peculator, cutpurse, pick-pocket.
Գերեզմանակրկիտք, գանձահատք։ Գանձակողոպուտ եւ գանձահատս կոչեմ զայնոսիկ, թէպէտեւ ոչ զգանձանակս հատանիցէ, զի առցէ ոսկի. (Ոսկ. յհ. ՟Թ. 12։)
treasurer.
γαζοφύλαξ Custos aerarii, quaestor Պահապան գանձուց. գանձակալ. գանձաւոր. խազնա տար.
Որպէս զյովբն, ոչ գանձապահ էր իւրայոցն ... այլ տնտեսէր մանաւանդ ըստ կամացն այ. (Բրս. հց.։)
cf. Գանձատուն.
ζάκχον Cella, θησαύρισμα repositorium Գանձատուն. տեղի պահեստի ընչից եւ մեծագին իրաց. գանձանակ. գանձ. մթերք. քսակ. սենեակ. շտեմարան. խազինէ, մախզէն, ամպար. եբր. կանզագ.
Զօրինակ տաճարին, եւ սենեկաց նորա, եւ գանձարանաց նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 11։)
Գանձ եւ կարասի բազում ի գանձարանս ամրոցին պահիւր։ Զգաղթ ընտանեաց իւրայոցն եւ զկապուտն գանձարանաց. (Յհ. կթ.։)
Լռութիւն՝ գանձարան բազում գիտութեան։ Հարստութիւն եւ գանձարան կրօնաւորի՝ հնազանդութիւն է. (Վրք. հց. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Է։)
Գանձարան իմաստութեան, կամ կենաց պարգեւաց, կուսութեան. եւ այլն. (Մագ. կը։ Նար.։ Ճ. ՟Ժ.։)
Գանձ գրիգորի աստուածաբանին, ի գծողէ այսմ գանձարանիս՝ յանմիտ կարապետէ բաղիշեցոյ. այսինքն ի շարագրողէ. զի սկզբնատառքն յօդեն զանուն իւր. (Գանձ.։)
to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.
θησαυρίζω Thesaurizo, thesaurum congero Ամբարել զգանձս. մթերել, ժողովել, պահել զինչս, եւ նմանութեամբ զամենայն ինչ՝ բարի կամ չար. գանծել. դիզել. խազնէ՝ մալ եըզմագ, սագմալագ.
Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։
bastinade;
torment.
Մինչ զի անհնար համարեալ զառ ի մարդ կանէ հարուածս այսպիսի իմն գանումն տանջանաց գործել. (Աթ. անտ.)
cage, park;
menagery;
den, haunt;
prison;
դնել ի —, to shut up in a cage.
ԳԱՌԱԳԵՂ գրի եւ ԳԱՅՌԱԳԻՂ, կամ գեղ, կամ գիւղ. γαλεάγρα cavea ferrea, decipula, genus carceris Վանդակ երկաթի. արգելարան եւ խշտի գազանաց. նմանութեամբ՝ Բանտ. գաֆէս, գափան, քէփէնկ, եաթագ, քիւմէս.
Իբրեւ առիւծունս ի գառագիղս մռնչէին։ Ի գազանաց գայռագիղն. (Լաստ. ՟Գ. եւ ՟Ի՟Ե։)
Զոր օրինակ ոք զգազան քար ի գառագեւղ արկանիցէ. (Անան. ի յհ. մկ.։)
lamb-skin.
Որ ինչ է գառին, մանաւանդ մորթն. τὸ προβάτον (ոչխարին).
theorbo.
ԳԱՎԻՆ որ եւ ԳԱՒԻԿ, կամ ԳԱՒԿԱՅ. cf. ՎԻՆ. Ազդ քնարի. որպէս յն. կիթառ. κιθάρα
cf. Գարգափումն.
Կոր. ծուռ. թիւր. (արմատ բառիցս՝ խանգար, խելագար, ցաւագար. պ. կէր, կէրա. թ. կէրի, էկրի. յն. ղօրիէս. լտ. գուռվուս, թօռվուս) Ուստի ԳԱՐ կամ Ի ԳԱՐ ՀԱՅԵԼ, է Խոժոռ նայել, կամ ընդ ակամբ. ծուռ նայիլ. էյրի պագմագ.
grain (sort of weight).
Կերատն կորիզ եղջերուենոյ, որ է չորից դարւոց կշռորդ. եւ իդ կերատն լինի ղզ գարեհատ. (Անան. չափ եւ կշռ.։)
barley bread.
Հաց ի գարւոյ. նկանակ գարեղէն. գարիէ հաց.
of barley, that is made of barley.
Նկանակ կամ նկան գարեղէն. (Դատ. ՟Է. 13։ ՟Դ. Թագ. ՟Դ. 42։ Եզեկ. ՟Դ. 12։ Յհ. ՟Զ. 9. 13։)
stinking, fetid;
stink;
stinkingly.
Ժանտահոտ. ժահահոտ. չարահոտ. գէշ հոտով, հոտած. ֆէնա գօգուլու.
stink, tank or bad smell, infection, fetidness.
Ոչ կարեմ ի գարշահոտութենէն տեսանել զնա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
heel;
sole of the foot.
Յովհաննես գարշապար է օրինացն ... այլ քրիստոս սկիզբ է նոր կտակարանացս. (Եփր. համաբ.։)
Ում վայն ասի, պատուհաս տանջանաց առ ետեղ ի գարշապարս վայնի եկեսցեն ի վերա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2.) այսինքն նոյն հետայն զկնի հետոց վայնի. յն. անդէն վաղվաղակի։
execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.
βδέλυγμα Abominatio Խորշելի. զզուելի. տաղտկալի. գարշ. զազիր. պիղծ. մէքրուհ, մուրտար, մէնֆուր. մանաւանդ Իր գարշ կամ ի գարշութիւն համարեալ. գարշանք. (եբր. թէօպա)
Գարշելի է եգիպտացւոց ամենայն հովիւ խաշանց։ Եթէ զոհիցեմք զգարշելիս եգիպտացւոցդ առաջի նոցա, քարկոծ առնեն զմեզ։ Գարշելի է տեառն այ քում։ Եւ մի տանիցես զգարշելին (այսինքն զկուռս) ի տուն քո։ Աստարտայ գարշելւոյ սիդոնացւոց, եւ մեղքոմայ գարշելոյ որդւոցն ամոնայ. (եբր. դից կամ չայ. եւ այլն։)
Լի եմ ամենայն գարշելեօք. այսինքն պղծութեամբք. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Գարշիմ.
Գարշ համարել. խորշիլ իբրեւ ի պղծութենէ. յն. Տաղտկանալ. προσοχθύζω
to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.
Մի գարշեցուցանիցէք զանձինս ձեր ամենայն սողնովք. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 43։)
Զիս գարշեցուցեալ (բան սաղմոսին) հանապազ խայտառակէ. (Նար. կ.։)
to abhor, to abominate, to detest, to hate.
Գարշիմ ի սմանէ որպէս ի կապերտէ։ Գարշեցայ ի նոցանէ։ Գարշեցան յինէն։ Յամենայն կերակրոց գարշէին սիրտք նոցա, եւ այլն։
Գարշեցան անձինք նոցա ի սեղանոյ նորա, որպէս եւ հարքն նոցա ի մանանայէ անտի. (Եփր. համաբ.։)
Եմուտ յարգանդ կուսին, եւ ոչ գարշեցաւ. վասն զի ինքն է սրբիչ ամենայնի. (Ագաթ.։)
Ամենաթագաւորն ոչ գարշի զմեզ մշակել. (Լմբ. ժղ.։)
Մերթ որպէս կր. բայիս Գարշեմ. այսինքն Գարշանալ. զզուելի լինել. պղծիլ.
abomination, detestation, horrour, execration;
ugliness, deformity, the act of growing ugly;
dirt, filth, ordure, stain, nastiness, filthiness.
Յամենայն գարշութեանց։ Ըստ գարշութեան ազգացն։ Եղեալ իցէ գարշութիւն ի ձեզ։ Իւրեանց գարշութեամբքն տանջեցեր։ Ի գարշութիւն համարեցաք նմա։ Ոչ գտան իրք գարշութեան ի նմա.եւ այլն։
Գարշութիւն մեղաց, կամ անառակ վարուց, կամ գունոց, կերակրոց, կռոց, ձուլածուին, գորտոց, որդանց, եւ այլն. (Նար.։)
to beat with a stick, to whip, to cudgel.
Գաւազանաւ գան հարկանել. ծեծել. տայագ լալմագ, տէօրմէք.
Նախ գաւազանել ըստ օրինաց ... եւ յետ այսր ի խաչ հանիցեն. (ՃՃ.։)
Ի գաւազանելն մի խնայեր. (Ոսկիփ.։)
rhapsody.
Հագներգութիւն ըստ հոռոմին լսի գաւազաներգութիւն. վասն զի սարդենի գաւազանաւ՝ պար գալով ապողոնի երգեն զհոմերական քերթածսն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
small province.
Ետ զմանաւազակերտ ամենայն սահմանօքն, եւ գաւառակաւն հանդերձ՝ որ շուրջ զնոքօք էր։ Ետ զջրաբաշխիս եւ զցլուգլուխ ամենայն գաւառակօքն հանդերձ. (Բուզ. ՟Գ. 4. եւ 8։)
cf. Գաւառապետ.
Կացոյց զնոսա ի վերայ ամենայն գաւառակալաց եւ գործակալաց. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Է.։)
provincial;
native.
ἑγχώριος, αὐτοχθόνος Indigena Սեպհական գաւառի. գաւառային. մանաւանդ Բնակիչ գաւառին. որ եւ ասի ԲՈՒՆ ԳԱՒԱՌԱԿԱՆ, ԲՆԱԿ. երկրցի. վիլայէթլի, եէրլն.
Եւ դուք գաւառականք էք բնակչացս՝ որք ի միջի մերում. (Յես. ՟Թ. 22։)
Բազումք ի գաւառականաց վկայէին։ Զբուն գաւառականօքս զանցուցանեմք. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)
Ի սադրելոյ գաւառականացն. (Խոր. ՟Գ. 7։)
Եւ πάτριος Patrius Հայրենական. ազգային. կամ ἑγχώριος Domesticus, familiaris Առտնին. բնածին.
of the same province, compatriot.
Գիտեն ամենայն գաւառակիցք նորա։ Եկեալ իւրովք գաւառակցօք. (Փարպ.։)
provincial;
assembled from several provinces.
δημοτελής Publicis expensis factus, publicus Կուտեալ ի գաւառէ. հաւաքեալ հանգանակաւ յերկրէն.
governor of a province, prefect;
agent, manager;
— միմանձանց, provincial.
Մատակարար իմն, կամ գաւառապետ, կամ հազարապետ։ Վերակացուի, եւ գաւառապետի, եւ խնամածուի. (Փիլ. լին.։)
ἑπίτροπος Procurator, οἱκονόμος dispensator, κωμαρχῆς praefectus vici Վերակացու գաւառի, աւանի, տան. հազարապետ. գործակալ. տնտես. գեղապետ. հաքիմի էյալէթ, վէքիլխարճ, սու պաղը. տես (Մտթ. ՟Ի. 8։ Գաղ. ՟Դ. 2։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 9։ Եսթ. ՟Բ. 3։)
Որպէս թագաւորն զգաւառապետին զգործոն քննել պահանջէ։ Որպէս ձեր գաւառապետքն ընդ ձեր հրամանաւ. (Լմբ. իմ.։)
ԳԱՒԱՌԱՊԵՏ (որբոց). ἑπίτροπος Adjutor Հոգաբարձու կամ խնամակալ որբոց. վասի.
Որոց մանկունք գաւառապետաց կարօտանան։ Գաւառապետք մանկանցն։ Եթէ այր եւ եթէ կին գաւառապետ գոլով։ Եթէ պարտապան ոք իցէ ի գաւառապետացն, հանդիսարանն առնէ զընտրութիւն. (անդ. ՟Ժ՟Ա։)
dignity of a provincial;
prefecture;
— վանորէից, provincialship.
Գործէր նա զգործս գաւառապետութեան ի վարձու միում ումեմն ի գլխաւորաց. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 41։)
Մինչեւ հնգից ամաց հասանելով գաւառապետութենէն։ Ամենայն գաւառապետութենէն, եւ որբոցն փոյթ արասցեն օրինապահք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
that dwells in a pit.
ԳԲԱՑԻ կամ ԳԲԵՑԻ. Բնակեալն ի գուբ (ճգնաւորն յովհաննէս)։ (Վրք. հց. եւ ժմ.) ըստ ձ։ (տպ. գբնեցի։)
cf. Գբացի.
ԳԲԱՑԻ կամ ԳԲԵՑԻ. Բնակեալն ի գուբ (ճգնաւորն յովհաննէս)։ (Վրք. հց. եւ ժմ.) ըստ ձ։ (տպ. գբնեցի։)
caresses, cajolery, flattery, endearments.
to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.
Ի գիրկսն սիմէոնի գգուեցաւ։ Գգուես սիրով աղաւնակերպ. (Շար.։)
caressing, fawning.
Ապականիչ հուրն փոխանակ ապականելոյն եղեւ գգուիչ. (Եփր. համաբ.։)
cf. Գելարան;
tight, stiff;
intwined, twisted.
Նորին կարթիցըն գել արկեալ, նաեւ ըզծունկսըն յօշոտեալ. (Շ. վիպ.։)
Դանդանաւանդս եւ գելս աստուածային բերանոյդ. (Շար.։)
cf. Խոտորնակի.
cf. Խոտորնակի.
an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.
ԳԵԼԱՐԱՆ որ եւ ԳԵԼՈՑ. իբր στρεβλωτής Tortura, eculeus եւ corum եւ այլն. Պրկոց, ոլորան. գործի եւ մեքենայ պրկիչ, եւ ոլորմամբ ճնշիչ եւ ճմլիչ. որպէս կոճղ, մամուլ, փոկ, լար, եւ այլ տունջանարան երկաթի կամ փայտեղէն. իսքէնճէ, շիքենճէ.
Արկանել առասանս ի կապանս կրծիցն գելարանաց. (Ագաթ.։)
Չարչարանաց, գելարանաց եւ հարուածոց։ Գանից եւ գելարանաց, եւ կապանաց, եւ խոշտանգանաց. (Յհ. կթ.։)
Հրամայեաց զսուրբն իջուցանել ի գելարանաց անուոյն. (Ճ. ՟Ա.։)
Գելարանն ( ի գիրս Ագաթ.) ոլորան է կրծիցն, որպէս մամուլ. (Վանակ. հց.)
cf. Գելարան.
Անհնարին գելոցօք խորտակէին զկողս եւ զոսկերս. (Եփր. վկ. արեւ.։)
Գելոց կապարանաց արկեալ ի կղական եւ ի պարանոց նորա։ Ի կոճեղս պնդել, եւ գելոցօք վարակել. (Յհ. կթ.։)
to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.
Ի ձեռն ուժգնագոյն գելլով (այսինքն գելլոյ) զջուրն ի հանդերձէն ի բաց ճնշեալ հանեն. (Նիւս. կազմ.։)
distortion, contortion, sprain, sfrain, wrench, twist;
commotion.
Գելումն սրտին խոնարհեցուցանէ ի կարեկցութիւն. (Խոսր.։ Սարգ.։)
furnace.
Հրով զյարկ տանն այ լուցանէին, եւ գեհեան հրոյն ունէր զբաբելոնական բոցոյն նմանութիւն. (Ճ. ՟Ա.։) Իսկ իբրեւ Դժողք՝ ըստ ձեռագրաց հասարակօրէն գրի ԳԵՀԵՆ։
to paint, to adorn;
to write beautifully.
handsome, charming, polite, pretty, genteel, graceful.
ԳԵՂԱԶԱՆ ԳԵՂԱԶԱՆԱԿ. Գեղեցիկ որակաւ, զանազանութեամբ. պայծառ. վայելուչ. եւ Վայելչութիւն.
Այսօր ցնծան բերկրական կցորդիւք, եւ գեղազտնակ պարախնդութեամբ երկնայինք եւ երկրաւորք. (Գանձ.։)
Եբրայեցւոց ամիսք ցուցանեն.. զախտարաց եւ ժամուց տուրեւառիկ գեղացանակս. (Սարկ. տոմար.։)
well adorned, polite, pretty, spruce.
զարդարեալ գեղով. վայելչազարդ. պաճուճեալ. չքնաղ. շքեղ.
to ornament, to embellish.
Զարդարել գեղով. պաճուճել. պճնել. կիւզել տօնաթմագ.
Իննամսեայ ժամանակաւ գեղազարդեալ ի քում հոգենկար արգանդիդ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
embellishment.
Զարդ գեղոյ. գեղեցկութիւն զարդուց եւ կարգեաց. չքնաղութիւն. պայծառութիւն. վայելչութիւն.
Բարձրանալ ի փառս գերապայծառս պանծալի եւ վայելուչ գեղազարդութեան. (Անան. եկեղ։)
Ընդ ամենայն տիեզերս հնչեցուցանելով զգեղազարդութիւնս նորա. (Ճ. ՟Ա.։)
smiling, graceful.
to float gracefully.
Բազմահոլով գետոց յորձանասոյզ պտոյտք՝ անարգել գանգրեօք գեղածփեալ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
the condition of a peasant;
peasant-life.
Շինականութիւն. գեղացութիւն. քէօյլիւլիւք.