Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Սուրհանդակ, աց

See full entry →

s.

courier, express, messenger, estafet;
cf. Երթամ.

NBHL (1)

Այսօր զիս ընդունայն սուրհանդակ կամէին առնել. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Սոփէ, ի

See full entry →

s.

letter, character.

NBHL (1)

Յորում կայր փորագրեալ վերադիր եղանական (հեղենական) սոփէիւք՝ անգիտելի եւ անանունն ասհտուծոյ. (Անան. եկեղ։)


Սպայազօր

See full entry →

s.

troops.

NBHL (1)

Սպայ զօրաց. գունդ.


Սպայակոյտ, կուտի

See full entry →

adj. s.

composed of warriors;
of cavalry;
the staff of an army.

NBHL (1)

Կուտեալ խմբեալ ի սպայից. հեծելագունդ. ազատագունդ. բազմախումբ.


Սպանակ

See full entry →

s.

an ancient Egyptian land-measure.

NBHL (2)

κανών (ի καίνω ) իբրու գործի սպանօղ, կամ պահօղ ի սպանութենէ. Անուն չափոյ եւ երկրաչափական կանոնի առ եգիպտացիս.

Կռիւք եւ սպանմունք լինէին եգիպտացւոցն ի վերայ իւրաքանչիւր սահմանի (զկնի յորդելոյ նեղոսի). մինչեւ իմացան չափ մի, որում անուն էր սպանակ. զայն դնելով՝ գտանէին զսահմանս իւրաքանչիւր արտավարաց. ուստի ապա եւ երկրաչափութիւն գտաւ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է.) ուր ի յն. ձ. գրի εὑακαινᾶν διὰ τὸ μὴ καίνειν, ὀ ἑστι φονεύειν. 21


Սպանդագործ

See full entry →

s.

butcher.

NBHL (1)

Յորս թռչնոց եւ երէոց ո՞ սպանդագործ քեզ զշունսն հրամայեաց ուտել. (Սարկ. հանգ.։)


Սպանդագործեմ

See full entry →

va.

to immolate, to sacrifice victims or animals.

NBHL (1)

Ազգին սպանդագործել թողացոյց զսկսմունս բարեացն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 10։)


Սպանդարամետական, ի, աց

See full entry →

adj.

of Bacchus, bacchic, convivial, drinking;
— պաշտամունք, convivial meeting, libations, drinking bout;
—ք, dionysia, dionysiaca, bacchanals, orgies.


Սպանիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Սպանող.

NBHL (2)

Եթէ շուն իցէ, եւ եթէ սպանօղ. (Եզնիկ.։)

Բարս անխնամս եւ սպանողս ստացեալ ունէր. (Ճ. ՟Ա.։ 2)


Սպանող

See full entry →

adj. s.

killing, murderous;
assassin, murderer, homicide.

NBHL (2)

Եթէ շուն իցէ, եւ եթէ սպանօղ. (Եզնիկ.։)

Բարս անխնամս եւ սպանողս ստացեալ ունէր. (Ճ. ՟Ա.։)


Սպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Սպանումն.

NBHL (1)

φόνος caedes, homicidium. Մարդասպանութիւն. սպանողութիւն. հեղումն արեան. եւ Կոտորումն սրոյ. մարդ սպաննելը, արունտէր ըլլալը ...։ Տե՛ս (Ել. ՟Ի՟Թ. 2։ Առակ. ՟Ա. 18։ Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25։ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 7. եւ այլն։) Իսկ ἁλληλοφονία mutuae caedes. նիւթական թարգմանութեամբ ասի՝ Զմիմեանս սպանութիւն.


Սպանումն, ման

See full entry →

s.

killing, murder, homicide, assassination;
execution, butchery, slaughter, carnage, massacre.

NBHL (1)

Մարգարէից սպանմունք հատուցին, եւ զքրիստոս ի խաչ հանին. (Եփր. համաբ.։ 1)


Սպառազէն, զինաց

See full entry →

adj.

armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.

NBHL (1)

Թէ զսպառազինի զգլուխն (այս ինքն զզօրագլուխն) ի բաց առնուցուն, ոչ այնուհետեւ կարգ եւ կազմած ճակատուն յարդարիցի. (Ոսկ. եբր.։)


Սպառազինութիւն, ութեան

See full entry →

s.

complete armour, arms, accoutrements, harness, fitting out;
—ք մարտի, preparatives for war.

NBHL (1)

Զհօրն զինուց տունս բացեալ՝ ետ մանկտւոյն զսպառազինութիւն. (Պտմ. աղեքս.։)


Սպառնամ, ացայ, ացի

See full entry →

va.

to threaten, to menace, to utter threats against;
կործանումն —, to threaten with ruin.

NBHL (1)

Որ սպառնաս ինձ մահու, ահտ խառնես զիս ի գունդն քրիստոսի. (Ագաթ.։)


Սպառնումն, ման

See full entry →

s.

threat, threatening tone.

NBHL (1)

Սպառնումն իմն եւ սաստ։ Ծառայելով անողոք տերանց, յորոց սպառնմունսն կրէ զօրէն պաճարաց։ Այդչափ սպառնմունս սպառնացան աղջկանն։ Վասն սպառնման այլազգեացն առ կինն։ Յամենայն գազանաց սպառնմանց ի վերոյ եղէ. (Փիլ.։)


Սպառուած, ի, ոյ

See full entry →

s.

end, term, extremity;
summit, top.

NBHL (2)

Եղիցե՛ս բարձրագոյն դու, եւ բարձրագունից սպառուած. (Առ որս. ՟Ա։)

Ի վերջին տիեզերս ի բուն սպառուածի ամենայնի անմոլարն է գունդ։ Ոչ եթէ աստեղքն յարին ի միմեանս՝ որք առ սպառուածին են. (ի սպառուած ելոյ) (կամ սպառուածելոյ) ժամանակին. եւ այլն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)


Սպառումն, ման

See full entry →

s.

exhaustion, consumption, consummation, destruction, loss;
cessation, termination, term.

NBHL (1)

Երկրորդ գալուստն քրիստոսի այսմ յաւիտենիս սպառումն է։ Մօտ ի սպառումն կենաց աշխարհի։ Յաւիտենական է՝ ոչ սպառումն ունելով. (Խոսր.։)


Սպասակալ

See full entry →

adj.

waiting, attending.

NBHL (1)

ՍՊԱՍԱԿԱԼ. Որ սպաս ունի ումեք կամ իմիք. սպասարար.


Սպասահարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to serve.

NBHL (1)

Այժմ ամպքն տէրունւոյն սպասահարկեալ հրամանի՝ զտիեզերս արբուցանեն. (Խոր. վրդվռ.։)


Սպասաւոր, աց

See full entry →

s.

attendant, servant, valet, domestic, waiter;
lictor, usher;
cf. Գործակալ.

NBHL (2)

διάκονος, -ών minister ὐπηρέτης, ὐπουργός , λειτουργός, προσκαρτέρων minister, administer. Որ սպաս տանի կամ կայ ի սպասու. արբանեակ. ծառայ. եւ Գործակալ. մատակարար. պաշտօնեայ արքունի կամ եկեղեցական.

Որ ոչն քակտի՝ զբանս միայն պինդ ունիմ՝ իբրեւ բանի սպասաւոր. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Սպասաւորական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

belonging to servants or to service, servile;
servant.

NBHL (1)

Որ զմարմնով եւ արտաքոյ՝ սպասաւորական գործեաց բան ունելով. (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։)


Սպասաւորեմ, եցի

See full entry →

vn.

to serve, to wait on, to assist;
to administer, to bestow, to confer;
— փառաց ուրուք, to serve to a person's glory;
— հրամանի, to fulfil, accomplish or execute an order or command.

NBHL (2)

Հրեշտակք սպասաւորեն զօրէնս, եւ խօսին նոքօք։ Սպասաւորին մեծամեծքն մեծամեծօքն, եւ փոքունք փոքումբք. (Պիտառ.։)

Ամենեցուն սպասաւորէ հաւատս. (Լմբ. ստիպ.։)


Սպասաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

service, office, ministry;
administration, dispensation;
— հարկանել, մատուցանել, կատարել, լնուլ, to serve, to be a servant, to do service to, to attend, to wait upon.

NBHL (1)

Հրեշտակի անունն ոչ բնութեանն է, այլ սպասաւորութեանն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Սպասեակ, եկաց

See full entry →

s.

cf. Սպասաւոր;
guardian;
assistant, helper, sick woman's nurse.

NBHL (2)

Կանայք առ երկունսն զսպասեակսն ատամացեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։)

Ոչ գործոյ կարօտէր դրախտն, եւ ոչ սպասեկի. քանզի ո՞ էր՝ որ դրժելոցն էր։ Եթէ զօրութիւն ոգւոց փոխեսցի, աստուածպաշտութիւն զսպասեակ զնստական անկարութիւն եւ ամպարշտութիւն հարկ է ակն ունել։ Բազումս ունելով զդարանամուտ սպասեակսն. (Փիլ.։ 3)


Սպասեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hope for, to expect, to wait for, to look for, to look forward to;
to observe, to watch, to spy;
to serve;
to be reserved for.

NBHL (4)

եւ ն. προσδέχομαι, προσνοέω, ἑμμένω , τηρέω, παρατηρέω, διαπαρατηρέω expecto, exspecto, observo, adverto, maneo եւ այլն.(ծ. լտ. էքսբէքդօ. պ. բաիսդէն ). Ակն ունել յուսով. կալ մնալ ումեք կամ իմիք. դադարել ուրէք առ ժամանակ մի՝ դէտակն ունելով ելից իրաց. դիտել. համբերել. պահել.

Նոցա սպասիցէք, մինչեւ զարգանայցեն։ Նստէր եւ սպասէր ըստ սովորութեանն ճանապարհին որդւոյն իւրոյ։ Ամենեքեան քեզ սպասեն, եւ դու տաս կերակուր նոցա ի ժամու։ Երանի ամենեցուն՝ ոյք սպասեն նմա։ Պատրաստ են, եւ սպասեն քում հրամանի.եւ այլն։

Սպասէր եւ դէտակն ունէր, եթէ որո՛վ օրինակաւ հնարս գտցէ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ոչ ունէր այլ պատուական քան զգլուխն, որով սպասէր կենսաբեր ոտիցն (հերովք). (Տօնակ.։)


Սպասիկ, սկաց

See full entry →

s.

servant.

NBHL (1)

Ծերութիւն, դիւրագիւտ չար, սպասիկ մահու, պահակ ցպոյ, մեռեալ զեռուն. (Պիտառ.։)


Սպասկապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intendancy;
սպասկապետութեան իշխան, High Steward.

NBHL (1)

ՍՊԱՍԿԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԻՇԽԱՆ. Իշխան տոհմին աբեղենից՝ որ էին սպասեակք կամ սպասարարք թագաւորաց արշակունեաց։ (Ագաթ.։) (յն. համարելով յատուկ՝ անուն՝ դնէ, Պասկապետեանս։)


Սպարակիր

See full entry →

cf. Ասպարակիր.

NBHL (1)

Սպարակիրք հետեւակք։ Թո՛ղ սպարակիրս։ Լէգէոն զօրուն բազմութիւնն, այսինքն յունաց զօրացն սպարակիրն, սոյնպէս եւ հայոց սպարակիրն վահանօք փակեալք զինքեամբք. (Բուզ. ՟Դ. 15։ ՟Ե. 5։ 4)


Սպեղանեմ, եցի

See full entry →

va.

to plaster, to poultice, to put on or apply a plaster, to cure, to dress a wound, to bind up.

NBHL (1)

Իմաստուն բժիշկ սպեղանէ քաղցր դեղով, եւ ապաքինէ զցաւն։ Իմաստութեամբ սպեղանեա՛ զվէրքն։ Սպեղանեա՛ զամենայն զվէրք հոգւոյս իմոյ. (Մարաթ.։)


Սպեւուտ

See full entry →

adj.

covered with honourable scars.

NBHL (1)

Բառ անստոյգ. իբր Սպիուտ. ունակ սպեաց.


Սպիտակագոյն

See full entry →

adj.

white, white-coloured, whitish.


Սպիտակազգեաց, եցից

See full entry →

cf. Սպիտակազգեստ.

NBHL (1)

Սպիտակազգեստ երիտասարդ տեսին։ Արս սպիտակազգեստ։ Ի կերպարանս առն սպիտակազգեստի։ Ի մի վայր եկեալ ժողովեսցին սպիտակազգեստք։ Սպիտակազգեստ լինէր. (Սկեւռ. յար.։ Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Բ. Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։ Փիլ. տեսական.։ Վրք. սեղբ.։)


Սպիտակազգեստ, ից

See full entry →

adj.

dressed in white;
— քորք, Nuns consecrated to the Holy Virgin.

NBHL (1)

Սպիտակազգեստ երիտասարդ տեսին։ Արս սպիտակազգեստ։ Ի կերպարանս առն սպիտակազգեստի։ Ի մի վայր եկեալ ժողովեսցին սպիտակազգեստք։ Սպիտակազգեստ լինէր. (Սկեւռ. յար.։ Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Բ. Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։ Փիլ. տեսական.։ Վրք. սեղբ.։)


Սպիտակաթոյր

See full entry →

cf. Սպիտակագոյն.

NBHL (2)

Ունօղ զթոյր սպիտակ. սպիտակ գունով. գունը ճերմակ.

Այս թռչուն սպիտակաթոյր է գունով։ Վանակ. (յոբ.։)


Սպիտակախայտ

See full entry →

adj.

spotted with white speckled, dapple-grey, grey.


Սպիտակախառն

See full entry →

adj.

black and white, grey.

NBHL (1)

Զծաւի մորուսն սպիտակախառնեալ՝ ոսկէփունջ յօրինեալ գործէր. (Հ. ապր. ՟Ժ՟Է.։)


Սպիտակաձիգ ջորիք

See full entry →

sn.

white draught mules.

NBHL (1)

Յոսկիապատ կառս արքունականս սպիտակաձիգ ջորւոցն. (Ագաթ.։)


Սպիտակամազ

See full entry →

adj.

white (colour of animal's coat).

NBHL (1)

Ձիւնագոյն սպիտակամազս կառաձիգ ջորւոցն արքունականաց. (Ոսկ. ես.։)


Սպիտակամարմին

See full entry →

adj.

white-bodied, white-fleshed, of clear complexion.

NBHL (1)

էր սուրբն պետրոս կարճահասակ սպիտակամարմին. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)


Սպիտականամ, ացայ

See full entry →

vn.

to whiten, to become white.

NBHL (1)

Սպիտակացելոց ամենեցուն՝ սպիտակութիւն եղիցի. իսկ սեւութիւն ոչ. (Արիստ. հակակ.։)


Սպիտականիշ

See full entry →

adj.

spotted, marked with white.

NBHL (1)

Որ ունի զնիշ եւ զտեսիլ սպիտակ. ճերմակագոյն.


Սպիտակապատուաստ

See full entry →

adj.

striped with white.


Սպիտակափայլ

See full entry →

cf. Սպիտակափառ.

NBHL (1)

Փայլեալ սպիտակութեամբ, սպիտակ փայլուն. պայծառ. մաքուր.


Սպիտակափառ

See full entry →

adj.

snowy-white, very candid, of dazzling whiteness.

NBHL (1)

Սպիտակափառն ունելով գագաթն։ Բարձրագագաթն ձիւնալիր սպիտակափառ։ Սպիտակափառ դիցն բարշամինայ։ Ի պտուտելն (ալեաց) սպիտակափառ երեւակացեալ։ Պիսիդոն հանդերձ սպիտակափառն զօրօք (ալեօք). (Խոր. ՟Ա. 11։ Արծր.։ Ագաթ.։ Մագ. խ. ՟Ծ։)


Սպիտակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

whiteness, white;
candidness, splendour;
— հերաց, hoarness;
— լանջաց, պարանոցի, snowy bosom, ivory whiteness, alabaster of the neck.

NBHL (1)

Մարմինն սպիտակ (ասի) վասն սպիտակութիւն ունելոյ. (Արիստ. որակ.։)


Սպնգատեսակ

See full entry →

adj.

spongy.

NBHL (2)

σπογγοειδής spongiosus. Որոյ տեսիլն է իբրեւ սպունգ.

Սպնգատեսակաւն եւ ջրատեսակաւն զճաշակումն հիւթոյն ընդունի։ Տարեալ լինի աստուստ ի ձեռն սպնգատեսակին ոսկեր, որ է ծակոտեալ. (Նիւս. բն.։)


Սպուդէք, էից

See full entry →

s.

monks devoted to study.

NBHL (1)

Բառ յն. սբուտէի. լտ. սդուտիօ՛ղի. σπουδαῖοι studiosi, seduli. այսինքն փոյթք, ժիրք. որպէս ճգնազգեաց միանձունք եւ վանականք երեւելիք.


Սպտուր, տրոյ

See full entry →

s.

dung of ruminating animals.

NBHL (1)

Զո՛ր օրինակ ի բուրվառ ոք եդեալ խունկ անոյշ, եւ առ նմին գարշ եւ ընդունայն է սրբոց. (Եփր. ապաշխ.։)


Սպրկիկ

See full entry →

cf. Սպրկուկ.

NBHL (1)

ՍՊՐԿԻԿ կամ ՍՊՐԻԿ ՍՊՐԿՈՒԿ. գրի եւ ՍՐԲԿԻԿ. Մաքուր. ջինջ. յստակ. փայլուն. ողորկ. արծնեալ.