bulwark, rampart, bastion, barrier, epaulment, beam, rafter;
ceiling;
— լինել հայրենեաց, to be a bulwark of one's country.
· Calfa
Կանգնեսցէ պարիսպս եւ պատուարս։ Կուտեցին բլուր հողոյ հանդէպ քաղաքին, եւ կանգնեցաւ իբրեւ զպատուար։ Պատուար արտաքոյ քաղաքին լինիցի ի բնակութիւն եւ յարձակավայրս նորին։ Զօրացոյց զպատուարսն քաղաքին դաւթի. (Եւն։)
to command, to order, to enjoin, to impose, to charge, to prescribe;
to recommend.
· Calfa
cf. Պատուհասագոյն.
· Calfa
Որոշական է, որ եւ պտուհասական. որպէս եւ դաւիթ որոշէ պատուհասիւ զչասն. (Ոսկիփոր.։)
asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.
· Calfa
Պատսպարան եղէց ասէ քաղաքիս այսմիկ վասն իմ եւ վասն դաւթի ծառայի իմոյ։ Ի վեր արցուք, եւ պատսպարան լիցուք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։)
deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.
· Calfa
ἁπάτη deceptio, fraus μεθοδεία circumventio, insidiae, dolus. Պատրել, եւ իլն, պատրիք. խաբէութիւն. նենգ. դաւ. ալ.
to prepare oneself, to get ready, to put oneself in a condition to, to make preparations, to take one's dispositions;
to beware of, to take care or heed, to mind.
· Calfa
Ի դաւաճանութէան ընտանեացն պատրաստին. (Սարգ. յկ. ՟Ծ։)
to deceive, to cheat, to seduce, to dupe, to defraud, to circumvent, to surprise;
to abuse.
· Calfa
ἁπατάω, ἑχαπατάω decipio, seduco, fallo, fraudo. Ի պատրանս արկանել. խաբել. դաւել. որսալ.
cf. Պատրող;
seductive, flattering, fawning.
· Calfa
Պատրողական բանիւս, բանիւք, բանս, Եւն։ Տե՛ս եւ զպատրողական բանից նոցա զդաւաճանութիւն. (Վրք. հց. ՟Ը. ՟Իղ։ Փարպ.։ Նանայ.։)
to cover on all sides, to envelope, to surround, to wrap up, to bury.
· Calfa
Անմատոյց լուսովդ պարածածկեալ։ Ճառագայթիւք ահեղ բարձրութեան պարածածկեալ զթշուառս՝ կրկին բարդաւաճառ առնես. (Նար. ՟Ծ՟Ը. եւ ՟Ղ։)
chorus-singer;
chorister;
dancing, appertaining to dancing;
surrounded, encircled.
· Calfa
Ետես զորթն եւ զպարաւորսն։ Առին կանայս ըստ թուոյ իւեանց ի պարաւորացն։ Ելին պարաւորք ընդ առաջ դաւթի։ Ո՞չ սմա նուագէին պարաւորք. (Ել. ՟Լ՟Բ. 19։ Դտ. ՟Ի՟Ա. 23։ ՟Ա. Թագ. ՟Ծ՟Ը. 6։ ՟Ի՟Ա. 11։)
to wring, to twist;
to bend, to bow, to curve;
to distort, to overstrain a phrase, to strain, to misinterpret;
to pervert, to deprave;
— զարդարութիւն, to pervert justice.
· Calfa
Կամակորելով զուղիղ դաւանութիւնսն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ։)
spark;
cf. Կարկեհան.
· Calfa
Երրորդն՝ պղնձագոյն. այս քարս (սովին անուամբ) ի քահանայական բանակն ո՛չ էր, այլ՝ կայծ, որ աստ (ի գիրս յայտնութեան) ոչ եդաւ, բայց կարծեմ թէ զայս անուանեցին սուրբքն կայծ։
foreknown, foreseen, predicted;
— գիտութիւն cf. Կանխագիտութիւն.
· Calfa
Իսկ կարգ անուանցն՝ նախ զհայր ասել, ըստ կանխածանօթ դաւանութեանն. (Ճ. ՟Դ.։)
law-giver, legislator.
· Calfa
Ի կանոնագրացն հավատասահման դաւանաւորաց հարցն նիկիոյ. (Նար. մծբ.։)
end, extremity, term;
accomplishment, consummation;
end, close, expiration;
effect;
destiny;
ածել ի —, ի — հասուցանել, to conduct to the end, to put the finishing touch, to accomplish, to perfect;
նորանշան կալաւ նա —, strange was his destiny;
մինչեւ ի — աշխարհի, to the end of time, when time shall be no longer;
այլ չեւ է —, but the end is not yet.
· Calfa
Կատարած օրինացն քրիստոսի է։ Սկիզբն եւ կատարած, առաջին եւ վերջին։ Ոչ սկիզբն աւուրց, եւ ոչ կատարած կենաց։ Յետ կատարածի աւուրցն՝ հրաման ետ թագաւորն ածել զնոսա։ Ի սկզբանէ մինչ զկատարած։ Ի կատարած (յն. εἱς τὸ τέλος , որ եւ Ի ՍՊԱՌ )։ Ի կատարած՝ զամօթ դաւոյն ժառանգեր։ Յետին կատարած համարեցան։ Նստեր՝ տեսանել զկատարածն։ Չեւ է կատարած։ Ապա եկեսցէ կատարած։ Հունձքն կատարած աշխարհիս է.
wednesday;
cf. Օր.
· Calfa
Սաղմոս ի դաւիթ. չորեքշաբաթու. (ա՛յլ ձ. չորրորդ շաբաթու) (Սաղ. ՟Ղ՟Գ. 1։)
fourth;
fourthly;
four;
quarter;
— տասն, forty;
չորից —աց զինուորք, four quaternions of soldiers;
—ք, the marrying four times;
the fourth marriage, or the fourth time married.
· Calfa
Մատնեար չորից չորրորդաց զինուորաց պահել զնա». (Գծ. ՟Ժ՟Բ. 4.) իմա՛ չորրորդաւորաց՝ կարգելոց յիւրաքանչիւր բաժանմունս չորից պահուց.
Զչորրորդ դորակի գինւոյ։ Զանգեալ իւղով, չորրորդաւ դորակին. (Ել. ՟Ի՟Թ. 40։ Թուոց. ՟Ժ՟Ե. 4։)
guard, guardianship;
guard, sentry, mounting guard;
watch;
watching;
hour, moment, time;
guard, guard-house, post, vedette;
prison;
occupancy;
siege;
— դուռն, cf. Պահակ;
— ընդ —, from time to time;
յայնմ —ու, then, at that time;
ի —ուն յորում, at the time when;
յառաւօտուն —ուն, it was already the morning watch;
ի չորրորդում —ու գիշերոյն, about the fourth watch at night;
ի — աշխարհին, to keep the country;
ի — անձին, to save his life;
— ունել, to guard, to defend;
to mount guard;
ի — արկանել, ունել, ի —ու առնուլ զոք, to arrest, to put in prison;
— արկանել, ի — առնուլ, to besiege, to occupy;
դնել ի — to keep or place in reserve.
· Calfa
Գային պահ արկանէին շուրջ զանգեղ զամուր բերդաւն. (Բուզ. ՟Դ. 24։)
keeper, guardian, warden;
guard, garrison;
guard, sentry;
— դուռն, Gates, straits;
pass, defile;
fortress, fortified place;
— մեղաց, մահու, կորստեան, the Genius of death, Satan;
— ունել, վարել, to compel, to constrain, to task, to force to villein service.
· Calfa
abstinence;
fast;
մեծ, քառասնորդական —, Lent;
օր պահոց, fish-day, fast-day;
պահս պահել, to abstain from meat;
to fast.
· Calfa
to brighten, to become clear;
to shine, to glitter, to sparkle, to be resplendent;
to shine, to render oneself illustrious, to flourish, to signalize or distinguish oneself, to be remarked, to become a person of note.
· Calfa
Կղեմէս Աղեքսանդրայ երէց եւ պանտենոս փիլիսոփոս ստոյիկեան ի մերմէ ոճոյս՝ պայծառանային։ Աղեքսանդրոս ի դաւանութեան պայծառացաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)
to employ, to use, to make use of, to avail oneself of, to adopt.
· Calfa
Զծածուկ երդումն՝ որ ընդ նոսա եւ ընդ Աստուած պաշտեցաւ խրատուն մարգարէի. (Եփր. թագ. այսինքն եդաւ, եղեւ։)
instigation, suggestion, excitation, stirring up, solicitation, persuasion;
counsel.
· Calfa
Սադրելն. հրապուրանք. թելադրութիւն. դաւ.
few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."
· Calfa
Սակաւ ինչ հոգայր վասն դաւաճանութեանն։ Սակաւ ինչ հոդ տանին երկրաւորացս. (Վրք. ոսկ.։)
few in number, not numerous.
· Calfa
Կետս խղճիւ եւ ցաւօք մտաց զսակաւութիւն զաւուրս կենցաղոյս։ Սակաւաթիւ գնդաւ երջանկացն. (Փարպ.։ Նար. առաք.։)
of little strength, few in number, inconsiderable, accompanied by but few people;
thinly attended;
— գունդ, a handful of soldiers.
· Calfa
Սակաւաձեռն գնդաւ գայ. (Եղիշ. ՟Գ։)
bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.
· Calfa
Զի թէ այլոց բարեգործութեանց չափ կայ եւ սահման, ապա աղօթից ոչ եդաւ սահման, այլ միշտ աղօթել. (Խոսր.։)
salmodic;
—ք, psalms.
· Calfa
Ի դաւթեան երգոցն զսաղմոսականն առցուք նուագս. (Ոսկ. սղ.։)
այսորիկ սաղմոսականք մեծին դաւթայ՝ գերագոյն քան զբոլոր մարգարէիցն դասու. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)
psaltery, harp, decachord, dulcimer, tympanum;
psalter, psalm-book.
· Calfa
զոր եւ դաւիթ ի գլուխ մարգարէական սաղմոսարանին գրեաց։ Զոր դաւիթ սաղմոսարանաւն երգէր. (Իսիւք.։)
Երկայն բանք, եւ նոր սաղմոսարանք, եւ հակառակաձայնք դաւթի. (Առ որս. ՟Թ։)
vn. va. to recite, chant or sing psalms.
· Calfa
Ուրախութեամբ սաղմոսեսցուք առաջի նորա։ Սուրբն դաւիթ սաղմոսեաց առ տէր։ Աղօթք հանդերձ սաղմոսելով. (Խոսր.։ Լմբ. յայտն.։ Ճշ.։)
cf. Սաղմոսերգու.
· Calfa
Այս հոդի եթէ զհովիւ առցէ, սաղմոսերգող (կամ սաղմոսօղ) առնէ (որպէս զդաւիթ). (Ածաբ. պենտեկ.։)
ψαλμῳδός, ψάλτης psalmista, psaltes, -ta. Նոյն ընդ Սաղմոսերգ. սաղմոսերգու. որպէս մակդիր դաւթի.
psalmist, psalm-signer.
· Calfa
ψαλμῳδός, ψάλτης psalmista, psaltes, palmicen. որ եւ ՍԱՂՄՈՍԵՐԳ. ՍԱՂՄՈՍԱՆՈՒԱԳ. ՍԱՂՄՈՍԵՐԳՈՂ. ՍԱՂՄՈԻՍԵՐԳԻՉ. Երգիչ սաղմոսաց. սաղմոսասաց. դաւիթ, եւ հետեւօղք նորա. եւ Դպիր. կղերիկոս. երգիչ. փսաղտ.
to sin psalms, to praise.
· Calfa
Եւ դաւիթ մարգարէութեամբն սաղմոսերգէր. (Իսիւք.։)
comprehensive.
· Calfa
Մեր քահանայապետութիւնս ասի եւ է պարունական իրողութիւն ամենեցունց իւրոցն սրբազանից։ Պարունակականն օրհնաբանութիւն ամենասրբազանիցն զանձնաւորականս մեր ունակութիւնս յոդաւորապէս դնէ։ Աստուածագոյն գոհութիւն քահանայապետական՝ որպէս պարունական ի մեզ եկելոցն յԱյ սրբազանիցն պարգեւաց. (Դիոն. եկեղ.։)
sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.
· Calfa
Ընտրեաց իւր հինգ քարինս ողորկս ի հեղեղատէն ... եւ զպարսն ի ձեռին իւրում։ Եւ զօացաւ դաւիթ քան զայլազգին պարսիւքն (յն. պարսիւըն) եւ քարիւն. (՟Ա. Թագ. ՟Ծ՟Է. 40. 50։)
Persian;
—ք, Persia.
· Calfa
Ընտրեաց իւր հինգ քարինս ողորկս ի հեղեղատէն ... եւ զպարսն ի ձեռին իւրում։ Եւ զօացաւ դաւիթ քան զայլազգին պարսիւքն (յն. պարսիւըն) եւ քարիւն. (՟Ա. Թագ. ՟Ծ՟Է. 40. 50։)
to sling, to throw or cast stones with a sling.
· Calfa
Ոչ ի պարսաքարել զմինն միայն զբլուրն մսեղէն։ Ընդ դաւթի պարսաքարել զնոսա գողիաթու մսեղէն բուրգն. (Յհ. կթ.։)
to worst, to overcome, to vanquish, to conquer, to subjugate, to subdue;
— զչարչարանս, to suffer with fortitude, to bear up against pain or torments.
· Calfa
Հաւատովք պարտեցին զթագաւորութիւնս։ Ընդ մեզ աստուած, գիտացէք հեթանոսք, եւ պարտեցարու՛ք։ Պարտեցաւ այր իսրաէլի յերեսաց այլազեանցն։ Ընդէ՞ր արդեօք պարտեաց զմեզ տէր այսօր առաջի այլազգեանցն։ Պարտեցաւ աբեններ եւ արք իսրայէլի առաջի ծառայիցն դաւթի։ Պարտեցաւ առաջի իսրայէլի։ Ի պարտել ժողովրդեան քո իսրայէլի առաջի թշնամեաց։ Պարտեցաւ յուդա յերեսաց իսրայէլի. (Եւն։)
sacrilegious, impious;
profaner, spoiler.
· Calfa
ἰερόσυλος sacrilegus. Կապտիչ սեղանոյ սրբոյ. սեղանազերծ. սեղանակողոպուտ. տաճարակապուտ. գող եւ դաւաճան ի սրբազան իրս. սրբապիղծ գող.
traitor, domestic traitor, betrayer;
one guilty of sacrilege, profaner.
· Calfa
Որ նենգէ ընդդեմ սեղանոյ տանուտեառն. դաւաճան ընդդեմ հացին՝ յոր վայելեաց. սեղանակապուտ.
of an universal or resplendent form (the Cross).
· Calfa
Իբրու սեռականաձեւ, մակդիր քառաթեւ սուրբ խաչին, առեալ ի բանից դաւթի անյաղթի, թէ փայտն
provided with seed, seedy.
· Calfa
Ունօղ յինքեան զսերմն կամ զարդաւանդութիւն. սերմանամատոյց. հունտ ունեցօղ կամ տուող.
firm, steady;
hard, solid, strong, fast, compact, close, stiff;
constant, immovable, steadfast, firm, infrangible, unshaken;
— պնդով, strongly, steadily;
— կալ, to hold fast, to preserve, to persist;
— ունել, to hold firmly to, to retain.
· Calfa
Աչք ձգտեցուցանելով զինքեանս կարի յոյժ եւ առաւել քան զկարն դիմեալք (ուժով) բռնաւորաւ եւ պնդաւ նուաղանան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
crushed, shattered, broken;
weak, fragile;
click & spring work (in watches).
· Calfa
Զխարդաւանս ջախջախս նմա հնարէ մատուցանել. (Յհ. կթ.։)