Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Փխրեմ, եցի

See full entry →

va.

to pound, to crush, to crumble, to bruise, to grind;
to roast, to toast, to torrefy.

NBHL (1)

Որ եւ ջերմագոյն տապացուցանէին ճառագայթք արեգականն, եւ զքարինս եւս փխրել կարէին։ Մոմ է ի պնակիտսն, որ (չորացեալ ) դիւրաւ փխրի։ Քան զնոյն կաւ՝ անարգ եւ փխրելի եւ անցաւոր կեանք նորա։ Հանդերձքն ցեցակեր, փխրեալ, եղծեալ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։ Փիլ. ել. ՟Բ. 41։ Լմբ. իմ.։ Ագաթ.։ Յայս միտս հայի արդեօք ըստ հյ. եւ ըստ օրինակաց ինչ յն. եւ բանն Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 10. որ եդաւ ի ՟Ա նշ։)


Փծանք, նաց

See full entry →

s.

spot, impurity, foulness, contamination.

NBHL (1)

Հեշտ ցանկութեամբք զքաղաքս լցին, որոց սկզբունքն են փծանք. (Փիլ. լիւս.։)


Փծեմ, եցի

See full entry →

va.

to stain, to foul, to sully, to maculate, to contaminate.

NBHL (1)

Որպէս պիսակն եւ բորոտն ի մարմին շաղախելով եւ փծելով. (Փիլ. լին. ՟Բ. 12։)


Փծկիմ

See full entry →

vn.

to be stained, sullied, contaminated.

NBHL (1)

ՓԾԿԻԼ. Որպէս Պղծիլ.


Փծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փծանք.

NBHL (1)

Մաքուր է ոգւով եւ մարմնով եւ լեզուով. (պահելով զսոսին՝) զոմն յանօրէնութենէ, զոմն ի փծութենէ, եւ զոմն ի հայհոյութենէ։ Իբրեւ զհասարակ փծութիւն ի բաց հալածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Փղձկումն, ման

See full entry →

s.

cf. Փղձուկ.

NBHL (1)

Փղձկիլն. փղձկալն. սաստիկ մղձկումն.


Փղոսկր, կեր, կրոյ

See full entry →

s.

elephant's tusk, ivory.

NBHL (1)

ἑλέφας ebur. Ոսկր փղի. ժանիք փղաց. ֆիլ տիշի.


Փղոսկրեայ, էի, իւ, եաւ, իւք, էից, եայց, եաց, եօք

See full entry →

adj. s.

ivory, made of ivory;
cf. Փղոսկր.

NBHL (1)

ἑλεφάντινος, ἑλεφαντικός eburneus, elephanticus. Կազմեալն ի փղոսկրոյ. ֆիլտիլետեն, ֆիլ տիղի.


Փղորդի, դւոյ

See full entry →

s.

elephant's foal, young elephant.

NBHL (1)

Փղի որդի՝ այսինքն ծնունդ, ձագ. ֆիլեավրուսու.


Փշաբեր, ից, աց

See full entry →

cf. Փշաբոյս.

NBHL (1)

Փշաբերացն կակղիլ եւ լինել սերմանեացն տեղիս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19։)


Փշանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to grow thorny, to bristle with thorns;
to have one's hair stand on end from terror, to be horror-struck.

NBHL (1)

Լինել իբրեւ զփուշ, կամ փշուտ. փշոտիլ մնալ, փուշ դառնալ, եւ փուշ փուշըլլալ, փշաքաղիլ.


Փշատեսակ

See full entry →

adj.

thorny;
cf. Փշակերպ.

NBHL (1)

Որ ունի զտեսիլ փշոյ. փշակերպ. փշանման. փշի նման.


Փշիտ, փշտի

See full entry →

s.

farthing, mite.

NBHL (1)

Որ յոյժ տղայքն են.. . առ այնոցիկ՝ որ ընդ փշոտին գրեն, անցեալ կան. (Փիլ. նխ. ՟բ.) այսինքն միոյ լումայի նկարեն ինչ։


Փշրումն, ման

See full entry →

s.

trituration, pulverization.

NBHL (1)

Փշրելն, եւ իլն. խորտակումն. ջախջախումն.


Փոթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be folded or plaited;
to wrinkle, to pucker, to shrink, to shrivel up;
to fold, to plait;
to wrinkle, to contract.

NBHL (1)

Կնճռիլ. խորշոմիլ. փոթ փոթ ըլլալ.


Փոթոթային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj.

astringent, rough, harsh, sharp, acerb.

NBHL (1)

Լուանիլ ծծմի ջրով, կամ շպլեղի ջրով. եւ այլ ամենայն ցեղ փոթոթային ջուր. (Մխ. բժիշկ.։)


Փոթորկիմ, եցայ, կեալ

See full entry →

vn. adj.

to whirl, to whirl round;
to rush on like a tempest, impetuously;
—կեալ, stormy, tempestuous;
impetuous.

NBHL (1)

Իբրեւ զփոթորիկ բերիլ. խաղալ կամ դիմել որպէս զմրրիկ.


Փոխաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոխաբերումն.

NBHL (1)

ՓՈԽԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ ՓՈԽԱԲԵՐՈՒՄՆ. κατάλλαξις, καταλλαγή commutato μεταφορά translatio. Փոխաբերելն եւ իլն. յեղանակումն. այլոփոխութիւն. եւ Այլաբանութիւն. նմանութիւն.


Փոխաբերումն, ման

See full entry →

s. rhet.

transport;
translation, removal;
allegory;
metaphor.

NBHL (1)

ՓՈԽԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ ՓՈԽԱԲԵՐՈՒՄՆ. κατάλλαξις, καταλλαγή commutato μεταφορά translatio. Փոխաբերելն եւ իլն. յեղանակումն. այլոփոխութիւն. եւ Այլաբանութիւն. նմանութիւն.


Փոխաբնակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to emigrate, to remove.

NBHL (1)

μετοικίζομαι transferor, transmigro. Փոխիլ այլուր ի բնակել. վերափոխիլ. եւ Տեղափոխիլ.


Փոխաբուսանիմ

See full entry →

vn.

to change nature, to be transformed.

NBHL (1)

μεταφύομαι naturam muto, transformor. Փոխիլ յայլ բոյս բարուց եւ ի բնաւորութիւն օտար.


Փոխադարձեմ, եցի

See full entry →

va.

to recompense, to reward;
to return like for like.

NBHL (2)

Մատուցեալ որպէս զաղօթիցն հայցումն փոխադարձէ ժողովրդեանն՝ զխաղաղութեանն ընդունելութիւն աւետարանելով։ Փոխադարձել զմերն առ քեզ զսէրն։ Պատուիրանապահն փոխադարձի յԱստուծոյ՝ սիրիլ, եւ զնա տեսանել. (եւ այլն. Խոսր.։)

իբր ձ. որ եւ ՓՈԽԱԴԱՌՆԱԼ. Անդրէն դառնալ. վերադառնալ. եւ փոխիլ յաշխարհէ.


Փոխադրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

NBHL (7)

μετατίθημι transpono, transfero μετάγω traduco μεταβάλλω muto, inverto. Փոխել ի տեղւոջէն եւ դնել այլուր, տեղափոխել. վերափոխել. կր. փոխիլ յաշխարհէ.

ՓՈԽԱԴՐԵԼ. Փոխաբերել յայլ վիճակ. վերածել. վերաբերել. դարձուցանել իւիք իրօք. յարել. ձգել. կր. դառնալ. շարժիլ.

Զբաւանդակ սէրն փոխադրեա առ տէրն։ Փոխադրել զամենեսեան ի փրկական հաւատն։ Փոխադրեցաւ ի բազմապատիկ չարութենէ անտի ի ծայրագոյն առաքինութիւն։ Ի չար սովորութենէ կենցաղոյս փոխադրիլ. (Մաշկ.։ Ճ. ՟Ա.։ Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Ե։)

Որք ի չարիսն են, երկընչին փոխադրիլ առ մեզ։ Բարբառին, եւ ոչ զարթնում. հնչեն, եւ ոչ փոխադրիմ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ Նար. ՟Ժ՟Դ։)

ՓՈԽԱԴՐԵԼ. Փոփոխել. փոխարկել. այլ այլել. յեղաշրջել. ի բաց դնել. կր. փոխիլ. լինել.

Ընդէ՞ր փոխադրեցեր զթագաւորին օրէնս։ Յուլիանոս զանուն քրիստոնէից ի գալիլեացիս փոխադրեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։ Նոննոս.։)

Առ որդեակ զմագաղաթսդ, եւ փոխադրեա զտեսիլդ ի դմա։ Առէ՛ք եւ զայդ եղբարք, եւ փոխագրեցէք, եւ դիք յամենայն եկեղեցիս. (Ճ. ՟Ա.։)


Փոխադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

transport, transposition, transmission, translation;
removal.

NBHL (1)

μετάθεσις, μεταγωγή, μεταβολή , μεταποίησις, μεταφορά translatio, transmutatio, commutatio, traductio, restauratio, metaphora եւ այլն. Փոխադրելն, իլն, ըստ ամենայն առման. զոր օրինակ ըստ տեղւոյ եւ վիճակի.


Փոխահատոյց լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Փոխահատոյց գտանիմ.


Փոխան

See full entry →

prep.

instead of, in the place of, for;
cf. Փոխանորդ.

NBHL (2)

cf. ՓՈԽԱՆՈՐԴ, եւ ՓՈԽԱՆԱԿ. վեքիլ.

Ես քո փոխան (կամ փոխանակ ) եղից. (Փիլիմ. 20։) յն. շահաւորիմ. այսինքն ի քո պտուղ վայելեցից. զի եւ ոնեսիմոս նշանակէ շահեկան, օգտակար։


Փոխանակ

See full entry →

prep.

instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.

NBHL (1)

ὀ ἁντ’ ἅλλου vicarius. եւ նովին նշանակութեամբ՝ διάδοχος որպէս եւ փոխանակն բդեշխի՝ ἁνθύπατος, ανθυπατεύων proconsul. իտ. viceconsole. Փոխանորդ. ետեղեկել. վեքիլ.


Փոխանակ, ի

See full entry →

s. adv.

substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.

NBHL (1)

ὀ ἁντ’ ἅλλου vicarius. եւ նովին նշանակութեամբ՝ διάδοχος որպէս եւ փոխանակն բդեշխի՝ ἁνθύπατος, ανθυπατεύων proconsul. իտ. viceconsole. Փոխանորդ. ետեղեկել. վեքիլ.


Փոխանակավարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոխանակատուութիւն.

NBHL (1)

Դատօղ փոխանակավարձութիւն տնօրէն արանց. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Փոխանակատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

remuneration, recompense.

NBHL (1)

Եւ ոչ բարեացնփոխանակատուութիւն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Փոխանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to exchange, to make an exchange, to barter;
to substitute for, to fill the place of;
to succeed;
to permute, to alternate;
to compensate, to counterbalance;
— զտեղի, to take the place of, to substitute for;
— զանձն ի վերայ ճշմարտութեան, to give oneself for the truth;
— զոք ի վերայ ապահովութեան հասարակաց, to sacrifice a person for the public safety;
— զկեանս իւր ի վերայ ուրուք, to hazard one's life in defence of a person;
զմահ ընդ կենաց — քան, t o die rather than yield.

NBHL (1)

ՓՈԽԱՆԱԿԵԼ. διαδέχομαι succedo, excipio. Փոխանորդել. յաջորդել. պայազատել. տեղը նստիլ կամ անցնիլ, բռնել, փսխն ի փոխ բան մը ընել կամ ըլլալ.


Փոխանակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

change, exchange, barter, counter-change;
supplying the place, substitution;
succession, permutation;
turn, vicissitude;
— բդեշխի, vice-consulship;
proconsulship.

NBHL (2)

διαδοχή successio. Փոխանակելն, իլն. յաժորդութիւն.

Յերեկոյէ մինչեւ յառաւօտ հրամայէ այրել բազմակս.. . փոխանակութեամբ տունջենական լուսոյ. (Փիլ. բագն.։)


Փոխանորդ, աց

See full entry →

s.

substitute, representative;
vicegerent, vicar;
successor;
compensation, equivalent;
— արքայի, vice-roy;
— պատրիարքի, patriarch's vicar general;
— բանալեաց, duplicate key;
false key.

NBHL (1)

Էր մեր ստացուածք բազում, իսկ ժառանգաւոր ոչ ոք երեւի եւ փոխանորդ. (Փիլ. իմաստն.։)


Փոխանորդեմ, եցի

See full entry →

va.

to substitute, to fill or take the place of, to succeed to;
— զկեանս, to die.

NBHL (3)

διαδέχομαι, succedo excipio. Յաջորդել. պայազատել. ունել զտեղին. տեղը անցնիլ՝ նստիլ. երինէ կելմեք, երինի թութմագ, խալիֆ օլմագ, ճիւլիւս էթմէք.

Փոխիլ յաշխարհէ.

Պատկառեաց ի կոչնականէն, փոխանորդեաց զկեանսն։ Ենովք կենդանւոյն ի կարգս անմահիցն փոխանորդեաց վերագրիլ. (Խոր. ՟Գ. 67։ Արծր. ՟Ա. 1։)


Փոխանցեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to transmit, to hand down;
to be converted, turned, changed or transformed;
cf. Փոխանագիր.

NBHL (1)

ՓՈԽԱՆՑԵԼ. չ. μεταβαίνω transeo, migro եւ դիմազ. μετιτέον transeundum est. Անցանել յայլ տեղի կամ յիրս ինչ կամ ի բանս. անցնիլ.


Փոխաստեղծեմ

See full entry →

va.

cf. Փոխակերպեմ.

NBHL (1)

Զի զմեղ ի նորոգումն կենաց փոխաստեղծեաց Քրիստոսի յարութեամբն։ Փոխաստեղծիլ առ Աստուածութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)


Փոխատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to restitute, to requite, to recompense;
cf. Փոխադրեմ.

NBHL (1)

Համարե՞լ յաւէտ զբանին բնութիւն ի կնատս յայս եւ ի հւղեղէնս փոխատրիլ մարմին։ Քրիստոսիւ փոխատրիմք փառաց ի փառս. (Պրպմ.։)


Փոխատրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.

NBHL (3)

μετάδοσις communicatio ἁντίδοσις, ἁντπόδοσις retributio, commutatio եւ այլն. Փոխատրելն, իլն. փոխարէն տուրք. հատուցումն. վարձատրութիւն. փոխադարձութիւն.

Որ տաս լիապէս առանց փոխատրութեան փոկանաց։ Այնպէս բարերար է, որպէս (զի ) եւ Ո՛չ զփոխատրութիւնսն պահանջէ, այլ շատանայ միայն սիրեցեալ (գոլ ) յոյս ետն։ Որք անսան հրամանին՝ հարցանէ ի փոխատրութեան ուսանիլ զպարգեւ սն. (Նար. ՟Զ։ Բրս. հց.։ Իգն.։)

Բազում եւ այլ ինչ հրամայեալ է. որպէս ի փոխատրութեան՝ հատուցումն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Փոխարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոխարկումն.

NBHL (1)

μεταβολή mutatio, commutatio. Փոխարկելն, իլն. այլափոխութիւն. փոփոխումն.


Փոխելանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to go mad.

NBHL (1)

Փոխիլ՝ անկանիլ՝ թափիլ ի խելաց կամ ի մտաց. անմտանալ. խելագարիլ. ցնորիլ. յիմարիլ.


Փոխելապատճառ լինիմ

See full entry →

sv.

to adduce or allege pretexts, to make pretence of, to feign, to counterfeit.

NBHL (1)

Չիշխես զբանես ի վեր հանիլ. փոխելապատճառ լինիս, թէ բնաւ չգիտիցես իսկ. (Ոսկ. ՟բ. տիտ. ՟Բ։)


Փոխեմ, եցի

See full entry →

va.

to change, to convert, to transform, to modify;
to remove, to displace, to transfer, to transport;
to succeed;
to translate;
— զհրամանս or զիրաւունս տեառն, to transgress God's commandments;
— զհանդերձս, to change one's clothes;
— զշապիկ, to shift one's shirt or shift;
— զբնակութիւն, to shift one's quarters, to remove;
— զկարծիս, to alter or change one's mind;
— զպատիժ (ամոքել), to commute a punishment;
— զաչս յերկինս, to raise the eyes to heaven;
— ի հայ լեզու, to translate into Armenian;
cf. Լեզու.

NBHL (3)

Փոխեսցո՛ւք զաչն մեր յերկինս։ Կամացին յուղղափառ հաւատս փոխիլ. (Ոսկ. յհ.։)

ՓՈԽԵԼ, իլ. μετατίθημι transporto μεταλλάττω commuto եւ migro, discedo եւ այլն. Փոխադրել, փոխիլ յաշխարհէ, կամ ի տեղւոջէ. մեկնիլ. չուել. դառնալ. անցանել.

Ոչ ուրեք գտանէր, զի փոխեաց զնա Աստուած։ Փոխեաց զնա յերկիրն եմաթայ։ Սելեւկոս փոխեցաւ յաշխարհէ։ Զայս օրինակ յաշխարհէ փոխեցաւ։ Մեզ լաւ է՝ զի փոխիմք աստի ի մարդկանէ։ Ի դիցն պաշտօն փոխեցաւ։ Փոխեցաւ ի ճանապարհէն։ Փոխեցաւ ի գալիլէէ, եւ եկն ի սահմանս հրէաստանի։ Փոխեցաւ անտի ՞ եւ այլն։ Ի բա՛ց փոխեցիր. (Փիլ. իմաստն.։)


Փոխումն, ման

See full entry →

s.

change, mutation;
— յաշխարհէ, passing from this world to the next, exit, decease, death;
— Ս. Կուսի, Assumption.

NBHL (1)

Փոխելն, իլն, ըստ ամենայն առման. մանաւանդ որպէս Չու յաշխարհէ, ննջումն, եւ վերափոխումն.


Փողակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

band of trumpets.

NBHL (1)

Փողակցութիւն նուագացն լսելով։ Գորովումն փողակցութեան յարմարելով. (Փիլ. յովն.։ Ածաբ. աղք.։)


Փողահար, աց

See full entry →

s.

trumpeter, hornblower, cornetter.

NBHL (1)

Կանայք փողահարք եւ կաքաւիչք. (Փիլ. տեսական.։)


Փողեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.

NBHL (2)

ՓՈՂԵԼ, իլ. նմանութեամբ. Իբրեւ ի ձայն փողոյ հորգան տալ կամ յառաջ խաղալ անցանել.

ՓՈՂԻԼ. Յօրինիլ իբր զփողապատ. հիւսիլ. ընդելուղանիլ.


Փողոշուկ

See full entry →

s.

hair-net, hair-bag.

NBHL (1)

ἑμπλόκιον implexum opus, torques, catenula. (ռմկ. լծ. ֆիլիզիկ, զիւլիւֆ, կամ թէլլէ փուլլու ). Հիւսք վարսից փողփողեալ, խոպոպիք եւ ոլորք առ ականջօք կանանց՝ ընդելուզեալ ոսկեթել մանուածովք. տե՛ս եւ ՀԻՒՍ, եւ ԾԱՄԱԿԱԼ.


Փողոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut the throat, to behead, to slaughter, to kill;
— զմիմեանս, to cut each other's throats.

NBHL (1)

Եւ զայնոսիկ զորա յանկողինսն եգիտ, փողոտէր։ (Փիլ. իմաստն.։)


Փողոտումն, ման

See full entry →

s.

murdering.

NBHL (2)

σφαγή caedes, mactatio. Փողոտելն, իլն. զենումն.

Արգելցէ զփողոտումն. (Փիլ. իմաստն.։)


Փոյթարագ

See full entry →

adj.

diligent, prompt, lively, active.

NBHL (1)

Զամենայն ինչ խրատ ունելով յինքեան՝ փոյթարագ է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 226։)