Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Գոճմորու

See full entry →

s. bot.

salsify, goat's beard.

NBHL (1)

ԳՈՃԱՄՈՐՈՒՍ կամ ԳՈՃՄՈՐՈՒ. Ի բժշկարանի մեկնի Քօշմօրուք, աֆթիմոն, հայֆարիխոն. եւ ի բառս Գաղիանոսի երեւի լինել անուն խիժի իրիք։


Գոյական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

that exists;
substantive.

NBHL (3)

Գոյական յաւէժութեան երկարաձիգ ամնակաւ. (Պիտ.։)

Քեզ փառք ... ի յերկնէ եւ ի յերկրէ, եւ յամենայն գոյականէ. (Գանձ.։)

Ա. ձայնաւոր, եւ ձայնաւորաց առաջադիր, եւ ամենից սկիզբն գոյականաւ եւ թուականաւ. իմա՛, ըստ իսկութեան կամ ըստ իրին, եւ թուով։


Գոյակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same nature;
consubstantial, coexistent.

NBHL (5)

Յաստուածայինս՝ իբր Համագոյ. էակից. իսկակից. մշտնջենաւորակից. որպէս յն. ὀμοούσιος, συνύπαρχων consubstantialis, coexistens

Վասն զի է բնութեամբ աստուած, բնութեամբ աստուծոյ եւ հօր համաբուն եւ գոյակից. (Կիւրղ. գանձ.։)

Գոյակից հօր իւրում։ Նախ քան զամենայն յաւիտեանս գոյակից հանդիպեալ (այսինքն գտեալ) հօր իւրոյ. (Աթ. ՟Ը։)

Իսկ յարարածս՝ իբր Նոյնօրինակ եղանակ. հաղորդակից ի միում տեսակի կամ սեռի, եւ միանգամայն ըստ ժամանակի՝ ուր իցէ բանն զյատկութենէ իրաց. συνύπαρχων, συνῶν, συνοῦσα, συνόν cum alio existens

Ընդ արարածոց գոյակից է ամենայն իրօք նախախնամութիւն. (Նիւս. բն. ՟Խ՟Ա։)


Գոյակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consubstantiality, coexistence.

NBHL (1)

Յամենայն տարրական գոյակցութիւնս. (Ճ. ՟Զ.։)


Գոյապետ

See full entry →

s.

that causes to exist, creator.

NBHL (1)

Թուականն՝ բազմաց, բացարձակն՝ գոյապետին, անճառին աստուծոյ. (Համամ ի քեր. երզն.։)


Գոյապէս

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Որքան ինչ առել (այսինքն առգոլ, ներգոլ) ասի հօր՝ բնութեամբ եւ գոյապէս, այս ամենայն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյացական, ի, աց

See full entry →

adj.

substantial;
essential.

NBHL (2)

οὑσιώδης, ὐπρακτικός Յայտարար կամ սեփհական գոյացութեան եւ գոյութեան.

Չարն ոչ է բնութիւն գոյացական. (Շ. ամենայն չար.։)


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (7)

Գոյացութեամբ ի նմա, իսկ զօրութեամբ արտաքոյ։ Այժմ ի մարմինս իմում իշխանական առաջնորդականն ըստ գոյացութեան է. իսկ ըստ զօրութեան յիտալիա կամ ի սիկիլիա. (Փիլ. այլաբ.։)

Հանճար ոչ գոյացութիւն է, եւ ոչ կենդանի։ Փրկիչն զմշտնջենաւորութիւն իւրոյ գոյացութեան նշանակելով ասէ, ես եմ ճշմարտութիւն։ Գոյացութեամբք, այսինքն դիմօք. (Կիւրղ. գանձ. ստէպ։)

Պա՛րտ է զմի աստուածութիւն պահել, եւ զերիս դէմսն խոստովանել եւ կամ զերիս գոյացութիւնսն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։

Ո՞չ ահա ամենայն աշխարհս՝ արարչին բոլորեցուն է գոյացութիւն. (Եղիշ. ՟Է։)

Որպէս յառաջին գոյացութեանն՝ յանէութենէ ի լինելութիւն եկն փոփոխմամբ. (Երզն. մտթ.։)

Կամ իբր Գոյութիւն. ὔπαρξις existentia


Գոյացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

creator, that gives existence or being.

NBHL (2)

Զիա՞րդ իցէ նորին գոյութեան՝ գոյացեալն բնութիւն առ գոյացուցիչն իւր։ Որդին է՝ յոչէից գոյացուցչին համագոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Զօրութեամբ է մարդս գոյացուցիչ ամենայն արուեստից եւ խօսից. (Երզն. քեր.)


Գոյաւոր, աց

See full entry →

adj.

existing, extant;
rich, opulent, wealthy.

NBHL (2)

Բուն գոլոլվ գոյաւոր, եւ կենդանի ի կենդանի հօրէ։ Քանզի է որդի կենդանի եւ գոյաւոր կամք հօր, եւ բանն նորա՝ որով զամենայն ինչ գործէ. (Կիւր. գնձ.։)

Յորժամ ագահութիւն բազում ինչ յաճախէ գոյաւորացն, ապա եւ յառաջնոցն եւս արկանէ. (Ոսկ. ես.։)


Գոյաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist;
to be formed, produced;
to grow rich.

NBHL (2)

Ի ծովէ գոյաւորեալ (լորամարգին). (Վրդն. ել.։)

ՈՐք միանգամ գոյաւորեալք ընչեղութեամբն յղփանան. (Պիտ.։)


Գոյաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence;
substance;
creature.

NBHL (2)

Գոյաւորութեամբ գերազանցեալ. (Պիտ.։)

Ոչինչ աւելի ունել վայելչութիւն կամ գոյաւորութիւն քան զպայծառութիւն ծաղկին. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Գոյեղաբար

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Ստորոգի գոյնն սպիտակին գոյեղաբար։ Որք նոյն տեսակի գոյեղաբար գոն, եւ ամենեցուն նմանեացն գոյեղաբար գոն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյեղինաբար

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Եթէ գոյեղինապէս ծնեալն ժառանգէ զծնողին էութիւն՝ ունելով զայս յինքեան, եւ ունի զամենայն ինչ զհօրն որդի, գոյեղինապէս ուրեմն ծնաւ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

NBHL (7)

Ամենայն եղելոց՝ գոյութիւն բնութեանցն եկամուտ է. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)

ԳՈՅՈՒԹԻՒՆ կամ ԳՈՅՈՒԹԻՒՆՔ. իբր Գոյակ. գոյք. էակք գոյացեալք.

Զարարիչն ամենայն գոյութեանց. (Շ. բարձր.։)

Զամենայն տեսակս գոյութեանց. (Ճ. ՟Ա.։)

Համագոյ քան զհամագոյ ո՛չ եղիցի մեծ ըստ գոյութեան բանի. (Կիւրղ. գանձ.։)

Գոյութիւն լերդի կամ գրչաց, եւ այլն. (Նար.։)

Զերիս գոյութիւնսն ոչ միոյ իմանալ ժողովման։ Զերիս դէմսն խոստովանել, եւ կամ զերիս գոյութիւնսն. (Առ որս. ՟Բ։ եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Գոնեայ

See full entry →

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

NBHL (3)

Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. ո՛րգոն, գէթ, գոնէ, փաթար. (Թր. քեր.։)

Եւ որպէս Թերեւս. ապաքէն. իսկ. անգամ. պէլքի, հէլէ, պիլէ եւ այլն. (որպէս եւ ի յն. կայ հոմաձայնութիւն).

Հրաժեշտ տուեալ է ամենեւին զհետ ընթանալ (երկրաւոր շահից) գոնէ խորհրդօք մտաց. (Սարկ. քհ.։)


Գոնջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

scurf

NBHL (1)

Խեղութիւն, կամ կնտութիւն կեղոյ.


Գոչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.

NBHL (1)

Գոչեա՛. եւ ասեմ, զի՞նչ գոչեցից։ Զի՞ գոչես առ իս։ Գոչել առ աստուած։ Ի մէջ արձագանգաց գոչեսցեն։ Գոչել ուրախութեամբ։ Դիմեսցեն իբրեւ զառիւծունս։ Գոչեսցեն եւ յարձակեսցին։ Զոր օրինակ գոչեսցէ առիւծ։ Գոչեցին եւ խռովեցան ջուրք նոցա։ Գոչեսցեն ալիք նորա։ Ձայն նոցա իբրեւ զծով գոչեսցէ։ Մկանունք ազդաց բազմաց իբրեւ զջուր գոչեսցեն, եւ այլն։


Գոչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to sound, to cause to sound or resound.

NBHL (1)

Հրամայէր զփողսն պղնձիս գոչեցուցանել. (Խոր. ՟Բ. 3։)


Գոչողական, ի, աց

See full entry →

adj.

sonorous.

NBHL (1)

Ճակնդեղ՝ սաստիկ ամենեւին է, եւ գոչող որովայնի. (Մխ. առակ. ՟Ծ։)


Գոռոզաբար

See full entry →

adv.

haughtily, proudly.

NBHL (3)

Իբրեւ բռնաւոր. եւ Արհամարհանօք. փքացմամբ.

Գոռոզաբար ուժգնութեամբ հարին։ Եւ ո՛չ գոռոզաբար ամբարձեալ մտօք. (Նար. ՟Կ՟Ը. եւ Նար. երգ.։)

Ո՛չ է պարտ գոռոզաբար առնել զայսպիսիսս, այլ ամենայն յօժարութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23։)


Դժուարաբաց

See full entry →

adj.

obscure, that is not clear or open.

NBHL (1)

Իբր Անբաց. փակ. դժուարաւ բանալի, կամ բացատրելի. խրթին. դժուարիմաց.


Դժուարաբոյժ

See full entry →

adj.

difficult to cure.

NBHL (2)

δυσίατος cf. ԴԺՈՒԱՐԱԲԺՇԿԵԼԻ. Դժուարաւ բուժելի կամ բժշկելի. դժոխաբոյժ.

Դժուարաբոյժ իսկ են, եւ անբոյժք։ Պարտ է գոլ ... իբրու յաւետագոյն՝ կա՛մ դժուարաբոյժ, եւ կամ մանաւանդ ամենեւին անբոյժ՝ առաքինութիւնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ե. եւ ՟Ը։)


Դժուարագիւտ, ից

See full entry →

adj.

rare, curious, difficult to find.

NBHL (3)

δυσεύρετος inventu difficilis, difficile inveniendus Դժուարաւ գտանելի. գտնելը կամ գտնըւիլը դժար.

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)

Դժուարագիւտ դատաստան, ժամանակ, եւ այլն. (ՃՃ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Եւս. քր.։ Պիսիդ.։ Լմբ. եկեղ.։ Երզն. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։)


Դժուարագնալի

See full entry →

adj.

difficult to walk, rough, rugged

NBHL (1)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դժուարագնաց

See full entry →

cf. Դժուարագնալի.

NBHL (1)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դժուարագործ

See full entry →

adj.

difficult, painful.

NBHL (3)

Խնդրէ ի քէն աստուած՝ ոչինչ ծանր կամ դժուարագործ, այլ կարի յոյժ պարզ եւ դիւրին. (Փիլ. բագն.։)

Զամենայն անհնարս եւ զդժուարագործս՝ աստուծոյ միայն աւանդեմք. (Վեցօր. ՟Գ։)

Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։


Դժուարադէպ

See full entry →

adj.

rare, extraordinary, that happens with difficulty.

NBHL (1)

Որ դժուարաւ, կամ չարաչար դիպի։ cf. Դժուարապատահ.


Դժուարաթափ

See full entry →

adj.

that can be freed or set at liberty with difficulty.

NBHL (2)

Դժուարաւ թափելի եւ թօթափելի յանձնէ, կամ ճողոպրելի.

Դժուարաթափք, եւ կամ բոլորովին անշարժք. (Արիստ. որակ. ՟Է։)


Դժուարաժայռ

See full entry →

adj.

steep;
rough, rugged.

NBHL (1)

Խորափիտ, եւ դժուարաժայռ, եւ ամուր աշխարհաւ. (Յհ. կթ.։)


Դժուարալոյծ

See full entry →

adj.

difficult to be untied or explained.

NBHL (1)

Դժուարալուծելի. դժուարաքակ. դժուար ի լուծանել, քակել, եւ մեկնել. քակելը կամ մեկնելը դժար.


Դժուարալուր

See full entry →

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

NBHL (1)

(իբր կր). Դժուարաւ լսելի. զոր ծանր է լսել. կամ Դժուարին առ իմանալ, հաւատալ.


Դժուարածին

See full entry →

adj.

that brings forth with difficulty.

NBHL (1)

(իբր ներգ). Որ դժուարաւ եւ բազում երկամբք ծնանի զզաւակ.


Դժուարակատար

See full entry →

adj.

impracticable, difficult to execute.

NBHL (1)

Եթէ թողոյր ամենեցուն, դժուարակատար զառաքինութիւնսն գործէր. (Ոսկ. ես.։)


Դժուարակիր, կրաց

See full entry →

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

NBHL (2)

δυσβάστακτος importabilis, δύσφορος molestus, gravis, δυσβίοτος vix tolerabilis (իբր կր). Դժուարաւ կրելի. անտանելի. որ դժար կըվերցըւի կամ կըքաշուի.

Մեղաց բեռինք դժուարակիրք են քան զամենայն բեռինս. (Եղիշ. երէց.։)


Դժուարակոխ

See full entry →

adj.

rough, trugged, impracticable

NBHL (1)

Դժուարակոխ զամենայն առնելով թշնամեացն, իսկ ի բարեկամացն մանաւանդ դիւրակոխ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դժուարակռիւ

See full entry →

adj.

warlike, invincible.

NBHL (2)

Բռնամարտիկ տեղի.. եւ դժուարակռիւ. (Ոսկ. գծ.։)

Ոչ թողու ի դրունս զթշնամին դժուարակռիւ լինել. (Շ. մտթ. ՟Ե. 17։)


Դժուարահալ

See full entry →

adj.

indissoluble;
indigestible, difficult to digest.

NBHL (1)

Տկար է ստամոքսիւ, եւ դժուարահալ. (Սոկր.։)


Դժուարահաճ

See full entry →

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

NBHL (5)

ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃ ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃԵԼԻ. ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃՈՅ. δυσάρεστος, δύσερις vix placens եւ cui placere difficulter queas Դժուարաւ հաճելի. անհաճոյ. դժկամակելի. եւ Դժկամակ.

Քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. իսկ տրտմօղ անձին եւ այն դժուարահաճ է. (Նեղոս. տրտ.։)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)

դժուարահաճ կամ դժուարահաճոյ լինել. Դժկամակիլ.

Եւ ոչ ընդ ինչ դժուարահաճ եղեալ ամենեւին. (Փիլ. լին.։)


Դժուարահաս

See full entry →

adj.

obscure, difficult to understand.

NBHL (1)

δυσέφικτος difficilis ad perveniendum, vel captu Յոր դժուարին է հասանել կամ ժամանել.


Դժուարահաւան

See full entry →

adj.

incredulous, obstinate, stubborn.

NBHL (2)

χαλεπαίνων, δυσαποσπαστῶς ἕχων saevus, acerbus, implacabilis Անհաւան. անամոքելի.

Եւ իբր Դժուարաւ հաւանելի. դժկամակելի.


Դժուարահաւաք

See full entry →

adj.

difficult to colloot.

NBHL (1)

Դժուարահաւաք եւ տաժանելի է գիւտ ժամանակաց. (Խոր. ՟Ա. 4։ եւ Սամ. երէց.։)


Դժուարաձեռն

See full entry →

adj.

impracticable, difficult, painful.

NBHL (1)

Մի՛ զառաջիկայսդ դժուարաձեռն համարելով. եւ այլն. (Սհմ. ՟Ա. 1։)


Դժուարանք

See full entry →

s.

cf. Դժուարութիւն.

NBHL (1)

Դժուարանալն. դժկամուկութիւն. տհաճութիւն.


Դժուարաշարժ

See full entry →

adj.

slow, tardy;
cold;
heavy

NBHL (2)

δυσκίνητος qui difficulter movetur, tardus, permanens Որ դժուարաւ շարժի. յամրաշարժ. եւ Անփոփոխ. հաստատուն. անշարժ.

Դժուարաշարժ ի չարիս, կամ ի չարութիւն. (Խոսր.։ Սարգ.։ Լմբ.։)


Դժուարապատում

See full entry →

adj.

difficult to explain or narrate.

NBHL (1)

Մեծամեծ են դատաստանք քո, դժուարապատումք. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 1։)


Դժուարաջինջ

See full entry →

adj.

difficult to strike out.

NBHL (1)

ԴԺՈՒԱՐԱՋԻՆՋ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՋՆՋԵԼԻ. Որ ինչ դժուարաւ ջնջի, եղծանի, կամ մաքրի, քաւի.


Դժուարաջնջելի

See full entry →

cf. Դժուարաջինջ.

NBHL (1)

ԴԺՈՒԱՐԱՋԻՆՋ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՋՆՋԵԼԻ. Որ ինչ դժուարաւ ջնջի, եղծանի, կամ մաքրի, քաւի.


Դժուարավիճող

See full entry →

adj.

contentious.

NBHL (2)

δύσερις contentiosus Կռուասէր. դժնեայ ի վէճս. յամառ. դժոխահեռ.

Յոյժ դժուարավիճողք եւ անամօթք։ Ամենայն բան դժուարավիճող եւ պատուասէր. (Առ. որս. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Բ։)


Դժուարատես

See full entry →

adj.

that sees, comprehends with difficulty;
obscure.

NBHL (2)

Կամ Որ դժուարաւ տեսանէ. ոչ պայծառ իմացօղ. աղէկ չիտեսնօղ, կարճատես, հաւկուր.

Աչքս զոր զարթուցեր՝ նայել ի սքանչելիս օրինաց քո, մի՛ լիցի ապուշ, կամ դժուարատես. (Լմբ. սղ.։)