Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Պայծառագեղ

See full entry →

adj.

wonderfully beautiful, splendid and handsome.

NBHL (1)

զուարթունք ... պայծառագեղք եւ ցանկալիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Ե։)


Պայծառագոյն

See full entry →

adj.

very white, candid, very fair.

NBHL (3)

Պայծառագոյն մեզ զվկայութիւնն առ ի յԱստուծոյ շնորհէ։ Պայծառագոյնս իսկ ունին զյոյս հատուցման. (Իսիւք.։)

ՊԱՅԾԱՌԱԳՈՅՆ. որպէս Պայծառ գունով.

Բայց դու մի՛ ըստգիւտ լինիր գունոյս մերոյ. քանզի եմք բարուք ոգւոյ պայծառագոյնք քան որ առ քեզ սպիտակդ են. (Պտմ. աղեքս.։)


Պայծառաթեւ

See full entry →

adj.

brilliant-winged, superbly feathered.

NBHL (1)

Որոյ թեւքն են պայծառ, գեղեցիկ, պսպղուն.


Պայծառապսակ

See full entry →

adj.

crowned splendidly, wearing a brilliant crown.

NBHL (1)

Որ ունի զպայծառ պսակ. պայծառացեալ թագիւ, կամ ինքնակալութեամբ.


Պայծառատեսիլ

See full entry →

adj.

of a shining aspect, luminous, brilliant.

NBHL (1)

Սպասս վայելուչս՝ գունագոյնս՝ պայծառատեսիլս. (Կորիւն.։)


Պայծառացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to clear, to brighten, to render brilliant, to give splendour;
to cause to shine, to render illustrious, to distinguish, to celebrate;
— զբանս, to render clear, to explain, to dilucidate.

NBHL (1)

Պայծառացուցեր սուրբ զեկեղեցի։ Պայծառացո՛ զմանկունս քո յօրհնաբանութիւն ծագողին զշող լուսոյ. (Շար.։)


Պայծառերանգ

See full entry →

adj.

bright coloured.

NBHL (1)

Պայծառ երանգօք կամ գունով. փողփողեալ.


Պայծառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

clearness, light, brightness, splendour;
lustre, brilliancy, magnificence, glory, celebrity, renown;
magnitude;
vivacity, serenity;
limpidness, purity.

NBHL (1)

Զանցանէր պաղծառութեամբ զթագաւորաբնակ արքունեօքն։ Մարդոյ լոկոյ անհնարին է զայսպիսի պայծառութիւն լուսոյ զգենուլ. (Եղիշ. ՟Գ. եւ ՟Ը։)


Պայմանաւոր

See full entry →

cf. Պայմանական.

NBHL (1)

Որ ինչ ունի զպայման. ուխտական. վճռական. սահմանեալ. օրինաւոր. թէական.


Պայքարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to create strife, contests or law-suits, to litigate, to question, to dispute;
to struggle hard, to fight, to battle.

NBHL (1)

Համագունդ ընդ միմեանս հարեալ ի հակառակութիւն եւ ի կռիւ պայքարէին. (Յհ. կթ.։)


Պանդանդ

See full entry →

cf. Պատանդ.

NBHL (1)

Արձակեաց եւս զպանդանդսն։ Ետուն զնա պանդանդ։ Առնոյր պանդանդս։ Պանդանդս ի նոցանէ առնուին. (Բուզ. ՟Դ. 5. 15։ ՟Ե. 8։)


Պանդոկ, ի

See full entry →

s.

hotel, inn, hostelry, tavern.

NBHL (3)

ՊԱՆԴՈԿ մանաւանդ ՊԱՆԴՈԿԻ. πανδοχεῖον, πανδοκεῖον diversorium publicum, taberna, stabulum, cauponium. իտ. l'osteria, albergo, locanda. (գրի եւ ՊԱՆՏՈԿ. ԲԱՆԴՈԿ. ար. եւ պ. ֆունտուգ ). Բառ յն. բանտօգի՛օն, որպէս թէ Ամենից ընդունարան. այն է Իջեւան ի վերայ ճանապարհի. օթեւան անցաւորաց. վան. խան, գօնագ, լօստարիա, լօքանտա.

Շինել պանդոկի, եւ իջավանաց տունս. (Մխ. դտ.։)

Եկեղեցիք՝ պանդոկք եւ մաքսատունք օտարաց. (Լմբ. ատեն.։)


Պանդոկի, կւոյ

See full entry →

cf. Պանդոկ.

NBHL (3)

ՊԱՆԴՈԿ մանաւանդ ՊԱՆԴՈԿԻ. πανδοχεῖον, πανδοκεῖον diversorium publicum, taberna, stabulum, cauponium. իտ. l'osteria, albergo, locanda. (գրի եւ ՊԱՆՏՈԿ. ԲԱՆԴՈԿ. ար. եւ պ. ֆունտուգ ). Բառ յն. բանտօգի՛օն, որպէս թէ Ամենից ընդունարան. այն է Իջեւան ի վերայ ճանապարհի. օթեւան անցաւորաց. վան. խան, գօնագ, լօստարիա, լօքանտա.

Շինել պանդոկի, եւ իջավանաց տունս. (Մխ. դտ.։)

Եկեղեցիք՝ պանդոկք եւ մաքսատունք օտարաց. (Լմբ. ատեն.։)


Պանծամ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Պարծիմ.

NBHL (1)

Չէ ինչ օգուտ յայլոց առաքինութիւնս պանծանալ։ Եթէ պանծանայցես յանձն, ոչ ունիցիս. եւ եթէ չպանծանայցես, բազում յաւելուցուս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)


Պանծանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Պարծիմ.

NBHL (1)

Չէ ինչ օգուտ յայլոց առաքինութիւնս պանծանալ։ Եթէ պանծանայցես յանձն, ոչ ունիցիս. եւ եթէ չպանծանայցես, բազում յաւելուցուս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)


Պանրանամ

See full entry →

vn.

to curdle, to coagulate as cheese.

NBHL (1)

Ոլորունք կաթինն պանրացեալ խնուցու զցնցուղ ստեանն. (Ճ. ՟Գ.։)


Պանրուտի

See full entry →

s.

milk-diet, fasting on lacteal products.

NBHL (1)

τυροφαγία (պանրակերութիւն). գրի եւ ՊԱՆՐՈՒՏԷ, ՊԱՆԴՐՈՒՏՈՒ. Շաբաթապահք յունաց՝ առանց միս ուտելոյ՝ ճաշակմամբ պանրոյ եւ կթոյ. մսկտուր.


Պաշարապինդ

See full entry →

adj.

well provisioned or furnished;
— առնել, to victual, to provide, to store, to stock, to equip;
— լնուլ, to stock or furnish with all sorts of provisions.

NBHL (1)

Պաշարօք ամրացեալ. ունելով թոշակ բաւական.


Պաշարիչ

See full entry →

adj. s.

besieging;
—ք, the besiegers.

NBHL (1)

Զդեմետրիոս Անտիպատրեայ ... որոյ անուն յորջորջանաց էր պաշարիչ։ Քան զամենեսին դժնդակ թագաւոր կարծէին լինել զնա ի պաշարմանն. ուստի եւ պաշարիչ անուն կոչեցաւ յորջորջանաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Պաշարումն, ման

See full entry →

s.

siege, investment, blockade, surrounding, occupancy;
— մտաց, anxiety, preoccupation;
դնել զոտս ի պաշարման, to fetter, to put into irons, to shackle;
ի — եւ յարգել արկանել, to besiege, to lay siege to, to invest.

NBHL (1)

Վհատեալ՝ ընկղմեալ ի մտաց պաշարմունս. (Ճ. ՟Ժ.։)


Պաշտատական, ի, աց

See full entry →

s.

appanage.

NBHL (1)

φερνή, ἁποστολή dos. (վրիպակաւ գրի եւ Պաշտական, Պաշատական, եւ այլն) Օժիտ՝ զոր բերէ ընդ իւր հարսն ի տուն փեսային. ճիհէզ, ճէհիզ.


Պաշտեմ, եցի

See full entry →

va.

to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.

NBHL (5)

Եւ է պաշտելն ծառայութեան անուն. (Խոսր. պտրգ.։)

Երեկունն ծունր չկրկնել, եւ յարութեան պաշտել. (Յհ. իմ. ատ.։)

ՊԱՇՏԵԼ. διακονέω, ὐπηρετέω ministro, administro. Սպասահարկել. ծառայել. աշխատիլ ի պէտս այլոյ, արբանեկել. մատուցանել զպէտս, դարմանել. հոգալ. պահել. ունել զպաշտօն ինչ, եւ վարել, կատարել. պէտ ընել.

Յովհան Մանդակունի պաշտեաց զաթոռ հայրապետութեանն ամս ՟Զ. (Ասող. ՟Բ. 2։)

Յղեցեալ յագարակ աշխարհիս՝ պաշտել զանասունս. (Լմբ. իմ.։)


Պաշտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to employ, to use, to make use of, to avail oneself of, to adopt.

NBHL (1)

Զծածուկ երդումն՝ որ ընդ նոսա եւ ընդ Աստուած պաշտեցաւ խրատուն մարգարէի. (Եփր. թագ. այսինքն եդաւ, եղեւ։)


Պաշտումն, ման

See full entry →

s.

worship, adoration;
service;
— առնուլ, to be served or ministered to.

NBHL (3)

Մշտնջենաւոր պաշտմամբ կատարէր զկանոնն։ Զնոցայն խայտառակելով զպաշտմունս (կամ պաշտամունս). (Խոր. ՟Գ. 49. եւ 65։)

Անկանիք ասէ ի պաշտմանէ ... ոչ թոյլ տայ ձեզ պաշտել զնա զոհիւք։ Մաշին դողմամբ պաշտմունք վիշապին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 7։ եւ Ոսկ. ի նեռն.։)

Արքունական պատուով, եւ պաշտմամբ լաւագունիւ առ ի նմանէ մեծարեցայ. (Յհ. կթ.։)


Պաշտպանակք

See full entry →

s.

royal service;
life-guard.

NBHL (2)

Ծառայութիւն ի կարգի թիկնապահաց. արքունի սպասահարկութիւն. արբանեկութիւն.

Կացուցանէ զնա ի վերակացութիւն գործակալաց դրան արքունի. զի այնու հպատակութեամբ լցցէ զպաշտպանակս թագաւորին. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Պաշտպանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to defend, to protect, to sustain, to favour, to support;
to save, to preserve, to keep;
to care, to take care;
— եւեթ անձին, to do nothing but defend oneself, to remain on the defensive.

NBHL (1)

Ի գաւառէ հալածական՝ յամենալից բարութեամբ պաշտպանեցելոյ։ Ոչ ի հիւանդութեանն ի սիրելի սպասաւորաց պաշտպանի։ Մեծատունք եւ աղքատք՝ ի յայսմ կենդանւոյ (յարջառոյ) պաշտպանին ի կենացն դիւրութիւն. (Պիտ.։)


Պաշտօնական, ի, աց

See full entry →

adj.

ministerial, official;
— օրագիր, official paper, gazette.

NBHL (1)

Իսկ պաշտօնականին զարդու գերագոյնքն՝ հանդերձ քահանայիւքն՝ դնեն ի վերայ աստուածայնոյն սեղանոյ զսրբազանն հաց, եւ զօրհնութեանն բաժակ։ Քահանայիցն երկոքումբք ոտիւք ծունրդրութիւնքն՝ վեհագոյն քան զպաշտօնականին զարդու միով ոտամբն կրկնելն. (Դիոն. եկեղ.։)


Պաշտօնարան, աց

See full entry →

cf. Պաշտօնատուն.


Պաշտօնարկ, ի

See full entry →

s.

worshipper.

NBHL (1)

Այրէին կիզուին զտունս պաշտօնարկի եւ պաշտաման կրակի. (Եղիշ. ՟Դ։)


Ուսումնատեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hatred for study;
gross ignorance.

NBHL (1)

Մանաւանդ ուսումնատեցութեան. զի ասացին, թէ ինքեանք չեն ուսեալ, եւ զորդիս իւրեանց ի դպրոց ոչ ունին. (Կանոն.։)


Ուսուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to teach, to instruct in, to lecture, to be a teacher or professor of, to profess, to enlighten, to form, to make erudite or wise.

NBHL (2)

Յունական ոճով լինի եւ կրկին հյց. խնդ.

Ուսուցանել առ հասարակ զբնաւս զարս եւ զկանայս՝ զուսմունս մոգուցն. (Փարպ.։)


Ուսուցող

See full entry →

s.

professor, master, teacher, preceptor, instructor.

NBHL (2)

ՈՒՍՈՒՑՈՂ որ եւ ՈՒՍՈՒՑԱՆՈՂ. Ուսուցիչ. վարդապետ. րաբուն.

Հաստատուն գիտել զայնս, զոր ազդեցուցանէ ուսուցօղն. (Փիլ. լիւս.։)


Ուսուցումն, ման

See full entry →

s.

instruction, teaching, precept.

NBHL (1)

Շարժեսցի (լեզուն) յուսումն մոլորելոցն. (Պիտ.։)


Ուստեք

See full entry →

adv.

from some place;
— —, from several places, in all directions;
ամենայն —, on all sides;
from all quarters;
այլ —, այլուստ —, from another side, elsewhere, in or from another part;
բազում —, յոլով —, from many places;
often, in many ways;
ոչ —, ոչ — այլ —, from no other place, from no other part;
երկիւղ եւ ոչ —, no fear;
ոչ — է իշխանութիւն, եթէ ոչ յաստուծոյ, there is no power but from God;
ոչ գոյր — նմա պատերազմ, no war was undertaken in his time.

NBHL (7)

Աստուստ ոք զսա տեսցէ դիւրապէս. ո՞ւստ. ուստի իսկ եւ զքաղաքացն աճմունս. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Զամենեցուն զո՛ւստն եւ զզիա՛րդն յայտնելով։ Առ ասէ, եւ ստեղծ. զո՛ւստ էառն, եւ զո՛վ էառն ուսար։ Ո՛չ զո՛ւստն, եւ ոչ զորպէսն նշանակեալ բանին. (Խոր. ՟Ա. 1։ Ոսկ. ծն.։ Նիւս. կազմ.։)

Ո՞ւստ ուստեք ծառք զգենուն զիւրեանց քաջ վայելչութիւն. (Վեցօր.։ եւ Եփր.։)

Եւ որ ուստեք ուստեք եկեալ հասեալ էին ի թիկունս օգնականութեան։ Ոմանք ուստեք ուստեք եկեալ ժողովեալ են։ Մոգպետք՝ որք գային ուստեք ուստեք. (Ագաթ.։ Զենոբ.։ Ճ. ՟Բ.։)

Փրկեալ ի ձեռն նորա յերկրէն եգիպտացւոց, եւ այլ ուստեք բազում անգամ։ Այլ ուստեք առնու մարմին, եւ այլ ուստեք զպատմուճանն։ Վասն առնս այսորիկ այլուստեք ցուցանել ինչ որ ունիմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։ Ճ. ՟Գ.։ Իգն.։)

Զի՞նչ հաղորդութիւն ունէր ընդ մեզ, թէ այլուստ ուստեք էր մարմինն, եւ ոչ ի մերմէ զանգուածոյս. (Ոսկ. մտթ.։)

Ոչինչ երեւէր օգնականութիւն ուստեք։ Ոչինչ այնուհետեւ կասկած շփոթից ուստեք ունէր։ Ոչ արտաքուստ ուստեք. (Եղիշ. ՟Գ։ Խոր. ՟Ա. 13. եւ 1։)


Ուստի

See full entry →

adv. conj.

whence, of which, of what;
whence ? from where ? from what place ? from whom ? from what ? so, for that reason, on that account;
well, then, consequently, in consequence;
— ճանաչես զիս, how comes it that you know me ?
— գաս, whence comest thou ?
— ես, whence are you ?
— է ինձ այս զի, how is it that it happens to me ? how is it that ?
— եւ, — եւ իցէ, from any place whatever, where you like.

NBHL (2)

Եղիսէ ասէ ցգեհեզի. ուստի՞ գայիր, իբր ոչ եթէ չգիտեմ զուստին, այլ սուգ առեալ ունիմ զուստիոյդ (այսինքն վասն ուստի՛ գալոյդ). (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)

Դարձայց ի տուն իմ, ուստի ելի։ Գնացին յանտիոք, ուստի էին, յանձն արարեալ շնորհացն աստուծոյ։ Իջեալ ի սիրակուսա՝ եղեաք աւուրս երկուս. ուստի գնացեալ՝ հասաք ի հռեգիովն։ Ժողովես՝ ուստի ոչ սփռեցեր. եւ այլն։


Ուտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

eatable, comestible;
eater;
—ք, food, eatables.

NBHL (1)

Միթէ ունի՞ք ինչ ուտելոյ». այսինքն ուտելի ընդ հացի. (Յհ. ՟Ի՟Ա. 5։)


Ուտեստ, ից

See full entry →

s.

food, nourishment, victuals.

NBHL (1)

Եւ զգաւառն յուտեստի պատրաստութիւն համբարաց թողոյր բերդին։ Մինչդեռ թագաւորն արշակ ի կողմանսն ստորին գաւառացն յանգեղ տան էր յուտեստ». կարծի լինել տեղի արքունի ռոճկաց՝ իբր յատուկ անուն։


Ուրագ, աց

See full entry →

s.

hatchet, small axe.

NBHL (1)

Ձայն ուրագին եւ ձայն դրին զջրհեղեղն գւոշակէր։ Ձայնիւ ուրագին հնչեցուցանէր յամենեցուն լսելիս. (Եփր. նին.։ Մանդ. ՟Ի՟Ա։)


Ուրախակից

See full entry →

s. adj.

sharer in a person's joy;
congratulating;
— լինել, to rejoice with;
to congratulate, to felicitate, to wish joy to, to compliment;
to feast together, to treat one another.

NBHL (2)

Խնդամ, եւ ուրախակից եմ ամենեցուն ձեր. նոյնպէս եւ դուք խնդացէ՛ք, եւ ուրախակի՛ց եղերուք ինձ. (Փիլիպ. ՟Բ. 17. 18։)

Ուրախակից լինիցիմք, եւ ընդունիցիմք զխաչեալն փառօք. (Սեբեր. ՟Զ։)


Ուրախութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rejoicing, joy, gaiety, mirth, merriment, pleasure;
feast, festivity, entertainment;
ուրախութեամբ, joyfully, cheerfully, with pleasure;
ուրախութեամբ ուրախ լինել, to overflow with joy;
առնել — մեծ, to give a great banquet.

NBHL (1)

ՈՒՐԱԽՈՒԹԻՒՆ. εὑωχία, κώθων, πότος, συμπόσιον, δοχή convivium, epulum, epulatio, compotatio. Խրախութիւն. խրախունք. խրախճան. կոչունք. գիներբուք.


Ուրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to deny;
to disavow, to disown, to disclaim;
— զհաւատս or — ի հաւատոց, to abjure one's faith, to apostatize, to turn apostate, to renounce, to forswear;
— զանձն, to renounce, to deny oneself.

NBHL (4)

հյց. խնդ. ἁρνέομαι, ἁρνοῦμαι, ἁπαρνέομαι nego, abnego, repudio ἁπέπω (ապասել) ἁποποιέομαι abdico, amoveo, rejicio. (լծ. յն. արնէ՛օմէ, արնո՛ւմե. եւ հյ. հեռանալ, կամ իբր ո՞ւր այն ասել՝ կամաւ անգիտանալով). որ եւ ՅՈՒՐԱՍՏ ԼԻՆԵԼ կամ ԿԱԼ. Ժխտել զճշմարիտն. բացասել ընդդէմ ճանաչման. մերժել. հրաժարել, չընդունել. չճանաչել. օտարանալ ի բանից կամ խոստմանց, ի բարեկամաց, եւ յաստուծոյ.

Ըստ յունական գրոց՝ ուրանամն, ἁρνοῦμαι եօթն տառիւքս) է վեցհարիւր վաթսուն եւ վեց (թիւ անուան նեռին). (Ճ. ՟Գ. ի Հիպողիտայ։)

ՈՒՐԱՑԵԱԼ ցելոյ, ոց. ա. ՈՒՐԱՑՈՂ. παραβάτις, ἁπαρνήτης praevaricator, abnegator ἁποστάτης apostata, religionis christianae desertor. Անկեալն ի սուրբ հաւատոց. անցեալն ի մոլար դեն. առաւել սեպհական անուն յուլիանոսի, եւ վասակայ. մուրթատ.

Իսկ ուրացեալն վասակ, եւ այլն։ Զվնաս գործոյն արկանէր զուրացելովն։ Ածէին եւ խառնէին ի գունդս ուրացողացն. (Եղիշ.։)


Ուրանօր

See full entry →

adv.

where;
— եւ կամիցիս, where you like, wherever you please.

NBHL (1)

Տէրն ուրանօր զհինն աւարտեալ կնքեաց, անդանօր եւ իւրումն հիմն ձգեաց նորոյ ուխտի։ Երթալ ունիս, մինչեւ ուրանօր արժանն իցէ երթալ. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Ուրացող

See full entry →

cf. Ուրացեալ.

NBHL (2)

ՈՒՐԱՑԵԱԼ. ՈՒՐԱՑՈՂ. παραβάτις, ἁπαρνήτης praevaricator, abnegator ἁποστάτης apostata, religionis christianae desertor. Անկեալն ի սուրբ հաւատոց. անցեալն ի մոլար դեն. առաւել սեպհական անուն յուլիանոսի, եւ վասակայ. մուրթատ.

Իսկ ուրացեալն վասակ, եւ այլն։ Զվնաս գործոյն արկանէր զուրացելովն։ Ածէին եւ խառնէին ի գունդս ուրացողացն. (Եղիշ.։)


Ուրեմն

See full entry →

conj. adv. prep. adj.

then, consequently;
some where, in some place;
about, near;
some, certain;
աստ —, here;
անագան —, too late, in the end, at last, after much time, finally;
վաղ —, already, before;
վերագոյն —, above;
before;
զքառասնամենիւք — էր, he was about forty years old.

NBHL (3)

ՈՒՐԵՄՆ. τις, τι, τινα, τινι quidam, quaedam, quoddam եւ այլն. Որպէս անուն մասնական, Իմն. ինչ. այն ինչ. (ի յետնոց վրիպակաւ գրեալ Ուրումն) մը, մի.

Մինչդեռ զվեցհարիւր եւ զքառասուն ամաւ ուրեմն էին, բէղիմոս թագաւորեաց։ Ի գամիրս կոյս, ուրեմն վրիպեաց չոգաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Զոր աստ ուրեմն յետոյ ոմանք բարձին։ Իսկ աստ ուրեմն յարուցեալ գունդս։ (Պատմէ) ապա ուրեմն զպատերազմն հնդկաց։ Յետոյ ուրեմն արժանաւորեցան առնուլ. (Խոր. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 7. եւ. ՟Ա. 17. 22։)


Ուրկոտ, աց

See full entry →

adj. s.

leprous, lazar-like;
lazar.


Ուրուական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

fantastic, imaginary, visionary, false, apparent, chimerical;
shadow, image, phantom, spectre;
idol, image;
rough-draught, sketch;
—ք, manes, shades, apparitions, ghosts, visions;
—ք մարդկան, statue, likeness;
— պղծութիւն, nocturnal pollution.

NBHL (1)

Գոյ զմտաւ ածել զայժմու զերեւեալսդ ոչ գոլ ճշմարտութիւն, այլ՝ ճշմարտութեան ուրուական։ Ոչ ինչ աւելի քան զհայելի եւ զառակս դնէ ... ի փոքունս յուրուականն. (Առ որս. ՟Բ. ՟Է։)


Չ (tcha)

See full entry →

s.

the twenty fifth letter of the alphabet, and the nineteenth of the consonants;
seven hundred, seven hundredth.

NBHL (3)

Ի տառադարձութեան ունի զտեղի կ, եւ գ եւ ք տառից այլոց ազգաց. զի անխտիր ասի՝ աշխարհ չինաց, քինէացւոց, կինաց, գինաց, կամ ճենաց, սինէակւոց, հետեւելով ձայնից զանազան լեզուաց։ Որպէս եւ ի մեզ Չորք եւ Քառք են նոյն. լծ. ընդ պրս. չառ, ջահար. եւ բառս Չոր ըստ թ. է գուրու, եւ ըստ յն. քսիրօ՛ս. յորմէ ռմկ. չիրօզ ՝ ձուկն չորացեալ։

Որ միշտ լուեալ՝ անտես լինին, քանզի չունիմ ականջ ներքին. (Յիսուս որդի.։)

Ոչ միայն զքահանայութիւնն չառ, այլեւ ի թագաւորութենէ անտի եւս անկաւ բորոտութեամբ։ Չհաւանականն իսկ անհաւատիցն առաւել հաստատեսցի ի միտս։ Որք յանցաւորս որպէս ի չանցաւորս յուսայցեն։ Յորժամ հասանէ դեւն ի մոլին, զչլուրս եւ զչլեալս տայ խօսել։ Արդարութիւն՝ ոչ միայն առ ընչիցն չագահելոյ, այլեւ որ այլով ախտիւք չախտանայցէ։ Արտաքին յունաց չիմաստուն իմաստունքն. (Ոսկ. ես.։)


Չազգականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Չազնուութիւն.

NBHL (1)

Չազգականութիւն (լս. անազատութիւն) ծնողացն ոչ ինչ խոտեաց զծնունդսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3.) (յն. ծնողացն տարբերութիւն՝ տարբերութիւն ծնելոցն ոչ արար)։


Չամչեայ, էի, ից

See full entry →

s. adj.

plum-cake;
cf. Չամչեղէն.

NBHL (1)

Ետուն նմա կոտոր մի պաղատտաց, եւ երկուս չամչեայս։ Հարիւր չամչեայ եւ հարիւր արմաւ. (՟Ա. Թագ. ՟Լ. 12։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 1։)


Չամչեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

made of raisins.

NBHL (1)

Ետուն նմա կոտոր մի պաղատտաց, եւ երկուս չամչեայս։ Հարիւր չամչեայ եւ հարիւր արմաւ. (՟Ա. Թագ. ՟Լ. 12։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 1։)