Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Մածուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to paste, to glue, to solder, to join, to cement, to conglutinate, to fasten;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal, to thicken.

NBHL (1)

Մածուցի զնա (զհող) իբրեւ զպանիր։ Մածոյց զնա սոսնձով։ Մածուցից զձկունս գետոյդ ի թեւս քո։ Քանդակս ի նոցանէ մածուցեալս։ Մածուցի զին եւ զամենայն տունդ իսրայէլի. եւ այլն։ Մեծամեծ վիմօք շինել՝ կրով եւ մանր աւազով մածուցեալս։ Երկաթագամ եւ կապարով մածուցեալ. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 87։)


Մակաբառնամ

See full entry →

vn.

cf. Ըստանձնեմ.

NBHL (1)

Գտի զնա, եւ մակաբարձեալ ըստ անձին իմոյ՝ հաստեցի (ի լաւ անդր). (Մագ. ՟Զ։)


Մակագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.

NBHL (2)

Տէրունեան օրինացն ի հինգ գիրս վերագրեցելոց առաջինն կոչի եւ մակագրի լինելութիւն (այսինքն ծնունդք, կամ արարածք). (Փիլ. իմաստն.։)

Մակագրեալ իմ այժմ զոտին քայ գարշապար՝ ունայնս պանծանս. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Մակագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վերնագիր.

NBHL (1)

Հի՞մ ջանաս փոփոխել զմակագրութիւն անուանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Մակադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to impose, to lay on, to put upon, to super-add;
to surname.

NBHL (2)

Քրիստոս՝ ամենեւին ակն, ամենեւին ունկն, ընդ հօր եւ հոգւոյն մակադրեալ. (Քեր. քերթ. իմա՛ վերաձայնեալ, կոչեցեալ արդեամբք։)

Ի հոգւոյ ատելութեանն մակադրեալ իցեն. (Կլիմաք. (կամ ընթերցի՛ր, մակադրեալ)։)


Մակադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imposition, superposition;
surname.

NBHL (1)

Վերահայեցօղք չափաբերապէս մակադրութեանց. իմա՛ յաւելուած կամ առաւելութիւն ուսման աստեղաբաշխութեան։


Մակաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մակաղեցուցանեմ.

NBHL (2)

Մակաղել ի հրաւիրեցելումն զմեզ վայրի. (Յհ. իմ. ատ.։)

Մակաղեցուցեր զժողովուրդն քո առ երկոտասան ականս աղբերացն յաղիմայ. (Ճշ.։)


Մակաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to fold or pen sheep.

NBHL (2)

Մակաղել ի հրաւիրեցելումն զմեզ վայրի. (Յհ. իմ. ատ.։)

Մակաղեցուցեր զժողովուրդն քո առ երկոտասան ականս աղբերացն յաղիմայ. (Ճշ.։)


Մականուն, նուան

See full entry →

s.

surname;
title.

NBHL (3)

Սիմոն՝ անուն, եւ նախանձայոյզն՝ մականուն. (Երզն. քեր.։)

Արդարութեան իմն մականուն է նոյ։ Որոց եւ մականուանս եդին այլս այլք. զհուրն հեփեստոս կոչեցին, իսկ հերա զօդ, եւ զջուր պոսիդոն, զերկիր դեմետրա. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. տեսական.։)

Նախ առաջին ծիծաղեալ՝ առաքինութեանն մականուն՝ սառռա. (Փիլ. իմաստն.։)


Մակարդակ, աց

See full entry →

adj. s.

plane, plain, flat, level;
plane, level surface.

NBHL (2)

Մակարդակին մասնկունքն առ մի իմն սահման շարամօտին։ Մակարդակին մասունքն դիր իմն ունին. (Արիստ. քանակ.։)

Զմակարդակ բոլոր կենցաղականս դուզնաքեայ ըղձման իմոյ տռփելոյդ։ Ի բարձրագոյնն մակարդակ լեառն ձգեա՛ զքոյդ վեհական խոհեմութիւն. (Մագ. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Է։)


Մակացական, ի, աց

See full entry →

adj.

scientific.

NBHL (1)

Զգեղապարելն ուսեալ ներշրջանակացն, եւ մակացականօքն փարթամացելոյ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Մակացեալ, ցող, ցու

See full entry →

adj.

learned, skilled, erudite.

NBHL (1)

Յունականին ներհուն եղեալ, յոգնիմաստիցն մակացեալ. (Շ. վիպ.։)


Մակացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge, erudition, science.

NBHL (2)

Մակացութիւն էակացն իմաստասիրութիւն է. (Սահմ. ՟Ա։)

Քոյով իմաստասիրական մակացութեամբդ հրատարակել. (Մագ. ՟Խ՟Ե։)


Մակաւասար

See full entry →

adj.

plain, level, even, equal.

NBHL (1)

Մակաւասարն, որ է ի վեր քան զհաւասարն. եւ այլն։ Շա՛տ է գիտել՝ թէ ի հայումս հասարակն եւ մակաւասարն են նոյն. զի ոչ հայիմք ի յանգս ձայնից, այլ ի նշանակութիւնն. իբր զի անխտիր հասարակ են արուի եւ իգի ձայնքս մարդ, ձի, շուն, արծուի, ծիծառն, աքիս։


Մակեղուտ

See full entry →

adj.

accessory, additional.

NBHL (1)

ἑπίθετος, -ον adjectivus, um. Ի վերայ եկեալն եղուտ կոչեցելոյ, իմա՛ գոյացութեան կամ գոյացականի. այն է ածականն, եւ իրն նշանակեալ ածական բառիւ. պատահական. յաւելեալ.


Մակեռակ

See full entry →

cf. Մակեռորդ.

NBHL (1)

ՄԱԿԵՌԱԿ ՄԱԿԵՌՈՐԴ. ἑπίτριτος sesquitertius. որ եւ ՎԵՐԵՌԱԿ. Վերյաւելեալ եռեակ. որպիսի է վեցն. եւ ինչ իմ աւելի քան զերրորդն. զոր օրինակ է տաղաչափութիւն յերից սուղ ոտից, եւ ի չորրորդէ՝ երկարէ.


Մակեռորդ, աց

See full entry →

adj. s. gr.

sesquitertian;
triphthong.

NBHL (1)

ՄԱԿԵՌԱԿ ՄԱԿԵՌՈՐԴ. ἑπίτριτος sesquitertius. որ եւ ՎԵՐԵՌԱԿ. Վերյաւելեալ եռեակ. որպիսի է վեցն. եւ ինչ իմ աւելի քան զերրորդն. զոր օրինակ է տաղաչափութիւն յերից սուղ ոտից, եւ ի չորրորդէ՝ երկարէ.


Մակերեւոյթ, ութի

See full entry →

s.

surface, superficies, area;
outside.

NBHL (1)

Եռականգնումն, կամ մակերեւութւոջն, կամ այսպիսեացն իմիք՝ ոչինչ նայնց է ներհական. (Արիստ. քանակ.։)


Մահաբեր, ից, աց

See full entry →

adj.

mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.

NBHL (1)

Մահաբեր ծառոյն հպմամբ։ Ի ծառոյն մահաբեր. (Շ. տաղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)


Մահազէն

See full entry →

adj.

armed with deadly weapons.

NBHL (1)

Բիւրս կուտեալ հաւաքեցի անձին իմում մարտիկ մահազէնս։ Մահազինացն կաճառք։ Սուսեր մահազէն՝ կենդանարար նշան խաչիս. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)


Մահալոյծ

See full entry →

adj.

destroying or overcoming death.

NBHL (1)

Վերջին եւ մահալոյծ եւ կենսառաք ձայն։ Վերջնումն այնմիկ ապականահալած եւ մահալուծօղ գիշերին երթեալ հանդիպանամ. (Յհ. իմ. ատեն.։)


Մահածին

See full entry →

adj. s. chem.

death bearing, mortiferous, mortal;
azote.

NBHL (1)

Յայնժամ ծածկեալ զեգիպտացին, եւ աստ զիշխանըն մահածին։ Ձեռն իմ ձգեալ յուղէշ ծառին, կթել պըտուղ ինձ մահածին. (Յիսուս որդի.։)


Մահահանգիստ քուն

See full entry →

s.

repose of the dead.

NBHL (2)

Որ ինչ տայ զհանգիստ իմն մահուամբ. այն է քունն ննջեցելոց.

Ի մահահանգիստ քնոյ յառնել, կամ զարթնուլ, կամ զարթուցանել. (Ագաթ.։ Թէոդոր. խչ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Լմբ. սղ.։ Մաշտ.։)


Մահահոտ

See full entry →

adj.

savoring of death, deadly, murderous, sanguinary.

NBHL (1)

Կրեցի ի դահճաց անտի մահահոտ իմն կտտանօք գանս։ Սասկ այսպիսի մահահոտ դրժողութեանցն։ Յայսպիսի մահահոտ չարութենէ. (Յհ. կթ.։)


Մահաշշուկ

See full entry →

cf. Մահագոյժ.

NBHL (1)

Մահաշշուկ հոտ դառնութեան. (Յհ. իմ.։)


Մահարար, աց

See full entry →

adj.

death giving or causing.

NBHL (1)

Յիշաչար կրօնաւոր բունեալ ունի յանձին իւրում մահարար դեղ։ Արար դեղ մահարար, եւ արբոյց տղային. (Կլիմաք.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Ե.։)


Մահարձան, աց

See full entry →

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

NBHL (1)

Զգուշացեալք մահարձանացն՝ պահապանք պարսպացն են. եւ մահարձանք (լս. արպահ) են, որ ի գլուխ պարսպաց արձանքն, զոր մարտկոց, եւ ոմանք նետակալ կոչեն։ Բայց գտի ի գիրս ուրեմն՝ առեալ ի դէմս գերեզմանին քրիստոսի ... պահեցէ՛ք զմահարձանն, զգերեզմանն՝ որ էր փորեալ ի վիմէ. (Գէ. ես. ի Սարգսէ.։)


Մահացու, աց

See full entry →

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

NBHL (1)

Նմա մատուցին զընծայս խորհրդոյ՝ շարժեալ իմաստիւք, զմուռ մահացու, ոսկի արքայի, կնդրուկ աստուծոյ. (Շ. տաղ. (գուցէ գերլի էր, մահացուի, այսինքն այնմ՝ որ հանդերձեալ էր մեռանել վասն մեր)։)


Մահիճք, հճաց

See full entry →

s.

bed, couch, mattress;
coffin;
— առկախեալ, hammock;
երկաթի —, iron bedstead;
— ծալածոյ, folding-bed;
field-bed;
— հովանաւոր, canopy bed;
սիւնազարդ —, four-post bedstead;
ի —ճս մահու, on one's death-bed;
անկեալ դնիլ ի —ճս, to take to one's bed, to keep one's bed, to be bed-rid;
ելանել յօտար —ճս, յանցանել ըստ —ճս իւր, to defile another's bed;
cf. Անկողին.

NBHL (1)

Զօրացաւ իսրայէլ, եւ նստաւ ի մահիճս։ Եւ ա՛ռ մեղքող պաճուճապատանս, եւ եդ ի վերայ մահճացն։ Ընդ գրուանաւ դնիցի, կամ ընդ մահճօք։ Մկրտութիւնս բաժակաց եւ ստոմանաց, եւ պղնձեաց, եւ մահճաց։ Արի՛ ա՛ռ զմահիճս քո։ Ելից յանկողինս մահճաց իմոց։ Անկաւ ի մահիճս իւր, եւ հիւանդացակ.եւ այլն։


Մահկանացու, աց

See full entry →

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

NBHL (2)

Զի անմահ բնութեամբն իւրով ոչ մահացաւ, այլ իմով մեռաւ մարմնով մահկանացուաւ. (Շ. միշտ էիդ.։)

Այսպիսի չարալլուկ եւ մահկանացու (ախտ) սխտանայ ոգին այսուիկ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Մաղատեսակ

See full entry →

adj.

cellular.

NBHL (1)

Ի մաղատեսակացն արդեօք տարածեաց իբրեւ լարս շրջանակաւ ամենայնի առ ստորինսն հիւսմանն. (Պղատ. տիմ.։)


Մաղթեմ, եցի

See full entry →

va.

to pray, to supplicate, to implore, to beseech;
to wish, to desire;
բարիս — ումեք, to wish one well.

NBHL (1)

Աստուածքն ըստ ինքեանց մաղթեալք լիցին եւ հաշտեալք. (Պղատ. տիմ.։)


Մաղձ, ի, ոյ

See full entry →

s. fig.

bile, gall;
gall, spleen, rancour, wrath, choler;
սեաւ —, black bile, atrabiliary humour;
անցք —ի, gall-duct, gall-pipe;
աւազ —ի, gall-stone;
ի դարնութեան —ի կալ, to be in a very bad humour;
cf. Թափեմ.

NBHL (2)

Ի թթուագունիցն եւ յաղտաղտուկ մաղձիցն. (Պղատ. տիմ.։)

Եհեղ յերկիր զմաղձ իմ։ Ի դառնութիւն մաղձի. (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 14։ Գծ. ՟Ը. 23։)


Մաղձագոյն

See full entry →

adj.

bile-coloured.

NBHL (1)

Արեամբ գոյն կարմիր ընկալաւ. եւ սեւոյն ընդ սմա խառնելով՝ մաղձագոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Մաղձախառն

See full entry →

adj.

choleric.

NBHL (1)

Եռացեալ շուրջ զսրտիւն արեանն՝ մաղձախառն բերմամբ՝ յապուշ զմիտսն կրթեալ։ Սկսաւ ի վեր մզել (կամ մղել) զժահահոտ եւ զյիմարեցուցիչ մաղձախառն թոյնսն. (Արծր. ՟Բ. 6։ ՟Գ. 2։)


Մաճակալ

See full entry →

s.

plough-man.

NBHL (1)

Եւ այլազգիք մաճակալք եւ այգեգործք քո։ Զի՞նչ իմաստնանայ այր մաճակալ. (Ես. ՟Կ՟Ա. 5։ Սիր. ՟Լ՟Ը. 26։)


Մամուլ, մլոց

See full entry →

s.

press;
wine-press, cider-press, oil-press;
— պտուտակաւոր, screw press;
— կերպասուց, calender, hot press;
— տպագրութեան, printing press;
— ջրաբաշխական, hydraulic, water press;
— դրամակոփ, balancier beam.

Etymologies (1)

«իմամ» տե՛ս Մալում։

NBHL (1)

որպէս Բառ այլազգական. իմամ եւ իւլամէ. կարդացօղք այլազգեաց.


Մայրաբար

See full entry →

adv.

as a mother, motherly, maternally.

NBHL (1)

Զորս մայրաբար դիեցուցի, ի ստեանց իմո կաթն արբուցի. (Շ. եդես.։)


Մայրական, ի, աց

See full entry →

adj.

maternal.

NBHL (2)

Յայնժամ որդիքըն մայրական (այսինքն մօր իմոյ), մարտեան ընդ իս պատրողական. (Շ. եդես.։)

Ի կանայս՝ այն, որ մայրական որովայնք կոչին. (Պղատ. տիմ.։)


Մայրակեր

See full entry →

adj.

eating its mother (viper, adder).

NBHL (1)

Չար ծնունդք են տոկոսիք՝ իբրեւ զծնունդս իժից, եւս չար քան զայնպիսի չարաճճիս. զի նոքա մայրակերք են, եւ սոքա զոգիս թշուառականացն ուտեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3. (պակասի ի յն. եւ մարթ է իմանալ նաեւ հողակեր)։)


Մայրամած

See full entry →

adj.

prostrate, prone.

NBHL (1)

Մայրամած դիմօք մաղթեմ զդասս սրբազանիցդ. (Ուռպ. յիշ.։)


Մայրայարկ

See full entry →

adj.

cedar-roofed.

NBHL (1)

Ես նստիմ աւասիկ ի տաճարս մայրայարկս։ Ընդէ՞ր ոչ շինեցէք ինձ տուն մայրայարկ. (Եփր. մն.։)


Մայրապականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incest.

NBHL (1)

Ի պարսկական մայրապականութեանցն վայր վտանգեալ՝ խրին ի խոհերս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Մայրաքաղաք, աց

See full entry →

s.

metropolis, capital;
— վանք, cf. Մայրավանք.

NBHL (1)

Մայրաքաղաքն երուսաղէմ։ Խորան լուսոյ զվերին մայրաքաղաքէն է իմանալ ըստ պօղոսի. (Շար.։ Խոսր.։)


Մայրենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. s.

maternal, motherly;
by mother's side;
— հաւ, maternal grandfather;
—ք, mother's country or birth-place.

NBHL (2)

Ի մայրենի հաւոյ իւոյ գնէլոյ գնունւոյ։ Ի մայրենիս քո յիմս առեալ ազգ. (Խոր. ՟Գ. 23. 48։)

Սարդին եւ սօսին, նոճ մայրենի՝ խիտ յանտառէ. իմա՛ մայր նոճ, կամ ի մայր փայտէ։


Մայրիկ

See full entry →

s.

mam, mamma, dear mother.

NBHL (1)

Մա՛յրիկ, զայս թեկղ կա՛լ առ քեզ յիմ տեղւոջ։ Մայրի՛կ իմ, ծարաւի եմ։ Մայրիկ իմ, մայրիկ իմ, մնա՛ ինձ։ Քաղցրիկ մայրիկ իմ մայրիկ, մի՛ թողուր զիս. (Ճ. ՟Գ.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ.։ Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի.։)


Մայրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

maternity, motherhood.

NBHL (1)

Հայեա՛ց ի հաւատարիմ աղախինս քո, որ գայ ի կարգ մայրութեան եւ ճգնութեան. (Մաշտ.։)


Մանանեխ, ի

See full entry →

cf. Մանանիխ.

NBHL (2)

Ոչ դադարիմ խնդրելով զմանանիխն։ Մերձեսցուք ի հաղորդութիւնն մանանխին։ Ձուկն եւ հաց փոխանակ մանանխին։ Պարտ է ճաշակել եւ ի մանանխոյս։ Որպէս մանանիխ լեալ կսկծեցուսցէ. (Եփր. աւետար.։)

Զհաւատ բոլոր մանանեխին ... ոչ ըստացայ իմումս անձին. (Յիսուս որդի.։)


Մանաւանդ

See full entry →

conj. adv.

more, rather, better;
—, -զի, —թէ, above all, chiefly, principally, especially.

NBHL (4)

ՄԱՆԱՒԱՆԴ. ՄԱՆԱՒԱՆԴ ԹԷ. ՄԱՆԱՒԱՆԴ ԶԻ. μᾶλλον, μάλιστα , μενοῦνγε magis, potius, immo, imo. Առաւել. յաւէտ. տինա. ... (յն. մա՛լլօն, մա՛լիսդա, մէնու՛նղէ լտ. մա՛ճիս, իմօ , որպէս եւ անդէ. իտ. աւա՛նդի, է յառաջ. առ հասարակ լծորդք ընդ հյ. Մանաւանդ. տե՛ս եւ զբառսն Գահաւանդ, Դարաւանդ, Սարաւանդ, Բարձրաւանդակ, իբր՝ եւ անր, կամ յառաջ մատուցեալ ինչ)

Երանելի՛ է մանաւանդ տալն՝ քան առնուլն։ Մորմոքէին մանաւանդ ի վերայ բանին։ Լա՛ւ է ինձ մանաւանդ մեռանել, եւ ոչ զի զպարծանս իմ ոք ընդունայն համարիցի։ Այլ այժմիկ ծաներուք զաստուած, մանաւանդ թէ ծանուցայք յաստուծոյ։ Միթէ ո՞չ լուան. մանաւանդ զի ընդ ամենայն իսկ երկիր ել բարբառ նոցա. եւ այլն։

Ես՝ ո՛վ արք աթենացիք, համբուրելով սիրեմ զձեզ, բայց հաւանիմ աստուծոյ մանաւանդ՝ քան եթէ ձեզ. (Պղատ. օրին.։)

Քան զգիրս չեմք իմաստնագոյնք, մանաւանդ իսկ քան զհոգին սուրբ. (Կիւրղ. ծն.։)


Մանեկաձեւ

See full entry →

adj.

collar-shaped, annular.

NBHL (1)

(Յաղաւնեաց) կէսք ոսկեճաճանչ իմն զպարանոցաւն ունին մանեկաձեւ (կամ մանեակաձեւ) խառնեալ գոյն. (Պիտ.։)