Definitions containing the research տի : 10000 Results

Յուշարար, աց

See full entry →

adj. s.

causing to remember, recalling to a person's recollection, mind or remembrance, commemorative;
suggesting, warning;
prompter.


Յուշարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of reminding;
warning, admonition, notice, advice.

NBHL (1)

Ոչ իւրովի յիշեաց, այլ կարօտացաւ միւսանգամ վարդապետին յուշարարութեանն։ Բնութիւն որդւոց մարդկան մոռացօղ է բարեաց. վասն այսորիկ կարօտ է բազում յուշարարութեան. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 32։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)


Յուշիկ

See full entry →

adv.

slowly, softly, easily, leisurely;
softly, gently, mildly;
— գնալ, to go fair and softly;
to walk gravely along.

NBHL (2)

ռմկ. ուշկեկ. թ. եավաշ ... Հանդարտիկ. մեղմիկ. մեղմով. յամր. ծանր շարժմամբ. կամաց, ծանտր.

Որպէս տիկին յուշիկ գընայ, պարան յետեւն ի քարշ կուգայ. (Շ. առակք.։)


Յուռթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

enchantment.

NBHL (1)

Մոգութիւն է մակակոչութիւն բարեգործ (անուանեալ) դիւաց առ ի բարւոյ իմիք հաստատութիւն. (որպէս Ապողոնի տիւանացւոյ յուռթութիւնքն վասն բարւոյ եղեւ. Նոննոս.։)


Յուռութ, ռթի, ռթից

See full entry →

s.

cf. Յուռթուլունք.

NBHL (2)

Հմայիւք, յուռթիւք, դեղահատիւք, եւ ամենայն բժժանօք դիւթականօք. (Կանոն.։)

Բժժանօք ինչ յուռթից խորամանկել։ Դիւապատիր յուռթիցն արձանաց։ Խափանիչ յուռթից, քակտիչ հմայեկաց. (Նար. ՟Կ՟Զ. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Յուսադրական, ի, աց

See full entry →

adj.

consolatory, comforting;
exhortatory.

NBHL (1)

Ահա արդարեւ օրհնեալ է հատուած բանի՝ յուսադրական սրտի՝ այսր մեղայի. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Յուսադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to revive hope;
to comfort, to encourage.

NBHL (1)

Յուսադրէ զժողովուրդն, թէ մի՛ վհատիք աղաչել զԱստուած։ Յուսադրէ ողորմութեամբն։ Յայնժամ արքայն քաջալերեալ զամենեսեան, եւ յուսադրեալ. (Խոսր.։ Գէ. ես.։ Վահր. ոտ.։)


Յուսակորոյս

See full entry →

adj.

desperate, hopeless.

NBHL (2)

Յուսակորոյս յայնմանէ, որ զպատիւ սիրոյ իւրոյ եցոյց ի նոսա. (Արծր. ՟Ա. 1։)

Մոռացան զարարիչն՝ յուսակորոյսք ի կենաց անտի Աստուծոյ. (Ագաթ.։)


Յուսահատ, ի, ից

See full entry →

adj.

in despair, without hope, comfortless, brokenhearted, disconsolate, discouraged, despondent;
— առնել, to despair, to take away all hope, to drive to despair, to throw into despair;
— լինել, to be in despair, to lose all hope, to be desperate, hopeless, to give oneself up despair, to despond, to be disheartened, to get discouraged;
— զումեքէ, to despair of a person's life, to give over, to deem past recovery.

NBHL (2)

Այլ եմ նման յուսահատին, քում ծառայից հարկանողին. (Յիսուս որդի.։)

Յուսահատ էք ի ճշմարիտ կենաց անտի Աստուծոյ. (Ագաթ.։)


Յուսակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to hope together, to mutually encourage with hope.

NBHL (1)

Զուարճ եւ զուարթ խրախութեամբ յուսակցէին առ տիրական նախախնամող հոգաբարձութիւն շինութեան աշխարհիս. (Արծր. ՟Դ. 4։)


Յուսահատեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Յուսահատ առնեմ."

NBHL (1)

Իբր Յուսահատեցուցանել. ἁπελπίζω ad desperationem adduco. Յուսահատ առնել. բառնալ զյոյս. տալ յուսահատիլ. լքուցանել ի յուսոյ. յուսահատցընել.


Յուսահատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

despair, hopelessness;
despondency, faint-heartedness;
առ յուսահատութեան, through despair;
յուսահատութեամբ, desperately, past recovery, without hope;
ի — մատնել, to deprive of all hope, to deliver or abandon to despair.

NBHL (1)

ἁπόγνωσις, ἁνελπιστία, ἁθυμία desperatio. Յուսահատիլն. անյուսութիւն. եւ Լքումն. վհատութիւն.


Յստակագոյն

See full entry →

adv.

very clearly, very distinctly;
precisely.

NBHL (1)

Հրախառն եւ յստակագոյն տեսակք։ Հարթ եւ հանդարտ եւ յստակագոյն մասամբքն. (Պղատ. տիմ.։)


Յստակամտաբար

See full entry →

adv.

simply, sincerely, innocently.

NBHL (1)

Յստակ մտօք. սուրբ սրտիւ.


Յստակամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

single-mindedness, simple-heartedness, sincerity, ingenuousness, candour.

NBHL (1)

որ եւ ՅՍՏԱԿՄՏՈՒԹԻՒՆ. Մաքրութիւն մտաց. պարզմտութիւն եւ միամտութիւն սրտի.


Յստականամ, ացայ

See full entry →

vn.

to clear up;
to be clarified.

NBHL (1)

Յստակիլ. մաքրիլ. զտիլ. սուրբ գտանիլ.


Յստակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յստակեցուցանեմ.

NBHL (1)

Պարտի զմիտս յստակել, եւ զխորհուրդս սրբել։ Յայտնաբանական յստակել զուղղափառութիւնն. (Եզնիկ.։ Պիսիդ.։)


Յօդ, ից

See full entry →

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

NBHL (2)

Եւ զայլսն յամենայն անդամունսն սերմանեաց՝ շարամերձելով յօդ առ յօդի. (Պղատ. տիմ.։)

Սրտմտութիւն նոցա ասէ ըստ նմանութեան օձին. ո՛չ վայրապար օձի. այլ յօդին յաւելուած զսկզբնատիպ չարն առակաւ եցոյց. (Առ որս. ՟Դ։)


Յօդաթափ, ի

See full entry →

s. adj.

equuleus, wooden horse used in torture;
dislocated, put out of joint.

NBHL (1)

ἁρθρέββολος, -ον, -α, στρέβλη laxandis artubus accommodatum (instrumentum), tormentum, equuleus. Թափիչ կամ խախտիչ յօդից՝ գործի տանջանաց.


Յօդակապ, ից

See full entry →

s. adj.

tie, bond, union, knot;
articulated, composed of articulations;
— մտերմութեան, ընկերութեան, bonds of friendship, ties of society.

NBHL (1)

Խաղաղարարք եղեն տիեզերաց, յօդակապք ի քաղանէ բաժանելոցն։ Մարդն է յօդակապ իմանալւոյ եւ զգալի աշխարհացս բնակչացս. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Յօդապատ, ի, ից

See full entry →

adj. fig.

articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.

NBHL (2)

Աստուած ի յօդապատ մարմնոց ի վեր է։ Հայր ո՛չ յօդապատ բնութիւն պարունակեալ։ Տայ զոյժ զօրութեան ամենայն յօդապատ անդամոցն. (Եզնիկ.։ Ճ. ՟Գ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Գ. (ուր տպ. վրիպակաւ, օդապատ. ուստի լտ. օդով պատեալ)։)

Ի բազմապատիկ յօդապատ բանիցն նոցա. (Եփր. հռ.։)


Յօդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to articulate, to utter, to pronounce, to form;
to fit, to suit, to organize;
to associate, to elect or to return as member.

NBHL (1)

Մարդկային ձայն գործի իցէ բանին՝ յօդացուցանելով ինքեամբ զսրտին շարժմունս։ Սրբով հոգւովն յօդացուցանելով զճշմարտութեանն բանն. (Նիւս. երգ.։)


Յօդեմ, եցի

See full entry →

va.

to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.

NBHL (4)

Յորում ամենայն շինուածն յօդեալ եւ պատշաճեալ։ Ուստի ամենայն մարմինն յօդեալ եւ պատշաճեալ ամենայն խաղալեօք տարաբերութեան. (Եփես. ՟Բ. 21։ ՟Դ. 16։)

ՅՕԴԵԼ. Յարմարել զյօդաւոր բարբառ կամ զնշանակ իմաստիցն, կցկցել զբան. հայթհայթել, կարկատել. ձեւացուցանել, խոխոտել. հնարել պատճառանս.

Յօդեաց զպատճառ պատանեկին եւ զնետին ձգելոյ. (Եփր. թագ.։)

Ոչ լուաք ինչ ի ձէնջ յայնժամ. արդ իմն յօդէք, արդ իմն կցկցէք, յորժամ իրքս եկին հասին ի վերայ. (Ոսկ. ես.) (թ. ույտուրմագ, եափամագ, տիւզմէք, էքլէմէք. որպէս ՟Ա. եւ ՟Բ. նշ)։


Յօդուածոյ, ից

See full entry →

adj. gr.

contrived, fictitious, artificial, imaginary;
compound.

NBHL (1)

Որ իմ ինչ բանք յօդուածոյք են զտիւրացւոց մատենագրութենէն։ Գրէր գիրս յօդուածոյս, է՛ր ինչ՝ որ ի ստոյգ յիշողութենէ, եւ էր ինչ՝ որ կարծողական բանք. (Եւս. քր. ՟Ա։ Արծր. ՟Բ. 4։)


Յօդումն, ման

See full entry →

s.

connexion, harmony.

NBHL (1)

Փեսայ լինել հոգւոյս հարսին՝ յօդմամբ ի գլուխ քո վերստին. (Յիսուս որդի.։)


Յօժարաբար

See full entry →

adv.

cf. Յօժարագոյն.

NBHL (1)

Քաջապէս մտին յօժար ի կապանս բանտիցն. (Տաղ.։)


Յօժարական, ի, աց

See full entry →

adj.

spontaneous, willing.

NBHL (1)

Զկնի չարին ընթանան յօժարական կամօք։ Յօժարական սրտիւ առնիցէք. (Շ. ընդհ.։)


Յօժարամիտ

See full entry →

adj.

voluntary, well disposed, ready to, eager, ardent.

NBHL (1)

Յօժարամիտ լինել քեզ յայսմ ամենայնի։ Պարզ սրտիւք յօժարամիտք եղեաք յայսմ ամենայնի։ Եղեալ առ քեզ յօժարամիտ (ի նուէրս). (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 14. 17։)


Յօժարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Յօժարիմ.

NBHL (1)

Յօժարանալ մեզ պարտ է քեզ եւ այլն. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին.։)


Յօժարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be disposed towards, inclined to, to have a liking for, to lean to, to have a mind or inclination for, to be in the mood for;
to will, to wish, to desire, to be eager for.

NBHL (1)

Զոր ինչ յօժարեսցին գործել։ Իւրաքանչիւր՝ որպէս եւ յօժարեսցի ոք սրտիւ։ Ամենայն ոք՝ զիա՛րդ եւ յօժարեսցի ի սրտի իւրում։ Բերին իւրաքանչիւր՝ որպէս եւ յօժարէին սիրտքն իւրեանց։ Մեծութիւն թէ առուիւ գայցէ, մի՛ յօժարեսցին սիրտք ձեր։ Յօժարեալ եղբարք՝ գրեցին։ Ոչ յօժարեն ձեռք նորա գործել ինչ։ Բազում անգամ յօժարեցի գալ առ ձեզ։ Յօժարեցին ոմանք ի ժողովրդենէ անտի երթալ յանդիման լինել թագաւորին։ Ամենայն ոք՝ որ յօժարեսցէ։ Որ ոք յօժարիցէ մտօք լնուլ զձեռս իւր այսօր Տեառն։ Մասէաս որդի Զաքարիայ յօժարեալն ի Տէր.եւ այլն։


Յօժարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

natural bent, disposition, inclination, propension, proneness, tendency, taste;
յօժարութեամբ, willingly, voluntarily.

NBHL (1)

Յօժարութիւն ոգւոյ։ Գնացին այր ըստ յօժարութեան սրտից իւրեանց ի չարիս։ Կատարեսցէ զյօժարութիւն սրտի իւրոյ.եւ այլն։


Յօշատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յօշեմ.

NBHL (3)

σταράκτω lacero. Յօշելով հատանել. յօդ յօդ՝ անդամ անդամ կտրատել. գիշատել. քայքայել. ... (առաւել վարի կր. գրի եւ ՕՇԱՏԵԼ. իսկ յետինք գրեն ՅՕՇՈՏԵԼ)

Կապարանք զըստին հաստուածոյ յօշատեցաւ։ Սո՛ւր սուսերաւ սաստից զգայութիւնս բնութեանս յօշատի. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Զ։)

Ի փայտէ կախեալ, զմարմին յօշատեալ։ Սղոցիւք յօշատին։ Զի զյօշատեալ մարմին մեռելոյ՝ դու յարուցեր շնորհիւն Աստուծոյ. (Գանձ.։)


Յօշումն, ման

See full entry →

s.

dismembering, dismemberment.

NBHL (1)

Յօշելն, իլն. յօշատիլն. յօշոտութիւն.


Յօսեմ, եցի, սի

See full entry →

vn. va.

to weave, to intertwine;
to fornicate, to commit fornication;
to violate, to force, to deflower;
— ի բոզս, to whore, to be a whoremonger.

NBHL (1)

Յանձն առին նոցա իսրայէլեանքն՝ յօսնուլ յափշտակել իւրեանց ի ժողովրդենէ անտի կուսանս. (Եփր. ծն.։)


Յօսնական, ի, աց

See full entry →

adj.

obscene, filthy.

NBHL (1)

Առեալ ի պաշտօն յօսնականացն (կամ յօսականացն) ախտ արծարծիցն պոռնկապատիր պատկերացն կերպարան. (Նար. կ.։)


Յօրինական, ի, աց

See full entry →

adj.

dressed, adorned.

NBHL (1)

Յօրինեալ. յօրինած. կարգաւոր. բարեյարմար. օրինած. տիւզկիւն.


Յօրինեմ, եցի

See full entry →

va.

to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.

NBHL (2)

Յօրինել զարտախուրակ. զգլուխ զարդու իւրով. զհացն ի վերայ սեղանոյ. խորտիկս. զպէտս. զբան ի դատաստանի։ Ի բարութեան արդարոց յօրինի քաղաք։ Յօրինեցաւ գործն ի տանն Տեառն. եւ այլն։

Բե՛ր այսուհետեւ զօրինակդ յօրինեսցուք առ նախատիպդ. (Ագաթ.։)


Յօրինիչ

See full entry →

s.

cf. Յօրինող.

NBHL (1)

Որ յօրինէ կամ յօրինեաց. յօրինօղ. հաստիչ. ստեղծօղ. տնօրէն.


Յօրինուած, ոց

See full entry →

s.

fitting up, adjustment;
formation, fashion;
composition, organization, structure;
construction;
furniture;
embellishment, ornament, decoration;
disposition;
harmony.

NBHL (2)

Յօրինուածովք եղեւնափայտից։ Պատեալ ոսկւով իջելով ի վերայ յօրինուածոյն (կամ յօրինուածին)։ Զձեւ եւ զյօրինուած. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 9. 35։ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 10։)

Ետ բերել պարգեւս եւ պատիւս Աշոտի ըստ իշխանական յօրինուածի. (Արծր. ՟Դ. 6։)


Ն (nou)

See full entry →

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

NBHL (3)

Դայն ի մէջ տիւնի եւ թոյի. ղատն՝ նուի եւ լիւնի. (Թր. քեր.։)

Ն. Տայ հետեւորդ բաղաձայնից մեղմ հնչել. զոր օրինակ, Անդի, անգանիմ, ինձ, հունձ, եւ այլն. իբր անտի, անկանիմ. ինծ, հունծ. եւ այլն։

Ն. Իբր բաղադրական մասնիկ՝ բնական բաղադրութեամբ ի սկիզբն բառից՝ սաստկացուցանէ զոյժ նշանակութեան նոցա. որպէս Ըն, ներ, ի ներքս, տիրապէս, քաջ, եւ այլն։ Յայտնի օրինակաւ տեսանես ի ձայնքս, Հայիմ, Նայիմ. Հիւթ, Նիւթ. Կրթիմ, Նկրտիմ. եւ Նեցուկ, որպէս յեցուկ կամ գործի յենլոյ. Զիստ, Նիստ։ Որպէս եւ Նստիմ. ըստ լտ. սէ՛տէօ. իսկ սէ՛տէս. լծ. ընդ թ. սէտիր. յն. է՛տրա, գաթէ՛տրա։ Եւ առաւել անյայտ օրինակաւ տե՛ս ի բառսդ, Նախ, Ներել, Ներքոյ կամ ի ներքս. եւ այլն։


Նազելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

excellent, praiseworthy, egregious, honourable, respectable;
honest, brave, gallant, reserved, grave, serious;
delicate, nice, pretty, genteel, charming, gracious;
գնացք —ք, majestic port or bearing;
ճեմք —ք, languishing or languid air.

NBHL (1)

Նազելի նշան։ Նազելի յարկի սուրբ կարապետին. (Նար. խչ.։)


Նազեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to honour, to respect.

NBHL (1)

Որում պատիւ մատուցանեմք, զնա ոչ իշխեմք կոչել իսկ անուամբն, այլ ինքնիւն. աստուստ եւ պիւթագորականացն առեալ զսկիզբն. ի՛նքն ասաց, նազեցուցանելով եւ պանծալի առնելով զպատմօղն վարդապետն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 99։)


Նաժիշտ, ժշտաց

See full entry →

s.

maid-servant, female domestic, waiting-maid, or waiting-woman.

NBHL (2)

ἅβρα, θεράπαινα ancilla, famula, serva. Աղախին. աղջիկ կամ կին սպասաւոր տիկնոջ.

Ոչինչ երեւէր ի նոսա, եթէ ո՞ր տիկին իցէ, եւ կամ ո՞ր նաժիշտ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Նախաբարբառ

See full entry →

adj.

first to say.

NBHL (1)

Արդ է տիրապէս եւ նախաբար երանելի՝ ճշմարիտ բարին. (եւ այս է աստուած. Բրս. սղ. ՟Ա։)


Նախաբնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be from the beginning;
to be pre-established;
predestined.

NBHL (1)

προεξίσταμαι ante sum, praeexisto. Նախուստ բնաւորիլ. ի բնէ գոլ, գտանիլ, ի սկզբանէ հաստատիլ. նախակարգիլ.


Նախագահ

See full entry →

adj. s.

"cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."

NBHL (3)

πρόεδρος praeses, praesul, antistes. եւ բայիւ. προεδρεύω, προκαθίζομαι praesideo, praesum. Որ ունի զառաջին գահ, զաթոռ, զիշխանութիւն, զպատիւ. գահերէց. եւ Նախապատիւ. նախագահական. մեծագահ. գլխաւոր. արքայանիստ.

Մին իշխէ, եւ նախագահ նստի. եւ մինն ածեալ լինի (այսինքն առաջնորդի) եւ ուղղի. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

Նախագահք լիցին ի կերակուրս։ Նախագահ լինիցի ի խաւարին։ Կամին ի չարիսն նախագահ լինել. պիտի՝ գահակից լինել, իբր կցորդիլ. յն. բռօսէտրէւօ. զոր ընթեռնոյր թարգմանն՝ բռօէտրէւօ.


Նախագահեմ, եցի

See full entry →

va.

to preside over.

NBHL (1)

Նախապատիւ առնել. նախադասել. յառաջին տեղւոջ դնել.


Նախագահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presidency;
precedency, primacy, primateship.

NBHL (4)

προεδρία, -ρεια, -ριον, πρωτεία, πρωτοκλησία praesidentia, principatus, principalis sedes. Ունելն զառաջին գահ. գահերիցութիւն. աւագութիւն. գլխաւորութիւն. իշխանութիւն. բարձր եւ պատիւ առաջին. որ եւ ասի Յառաջագահք. Նախագահք.

Վարդապետութեան եւ նախագահութեան։ Զուարճանալ նախագահութեամբն։ Վասն նախագահութեանցն հակառակութիւն։ Որք չար նախագահութեան ցանկացան, անտի ծնան հերձուածս. (Ածաբ. յայտն. եւ առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Բրս. հց.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)

Վերաժամանեալ յաստիճան ի բարձր, եւ ի ծայրագոյն նախագահութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Վերաժամանեալ յաստիճան ի բարձր, եւ ի ծայրագոյն նախագահութիւն. (Փոտ. առ զքր. կթ.։)


Նախագաղափար, աց

See full entry →

s. gr.

prototype, archetype, primitive model, original, idea, pattern;
primitive;
— շինուածոց, sketch, plan, model.

NBHL (1)

πρωτότυπος, ἁρχέτυπος primitivus, originalis πρωτότυπον exemplar, primigenium vel primitivum, vel authenticum, originale, prototypum. Նախկին գաղափար. բուն եւ առաջին օրինակ. նախատիպ. սկզբնատիպ.


Նախագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կանխագիտութիւն.

NBHL (2)

πρόγνωσις, τὸ προεγνῶσθαι praescientia, praenotio եւ այլն. Յառաջագիտութիւն աստուծոյ. կանխագիտութիւն մարգարէական. եւ Գուշակութիւն մարդկային կամ սնոտի.

Նախագիտութիւն. որ է իմաստ եւ վարդապետութիւն բժշկական արուեստից. (Մխ. բժիշկ.։)