Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Յուղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.

NBHL (1)

Աբրահամ երթայր ընդ նոսա՝ յուղարկելով զնոսա։ Յուղարկեսցին նոքա խաղաղութեամբ յերկիրն Հրէաստանի։ Յուղարկեցին զնա ի նաւ անդր։ Յուղարկեալ զմեզ ամենեցուն հանդերձ կանամբք եւ որդւովք մինչեւ արտաքոյ քաղաքին.եւ այլն։


Յուշարար, աց

See full entry →

adj. s.

causing to remember, recalling to a person's recollection, mind or remembrance, commemorative;
suggesting, warning;
prompter.

NBHL (1)

Փորձն ընտրօղ՝ զոր ունիմք ի գիտութեան մերում, յուշարար է վնասակարացն։ Ի սմին յուշարար յիշատակէ ի միտ առեալ իմասցուք. (Վեցօր. ՟Ե։)


Յուռթի

See full entry →

adj.

abundant;
watered, irriguous;
fecund, fertile, fruitful, productive.

NBHL (1)

Քրտունքն յուռթի արեամբն զանգեալ փրկչին աշխարհի. (Նար. ՟Կ՟Զ։)


Յուռութք, ռթից

See full entry →

s.

cf. Յուռթուլունք.


Յուռմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ill-will, malice, rancour.

NBHL (1)

Բառ անստոյգ. թերեւս որպէս Մռմռումն, տրտունջ.


Յուսադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

giving hope;
comforting;
hoping.

NBHL (2)

Յուսադրութիւն եւ քաջալերութիւն (մօր) առ որդիս։ Հաստատուն ի յուսադրութիւն հաւատոյ. (Սիսիան.։ Մաշտ.։)

Իբրեւ զվէմն յուսադրութեան ի տէրունի ոտսն դիմելոց։ Ըստ քոյինաշունչ գրոյն յուսադրութեան։ Յուսադրութիւն բարերարութեան ամէնողորմ քաղցրութեան։ Նովաւ ունի զապագայիցն յուսադրութիւն. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Ձ՟Ը. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. մծբ.։)


Յուսական, ի, աց

See full entry →

adj.

that may be hoped.

NBHL (1)

Եւ այս է իրք յուսականք, զոր ունին եւ սպասեն ամենայն բնութիւնք. (Հին քեր.։)


Յուսալիր

See full entry →

cf. Յուսալից.

NBHL (1)

Ունկնդիր լինել Աստուծոյ՝ պաղծառ եւ յուսալիր ունի զյանգումն. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)


Յուսալից

See full entry →

adj.

full of hope or confidence, hopeful.

NBHL (1)

Ունկնդիր լինել Աստուծոյ՝ պաղծառ եւ յուսալիր ունի զյանգումն. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)


Յուսակտուր

See full entry →

cf. Յուսահատ.

NBHL (1)

Յուսակտուր օդով ցամաքիմ, եւ դառնաշունչ հողմով զիջանիմ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)


Յուսամ, ացայ

See full entry →

vn.

to hope, to expect;
to trust, to confide;
to promise or flatter oneself;
— ի տէր, առ աստուած, to trust in God.

NBHL (3)

ἑλπίζω, ἑπελπίζω , προσδέχομαι spero, expecto πείθομαι, ἑπιπείθομαι confido. Յոյս ունել՝ կամ դնել. յուսով սպասել՝ մնալ. ակն ունել. եւ Ապաւինիլ. ապաստան լինել. հաւատալ. վստահիլ.

Յուսացաւ կոչել զանուն Տեառն Աստուծոյ։ Յուսա՛, կամ յուսացարո՛ւք ի Տէր. առ Աստուած։ Յողորմութիւնս կամ յիրաւունս քո յուսացայ։ Աչք ամենեցուն ի քեզ յուսան։ Յուսացաւ յԱստուած։ Ո՞ւր են աստուածք նոցա, յորս յուսացեալ էին ի նոսա։ Յուսացեալ էին ի դարանամուտսն։ Յուսացաւ սա ի բազում մեծութիւն իւր։ Յուսացելոց յինչս։ Եթէ յականս պատուականս յուսացայ։ Զսպառազինութիւնն նորա հանէ, յոր յուսացեալ էր։ Յո՛ր կողմն եւ յուսացեալ իցէ. եւ այլն։

Հյց. խնդ. իբր Ակնունել. սպասել տեսանել կամ առնուլ.


Յուսապատար

See full entry →

cf. Յուսալիր.

NBHL (1)

Յուսով պատարուն. յուսալիր. յուսալից.


Յստակագոյն

See full entry →

adv.

very clearly, very distinctly;
precisely.

NBHL (1)

Յորդահոսան յստակագոյն աղբերացն։ Տեսեալ զաղբերացն յստակագոյն բղխմունս։ Աղբիւրք յստակագոյնք կամ յստակագոյնս բղխեն. (Պիտ.։ Խոր. ՟Ա. 14։ Զքր. կթ.։ Պիտ.։ Ածաբ. նոր կիր.։)


Յստակամիտ, մտաց

See full entry →

adj.

singleminded, simple-hearted, sincere, ingenuous, candid.

NBHL (1)

Ի յստակամիտ եւ յանզեխ զգաստութեան վարս հաստատուն պահելով. (Պիտ.։)


Յստակապատում առնեմ

See full entry →

sv.

to narrate clearly, distinctly.

NBHL (1)

Յստակապատում արարեալ՝ ուսուցանէր ամենեցուն. (Ագաթ.։ (մի ձ. յատակապատում։))


Յստակապէս

See full entry →

adv.

cf. Յստակ.

NBHL (1)

Զգալի լուսոյս ծագումն առողջ զգայարանք յստակապէս ընդունի. (Խոսր.։)


Յստակութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

clearness, pureness, cleanness;
limpidity;
purity, candour, sincerity, ingenuousness.

NBHL (1)

Զի մի՛ մթարքն՝ որ զբբօքն շողայցեն, արգել հայելոյ ի յստակութիւն լուսոյն լիցին։ Լուսաւորութիւն արեւուն մտեալ ընդ սպիտակութիւն ապակւոյն, եւ ընդ յստակութիւն ջրոյն. (Եզնիկ.։)


Յօդ, ից

See full entry →

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

NBHL (4)

Եւ զայլսն յամենայն անդամունսն սերմանեաց՝ շարամերձելով յօդ առ յօդի. (Պղատ. տիմ.։)

ՅՕԴ՝ քերականօրէն ἅρθρον articulus. որ եւ ԱԹՐ, ԱՐԹՐ, ՅԱՒԵԼԱԴԻՐ, ՅԱՒԵԼԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Տառ որոշիչ դիմաց, եւ մասնաւորիչ իրաց, զօդեալ ի վերջն բառից. ի մեզ՝ ս, դ, ն. իսկ ըստ յն. եւ իտ. է մասնիկ եդեալ ի սկիզբն բառից առ որոշել զսեռ նոցա. ὀ, ἠ, τό il, la, lo. իսկ լտ. դնէ դերանուն hic, haec, hoc. այսինքն՝ այս (ար. իգ. չէզ).

Յօդդ ասի արդարեւ իսկ յօդ. որ է կցումն գրոյ յանգի անուանն եւ բայի, որ ցուցանէ զմերձաւորն կամ հեռաւորն։ Երեք գիր են, որ յօդ կոչին. եւ այլն. Երզն. քեր.։ Տե՛ս ի տառսդ Ս, Դ, Ն. յորոց կազմին եւ դերանունքս, այս, այդ, այն. սա, դա, նա. ես, դու, նա։

Հոգի յինէն ելցէ, եւ զամենայն շունչ ես արարի. հոգի աստ զմարդոյ ասէ առանց յօդի. զի զԱստուածայինն ոչ ուրեք ասէ առանց յօդի. (Գէ. ես. յԱթանասէ։)


Յօդանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be articulate, jointed, attached;
organized, formed;
to associate, to take part in, to admit as member.

NBHL (1)

Առաքեցին զմեզ յԱղեքսանդրիա ի լեզու պանծալի՝ ի ստոյգ յօդանալ ճեմարանին վերաբանութեան. այսինքն ի տարրանալ կամ քաջ ուսանել զամենայն հանգամանս յունական լեզուի եւ ուսմանց. (Խոր. ՟Գ. 61։)


Յօդապատ, ի, ից

See full entry →

adj. fig.

articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.

NBHL (1)

Աստուած ի յօդապատ մարմնոց ի վեր է։ Հայր ո՛չ յօդապատ բնութիւն պարունակեալ։ Տայ զոյժ զօրութեան ամենայն յօդապատ անդամոցն. (Եզնիկ.։ Ճ. ՟Գ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Գ. (ուր տպ. վրիպակաւ, օդապատ. ուստի լտ. օդով պատեալ)։)


Յօդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to articulate, to utter, to pronounce, to form;
to fit, to suit, to organize;
to associate, to elect or to return as member.

NBHL (1)

Մարդկային ձայն գործի իցէ բանին՝ յօդացուցանելով ինքեամբ զսրտին շարժմունս։ Սրբով հոգւովն յօդացուցանելով զճշմարտութեանն բանն. (Նիւս. երգ.։)


Յօդաւոր, աց

See full entry →

adj.

articulated, articular;
articulated, uttered;
well expressed, well turned, harmonious.

NBHL (1)

Յօդաւորի առ աստուածայինսն, եւ կարգեցելոյ։ Ամենեցունց գերազարդի, եւ ըստ կարգի յօդաւոր՝ շաղկապականի կցորդութեան. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Յօդաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յօդեմ.

NBHL (1)

Յօդացուցանել. յօդել։ Ըստ քերականաց՝ Յօդաւոր առնել. կր. ունել զյօդ.


Յօդաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

connexion, conformity, accordance, harmony.

NBHL (2)

Որ ինչ առ յօդաւորութիւնն են, եւ ամենայն երաժշտականին յեղանակաց, նմանութիւնք են լաւագունից եւ վատթարագունից մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Յօդաւորութեամբ Աստուածայնով եւ համեմատութեամբ։ Ամենեցուն գերագոյն յօդաւորութիւնն։ Ի յերկնայնոյն եւ անխառնելոյն յօդաւորութենէ Աստուածայնոյն նմանութեանց ի վայր անկաւ։ Յօդաւորութիւնք եւ սէրք եւ կապակցութիւնք։ Պահէ զմիմեամբք յօդաւորութիւն տարերցս եւ խառնումն՝ անշփոթելի. (Դիոն.։)


Յօդեմ, եցի

See full entry →

va.

to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.

NBHL (2)

Ամենեցուն արարողական, եւ միշտ զամենայն յօդող, եւ անլոյծ պատկանաւորութեան եւ կարգի ամենայնի պատճառ. (Դիոն.։)

Իբր շաղկապաւ յօդեալ ունին զմիմեանս. (Երզն. մտթ.։)


Յօդուածոյ, ից

See full entry →

adj. gr.

contrived, fictitious, artificial, imaginary;
compound.

NBHL (1)

Չէ՛ մարթ յօդուածոյիցն ի միոջէ պարզ բնութենէ ունել զհաստատութիւնն. քանզի յօդուածոյքն ի պարզական բնութենէն յօդին. (Եզնիկ.։)


Յօժարական, ի, աց

See full entry →

adj.

spontaneous, willing.

NBHL (1)

Է՛ որ բնական, եւ է՛ որ յօժարական։ Յօժարական կենդանութիւն է, յորժամ յոռեգոյնն յաղթէ լաւագունին. իսկ յօժարական մահն է ըստ առաքինութեան կենցաղավարութիւն. (Սահմ. ՟Ը։)


Յօժարամիտ

See full entry →

adj.

voluntary, well disposed, ready to, eager, ardent.

NBHL (1)

Զի գո՛նեա այժմ յօժարամիտք լիցին։ Զմանկունս ուսման ի փոյթ սորին յօժարամիտ արարաք. (Ոսկ. հռ.։ Երզն. քեր.։)


Յօն, ի, յօնք, նից, նաց

See full entry →

s. fig.

eyebrow;
lofty countenance, stately look, superciliousness, haughtiness;
— սեաւ, կամարաձեւ, թաւ, անօսր, նրբին, ի վայր անկեալ, ամբարհաւաճ, սպառնալից, dark, finely arched, bushy, thin, small, hanging, haughty, threatening eyebrow;
ամբառնալ զ—ս, զ—ս վեր ի վայր տանել, to raise the brows through superciliousness, to put on an arch look, to look arch;
վանել զ—ն, to put off pomp or pride;
պռստել, ի վեր պրկել զ—ս, to frown, to knit the brow, to look sour or angry;
զ—սն հանել, to paint the eyebrows;
—օք ակնարկել, to wink, to wink at.

NBHL (3)

ՅՕՆ մանաւանդ՝ՅՕՆՔ. գրի եւ ՅՈՒՆ, ՅՈՒՆՔ. (ռմկ. ընքուի, ընքուըներ. ὁφρύς supercilium. Կրկին կարգ կիսակամար մազից ի վերայ դարեւանդաց աչաց՝ ի գահաւանդս ճակատուն. նմանութեամբ՝ Բարձրայօնութիւն.

Վիզ բարձր, եւ ստէպ ստէպ շարժումն յօնաց։ Ի տէրունեան օրինաց ի դպրոց երթալ՝ ի վայր արկցէ զյօնսն, ուսանելով զվնասս հպարտութեան. (Փիլ.։)

Յունից (կամ յօնից) դարեւանդաց։ Յունիցն նրբենից ի մի կից կամար։ Մեծութեան յունիցն, եւ շարժութեան հերացն։ Յունքն եւ բիբքն թիւրեալ յարտասուացն. (Խոր. ՟Բ. 39։ Նար. տաղ.։ Նոննոս.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Յօնակից

See full entry →

adj.

having joined eyebrows;
— լինել, to knit the brow;
— ճօճ, knitting the brows nervously.

NBHL (1)

Տեսանէր զՊօղոս, զի զայր, այր մեծակն, յօնակից (կամ յունակից). (ՃՃ.։ Հ. հոկտ. ՟Լ.։ Վրք. ոսկ.։)


Յօնեղ

See full entry →

adj.

heavy-browed, beetlebrowed.

NBHL (1)

Էր սուրբն Մարկոս անձամբն միջակ, երկայնաքիթ, յօնեղ (կամ յունեղ). (Ճ. ՟Բ.։ Հ. ապր. ՟Ի՟Ե.։)


Յօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut to pieces, to cut up, to tear in pieces;
անդամ անդամ —, to dismember, to tear limb from limb, to pull to pieces, to dilaniate;
— ընդ մէջ, to divide in halves;
to cut or break asunder.

NBHL (2)

μελίζω membratim concido διχοτομέω, διαιρέω , κερανομέω, διαπίπτω divido, decido ἑκδέρω pellem detraho եւ այլն. Յօդ յօդ բաժանել (կամ իբր յօտել). կտրատել. յօշատել. մասն մասն հատանել. Մորթեսցեն զողջակէզն, եւ անդամ անդամ յօշեսցեն զնա։ Զենին զպասեքն, եւ ղեւտացիքն յօշեցին (յն. մորթեցին)։ Յօշեաց զնոսա ընդ մէջ. եւ զթռչունսն ոչ յօշեաց (յն. բաժանել). եւ այլն։

Մինչեւ յօշեսցին ծունկք նորա։ Անդամ անդամ յօշեցին զնա. (Ագաթ.։)


Յօսեմ, եցի, սի

See full entry →

vn. va.

to weave, to intertwine;
to fornicate, to commit fornication;
to violate, to force, to deflower;
— ի բոզս, to whore, to be a whoremonger.

NBHL (1)

Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.


Յօտ, ոյ, ի

See full entry →

s.

vine slips or cuttings, vine-branch.

NBHL (1)

Զի՞նչ լինիցի փայտ որթուն ... զի ամ ի յամէ զյօտ նորա ծախէ հուր. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ե. 4. (ա՛յլ ձ. զ՝օտ, կամ զհօտ)։)


Յօրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fatten, to grow fat;
to stuff on gorge oneself;
to live in effeminacy, idleness or debauchery, to wallow in voluptuousness, to pamper oneself;
to become haughty, to enact the stately personage, to play the swell;
— սիգաքայլ, to stalk, to walk proudly, to look big;
— ի խաղս, ի զբօսանս, to pass the whole day in pleasure or amusement.

NBHL (1)

Մի՛ մեծատունք յօրասցին, եւ մի՛ աղքատք վհատեսցին. (Իգն.։)


Յօրանչ

See full entry →

cf. Յօրանջ.

NBHL (1)

Թէ գայ յօրանջն անասնապէս, պնդեա՛ զշրթունսըդ մարդկապէս. (Կրպտ. ոտ.։)


Յօրացումն, ման

See full entry →

s.

luxury, voluptuousness.

NBHL (1)

Զբաղեալ ի յօրացմունս կենցաղոյս՝ անգործ ի բարեաց. (Վանակ. յոբ.։)


Յօրինուած, ոց

See full entry →

s.

fitting up, adjustment;
formation, fashion;
composition, organization, structure;
construction;
furniture;
embellishment, ornament, decoration;
disposition;
harmony.

NBHL (1)

Արար զաշտանկսն ոսկիս տասն ըստ յօրինուածոյն իւրեանց։ Եւ զճրագունսն լուսոյ ըստ յօրինուածոյն. իմա՛ ըստ օրինաց կամ կարգաւորութեան. (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 7. 20։)


Յօրինուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good order;
discipline;
care.

NBHL (1)

Գունդքն վերնոցն բազում յօրինուածութիւնս ցուցանեն յանձինս։ Չհարկանէ զվիզդ (լուծն Քրիստոսի), այլ վասն յօրինուածութեան եւեթ կայ ի վերայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 13։)


Ն (nou)

See full entry →

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

NBHL (8)

Ոչ ասեն նմա մարգարէ՝ իբրեւ մի ի բազմաց, այլ թէ դու ես մարգարէն։ Ոչ ասաց լոկ Քրիստոս, այլ՝ Քրիստոսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15. 18։) Ստէպ յարակից ունի եւ զդերանունդ՝ այն. զոր օրինակ, մարդն այն, զմարդն զայն. այրն այն, արքն այնոքիկ. եւ այլն. ան մարդը, մարդիկները։

Եսն, դուն, նայն. (իբր ես ինքն. դու ինքն, նա ինքն։)

Տառ բաղաձայն ի կարգէ կիսաձայնից եւ նայից՝ նուրբ. եւ անուն նորա Նու, կամ Նոյ. սեռ. Նուի կամ նոյի. յայլ լեզուս՝ նուն, նի, նիւ, էն, կամ էննէ.

Քրիստոսին եւ Աստուծոյ ասելով, զնոյն (կամ զնուն) վերադիր եդ. իսկ Աստուծոյ՝ ոչ եդ (զյօդ). քանզի Քրիստոս իսկ Աստուած է ճշմարիտ. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։)

Ն. Ստէպ դնի ի մեզ որպէս թարմատար. զի գրի Ադամանդ, եւ անդամանդ. ադրիանոս, անդրիանոս. կրուկ, կրունկ. ցականիլ, ցանկանիլ, եւ այլն։

Ն. Երբեմն լծորդ է ընդ մ. զոր օրինակ անբիծ, ամբիծ. հանգոյն, իբր համգոյն, նոյնգունակ. հանդէպ, իբր համդէպ, եւ այլն։

Ն. Տայ հետեւորդ բաղաձայնից մեղմ հնչել. զոր օրինակ, Անդի, անգանիմ, ինձ, հունձ, եւ այլն. իբր անտի, անկանիմ. ինծ, հունծ. եւ այլն։

Նուն (կամ նո՛յն), Նոյ յազգի անդ ասէ ընտրեալ՝ միայն գըտաւ իւրովքն ապրեալ. (Շ. այբուբ.։)


Նաբաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to contemn, to despise.

NBHL (1)

Ըստ եբր. եւ ասոր. նապէլ. յորմէ անուն Նաբաղու. Անարգել մերժել որպէս զնաբաղ ժանտ եւ անզգամ.


Նազարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

reverence, respect, homage.

NBHL (1)

Եգիպտացիք ի ձկանց կա՛մ զամենայն մարմինս, եւ կա՛մ մասունս ի նոցանէ աստուածացուցին. իսկ որք յուղիղ խրատուէ ճաշակեցին, ընդ պանծալի իրսն նազարարութիւն հիանալով՝ գթան, ողորմելով այնոցիկ որք այնու վարին, թշուառագոյնս կարծեցեալք ել նոցա քան զպատուեալսն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Նախաբոյս

See full entry →

cf. Նախաբուղխ.

NBHL (1)

Ո՛վ ճշմարիտ աստուածային տունկ, նախաբոյս, եւ ինքնագոյակ կառուցմամբ պատկանեալ. (Թէոդոր. խչ.։)


Նախագահ

See full entry →

adj. s.

"cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."

NBHL (2)

πρόεδρος praeses, praesul, antistes. եւ բայիւ. προεδρεύω, προκαθίζομαι praesideo, praesum. Որ ունի զառաջին գահ, զաթոռ, զիշխանութիւն, զպատիւ. գահերէց. եւ Նախապատիւ. նախագահական. մեծագահ. գլխաւոր. արքայանիստ.

Նախագահս (գահուն) ի տէրունեան իսկ է բարգաւաճեալ մատենից. (Պիտ.։)


Նախագահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presidency;
precedency, primacy, primateship.

NBHL (1)

Ոչ զերկրորդականն ունի գահ, այլ զաւագութեան թեկն ածէ, տալ նմա զնախագահութիւն։ Դարձուցանէ ի նա զնախագահութիւն. (Խոր. ՟Բ. 10. 18։)


Նախագաղափար, աց

See full entry →

s. gr.

prototype, archetype, primitive model, original, idea, pattern;
primitive;
— շինուածոց, sketch, plan, model.

NBHL (3)

πρωτότυπος, ἁρχέτυπος primitivus, originalis πρωτότυπον exemplar, primigenium vel primitivum, vel authenticum, originale, prototypum. Նախկին գաղափար. բուն եւ առաջին օրինակ. նախատիպ. սկզբնատիպ.

Բան աստուծոյ, առաջին սկիզբն. նախագաղափար տեսակ՝ յառաջաչափն ամենեցուն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 4։)

Տեսակք են երկու. նախագաղափար, եւ ածանցական. եւ է նախագաղափարն, որ ըստ առաջին գաղափարին կոչեցաւ. հիբար՝ երկիր. եւ ածանցական, որ յայլմէ զսեռութիւն (այսինքն զծնունդ) ընակալաւ. որպիսի, երկրային։ Նախագաղափար. ո՛րգոն, ոռոգեմ. եւ ածանցական է, ոռոգանեմ. (զի ի յն. չիք անցողական)։ Դէմք նախագաղափարացն, ես, դու, նա. եւ ածանցացն, իմ, քո, նորա (իբր՝ իմային, քոյին, նորայն)։ Սեռք կամ թիւք կամ հոլովք նախագաղափարացն եւ այլն. (Թր. քեր.։)


Նախագէտ

See full entry →

cf. Կանխագէտ.

NBHL (1)

Արդ թէ փոքունք ի յեղելոց հաւատացն, զի նախագէտ լինել յինէն պատրաստեցան. (Շ. իմ. եղակ.։)


Նախագիծ, գծի

See full entry →

adj. s.

traced, delineated before;
delineation, sketch, outline, firstdraught, minute;
acrostic.

NBHL (1)

Թէ այր ոք առնէ իսօն (բառ յն. հաւասար), այսինքն նախագիծ կտակի, եւ ոչ գրի նոյնն հաստատութեամբ, ոչ է ընդունելի կտակն. (Մխ. դտ.։)


Նախագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կանխագիտութիւն.

NBHL (2)

Իբրու թէ ունին ինքեանք նախագիտութիւն. որ միայն աստուծոյ է։ Նախագիտութիւն աստուծոյ. (Նախ. ծն.։ Կիւրղ. գանձ.։ Փիլ. նխ. ՟ա.։ Մաքս. ի դիոն.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 18։)

Կայր եռոտանին հաստեալ. որ նշանակէ, թէ ապողոն զերից ժամանակաց ունի զնախագիտութիւն, զանցեալն, զներկայս, եւ զապառնին. (Նոննոս.։)


Նախագլուխ, լխոց

See full entry →

adj. s.

chief, principal.

NBHL (1)

Թէ ոք ի նոցանէ ընդդէմ դառնայ նախագլուխ իշխանին, այսինքն՝ կոմսին, եւ կամ տրիբունին։ Գնայ ի նախագլուխ իշխօղն։ Տացեն ի նախագլուխս ճակատուն (ի զօրագլուխս). (Մխ. դտ.։)