power of conception;
act of procreation.
καταβολή σπέρματος jactio vel conceptio seminis. Արկումն եւ առումն սերման, հիմնարկութիւն ծննդեան. յղութիւն.
cf. Սրովբէ.
Եթէ քերովբիմն, եթէ սերովբիմն. (Եփր. աւետար.։)
very solid, stable.
Հիմն լայնամիջոց՝ սերտաշէն՝ աստիճանաձեւ ելանելօք. (Վրդն. ծն.։)
to strengthen, to fix, to make firm, to establish, to consolidate;
*to learn, to study.
Երրորդ տեսակին՝ ի մեջ խոհեմութեցն (ախոնդանաց) եւ պորտոյն սերտիլ. (Պղատ. տիմ.։)
Զամենայն զիւրսն առ մեր տկարութիւնս միաւորեալ, եւ խառնեալ ընդ միմեանս՝ իբր ջղօք սերտիցէ զմարդոյս բնութիւնս, եւ առ իւրն փոխադրիցէ կարծրութիւն. (Պիտառ.։)
Այնպէս սերտեցան ի հաւատսն քրիստոսի, մինչեւ ինքեան ձեռօք իւրեանց խորտակէին զմեհեանս եւ այրէին։ Յորժամ սերտեալք հիմնացան հաւատք կողմանցս այսոցիկ։ Յընկերսիրութիւնն սերտեալք էին։ Սերտեալք եւ անշարժք։ Ըստ ինքեան սերտիլ ոչ կարացեալք. (Ճ. ՟Բ.։ Խոր. ՟Բ. 88։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը։ Դիոն.։) (իսկ ռմկ. սերտել, է յուշիկ կապել զբանն վերծանեալ. ի բերան առնուլ)։
cf. Սեաւ.
Որքան ի սեւ եւ ի մուր կեանս պանգխտիմք. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Սեւեմ.
Զնամփորտն կամի սեւացուցանել. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
cf. Սեպհական.
Քրիստոս ետ զիմաստութիւն եւ զխորագիտութիւն սեփական աշակերտաց իւրոց. (Համամ առակ.։)
cf. Սրովբէ;
focus of love.
ՍԷՐԱՐՓԻ կամ ՍԵՐԱՐՓԻ. Սիրով արփիացեալ, կամ վառեալ սերովբէ, որ յայլ լեզուս ասի սէրափին, սէրաֆիմ.
to harness a horse, to caparison.
ՍԹԱՐԵԼ. Սփռել. յն. ստրօ՛ննիմի. լտ. ստէ՛ռնօ. στρώννυμι sterno.
awake, sprightly, lively, watchful, quick, prompt, speedy.
Առ կեանս փոյթ, առ ողորմութիւն սթափ։ Սթափ մտօք եւ սրտիւ։ Այնոքիկ՝ որ սթափն են եւ սակաւապէտք, իմաստնագոյնք են. (իսկ շու այտեալքն անիմաստ. Նար. ՟Խ՟Դ։ Վրք. հց. ձ։ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Գնաց յինէն ծարաւն եւ կարճմտութիւն, եւ սթափ եղեն ոտք իմ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
entertaining, diverting, amusing, recreative, distractive.
Թէպէտ եւ ձեզ ծիծաղելի այս, եւ կամ սթափական թուեսցի, սակայն իմ կեանս վտանգաւորք լեալ յայսպիսիեացս. (Արշ.։)
sprightliness, liveliness, sportiveness, entertainment, diversion, sports, relief;
watchfulness.
Որ զպահպանութիւն վկայիցն հաւատացեալ էր, մօտ ի կրթութենէ իմեմնէ սթափանօք ակնունէր ապառնեացն. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
cf. Սթափումն.
Պատմէին զօրագլխացն՝ սթափութեամբ հասնել ի միջոյ կողման աշխարհիս. զոր լուեալ ճեպէին երթալ ընդնէմ նոցա. իմա՛, որպէս շութափութեամբ, շտապաւ, ստիպաւ։
awaking;
refreshment, distraction, diversion, pastime;
sobering.
Պատմէին զօրագլխացն՝ սթափութեամբ հասնել ի միջոյ կողման աշխարհիս. զոր լուեալ ճեպէին երթալ ընդնէմ նոցա. իմա՛, որպէս շութափութեամբ, շտապաւ, ստիպաւ։
to strut, to stalk, to walk in a proud manner, with an air of ostentation or self complacency;
to bridle up, to give oneself airs, to carry one's head too high.
Որ այժմ բանապաճորճ խրոխտաձայն սիգածօղ բարձրապարանոց, անկեալ դնիմ դի անկենդան. (Նար. ՟Հ՟Գ։)
slime, mud, ooze, mire, slough, dirt;
deposit, sediment, dregs, lees.
Երկիր ապականութեամբ ջուրց սիկ եղեալ։ Իբր ի տղմոյ իմն եւ ի սըկի աշխարհիս. (Փիլ. նխ. ՟ա.։ Փիլ. լին. ՟Դ. 193։)
cf. Նաշիհ;
fine-wheaten bread, French-roll.
syllable.
Հետեւեցելոյ՝ տառից եւ գծագրից անմտից եւ սիզոբէից, եւ բառից անծանօթից։ Տառից եւ սիղոբէից եւ բառից եւ գրոց եւ բանից հպիմք վասն զգայարանացս. (Դիոն. ածայ.։)
Ամդ (յերկինս) ապստամբեաց, որ ամենայն սիղոբայիւք հակառակ յառնէ խոնարհութեանն. (Կլիմաք.։ 2)
gluten;
mordant;
preserved fruits, conserves, preserves, jam;
cf. Փշատ.
Որպէս ի նաւի առ այլ իմն պէտս առնանին առ ի մածուցանել՝ իբրեւ սինծն եւ վուշ։ Խզեալ մարմնոց սինձ յարմարութեան։ Զօրէն սընձոյ կապեաց զնոսա առ ինքն. (Անյաղթ պերիարմ.։ Պիտ.։ Երզն. մտթ.։)
cf. Բանասէր.
Ի համբաւուց արանց իմաստնոց, եւ հնախօս սիրաբանից ստուգապէս տեղեկացեալ. (Խոր. ՟Բ. 72։)
cf. Սիրելապէս.
Հեզացուցանելով, եւ սիրաբար բացատրելով. (Պղատ. տիմ.։)
Քանզի ունիմք տէր բարերար, որ բժշկէ զեմզ սիրաբար։ Քանզի սփոփէ զմեզ սիրաբար, ոչ բարկանայ նա մեզ ի սպառ. (Շ. եդես.։)
cf. Սիրալիր.
Որոշեաց նախանձ եւ հակառակութիւն զեղբարս սիրալիս ի միմեանց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
amiable, benign;
amatory, loving, amorous;
affectionate.
Իբր սիրական համբուրիւք ողջունի զմիմեամբք պատատի, որպէս զձիթենեօքդ բաղեղն. (Փիլ. լիւս.։)
Ըստ բնութեան ունիմք սիրական ունիմք սիրական վարս (առ միմեանս). (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Է։)
mutually loving.
Սիրով բերեալ առ միմեանս. սիրով խնդակից. կցորդ սիրոյ.
Սիրակից լինին միմեանց։ Ուրախակիցս եւ սիրակիցս եւ գոհացողակիցս իւր կոչէ զդստերս եւ ՟Է մի զհրեշտակս. (Նար. երգ.։)
cf. Սիրազեղ.
Սիրահարուստ է տեսակ մարդոյ, եւ ձգող։ Համեմատեալ զբղխողն սիրոյ ընդ սիրահարուստք. (Լմբ. իմ.։)
cf. Սիրալիր.
Առ միմեանս սիրայեղց խաղաղութիւն ազգաց. (Պիտ.։)
beloved of God.
Զամենեսին սիրաստուածս միանգամայն եւ աստուածասէրս, սիրօղս զճշմարիտն աստուած, եւ անդէն (կամ անդրէն) սիրեցեալս ի նմանէ. (Փիլ. իմաստն.։)
amiably, kindly, lovingly, affectionately, tenderly, courteously;
charitably.
Ընկեալ զսաստն սիրելապէս. (Կլիմաք.։)
loving;
amiability, kindness, love, affection, tenderness, sympathy, fellow-feeling.
Կամի՝ զի զմիմեանս սիրելութեամբ արժանի լիցին աստուածութեան (սիրոյ). (Ագաթ.։)
Զքրիստոս ընդունելով՝ գործովք զսիրելութիւնն յանդիման կացուցանէ։ Զգեստ ամպարշտութեան նոցա սիրելութիւն գրոյն։ Զատելութիւն, եւ զսիրելութիւն. (Ածաբ. աղք. եւ Առ որս. ՟Է. ՟Ծ՟Գ։)
Ի սիրելութիւն եւ ի բարեկամութիւն եկեսցէ։ Մի ընդունայ եւ դատարկ լիցի սիրելութիւն քո առ իս. (Յհ. իմ. ատ.։ Արծր. ՟Գ. 3։)
Զխորհուրդ՝ զոր ի ժամանակի սիրելութեան լուար, ի լուծման սիրելւոյն մի յանդիմանեսցես. (Ոսկիփոր.։ 23)
cf. Սիրող.
Զքեզ սիրիչ եւ որդեակն մեր հռիփսիմէ. (Ագաթ.։)
loving, fond of;
amateur, lover;
— նկարուց, amateur of pictures;
— երաժշտութեան, dilettante;
— գեղարուեստից, virtuoso;
— ազատութեան, փառաց, lover of liberty, of glory;
չես դու — մարդահաճութեան, you do not like flattery;
— է նա գրենոց, books are his passion;
— եմ ես տնկաբանութեան, I have a great taste for botany.
Զքեզ սիրիչ եւ որդեակն մեր հռիփսիմէ. (Ագաթ.։)
cf. Սիրումն.
Սկիզբն անփառութեան՝ պահպանութիւն բերանոյ, եւ ան անպատուութեան սիրողութիւն. (Կլիմաք.։)
love, predilection.
Սկիզբն անփառութեան՝ պահպանութիւն բերանոյ, եւ ան անպատուութեան սիրողութիւն. (Կլիմաք.։)
amiable, dear, pretty, darling, gracious, handsome, charming;
cf. Սիրող.
Սիրուն տեարք իմ, եւ սիրելի եղբարք. (Յհ. կթ.։)
column, pillar;
— չորեքկուսի, pilaster;
անջրպետ սեանց, intercolumnation;
չարք սեանց, colonnade;
— ամպ or ամպոյ, pillar of cloud;
cf. Շրջանակ.
Հայրն սիմէոն եհարց ցնա ի սիւնէ անտի։ Իբրեւ գայր յեկեղեցին, զսիւնիւն կայր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Զ։)
stylites, living on a column.
Սուրբ հօրն մերոյ սիմէոնի սիւնակեցի։ յիշատակ սուրբ հօրն մերոյ սիմէոնի սիւնակեցոյ. (Ժմ. յն.։)
column-like.
symbol, creed.
Իբր սիւմբոլոն. սիմբողոն. Բառ յն. սիմվու՛լօն. լտ. սիմպօլում. σύμβουλον symbolum. որ առ մեօք ասի Հանգանակ. եւ առ նախնիս՝ Նշանակ եւ Դաշն հաւատոյ.
to soar, to take a lofty flight, to fly high;
to rush, to dart, to rush on, upon or down;
սլացեալ աստղ, falling star.
Սլացեալ սերովբէն սաւառնացեալ նստէր ի վերայ վիմին ոսկիապարտ թեւօքն. (Տաղ.։)
cf. Սլացումն.
Արծուոյ իմն սլացման (կամ սլացեալ) թեւոք։ Ի սլացմանէ գիշակեր արծուեաց. (Խոր. ՟Ա. 25։ Փարպ.։)
soaring, flight.
Արծուոյ իմն սլացման (կամ սլացեալ) թեւոք։ Ի սլացմանէ գիշակեր արծուեաց. (Խոր. ՟Ա. 25։ Փարպ.։)
to cause to fly swiftly.
Աստիճանօք սլացուցանէ ի պահպանելն սիրով զօրէնս. (Լմբ. իմ.։)
wrong, mistaken, faulty;
less;
fault, error, mistake;
միով — ամս քառասուն, years wanting one.
Իշխանութիւն ամենայն սխալ է եւ վրիպակ, բազումս ունելով զդարանամուտ սպասեակսն. (Փիլ. իմաստն.։)
liable to error, fallible, frail.
Ջախջախ եւ սխալական խորհրդոց իմասստ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
to admire, to be charmed, astonished, to marvel, to wonder, to be extremely surprised, wrapped in wonder, amazed, to stand thunderstruck.
Իսկ ո՞վ ի վերայ ասացելոցս ոչ սխրասցի. գործի սպասման, եւ նոյն գործի կենաց։ Ընդ որ յաւէտ իմն սխրացեալ։ Սխրացեալ զարմանային ընդ պատիւ բնութեանս մերոյ. (Անյաղթ բարձր.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)
cf. Սխրալի.
Կաթողիկէն սխրատեսիլ՝ զոր հիմնադրեաց սմբատ յիւրում քաղաքին յանի. (Սամ. երէց.։)
cf. Սխրալի.
Կաթողիկէն սխրատեսիլ՝ զոր հիմնադրեաց սմբատ յիւրում քաղաքին յանի. (Սամ. երէց.։)
to ravish, to enrapture, to delight, to strike with admiration, to charm, to be the delight, the charm of.
Ո՞վ տայր հաւասարել խորհրդոյս, եւ զամենեսեան զյեզ սխրացուցանել իմաստութեամբ տօնելոյս։ Բարբառովն սխրացուցանէ ի համեղութենէ խօսիցն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. իմ.։)
cf. Հսկեմ.
to describe or treat of antiquities, or of ancient times.
Սկզբնաբան լինել սովորութիւն ունէին, եւ զհին լուրն յիշատակաւ արծարծէին։ Յիշատակարան գոլ կենաց վարուց հնոցն, սկզբնաբանեզով զգործս եւ զբան՝ սրովք վարեցանն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)