more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.
Յոլովագոյն ընդ միմեանս խօսեցան. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի.։)
to increase, to augment, to grow, to multiply.
Սեռքն յոլովանան ընդ ինքեամբքն պարունակութեամբ. իսկ տեսակքն քան զսեռն յոլովանան իւրեանց տարբերութեամբն. (Պորփ.։)
cf. Յոլովեմ.
ՅՈԼՈՎԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ՅՈԼՈՎԵՄ. πλεονάζω multiplico ἑπιτείνω extendo. Բազմացուցանել. առաւելուլ. յաճախել. յերկարել. շատցընել.
Վանեսցէ զհակառակամարտն, եւ ընդ յաղթութեանն յոլովիցէ ինքեան աւար. (Պիտառ.։)
to cause to abound or increase, to augment, to multiply;
cf. Յոլովանամ.
ՅՈԼՈՎԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ՅՈԼՈՎԵՄ. πλεονάζω multiplico ἑπιτείνω extendo. Բազմացուցանել. առաւելուլ. յաճախել. յերկարել. շատցընել.
Վանեսցէ զհակառակամարտն, եւ ընդ յաղթութեանն յոլովիցէ ինքեան աւար. (Պիտառ.։)
great number or quantity, multitude, abundance;
plurality, multiplicity.
Իբրեւ յոլովութիւնք մարախաց, կամ ընչից, կենաց։ Յոլովութեամբ բուրուառաց։ Ածաբ. (ժղ.։ Ճ. ՟Գ.։)
to lie down negligently, to throw oneself down heedlessly, to sleep, to stretch oneself down, to repose;
to observe, to watch, to spy, to be on the watch for, to waylay, to lie in wait for, to lay snares or ambushes.
inconstancy, instability, levity, versatility, unsteadiness.
σάλος (լծ. թ. սալընթը ). agitatio. Յողդողդիլն. խախտումն. տատանումն. ծփումն. յուզումն.
to bend, to incline.
too, very, more, much, considerably, very much, a great deal;
— —, more and more, extremely, exorbitantly, excessively, exceedingly.
ՅՈՅԺ. Ստէպ առընթեր այլոց բառից դնի ոճով, որպէս Սաստիկ. կարի. ուժգին. առաւել. յետին.
Զյոյժ անմտութիւն ցուցանել։ Զյոյժ անմիտն հաւանեցուցանել։ Տեսանէին զվէրսն յոյժ եւ սաստիկ։ Յոյժ յիրաւի կարգեաց։ Զառընթերակայ կենացս յոյժ անարգութիւն զմտաւ ածեալ. (Իսիւք.։)
Greek;
— լեզու, Greek, the — tongue.
Ἵωνες, Ἔλλην Iones, populus graecus, hellenus. Ազգ հելլենացւոց կամ կռեդաց՝ ի յաւանայ կամ ի յովանայ յաբեթեան. ըստ արտաքնոց՝ ի Յովնայ յորդւոյ քսութիւն որդւոյ հելլենի. եւ առանձինն՝ Որ իցէ ի յովանիայ գաւառէ. եանիացի. եանեալը, եունան, եունանի. հոռոմ. ուրում, րում , այսինքն հռովմայեցի՝ ըստ որում անկեալ ընդ կայսերութեամբ Հռովմայ. վասն որոյ եւ ի գիրս. Ագաթ. կայսրն հռովմայ կոչի թագաւոր կամ իշխան յունաց. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։
Յոյնդ քաջութիւն թարգմանի. կա՛մ ակնարկէ ի հյ. բառդ Ոյնք (արմատ Ունելոյ), եւ կամ շփոթէ ընդ անունդ Հոռոմ, հռովմ, որ յունարէն ռօ՛մի ասի, եւ նշանակէ զօրութիւն, քաջութիւն. ոյժ. որպէս եւ ի լտ. ռօ՛պուր։
ՁԻՒԹ ՅՈՒՆԱՑ. ՀՈՌՈՄ ՁԻՒԹ. Ազգ ընտիր ձիւթոյ։ Բժշկարան.։ Վստկ.։ (Իսկ ձութ. ռմկ. է նաեւ Մազտաքէ։)
to become wicked or contemptible, to grow or get worse and worse, to be deteriorated;
to debase, demean, degrade or disgrace oneself, to degenerate, to fall away.
Մարմնապարար յափրութեամբք յոռացեալք. ընթերցի՛ր կամ իմա՛, զօրացեալք։
cf. Յոռեցուցանեմ.
որ եւ ՅՈՌԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Յոռի կացուցանել, կամ ցուցանել. տալ յոռի եւ անպիտան լինել, եւ ընդ վայր հարկանել.
wicked, bad, defective, paltry, wretched, low, vile, sorry;
unseemly, detestable.
Մի՛ փոխանակեսցես զլաւն ընդ յոռւոյն, եւ մի՛ զյոռին ընդ լաւին։ Յորժամ արբենան, այնժամ զյոռին. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 10. 12. 33։ Յհ. ՟Բ. 10։)
Յոռեացն եւ անպիտանեաց։ Զյոռի յոռին արտաքս ընկեցին։ Որք մեծամեծ վաստակս կրեցին յանձինս, ի փոքունսն յոռի գտան. (Ոսկ. մտթ.։)
Զլաւն ի յոռեաց ընտրել. (Կանոն.։)
Ո՛չ է պարտ ընդ քաղցր ջրոյն խառնել զաղին եւ զյոռին։ Կերիցես զյոռին, եւ թողցես զլաւն. (Իսիւք.։ Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ե. ՟Թ։)
Ի ժամ աղօթիցն յոռի եւ ցոփ մտօք յընդունայն իրս զպաղատանսն ծախէ. (Երզն. մտթ.։)
Թէ մի ոք յոռի՛ խօսեցաւ, այլ ամենեքեան իսկ ընդ դսրովութեամբ են. (Սեբեր. ՟Դ։)
bad condition or quality, deterioration, degeneracy, decay.
Մարթի եւ այլազգ ի վերայ հասանել յոռութեան (այսինքն անտեղութեան) հրէից օրինակացն։ Թէ ոք պարզաբար ընկալցի զայս, զբազում յոռութեան երթիցէ զհետ. (Եւս. քր. ՟Ա։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 35։)
cf. Յաւանակ.
upright, on foot, standing;
— կալ, to stand up.
brimful.
Ծոմաջան աշխատութեամբ, եւ յորդալի ընթերցուածովք. (Զքր. կթ.։)
cf. Յորդաբուղխ.
Սիրալիր համբուրիւ ընդ արտասուաց յորդահոսանց (յորահոսանաց, կամ յորահոսաց) ողջոյն եղբարցն տուեալ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
cf. Յորդաբուղխ;
—հոսանք or —հոսք, flood or overflow of waters, torrent.
Սիրալիր համբուրիւ ընդ արտասուաց յորդահոսանց (յորդահոսանաց, կամ յորդահոսաց) ողջոյն եղբարցն տուեալ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
superabundant, very copious;
abundantly, in large quantities, much, in torrents.
Յորդ եւ առատ. առատահոս. յորդահոսան. բազմազեղ. փէք կիւռ. պօլ, չօգ, թաշկըն.
Լի՛ յորդառատ զեղմամբ մշակութիւն։ Անկարօտ ընչեղութեանն յորդառատ գոյիւք։ Լցեալք աւարառու եւ յորդառատ շահիւքն. (Պիտ.։)
to cause to abound or flow in abundance, to deluge with, to pour out abundantly;
to augment, to increase;
to be full of, to abound, to superabound, to stream or flow copiously;
to overflow, to run over;
to flood;
to be gorged with, to swim in abundance;
— զափամբք, to overflow, to rise above the banks.
ՅՈՐԴԵՄ, եցի. չ. ՅՈՐԴԻՄ եցայ. ձ. ῤέω fluo ἑκρέω effluo πλεονάζω, ἑξυβρίζω abundo, redundo, extra alveum erumpo φέρομαι, σύρομαι feror, trahor κλύομαι, κυλέομαι, διέρχομαι inundor, volvor, procurro եւ այլն. Յորդութեամբ խաղալ. հոսել իբրեւ ընդ ուրդս, կամ որպէս զյորձանս. որպէս առու վտականալ. առատանալ. զեղուլ. ծաւալել. աճել՝ զայրանալ (ջուրց). բազմանալ. առաւելուլ. բղխել. սորել. ծորիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ) առատ վազել.
Մերթ՝ Դիմել. հորդան տալ. ընթանալ որպէս զջուր խաղացեալ. վազել.
diligently investigating.
Յորդորախոյզ աշխատողացն զառ ընդ երկրաւ ծածկեալ օգուտս ուսուցանեն. (Փարպ.։)
exhortation;
parenesis;
homily;
andantino.
Յորդորակն, յորդորումն յունկնդրութիւն գրոց։ Յորդորակն. ընթանալ յեկեղեցին, եւ այլն. (Ցանկ. Ոսկ. մտթ.։)
cf. Յորդորիչ.
Երգք եւ ընթերցմունք սրբազնաբար կենդանեացն յորդորականք առ նմանապէս կատարումն. (Դիոն. եկեղ.։)
to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.
(յորմէ եւ լտ. հօ՛րդօր ). προτρέπομαι, ἑπισείω , ἑρεθίζω, ἑρέθω, παροξύνω hortor, adhortor, exhortor, propello, impello, incito, incutio, irrito, provoco, acuo, concito, induco. Յորդո՛ր կամ յորդորամիտ ջանալ առնել. յօժարեցուցանել. շարժել զսիրտ. թելադրել. խրատել. սադրել. խորհուրդ տալ. գրգռել. հրապուրել. մխիթարել. յորդորցընել, հաւնեցընել, դրդել, խրատ տալ, սիրտը առնել.
Յորդորէ եւս զմիտս նոցա. ընդ ձեզ եմ ասէ։ Կրթեաց եւ յորդորեաց զմիտս նոցա. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 37։)
cf. Յորդորիչ.
Յորդորիչ գտար ընտրելոց ընդ քեզ սրբոց. (Շար.։)
exhorting, persuasive;
engaging, winning;
stimulating, animating.
Յորդորիչ գտար ընտրելոց ընդ քեզ սրբոց. (Շար.։)
exhortation, persuasion, incitement, stimulus, spur, incentive, encouragement.
Եւս առաւել զյորդորումն սիրոյ։ Տպաւորեալ միացո՛ զմեզ ընդ ամենայն բարեգործութեան յորդորմունս. (Ժմ.։)
Ոչ այնպէս մարդիկ դիւրաւ յորդորմանէ բանիցն, որպէս յառաքինի դիմաց քարոզին՝ զօգտութիւն ընդունել սովորին. (Սարկ. քհ.։)
abundance, affluence, superabundance, exuberance;
outflow, overflowing, discharge, torrent, inundation;
յորդութիւն արեան, rivers of blood;
յորդութիւնք պատուհասից, plagues upon plagues;
յորդութեամբ, in torrents, abundantly, copiously.
Յորդութիւն բարերարութեան՝ ընդակից (կամ ընդանակից) քո է. (Սարկ. աղ.։)
when;
since, as;
— or յո՞րժամ, when ?
Յորժամ գլուխ էր ի կողմն արեւմտից, հարկ էր աջակողմեան լինել ընդ հարաւ. (Բրսղ. մրկ.։)
current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.
Որպէս յորձան ինչ սաստիկ ընդ զառ ի վայր հեղեալ. (Խոր. ՟Ա. 10։)
flowing rapidly;
impetuous, rapid;
furious, noisy, clamorous;
whirlpool;
syrtis, quick-sand, moving sands.
Մինչ դեռ ընդ ալբան գետ անցուցանէր զզօրսն, անկեալ ի յորձանուտ՝ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Եղիսէ զյորձանուտն բաժանէ ընդհարմամբ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
sultry, suffocating.
Հասուցին զբարձրութիւնն (աշտարակի) յորձուտ եւ ի մղձկուտ օդն, որպէս ասեն, ուր ոչ կարեն ընթանալ թռչունք. (Վրդն. ծն.։)
jewish, judaical.
Յուդայէ է ընտրութիւն թագաւորութեան. (Եփր. օրին.։)
Jewish;
—ք, the tribes of Israel.
Յուդայէ է ընտրութիւն թագաւորութեան. (Եփր. օրին.։)
agitating, grievous, vexatious;
— շուն, brach, questing-dog or setting-dog.
Ի բա՛ց ընկեա՛ ի քէն զհոգս, եւ զյուզական միտս. (՟Դ. Եզր. ՟Ժ՟Դ. 14։)
to be idle, to grow lazy, indolent;
to neglect, not to care for.
transport, expedition;
— երթալ, լինել, to accompany, to attend, to escort, to convoy.
Դու ընդէ՞ր երթիցես, եւ լինիցիս նոցա յուղարկ ի դժոխս. (Եփր. թագ.։)
accompanying, escorting;
—ք, attendants, train, retinue, suit;
— ճառ, funeral oration.
Խնդրել ի թագաւորէն հետեւակս եւ հեծեալս յուղարկաւորս ընդ մեզ. (՟Ա. Եզր. ՟Ը. 52։)
funeral, funeral train or procession;
obsequies, burial.
ἑκφορά elatio funeris, funus παραπομπή comitatus. որ եւ ՅՈՒՂԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. Հանդէս թաղման՝ ուղեկցութեամբ ընդ դագաղաց մինչեւ ի գերեզման.
to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.
Աբրահամ երթայր ընդ նոսա՝ յուղարկելով զնոսա։ Յուղարկեսցին նոքա խաղաղութեամբ յերկիրն Հրէաստանի։ Յուղարկեցին զնա ի նաւ անդր։ Յուղարկեալ զմեզ ամենեցուն հանդերձ կանամբք եւ որդւովք մինչեւ արտաքոյ քաղաքին.եւ այլն։
προπέμπω, ἑκπέμπω, συμπροπέμπω praemitto, deduco, emitto, concomitor եւ այլն. որ եւ ՅՂԱՐԿԵԼ. Յուղի արկանել հանդիսիւ. յղել պատուով եւ ընկերելով. ի ճանապարհ դնել. առաքել ուղեկցութեամբ առ փոքր մի, ճամբել, ուղարկել, խրկել, խաւրել, ղաւորել.
sender;
forwarding agent, transmitter.
Այլոց թողուցումք զմեծութիւնն, եւ նոքա դարձեալ այլոց, եւ նոցա յետինք՝ իւրեանց յետնոց. իբրեւ յուղարկիչք ընչիցն մերոց եւ ստացուածոցն մերոց եմք, եւ ոչ տեարք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)
causing to remember, recalling to a person's recollection, mind or remembrance, commemorative;
suggesting, warning;
prompter.
Փորձն ընտրօղ՝ զոր ունիմք ի գիտութեան մերում, յուշարար է վնասակարացն։ Ի սմին յուշարար յիշատակէ ի միտ առեալ իմասցուք. (Վեցօր. ՟Ե։)
slowly, softly, easily, leisurely;
softly, gently, mildly;
— գնալ, to go fair and softly;
to walk gravely along.
Որպէս տիկին յուշիկ գընայ, պարան յետեւն ի քարշ կուգայ. (Շ. առակք.։)
Զայս ամէնս աղա՛ եւ մաղէ՛, եւ ընդ մարմինն շփէ յուշիկ յուշիկ. (Մխ. բժիշկ.։)
to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.
Մի՛ զոր յուռթենն ինչ, եւ ընդ անձն կապեն, մերձեցուսցես ի քեզ. (Կոչ. ՟Դ։)
Յանդիմանել հրապարակաւ զյուռթողսն, եւ զհատընկէցն. (Կանոն.։)
hopeful.
որ եւ ՅՈՒՍԱԿԻՐ. Որ բերէ յիքեան կամ ընդ իւր զյոյս.
cf. Յուսագնեալ.
Այլ եւ ընդ Դաւթայ յուսագնեալ ասացից. (Վրդն. պտմ.։)
desperate, hopeless.
Հայցէին զխնամող ներողութիւն նորա՝ հասանել յօգնականութիւն տարակուսելոցն եւ յուսակորոյս եղելոցն ի կենաց աշխարհի։ Յուսակորոյս սատակէր անդէն ընդ հուպ ի նմին ամի. (Ղեւոնդ.։)
"cf. Յուսահատ առնեմ."
Իբր Յուսահատեցուցանել. ἁπελπίζω ad desperationem adduco. Յուսահատ առնել. բառնալ զյոյս. տալ յուսահատիլ. լքուցանել ի յուսոյ. յուսահատցընել.
singleminded, simple-hearted, sincere, ingenuous, candid.
Յստակամտաց հովիւ, ընդդիմացողաց դատաւոր. (Եփր. աւետար.։)