Definitions containing the research ձեռն : 1609 Results

Պայման, աց

See full entry →

s. adv.

condition, nature, state, quality, circumstance;
condition, term, measure, rule, limitation, close;
part, article, proposition, transaction;
stipulation, agreement, treaty, bargain, compact, pact;
— անհրաժեշտ, condition, sine qua non;
— ժամանակի, appointment, assignation;
— կենաց, condition, state, circumstance;
— նամակ, original draft of a treaty or contract;
հայցուածոյ —աւ, in an interrogatory manner;
—աւ, upon condition, on terms;
— դնել, to place or impose conditions, to make a contract, to contract, to bind oneself by contract;
cf. Ժամանակակէտ.

NBHL (1)

Զճշմարտութիւն նոցա (շարժման աստեղաց) առ ձեռն պայման Պտղոմէի յանդիման կացուցանէ. (Շիր.։)


Պաշտպան, աց

See full entry →

s.

defender, patron, protector, favourer;
minister, servant;
— սուրբ, patron saint, patron;
— դատի, advocate, attorney;
— կալ, լինել ումեք, to defend, to protect, to assist.

NBHL (1)

Ձեռս իմանամք զգործս մեր, զի ձեռն՝ գործոյ է պաշտպան։ Զգայարանս իւր կէտն ետ պաշտպան Յովնանու յաղօթելն, զո՛ր օրինակ փող՝ որ բարբառի ձայնիւ հնչողին։ Յաւելու, թէ՝ եւ պաշտպան, որ ծառայական գործ է պաշտելն։ Պաշտպա՛ն (իբր ծառայական) խոնարհութեամբ զարդարութիւնն ի գլուխ եհան. (Լմբ. սղ.։)


Պաշտօնեայ, էի, ից

See full entry →

s. adj.

clerk, official, minister;
servant, domestic, waiter, valet;
administrator, officiating, deacon;
religious, pious;
— արդարութեան, Minister of Justice;
cf. Պաշտօն;
cf. Պատերազմ;
— աստուածային վրէժխնդրութեան, instrument of divine vengeance;
—ք, Therapeutae, servants of God;
—ք արքունեաց, courtiers.

NBHL (1)

Ի ձեռն պաշտօնէիցն՝ սրբագրեցելոցն գրոց լինին ընթերցմունք։ Պաշտօնէիցն ոմանք կան առ սրբազանսն դրունս փակեալս. (Դիոն. եկեղ.։)


Ուսուցիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

cf. Ուսուցող.

NBHL (1)

Առաքինագոյն ուսուցիչ։ Ի ձեռն ուսուցչացն խրատուց. (Պիտ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)


Ուստեք

See full entry →

adv.

from some place;
— —, from several places, in all directions;
ամենայն —, on all sides;
from all quarters;
այլ —, այլուստ —, from another side, elsewhere, in or from another part;
բազում —, յոլով —, from many places;
often, in many ways;
ոչ —, ոչ — այլ —, from no other place, from no other part;
երկիւղ եւ ոչ —, no fear;
ոչ — է իշխանութիւն, եթէ ոչ յաստուծոյ, there is no power but from God;
ոչ գոյր — նմա պատերազմ, no war was undertaken in his time.

NBHL (1)

Փրկեալ ի ձեռն նորա յերկրէն եգիպտացւոց, եւ այլ ուստեք բազում անգամ։ Այլ ուստեք առնու մարմին, եւ այլ ուստեք զպատմուճանն։ Վասն առնս այսորիկ այլուստեք ցուցանել ինչ որ ունիմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։ Ճ. ՟Գ.։ Իգն.։)


Ուրախացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to give joy, to enjoy, to enliven;
to revive.

NBHL (1)

Ի ձեռն որոյ եւ զայսորիկ զսկզբնատիպն ասիս ուրախացուցանել. (Խոր. ՟Ա. 1։)


Ուրդ, ից

See full entry →

s.

conduct, water-pipe, channel, trench, gutter;
drain.

NBHL (1)

Զթանձրագոյն ի պարզագունէն ընտրեալն՝ զմանրն ի ձեռն ուդից ոմանց առուոց ի լերդին ածէ ի դուրըս. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Չարախորհրդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impious thought, evil counsel;
perversity, malevolence.

NBHL (1)

Բարի ձեւովք կերպարանիցի, եւ ի ձեռն այնորիկ զչարախորհրդութիւն գործիցէ. (Բրս. հց.։)


Չարաշշուկ

See full entry →

adj.

disastrous, dismal, very grievous;
baleful, atrocious, ferocious.

NBHL (2)

Ի թաքստի էր վասն չարաշշուկ եւ դառն տանջանացն։ Ի ձեռն չարաշշուկ դահճացն. (Ճ. ՟Ա.։)

Ծախեալ լինէին ի ձեռն չարաշշուկ եւ մահահոտ գարշութեան. (Ոսկ. լուս.։)


Չարաշունչ

See full entry →

adj.

pestiferous, venomous, pernicious, deadly.

NBHL (1)

Որ ի ձեռն մարգարէին եղիսէի օրհնեցեր զջուրն չարաշունչ եւ մահացու. (Մաշտ.։)


Չարարուեստ, ից

See full entry →

adj.

malicious, artful, shrewd, cunning, knavish;
— հնարք, artifices, intrigues.

NBHL (1)

Ի ձեռն անաստուած հրամանաց չարարուեստ թագաւորացն։ Չարամի՛տ եւ չարարուեստ, մինչեւ յե՞րբ կաս յամառութեան։ Ոչ երբէք տեղեակ են չարարուեստ աղանդոյ կախարդութեանն. (Ճ. ՟Բ. Ճ. ՟Գ.։)


Չարչարեմ, եցի

See full entry →

va.

to torment, to harass, to molest, to pain, to ill-treat, to ill-use.

NBHL (1)

Ծառայեցուսցեն զնոսա եւ չարչարեսցեն։ Չարչարեաց զնա սարա։ Զժառանգութիւն քո չարչարեցին։ Զքեզ եւ զազգատոհմն քո չարչարեցեն։ Արկ հերովդէս արքայ ձեռն՝ չարչարել զոմանս յեկեղեցւոյն.եւ այլն։


Չափ, ուց, ոց

See full entry →

s. mus. adj. prep. fig.

measure;
that by which any thing is measured;
extent, dimension, measurement;
quantity, dose;
measure, bounds, compass;
mediocrity;
moderation;
rule, proportion, measure;
reach, value, capacity;
boundary, limits, end;
measure, time;
cadence, metre, foot, measure, rhythm;
age of discretion, manhood;
measured, regular, moderate;
middle, moderate;
even, to, about, as, by, with;
— ինչ, some, a little;
—ով, with measure or moderation, moderately;
in verse;
—ով բան, բանք —աւ, verse, poetry;
— հասակաւ, middle-sized;
ի — հասեալ, of age, grown up, formed;
ըստ —ու, in proportion;
ձեօք —, as much as you;
արեամբ —, to blood-shed;
ի — հասանել, to arrive at or to be in the flower of manhood;
to become of age, to be grown up, adult, marriageable;
ի — աւուրց հասանել, to be getting old;
ի —ու ունել զանձն, գիտել զ— անձին, to conduct oneself with moderation, to restrain, to regulate oneself, to be master of oneself;
ի —ու ունել, to confine within due limits, to limit, to keep within bounds, to restrain, to repress;
զ— առնուլ, to measure, to prove, to weigh;
to try, to feel;
զամենայն ինչ առնել —ով եւ կշռով, to do all by weight and measure;
անդր քան զ— անցուցանել, անցանել ըստ —, to go rather too far, beyond bounds, to outstrip, to carry to excess;
— դնել, — եւ սահման դնել, to place limits to, to moderate, to restrain;
կալ ի —ու, to restrain oneself;
to keep one's temper;
ծախս առնել ըստ —ու եկամտիցն, to spend in proportion to one's income;
չկալ ի —ու, to make a bad use of, to misuse;
առնուլ զ— հանդերձի, to take the measure for a coat;
ճանաչել զ— անձին, to know one's ability;
զառն — ոչ գիտել, to know not a man;
not to know mankind, to be ignorant of human nature;
ուխտել երդմամբ —, to confirm on oath;
բրել զտեղին իբրեւ առն —, to dig a hole to a man's depth, to excavate the earth to the depth of a man's height;
ունի սա — ժամանակի առաւել քան զինն հարիւր ամաց, it has lasted for more then nine hundred years;
ունի — ժամանակի հարիւր ամաց, it is a period of a hundred years, it is a century;
հինգ հարիւրով —, about five hundred;
cf. Հինգ;
միտք նորա —ով, person of shallow intellect or weak mind;
առաւել քան զ—ն, very much, immeasurably, exceedingly, extremely, excessively;
միջովք — եւ բարձիւք —, from the loins to the thighs;
զհասարակ — գիշերաւ, about midnight;
գալով — բանին քոյոյ, when your word shall be proved true;
լրացեալ է —ն, the measure is heaped up;
the cup is full.

NBHL (1)

Սքանչելագոյն եւ հնչումն, ի ձեռն որոյ նուագք ձայնից եւ չափք. (Փիլ. բագն.։)


Չափաւորապէս

See full entry →

adv.

with measure, sufficiently, well enough, so so;
tolerably, moderately, modestly, soberly.

NBHL (1)

Առ ի տեսանել զչափաւորապէս պարգեւեալսն մեզ ի ձեռն նոցա զաստուածապետականն լոյս. (Դիոն. ածայ.։)


Չեւ, չեւ եւս

See full entry →

conj.

not yet;
not till now;
չեւ տեսեալ, before seeing.

NBHL (1)

Չեւ էր ուրուք ձեռնարկեալ յեկեղեցին յայտնի։ Ի ճշմարտտութեան վերայ չեւ է հասեալ. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Սանձակոծ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Սանձակոծեմ.

NBHL (1)

Ձախուն զերասանակ ի ձեռն առեալ՝ սրտմտականն սանձակոցիցէ. (Եղիշ. միանձն.։)


Սանձակոծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սանձահարեմ.

NBHL (1)

Ձախուն զերասանակ ի ձեռն առեալ՝ սրտմտականն սանձակոցիցէ. (Եղիշ. միանձն.։)


Սապատ, աց

See full entry →

s.

trunk, coffer, safe;
basket;
cf. Զուգեմ;
— ուղտու, camel's hump;
— ողին, hump, humpback, gibbosity.

NBHL (1)

Ձգեալ զձեռն իւր ի սապատակ զարդուց իւրոց, եւ զգօտին իւր առաքէր առ ագապիոս։ Զսապատակս ( ի լս. սնտուկ) զարդուցն տեսանիցէք ունայնացեալս ի զարդուցն. (Գէ. ես.։)


Սապատակ, աց

See full entry →

s.

casket;
handbasket.

NBHL (1)

Ձգեալ զձեռն իւր ի սապատակ զարդուց իւրոց, եւ զգօտին իւր առաքէր առ ագապիոս։ Զսապատակս ( ի լս. սնտուկ) զարդուցն տեսանիցէք ունայնացեալս ի զարդուցն. (Գէ. ես.։)


Սապատողն, ողին

See full entry →

adj. s.

crook or hump-backed, gibbous;
hunchback.

NBHL (1)

Այր ձեռնբեկ, կամ ոտնաբեկ, կամ սապատողն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ա. 19։)


Սատարեմ, եցի

See full entry →

va.

to help, to assist, to aid, to cooperate, to contribute, to serve;
to do, to labour.

NBHL (2)

ἑπικοσμέω auxilior, opitulor. Սատար՝ ձեռնտու՝ գործակից՝ օգնական լինել. նպաստել. միաբան գործել՝ աշխատել.

Օգնէ նմա ի ձեռն գրոյ՝ հրամայելով սատարեալ նմա յամենայն կողմանց. (Խոր. ՟Բ. 69։)


Սատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

help, succour, assistance, cooperation;
fellowship, admission;
woollen-trade.

NBHL (1)

βοήθησις opitulatio եւ ope, per διά, δι’ (ի ձեռն). Ձեռնտուութիւն. օգնականութիւն. նպաստ. գործակցութիւն. եւ գործաւորութիւն. աշխատութիւն.


Սարկաւագ, ի, գունք, գաց

See full entry →

s.

deacon;
servant, minister;
աւագ —, archdeacon.


Սարկաւագակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

fellow-deacon.

NBHL (1)

Ի ձեռն դորոթայ սարկաւագակցի մերոյ. (Բրս. թղթ.։)


Սարուած

See full entry →

s.

cf. Սարութիւն.

NBHL (1)

Գործիք քրիստոնէութենէ, այսինքն սարուածն, աստուածաշունչ գիրքն։ գործիք է ձեռն, եւ սարուած գործելոց. (Բրսղ. մրկ.)


Սեղանակազմ

See full entry →

adj. s.

cf. Սեղանադիր;
waiter, servant;
house-steward;
temple-erector.

NBHL (1)

Հանգո զքո խոհարարն, տուր դատարկութիւն սեղանակազմին, դադարեցո եւ զձեռն մատռուակին. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Սեղմաբան

See full entry →

adj.

curt, concise.

NBHL (1)

Սեղմաբան, առատաձեռն. (Ախտարք.։)


Սերմնական, ի, աց

See full entry →

adj.

seminal;
spermatic.

NBHL (1)

Զցօղն իբրեւ զսրմնական իմն բան ընկալեալ մեղուն՝ լինի յղի։ Սերմնական բանք։ Նշխարս թողլով սերմնական սկզբունս, ի ձեռն որոց վերստին լցցին ունայնացեալքն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 16։)


Սերմնակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

eating pulse;
loss of sons.

NBHL (1)

Զոյգ կայենի եղբայրասպանի ի ձեռն պղծալից սերմակերութեանն. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Բ։)


Ստուերագիր, գրաց

See full entry →

s.

sketch, draught, outline;
draughtsman, pattern-drawer.

NBHL (1)

Ստուերագիր նկարիչքն զպատկերս թագաւորաց նախ յոտիցն ձեռնարկեն. (Մամբր.։)


Ստուերացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cover with shadow, to shadow, to shade, to darken, to obscure;
to hide, to veil, to overshadow;
to give shade.

NBHL (1)

Ստուերացուցանել զիրս չէ հնար, զի երեւելի նշան եղեւ ի ձեռն դոցա։ Մի՛ երկնչիր, եթէ պարտ է լռութեամբ ստուերացուցանել զյանցանսն. (Ոսկ. գծ.։ Բրս. ծն.։)


Ստունգանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ստունգանումն.

NBHL (1)

Ամենայն յանցաւորութիւն եւ ստունգանումն ընկալաւ պատիժ պատուհասի։ Ի ձեռն ստունգանմանն միոյ մարդոյ մեղաւորք բազումք եղեն. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Ա։)


Ստունգանումն, ման

See full entry →

s.

contempt, disobedience, indocility.

NBHL (1)

Ամենայն յանցաւորութիւն եւ ստունգանումն ընկալաւ պատիժ պատուհասի։ Ի ձեռն ստունգանմանն միոյ մարդոյ մեղաւորք բազումք եղեն. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Ա։)


Սրամ

See full entry →

vn.

to desire earnestly, to long for, to sigh after.

NBHL (1)

ՍՐԱԼ. Բայ անյայտ. որ կա՛մ է Սրանալ, յարձակիլ. եւ կամ Սուր տեսութեամբ ցանկալեաց նեղիլ առ չլինելոյ ձեռնհաս.


Սրբազանեմ, եցի

See full entry →

va.

to consecrate;
to deify, to idolize.

NBHL (1)

Կամելով աստուածքն սրբազանել զնա։ Ի ձեռն աստեղաց սրբազանեցին յերկինս։ Էր կաղնի մի սրբազանեալ զեւսի։ Կամեցեալ սնափառել, եթէ սրբազանեալ՝ յերկինս վերացաւ. (Նոննոս.։)


Սրբեմ, եցի

See full entry →

va. med.

to sanctify, to consecrate;
to purify;
to clean, to wipe off, to wipe dry, to spunge up;
to expiate;
to offer, to dedicate;
to observe, to keep religiously;
to absterge, to cleanse, to deterge;
— զմօրուս, to shave the beard;
— զեղնգունս, to pare the nails;
— զուռս, to prune, to lop;
հրով —, to refine by fire;
— զցորեան, to winnow.

NBHL (1)

Օրհնեաց աստուած զօրն եօթներորդ, եւ սրբեաց զնա։ Յիշեսջի՛ր զօր շաբաթուն սրբել զնա։ Սրբեսցես զղեւտացիսն։ Քահանայքն՝ որ մերձենան առ աստուած, սրբեսցին։ Սրբել զտուն։ Բարապան տանն սրբէր ցորեան։ Սրբէր զենջակաւն։ Սրբէ զնա (զուռն), զի առաւել եւս պտղաբեր լիցի։ Ո՞վ իցէ՝ որ ձգիցէ զձեռն իւր յօծեալ տեառն, եւ սրբիցի։ Զի որ սրբէն՝ եւ որ սրբին, ի միոջէ էին ամենեքին։ Սրբեցէ՛ք զձեռս մեղաւորք։ Որով կամօք եւ մեք սրբեցաք։ Միով պատարագաւ կատարեաց զսրբեալսն ի մշտնջենաւորս.եւ այլն։


Սրովբէապահ

See full entry →

adj.

guarded by seraphim.

NBHL (1)

ՍՐՈՎԲԷԱՊԱՀ ՍՐՈՎԲԷԱՊԱՀԱԿ. Ուր իցէ պահպանութիւն ի ձեռն սերովբէից.


Սրովբէատես

See full entry →

adj.

seraph-seeing (Isaiah);
seraph-figured (saint Mesrob).

NBHL (1)

Ի ձեռն սրբոյն սահակայ՝ որ խնդութիւն կոչի, եւ մեծին մեսրովբայ սրովբէատեսն անուան. (Ճ. ՟Ը.։)


Սրտեայ

See full entry →

adj.

courageous, intrepid, spirited, bold, lively;
այր —, a man of heart.

NBHL (1)

Միրդատ այր սրտեայ եւ աջողաձեռն՝ աւերէր քանդէր զկողմանս պարսից. (Պտմ. վր.։)


Սրտմտական, ի, աց

See full entry →

adj.

choleric, irascible;
—ն, irascibility.

NBHL (1)

Կենդանականին սրտմտականն է հակառակ. արդ ձախուն զերասանակն ի ձեռն առեալ՝ զսրտմտականն սանձակոծիցէ. (Եղիշ. միանձն.։)


Սքանչք

See full entry →

s.

cf. Սքանչումն.

NBHL (1)

Զմանանայն դնել ի պահեստի ի յիշատակ սքանչիցն, եւ ի խորհուրդ կուսին։ Ով սքանչիցս. թերահաւատից ի նշանացն սքանչից։ Զանճառելի զսքանչս։ Զչքնազ եւ զանծանօթ սքանչից ունէր պատմել։ Այնչափ սքանչիցն հրաշագործօղ։ Ի ձեռն սքանչից ի միտս եկեալ։ Այսօր ի լբման՝ սքանչիցն հրաշական. (Նխ. Ել։ Նանայ։ Ճ. Գ. Ոսկ. Գծ։ Երզն. մտթ. գնձ։)


Պռեստեր

See full entry →

s.

prester, hot and scorching wind, typhoon.

NBHL (1)

Պռեստեր, որ կիզիչ ասի, հողմ է շարամանեալ ընդ ամպոյ խոնաւի եւ թանձրագունի՝ ի ձեռն ինքեան պատառեալ զշարունակ ծալումնս ամպոյն՝ խոշիւն շաչիւն եւ թնդիւն առնելով ... Ապա թէ թերաբորբոք իցէ հրութիւնն առ ի յոչ ուժգին հարկանել ամպոցն՝ պրեստեր կոչի, որ ասի կիզիչ. (Արիստ. աշխ.։)


Պռոտոֆրօնդէս

See full entry →

s.

Doctor, Master.

NBHL (1)

Ի ձեռն տէր ստեփանոսի, որ է պռօտաֆրադէո հայոց մեծաց. (Յիշատ.։)


Պտղաբերեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Պտղաբերիմ.

NBHL (2)

նոքա ոչ պտղաբերեցին յայնժամ յասացելոցն։ Բիւրս ի ձեռն գոհութեանն այնորիկ պտղաբերեցեր վարձ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45 եւ 26։)

Յաղագս ընծայելոյ ի բերոցն մասն ինչ եւ ի տէրունեան տաճարսն, եւ կամ լիաձեռն զխայրեացն հատուցումն պտղաբերելոյն. (Պիտ.)


Պտղածնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Պտղաբերութիւն.

NBHL (1)

Ի ձեռն անձրեւաց եւ կարկտից ի բաց հատցէ զբուսոցն պտղածնութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Պտուղ, տղոց

See full entry →

s. fig.

fruit;
fruits;
fruit, produce, effect, result;
tip of finger;
— աչաց, pupil, eye-ball, apple of the eye;
չորս — խունք, four grains of incense;
դալար, կանաչ, վաղահաս, հասուն, չոր, փտեալ —, fresh, green or unripe, premature, ripe, dried, rotten fruit;
կեղեւ պտղոց, peel, paring;
կեղեւել զ—ս, to pare, to peel;
to decorticate, to strip;
— տալ, բերել, to bear, to yield, to produce fruits;
— քաղել, to gather, to pluck, to pick fruit;
to reap the fruit of, to derive benefit from.

NBHL (1)

ՊՏՈՒՂ. որպէս պտուկ. եւ պտեղն. ծայր մատանց. καρπός carpus, junctura manuum. եբր. եատ. որ է ձեռն.


Պրծեմ, եցի

See full entry →

va.

to save, to deliver, to rescue.

NBHL (1)

Անդ պրթեալ ոմն ապրեցուցանէր մանուկ մի փոքրիկ՝ տրդատ անուն։ Երկուս մանկունս յորդւոցն պարթեւին պրծեալ ապրեցուցանէ ոնմ ի ձեռն դայեկաց։ (Ագաթ.։)


Պրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.

NBHL (1)

Ջղուտն ինքն յինքենէ բնաւորապէս պրկի. մինչ զի ի ձեռն պրկելոյ՝ թանձրացեալն ի գոլոշեաց մասն անօրսանալ. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Բ։)


Ջախջախանք, նաց

See full entry →

s.

breaking up, cutting into small pieces;
rout, defeat, havoc, carnage.

NBHL (1)

Զձեռն իւր ձախ ձգեաց ի ցիցն, եւ զաջ իւր ի սպառսպուռ ջախջախանս՝ անպիտանացուցանել. (Դատ. ՟Է. 26։)


Ջամբակեր

See full entry →

adj.

at nurse, sucking.

NBHL (1)

Կերօղ զջամբ. մանկիկ՝ որ կերակրի ի ձեռն այլոց.