awake, to wake up, to arouse;
to revive, to resuscitate, to bring to life again;
to stir up, to excite, to suscitate, to cause to revolt, to agitate, to move, to provoke;
to raise, to build, to elevate, to erect, to set up, to construct;
— զաւակ, to give sons or posterity;
զօր —, to raise troops, to make levies of soldiers;
— հողմ ի ծովու, to cause a wind to blow on the sea;
— վրէժխնդրութիւն, to take revenge or vengeance;
— բանս, to circulate false reports;
— զամբաստանութիւն, to accuse, to charge;
cf. Թշնամի.

· Calfa

NBHL (1)

Մի թէ մեռելո՞ց առնիցես սքանչելիս, կամ բժի՞շկք յարուցանիցեն։ Ես յարուցից զնա յաւուրն յետնում։ Զղազար կոչեաց եւեթ ի գերեզմանէն, եւ յարոյց զնա ի մեռելոց, եւ այլն։ Զիա՞րդ կարէ ասեն նման գոլ յարուցեալն ի մեռելոց՝ յարուցողին զնա ... Լուծէ՛ք զտաճարս զայս, եւ յերիս աւուրս յարուցից զսա. արդ յա՛յտ է որոց զգուշանանն, եթէ մարմնոյն յարուցելոյ՝ որդի ասի յարուցեալ ի մեռելոց. (Աթ. ՟Ա։)


Յարուցումն, ման

s.

resuscitation;
cf. Յարոյցք.

· Calfa

NBHL (1)

Յարուցմունք պատերազմաց զկատարածէ գուշակեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)


Յաւակնազեղց

cf. Յաւակնայեղց.

· Calfa

NBHL (1)

Մեռանի անդ անզգուշաբար ի յաւակնայեղց դիմացուածոյն. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Յաւակնայեղց

adj. adv.

audacious, rash, inconsiderate;
audaciously.

· Calfa

NBHL (1)

Մեռանի անդ անզգուշաբար ի յաւակնայեղց դիմացուածոյն. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Յաւակնութիւն, ութեան

s.

cf. Յանդգնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշացեալք ի բաժանասիրութեան յաւակնութենէ. (Սարկ. հանգ.։)


Յաւիտեան, ենից

s. adv.

eternity;
perpetuity;
age;
life;
world;
—, —ս, always, perpetually, eternally;
—ենից, ի —ենից, ab eterno, from all eternity, since the world is world;
ի —ենից ոք ոչ լուաւ, such a thing was never heard of since the world began;
—ս —ենից, for ever and ever, to all ages, ever world without end, everlastingly, eternally;
հանդերձեալ —, future life;
— աշխարհի, duration of the world.

· Calfa

NBHL (1)

Արքայութիւն քո արքայութիւն յաւիտենից։ Յուշ լիցին քեզ աւուրքն յաւիտենից։ Զամենայն յաւիտեանս ետ ի սիրտս նոցա։ Գնաց մարդ ի տուն իւր յաւիտենից (յն. յաւիտենի իւրոյ).եւ այլն։


Յափշտակեմ, եցի

va.

to ravish, to carry off by force, to carry away with violence, to snatch, to bear off;
to usurp;
to rob, to pillage, to ravage, to plunder;
— զմիտս, to charm, to enchant, to attract, to ravish or carry away the senses;
— զանձն, to escape, to be saved or liberated;
— զսիրտ, to enrapture, to captivate or enslave the heart;
յինքն —, to appropriate, to usurp, to occupy ore possess illegally.

· Calfa

NBHL (1)

(որ ըստ հին մեկնչաց քերականի ստուգաբանի, Յափ շատ արկանել. գուցէ լաւ եւս՝ յափ շուտով կամ շտապաւ ձգել. եւ անշուշտ նոյն ընդ ռմկ. գափըշմագ, գափմագ. լտ. գա՛փդօ ). ἀρπάζω , διαρπάζω, συναρπάζω rapio, diripio եւ այլն. Կապտել ի բաց. բռնի կորզել. շորթել. յանկարծ քարշել. բուռն հարկանել. աւազակել կամ յայտնի գողանալ. առնուլ եւ փախչել. տե՛ս եւ Հափափել, որ է յափըշտակել զկին, կամ առեւանգել. խլել, ուրիշի ձեռքէն հանել. պ. րիւպուտէն. լտ. րա՛փդօ. յն. արփա՛զօ. իսկ իտ. ռուպա՛րէ, գողանալ)


Յիզդիմ

vn.

cf. Յեզդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի լիցի յիզդիլ գետին՝ ջրհեղեղին զգուշացեալ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 64։)


Յեզդիմ

vn.

dry the waters off the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Զի լիցի յիզդիլ գետին՝ ջրհեղեղին զգուշացեալ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 64։)


Յեղակարծ

adj. adv.

unexpected, unforeseen;
—, —ում or —ում ժամու, unexpectedly, unawares;
suddenly, all at once;
—ում պահու ի վերայ հասանել, to surprise, to take by surprise.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԵՂԱԿԱՐԾ. իբր Կարծեօք իմն. գուշակելով մտօք.


Մացառք, ռաց

s.

thicket, covert, copse, wood;
brushwood, underwood, bush, tuft;
—ք աչաց, thick eye-lashes;
սեւացուցանել թխացուցանել զ—ռսն առ բբօքն՝ ծարրօքն, to paint one's eye-lashes.

· Calfa

NBHL (1)

Միացեալ կամ մած ծառք. որ եւ Անտառ (որպէս համծառ). խիտ առ խիտ տունկք, թուփք, բոյսք եւ փուշք. եւս եւ ոստք եւ արմատք. որպէս եւ ռմկ. մոցառ ասի բազմութիւն շառաւիղաց առ արմին ծառոց.


Մգլահոտ

adj.

musty, having a musty smell.

· Calfa

NBHL (1)

Պիտի եւ անուշահոտ ... որ մգլահոտ չլինի. (Վստկ. ՟Ճ՟Խ՟Գ։)


Մեծաբարբառ

adj. adv.

speaking loudly, stentorian, crying out, loud, noisy, clamorous, obstreperous, blustering, riotous;
aloud, loud, loudly.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծաբարբառ աղաղակել, կամ գուշակել. հնչեցուցանել, լալ. (Ծն. ՟Լ՟Թ. 15։ Նար. ՟Ծ՟Բ։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։ Կոչ. ՟Դ։ Նանայ.։ Իսիւք.։)


Մեծազգի, զգւոյ, զգեաց

adj.

of illustrious family or descent.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեծազգի կանանց գուշակ՝ պճնողական (արուսեակն, որ է որպէս թէ հարսն). (Երզն. ոտ. երկն.։)


Մեծածախ

adj.

at a great expense, costly, expensive, sumptuous, magnificent, splendid, rich.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ծարաւիք եւ քաղցեալք, ձեզ սա (սուրբն մատթէոս) սեղան մեծածախ՝ անուշահամ կերակրովք՝ եդ առաջի ըզքրիստոս. (Տաղ.։)


Մեկնեմ, եցի

va.

to separate, to divide, to detach, to loose, to remove;
to explain, to expound, to develop, to resolve, to interpret, to comment upon;
to hold out or stretch forth;
— ի ստենէ, to wean;
թուղթ մեկնելոյ, bill of divorce;
cf. Թիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Մեկնէ զխորհրդական սնդուն ի վերայս սեղանոյն զգուշութեաբմ. (Աթ. պտրգ.։)


Մեղադրեմ, եցի

va.

to find fault with, to blame, to accuse, to reproach, to censure, to reprove, to criminate, to condemn;
— զժամանակն, to blame the want of time.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ մեղադրիւր յետ ոչն զգուշանալոյ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Մեղկութիւն, ութեան

s. fig. adv.

softness, loosening, relaxation, looseness, slackness;
indolence, effeminacy, cowardice;
մեղկութեամբ, softly, indolently, effeminately, languishingly.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշանալ ի ձանձրութեանց դիւէն, որ յոյլվ մեղկութեամբ ի վերայ հասանէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Մեղմաժամ

adv.

a long while, slowly.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկար ժամս. զօգուտ ժամս. յուշիկ. հանդարտ.


Մեղմախառն

cf. Մեղմական.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեխառն. միջասահման, եւ անուշակ. հեզիկ.


Մեղուագործութիւն, ութեան

s.

collecting, making honey.

· Calfa

NBHL (1)

Զառօրեայ փուշ ի ծաղկանցն նիւթ մեղուագործութեան փութան մատուցանել. (Եղիշ. դտ.։)


Մեղուակն

adj.

gentle-eyed, having a soft or mild glance.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ ակն է իբրեւ զաչս մեղուաց. մեղոյշ. անուշահայեաց. քաղցրատեսիլ.


Մեղրապոպ

s.

water-melon.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս նոյն ընդ յն. ձայնիս միլօբէ՛բօն. μηλοπέπων melopepo. է Պտուղ անուշահոտ որպէս փոքրիկ սեխ ի ձեւ ձմերուկի. ... Այլ ի մեզ վարի որպէս յն. բէբօն, πέπων , πεπόνιον pepo. այսինքն Ձմերուկ. գառբուզ. որպէս եւ առ լատինս մէլօ, melo, է սեխ եւ ձմերուկ. որ եւ մէլօ՛բէբօ. ըստ Մենինսքեայ՝ գավուն գառբուզ.


Մեղք, ղաց

s.

sin, crime, iniquity, transgression, trespass;
fault, error;
offence, evil, malice;
— փոքր, թեթեւ, peccadillo, venial fault;
եօթն մահուչափ —, the seven capital sins;
մահուչափ or մահացու, սկզբնական, ներգործական, վերապահեալ —, deadly or mortal, original, actual, reserved sin;
վկայք մեղաց, false witnesses;
վասն մեղացն, sin-offering or trespass-offering;
անկանել ի մեղս, մեղս առնել, գործել, to sin, to transgress;
ի մեղս արկանել, to cause to sin;
խոստովանել զմեղս իւր, to confess one's sins;
թողուլ զմեղս, to remit, to absolve sin;
մեռանել ի մեղս, to die in sin;
ի մեղս գրել զիմն, to impute a thing as a crime to;
մեղս դնել, cf. Մեղադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեղօք հանդերձ՝ եւ ի սկզբանցն մեղացն զգուշասցուք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 33։)


Մեռոն, ի, աւ, իւ

s.

holy oil, chrism;
ointment, perfume.

· Calfa

NBHL (3)

Աստուածագործականաւն մեռոնիւ կնքեալ զայրն։ Մեռոնին կատարողականն օծումն անուշահոտ առնէ զկատարեալն։ Նուիրագործութիւն միռոնին։ Խորհուրդ կատարողութեան միռոնին. (Դիոն. ստէպ։)

Զսուրբ միւռոնն, այսինքն զիւղն անուշահոտութեան։ Օծանել զնա միւռոնովն սրբով։ Օծանելն զքարինսն աստուածայնովն մեռոնաւ. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Փոխանակ անուշահոտ խնկոցն եւ միւռոնացն՝ զոր հոտոտէի յերկրի, պարտ է ինձ հոտոտել զչար հոտս զայս։ Անուշահոտ մեռոն հոսէր որպէս քրտունք յանձնէն։ Ի գերեզմանէ նորա բղխէր միւռոն. (Վրք. հց. ՟Ե. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Զ։)


Մկան, ի

s.

reins, loin, haunch, flank.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովային մկանունքն (յն. թիկունք) զգուշութեամբ ունի զնաւարկութիւնն (ի գարնան) տարածեալ ալեօքն. (Ոսկ. ծն. ՟Ա։)


Մկնդեղ, ոյ

s.

rats-bane;
— սպիտակ, arsenic;
— դեղին, orpiment;
— կարմիր, realgar, red arsenic.

· Calfa

NBHL (1)

Դեղ սատակիչ մկան. ... Բժշկարան. ուր մեկնի եւ մարմուշ կամ մարկիմուշ, շաք, եւ այլն։


Մձութիւն, ութեան

s.

darkness, spot, dirt.

· Calfa

NBHL (1)

Զմձութիւն ծխոյն ի սպիտակութիւն շուշանի շրջեցեր. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Մղուտ

adj.

foggy, misty, cloudy, caliginous.

· Calfa

NBHL (1)

Միգապատ. բալուտ, մշուշ, մո՛ւթ. (լծ. հյ. աղօտ. կամ մղեղուտ. թ. պուլութ )


Մղտանամ, ացայ

vn.

cf. Մթանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մթնանալ. մթագնիլ. մշուշ կապել, մշուշնալ.


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացի, զի բերցէ խաղող, եւ եբեր փուշ։ Կացից մնացից աստուծոյ, եւ եղէց յուսացեալ ի նա։ Մնալ փրկութեան տեառն։ Մնա՛ ինձ տակաւին սակաւիկ մի, զի ուսուցից քեզ.եւ այլն։


Մնացական, ի, աց

adj.

permanent, stable, lasting, durable, solid.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացականացն յանախտական առողջութեան՝ զգուշութեանտայր պատուէր։ Ընտրին շինուածք գործոց այրելեաց եւ մնացականաց. (Սարկ. քհ. եւ Սարկ. աղ.։)


Մնացականութիւն, ութեան

s.

stability, permanence.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յանշուշտ մնացականութեամբ պահիլ գանձուն. (Յհ. կթ.։)


Մշկապորտ

adj.

musk bearing or producing, moschifer, ferous;
— այծեամն, musk, moschifer, musk-animal, Tibet-musk.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ պորտն ունի զմուշկ կամ զհոտ մշկոյ.


Մշտակոյս

s.

Ever Virgin.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենանուշակ մշտակուսէ, երիկածին մանուկ, կուսամօր որդի՝ աստուած գոլով. (Պիտառ.։)


Մշտնջենանամ, ացայ

vn.

cf. Մշտնջենաւորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացականացն յանախտական առողջութեան՝ զգուշութեան տայր պատուէր, եւ ըմպելի՝ մշտնջենանալոյ ի նմին. (Սարկ. քհ.։)


Մշտնջենավառ

cf. Մշտավառ.

· Calfa

NBHL (1)

Զնա նզովիւք որպէս փուշ տայր յայրումն մշտնջենավառ հրոյն. (Խոր. հռիփս.։)


Մոգ, աց, ուց

s.

magician, astrologer;
diviner, enchanter, wizard, sorcerer;
fire-worshipper, follower of Zoroaster;
wise man of the East.

· Calfa

NBHL (1)

μάγος magus, praestigiator, incantator. յն. լտ. մա՛ղօս, մակուս. պ. մուզ. յոք. մու՛զան. ար. մէճիւս, մէճիւսի, միւնէճճիմ. վր. մոգու, մոգվի. Մարգարէ հեթանոսաց. սուտ գուշակ. հմայօղ. քաղդեայ. գէտ. աստեղագէտ. օրէնսգէտ ըստ դենից. քուրմ. կրակապաշտ. եւ Դիւթ. կախարդ.


Մոգեան

s. pl. magi or magicians.

· Calfa

NBHL (1)

Աւերեցէք զատրուշանսն, սպանէք զմոգեանն. (Փարպ.։)


Մոգութիւն, ութեան

s.

profession of a sorcerer;
magic art, demonology, witchcraft, charm.

· Calfa

NBHL (1)

μαγεία magia. Մոգական արուեստ. սուտ գուշակութիւն. հմայք. եւ դեն մոգուց. կրակապաշտութիւն. եւ Դիւթութիւն. կախարդութիւն. յն. մաղի՛ա. լտ. մաճի՛ա. թ. մէճիւսիյէթ


Մոլեկան

cf. Մոլի.

· Calfa

NBHL (2)

Դուք մոլեկանք էք, եւ կարծէք զմեզ լինել մոլեկանս։ Բարկացողք եւ մոլեկանք։ Ցասումն մոլեկանաց։ Իբրեւ մոլեկանս բանդագուշեալս. (Ճ. ՟Բ.։ Արիստ. որակ.։ Ճ. ՟Գ.։ Վեցօր. ՟Է։)

Շամբուշ ցանկութիւնք, եւ տռփմունք իբրու մոլեկանք. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Մոլիմ, եցայ

vn.

to lose one's senses, to go mad;
to be in a passion, enraged;
to be extravagantly fond of, to fall violently in love with, to be passionately in love;
— զհետ, to bend one's whole soul to, to apply oneself entirely to, to dote upon, to be destracted with;
մոլիս, պաւ՛ղէ, Paul, thou art beside thyself.

· Calfa

NBHL (1)

Փուշ եւ տատասկ մոլեցան յիս իբրեւ ի խոպանի. (Սարկ. աղ. այսինքն կատաղաբար բազմացան։)