shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.
Զգեցաւ տէր զօրութիւն. զո՞ր զօրութիւն. թերեւս հրացանութի՞ն, կամ սաստ, կամ պատուհաս. ո՛չ բնաւ. այլ զի՞նչ, զտկարութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)
inviter, host, hostess.
Զմեզ՝ հրաւիրակս կարգեաց տէր։ Հրաւիրակ լինիս մեզ յաւիտենական հրոյն. (Ճ. ՟Ա.։)
inviting, alluring;
person invited, guest.
Յառաջագոյն եւ կանխագոյն է հրաւէր քան զվայելումն հրաւիրականացն բարութեանց. (Սարկ. քհ.։)
to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.
καλέω voco προσκαλέω, παραγγέλλω invito ἀγιάζω consecro եւ այլն. Հրաւէր տալ. կոչել մեծարանօք. ձենել, կանչել, մեծարել.
Կոչեաց ի կոչունս իւր. եւ դարձեալ առ վաղիւ եւս հրաւիրեաց զիս։ Պատրաստեաց տէր զզոհս իւր, եւ հրաւիրեաց զկոչնականս իւր։ Հրաւիրեաց զբազումս։ Կոչել զհրաւիրեալսն։ Ասացէ՛ք հրաւիրելոցն։ Հրաւիրեցէ՛ք ի վերայ դորա գունդս, կամ զազգս։ Ի սատակումն հրաւիրէր. եւ այլն։
Նոքա հրաւիրեցին զնա, եւ եկն առ նոսա. եւ նա հրաւիրեաց զնոսա, եւ ոչ եկին ի հարսանիսն նորա։ Հրաւիրեաց փեսայն երկրաւոր զփեսայն երկնաւոր։ Հրաւիրեցաւ ի բազմականացն, որ բազմեցուցանելոց էր զաշխարհս յարքայութեան իւրում. (Եփր. համաբ.։)
fiery;
Mars.
Հրաւորս ի ձեռն իւրոյ զօրուն զոհս աստուածոցն կատարէր. (Պտմ. աղեքս.։)
fire, conflagration;
— ի ծովւ, ի նաւի, ship on fire out at sea;
fire on board ship;
— արկանել, հանել զ—, to fire, to set on fire, to give to the flames;
— վառեցաւ, it was burnt;
cf. Հուր;
cf. Ջրհան.
Ճարակեալ էր հրդեհ մոլորութեանն. (Ոսկ. գղ.։)
Դարձեալ այլ մոլեկան հուր հրդեհի բորբոքէր ի կողմանց արեւելից. (Ղեւոնդ.։)
to send an embassy or a deputation;
Հրեշտակագնաց անդր առնել։ Հրեշտակագնաց արարեալ խօսէր։ Յուդա մակաբէ առ հռովմայեցիս հրեշտակագնաց լեալ խօսէր։ Յովհաննէս հրեշտակագնաց առ հռովմայեցիս լեալ՝ դաշինս հաստատէր. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)
embassy.
Առ միմեանս մեր միաւորութիւն զնոյն իմանողացս առ տէր հրեշտակագնացութիւնս հասանելով. (Բրս. թղթ.։)
in the company of angels.
(Յակոբ) ի միջի լինէր հրեշտակախառն բնակացն. (Ագաթ.։)
cf. Հրեշտակային.
Հրեշտակական ճառագայթս յերեսաց անտի արձակէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
to become an angel, to live angelically, to lead an angelic life.
Քանզի հրեշտակաց ուղեկից էր, հրեշտակացաւ եւ ինքն. (Վրդն. ծն.։)
adb. resembling an angel, like an angel.
Մարդատեսիլ եւ հրեշտականման երեւէր. (Ագաթ.։)
like an angel, angelically.
Ի մարմնի հրեշտակապէս երեւէր. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Հրեշտակատիպ.
Գո՛նէ ի հրեշտակատեսիլ երեսացն պարտ էր ցածնուլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
jewish, hebrew, judaical;
— օրէնք, the jewish law;
— հնութիւնք, judaical antiquities.
Հաւասարասէր զինքն ազնիւ ազգին հրէականի (որոշելոյ ի սամարացւոց). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)
chief of the hebrew nation.
Հրէապետն եւս առնէր ամբաստանութիւնս. (Ասող. ՟Բ. 2։)
in hebrew;
cf. Հրէական;
— ուսանել, խօսել, գիտել, to learn, to speak, to know hebrew, the hebrew language or tongue.
Ուսուցանէր նոցա հրէերէն (մոլորութիւն). (Շիր. քրոն.։)
monster;
portent, prodigy, moon-calf.
Յամորաց, եւ հրէշից։ Հրէշ էրէ։ Ունի եւ հրէշ. (Խոր. ՟Բ. 78. եւ Խոր. աշխարհ.։)
judaism.
Ասէր առ հրէութիւնն (այսինքն առ հրէայս). (Ոսկ. ես.։)
inheritance;
legacy, bequest, gift by will, endowment;
— առնել, to bequeath.
Ինչք սեպհական թողեալք կտակաւ ի ժառանգութիւն. ... յն. խրի՛մադա. պրս. խրիյտէ, խրիտ. լտ. հէրէտիդաս կամ լէկադում.
burnt, kindled, on fire;
fire;
— առնել, to burn, to kindle, to consume by fire;
— լինել, to burn, to be burnt or consumed by fire.
ՀՐԿԷԶ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. ἑμπυρίζω comburo, concremo եւ այլն. Հրով կիզուլ. այրել, իլ. հրձիգ առնել, լինել. կրակ ձգել, էրել.
cf. Հրկիզումն.
որ եւ ՀՐԿԻԶՈՒԹԻՒՆ. Հրձգութիւն. հրով կիզուլն եւ կիզանիլն. հրդեհ. էրելը, էրիլը, կրակ.
fire-brand, incendiary, burner;
linstock;
—ք, conflagration, fire;
— նաւ, fire-ship;
— առնել, to set on fire, to set flames to;
— լինել, to be burnt, destroyed by burning.
ՀՐՁԻԳ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. ἑμπυρίζω, -ομαι, ἑμπρήθω, ἑμπίπρημι, συγκαίω, ὐφάπτω, φλέγω incendo, succendo, comburo, inflammo, -or. Հուր արկանել. հրկէզ առնել, լինել. այրել, իլ. կրակ ձգել, էրել, էրիլ.
Հրձիգ զամենայն առնէր զփայտակերտսն. (Խոր. ՟Գ. 28։)
cf. Հրճուալից.
Հրճուալի ձայնիւ օրհնէր զաստուած. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Հրճուալից.
Հրճուալի ձայնիւ օրհնէր զաստուած. (Ճ. ՟Ա.։)
joyful, gay, cheerful, merry.
Հրճուալի ձայնիւ օրհնէր զաստուած. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Հրճուական.
Զրուցատրութեամբ հրճուողական ի մէջ բերեալ՝ ասէր. (Ճ. ՟Ա.։)
shepherd, pastor.
Որսասէր նետողացն, եւ հօտարած բացօթեգացն. (Փարպ.։)
cf. Հօտապետ.
ἁγελάρχης, ἁγελάρχος armenti praefectus, gregarius. Հօտապետ. տէր փարախի.
lycopodium, club-moss.
Անուն խոտոյ, որ ըստ յն. ասի գայլոտն. λυκόπους lycopodium. քէրասիոն։ Բժշկարան.։
left, left side;
ի —, to the left;
ննջեսցես ի — քո, you will sleep on your left side.
Ի ձախակողմն կալով դաս։ Զոր եւ առ ձախակողմանս ասէր. (Շ. այբուբ. եւ Շ. թղթ.։)
cf. Ձախողակ.
Որոյ եւ ձախող իրացն իսկ բուռն հարեալ էր նորա. (Ճ. ՟Բ.։)
Ղուղեալ հետեւէր մի ոմն ի սուրբ գնդէն՝ ձախող դիմեցմամբ ի մահ. (Տաղ.)
sinistrously, unfavourably, awkwardly, untowardly, perversely unluckily, unfortunately;
cf. Ձախողակ;
— բարեպաշտութիւն, mistaken piety;
— պատկառանք, bashfulness, sheepishness;
առ — ամօթոյ, from mere shamefacedness.
Վրիպեալ մարդոյն ի լուսոյ բարեացն՝ ձախողակիառնէր զբարեպաշտութիւնն. (Տօնակ.։)
to be unsuccessful, not to attain one's end, to find oneself woefully disappointed, to go to rack and ruin, to endure, undergo or suffer failure, to experience misfortune, to be unfortunate.
Յորժամ ի միտ առնուցու ոմն, եթէ որով իւիք ինքն ձախողեցաւն, մարթ էր եւ նմա նովին պատուով եւ մեծարանօք վայելել. (Ոսկ. ես.։)
derision, mockery, jeering, laughter, laughing-stock;
— առնել, to taunt, to rally, to scoff, jeer or laugh at, to mock, to make game or sport of, to turn into ridicule, to make laughing-stock of, cf. Ձաղեմ;
— լինել, to make a fool of oneself, to expose oneself to the laughter of every body, to be laughed at, to be the laughing-stock of.
Ընկալ զայս ձաղսս՝ ասէր. (Փարպ.։)
cf. Ձաղ;
cf. Ձաղկանք;
ի ծաղր եւ ի —նս լինել, cf. Ձաղ լինիմ.
Որ քան զամենայն մահ՝ ձաղանաց էր. յն. ամօթալի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։)
Պատուհասակոծ ձաղանօք արտալածեալ արտաքսէր ի տարէն զանվայելուչ վաճառս. (Անան. եկեղ։)
rod, switch, stick, cudgel, whip;
cf. Ձաղկանք;
— հերք, մազ, bristled up, set on end.
Չոր ձաղկն դալարացեալ տերեւէր՝ իբր զմարիամ կոյս. (Ոսկ. գծ.։)
cf. Ձաղումն.
Ստուարացուցանէր (կինն յոբայ) զձաղութիւնն։ Ուր զի սպանանելոցն էին, զի՞նչ պէտք ձաղութեանն էին։ Եթէ հարսանիս, եւ ոչ ձաղութիւնս պարտ իցէ կոչել զայն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։ ՟Գ. 32։ Կող. ՟Ժ՟Բ։)
derision, mockery, laughter;
triumph;
ձաղել —ումն, —ումն յաղթութեան առնել, to triumph, to be triumphant, to conquer.
Ստուարացուցանէր (կինն յոբայ) զձաղութիւնն։ Ուր զի սպանանելոցն էին, զի՞նչ պէտք ձաղութեանն էին։ Եթէ հարսանիս, եւ ոչ ձաղութիւնս պարտ իցէ կոչել զայն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։ ՟Գ. 32։ Կող. ՟Ժ՟Բ։)
giving or emitting a voice or sound;
echoing, sonorous;
crier;
awaker, rouser;
— եղջիւր, acoustic or ear-trumpet;
— լինել, to cause a voice or sound to be heard, to resound, to re-echo, to cry against, to defy.
Հակառակ ձայնատու էր անմիաբան բարբառ թշնամեացն։ Դու զիմաստութիւն քարոզեսցես, զի հանճար ձայնատու լիցի քեզ. (Իմ. Ժ՟Ը. 10։ Առակ. ՟Ը. 1։)
Ձայնատու լինէր նոցա. կանխեցէ՛ք ասէ եղբարք. (Ճ. ՟Ա.։)
exhorting, exciting;
cf. Ձայնատու;
— լինել, to dare, to defy, to challenge, to throw down the glove or gauntlet;
to provoke, to instigate;
— ժամանակ, day fixed for combat or duel;
—ք, noise, rumour, crash, resounding, sound, echo.
Կազմէր ձայնատուրս հանգոյն որոտմանց բարբառոց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
sound, voice, cry;
shout, exclamation;
complaint, lamentation.
Ընդ ողբակիցս եւ զմարգարէականն առնուլ ի ձայնարկութիւն։ Արիական ձայնարկութեամբ դիմէր ի վերայ թշնամեացն. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 6։)
vocal;
vowel;
* — պատարագ, high-mass
Ի բարբառելն ձայնաւոր եւ քաջահնչօղ էր (շնչերակն պօղոսի). (Նիւս. երգ.։)
to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.
Ձայնէր զամենեսեան յերկնաւոր ընթրիսն. (Ճ. ՟Բ.։)
a low, gentle, sweet voice.
Հաւիկ մի պայծառ (ի խաչին) ... զձայնիկն ողորմիկ ածէր ... զձայնիկդ ընդէ՞ր ողորմիկ ածես՝ գաբրիէլեան փողոյն նման, աննըմանին ո՛վ նման՝ աննման. (Տաղ խչ. ի քրիստոսատրոյ.։)
act of stretching or spreading;
*braces;
drying-place or room;
ligament, aponeurosis;
tendon, sinew;
chord of an arc, subtense;
line;
rope, cord;
— հրացանի, trigger.
Ձգումն, եւ ձգարան. առանձին առմամբ՝ Տեղի սփռելոյ եւ չորացուցանելոյ որպէս զապուխտ, եւ կամ զովացուցանելոյ. (եբր. միզթախ. թ. սէրկի ). ψυχμός (պաղումն). siccatio (ցամաքումն).
to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.
Մի՛ ձգտիր ընդ մեծատան։ Յաւուրս քառասուն ձգտէր. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 4։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 12։)
Ոստք ի խոնարհ կողմ ձգտէին։ Ըստ փառաց աշխարհիս ձգտին յանչգնութեամբ։ Ձգտեալ յերկարէր գործն. (Փարպ.։)
to make with the hand, to manufacture, to work.
Ի ձեռս ձեռագործողին էր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
to write with one's own hand;
to sign, to subscribe.
Ձեռագրեցաւ մեզ ազատութեան նշան։ Կամէր ձեռագրել զմարդիկ ի կենաց գիրս. (Ճ. ՟Գ.։)
made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.
Քակէր զձեռակերտսն եգիպտոսի, որով կռամոլութիւնն քակեցաւ. (Ճ. ՟Ժ.։)