Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Հովանանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to overshadow, to shade, to shadow;
to seat or repose oneself in the shade;
to take under one's protection, to protect, to defend, to shelter.

NBHL (3)

Առաքելոցն հովանացեալ լուսեղէն։ Հովանացեալ ի վերայ՝ լուսեղէն ամպոյն։ Հովանացեալ սրբոյ կուսին։ Հովանացեալ ի վերայ քո՝ սուրբ հոգւոյն. (Շար.։)

ՀՈՎԱՆԱՆԱԼ. իբր կր. վերնոյն. σκιάζομαι . Հովանի ընդունել. հանգչել ի հովանւոջ. լինել ընդ հովանեաւ պաշտպանութեան.

Զկոյս հովանացեալ զօրութեամբ հոգւոյն. (Խոր. հռիփս.։)


Հովանաւոր, աց

See full entry →

adj. fig.

shaded, shady, covered;
covering, protecting;
— ապարանք, house shaded by trees;
գահոյք —, bed with testers.

NBHL (1)

Զիա՞րդ կոչեցաւ նաբուգոդոնոսոր արքայ հովանաւոր, բայց եթէ ի տեսլենէ ծառոյն. (Մծբ. ՟Ե։)


Հովանաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to shade, to cover with shade, to cast a shadow upon;
to protect, to take under one's shadow or patronage.

NBHL (1)

Հօր զօրութիւն, կամ զօրութիւն բարձրելոյն հովանաւորեալ քեզ. (Շար.։)


Հովանաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

shadow, shade;
protection, patronage.

NBHL (1)

Հովանաւորութեամբ այնու շիջուցին զբոց հրոյն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Հովանի, նւոյ, նեաւ

See full entry →

s. fig. adv.

shadow, shade, umbrage;
auspice, conduct, shield, defence, guard;
— ընդ —նեաւ, in the shade, under the shadow of;
with the protection or under the auspices of;
— լինել, առնել, cf. Հովանաւորեմ;
աւուրք իմ որպէս — անցին, my life has passed away like a shadow.

NBHL (1)

Աստուած հովանի լիցի նմա զամենայն աւուրս. Զօրութիւն բարձրելոյն հովանի լիցի ի վերայ քո։ Հովանի լիցի տէր զօրութեանց ի վերայ երուսաղէմի։ Աջով իւրով հովանի լիցի նոցա։ Հովանի լինէր ամենայն գնդին նիզակաւն. եւ այլն։


Հովանոց, աց

See full entry →

s.

belvedere, terrace, kiosk, turret;
baldaquin, cover;
blind;
parasol or umbrella;
—, տուն —, summer-residence.

NBHL (2)

Զհովանոցս սեղանոյն։ Զվարագոյրն հովանոց։ Հանդերձ պալարակերպ երիվարօք հովանոցօք. (Ել. 13։ ՟Լ՟Ե. 15։ Թուոց. ՟Դ. 5։ Ես. ՟Կ՟Զ. 20։)

Կապուտաւ երկնագոյն հովանոցս. (Բուզ. ՟Ե. 38։)


Հովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to cool, to refresh, to make cold;
to chill;
to cool, to relent, to slacken, to abate, to relax.

NBHL (1)

Ջերմոյն, եւ որ հովացուցանէ, եւ այլն. (Նիւս. կազմ.։)


Հովուականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the pastoral art, shepherdism.

NBHL (1)

Առ ինքն սիրոյ՝ ցուցումն առնէ զոչխարացն հեզագոյն հովուականութիւնն. (Դիոն. թղթ.։)


Հովուակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

pastor's companion, fellow pastor;
bishop's colleague, coadjutor.

NBHL (1)

Արժանաւոր հովուակցօքս. (Նոյնն ի Ճ. ՟Գ.։)


Հովուանոց, աց

See full entry →

s.

shepherd's dwelling.

NBHL (1)

Եւ ի նոյն հովուանոցի երգէ եկեղեցի. (Կամրջ.։)


Հովուասէր

See full entry →

adj.

loving, faithfully following the shepherd.

NBHL (1)

Զմեր զիրսն բամբասեն, եւ զի հովուասէրք եղաք, եւ ունէաք գտանել յերկուց բարեաց զընտրելագոյնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Հովութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

cool, freshness, coolness;
coldness, indifference, cold-heartedness.

NBHL (1)

Յամարայնի քրտնելով եւ խոնաւանալով արտաքոյ՝ հովութիւն շնորհէ ընտանի մարմնոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Հովուութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

pastorate, pastorship;
pastoral care, cure of soils.

NBHL (1)

Ձայն բարի հովուութեան նորին ի յողջոյն ինձ կենաց քաղցր լուիցի. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)


Հոտ, ոյ, ով

See full entry →

s.

odour, smell;
perfume, scent;
sign, indication;
— անոյշ, անուշից or անուշութեան, grateful odour, sweet, savory smell, perfume, fragrance, cf. Անուշահոտութիւն;
քաղցր, ախորժելի, թեթեւ, սաստիկ, չար —, sweet or fine, agreeable or delicious, slight, strong, disagreeable or bad odour or smell;
— գարշ, stench;
— առնուլ, հանել, to perceive an odour, to smell, to scent, cf. Հոտոտեմ;
— ունել, to smell, to be odorous;
— հարկանել, բուրել, to spread, to exhale an odour;
cf. Հարկանիմ;
ի հեռաստանէ առնու զ— պատերազմի, he smelleth the battle afar off;
ի —ոյ ջրոյ ծաղկեսցի, it will shoot up as soon as the moisture effects it.

NBHL (2)

Զի ոչ քաղցրացաւ նոցա հոտ խորտկաց թագաւորին, հոտ հրոյն ոչ մերձեցաւ ի հանդերձս նոցա. (Եփր. ծն.։)

Ոչ եկն մեզ հոտ անուշ ի հոգւոյն սբոյ։ Ի հոտ անուշից ծաղկաձեւ վարդագոյն արեան վկայիցն. (Եղիշ. խրատ.։ Խոր. հռիփս.։)


Հոր, ոյ, ոց

See full entry →

s.

well, cistern, tank;
ditch-gully.

NBHL (2)

Եթէ ոք բացցէ հոր։ Տէր հորոյն տուժեսցի. (Ել. ՟Ի՟Ա. 33։)

Պեղեալ երկուս հորս յոյժ քաջախորս եւ սաստկապէս լայնս ... բերեալ թաղեցին ի նոյն հորս ... զսայլորդսն ի վերայ հորոյն կախեալ զփայտէ. ա՛յլ ձ. խորս, խորոյն։


Հուժկու

See full entry →

adj.

strong, vigorous, robust;
powerful, potent, mighty.


Հպատականք

See full entry →

s.

cf. Հպատակութիւն.

NBHL (1)

Ոչ ըստ միոյ յեղանակի առնէ զմարդկան հպատականս։ Պիտանի հպատականացն հանդիպին յետ լինելոյն. (Նիւս. բն.։)


Հպարտ, ից, աց

See full entry →

adj.

proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.

NBHL (1)

ὐπερήφανος, ὐβριστής, ἁλαζών superbus, arrogans, jactabundus. (լծ. հյ. Պարծօղ. յն. էբէ՛րթիս կամ իբէ՛րդադօս. ամբարձեալ, եւ վերագոյն. ուստի լտ. սուբէրպուս ). Ամբարտաւան. բարձրամիտ. բարձրայօն. փքացեալ. փառասէր. արմարհոտ. սոնք եւ սէք.


Հպարտաբար

See full entry →

cf. Հպարտագոյնս.


Հպարտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud, to swell with pride, to be puffed up;
— ընդ տոհմ իւր, to boast of one's descent or birth.

NBHL (1)

ἑπαίρομαι, ὐπεριφανέω, ἑξυβρίζω , ἁλαλαζονεύομαι, μετεωρίζομαι, ὐψηλοφρονέω, γαυριάω , φυσίομαι superbio, effero me, extollor, jacto me, glorior, inflor եւ այլն. Կամիլ վերագոյն երեւիլ քան զայլս. փքանալ. ամբարտաւանիլ. բարձրամտիլ. պարծիլ. պանծանալ. ամբարհաւաճիլ. մեծաբանել. յանձնապաստան լինել. ... խօրօզ չանմաք (լծ. գոռոզանալ)


Հպեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to approach.

NBHL (1)

Զորս մարմնոյ ի՛ւր են, ի վերայ մարմնոյ էութեան հպեցուցանեն ոմանք։ Ստել քեզ հոգւոյն սրբոյ ... ապա հպեցուցանէ առ այսոսիկ զոչն ստեցեր մարդկան, այլ՝ աստուծոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Հպիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to approach;
to touch, to handle.

NBHL (2)

Խաղաղութիւն առնելով ընդ յոյնս՝ ոչ ի բաժինն նոցա հպի. (Խոր. ՟Բ. 56։)

Հպի ի գիրկս սուրբ սիրոյն։ Հպին ի նա դաւանութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Հպումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հպաւորութիւն.

NBHL (1)

Անկեալ նախահայրն՝ մահաբեր ծառոյն հպմամբ, կանգնէր կենարար փայտին մերձենալ ի սմա. (Շ. տաղ.։)


Հռոմ

See full entry →

cf. Հռովմ.

NBHL (2)

Այս ի լեզուէ անտի հռոմէ առաւ ի յոյն այսր. (Եւս. պտմ.։)

Յոյնք եւ հռոմք եւ ասորիք. (Կանոն.։)


Հռչակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հռչակեցուցանեմ.

NBHL (1)

Համբաւն հռչակեալ լինէր։ Միոյն գովութիւն յամենեսեան հռչակեալ. (Ագաթ.։ Խոսր.։)


Հսկողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հսկութիւն.

NBHL (1)

Կատարէին նոքօք, զհսկումն գիշերոյն ի յիշատակի սրբոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հսկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.

NBHL (1)

Կատարէին նոքօք, զհսկումն գիշերոյն ի յիշատակի սրբոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հսկումն, ման

See full entry →

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

NBHL (1)

Կատարէին նոքօք, զհսկումն գիշերոյն ի յիշատակի սրբոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հտպտանք

See full entry →

s.

cf. Հպտանք;
harlequinade, buffoonery.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Հպտանք. խենէշ զարդք. պչրանք. պճնութիւն. կցկցումն, եւ սեթեւեթ բանից. եւ ցնորք. կեղծաւորութիւն կամ միմոսութիւն.


Հրաժարեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to renounce or abdicate;
to dismiss, to discharge;
to forbid, to prohibit, to interdict;
to renounce, to abstain, to deprive oneself of, to forego, to forbear, to refrain, to desist, to resign;
to deny, to disown, to refuse;
to take leave of, to bid farewell to;
to die, to decease;
— յաղանդոյ, to abjure, to recant, to renounce;
— յաշխարհէ, to renounce the world;
to enter a convent;
— յիշխնանութենէ, to abdicate, to resign, to tender, to lay down or throw up one's commission;
— ի թագաւորութէնէ, to abdicate the crown;
աղաչեմ զքեզ կալ զիս հրաժարեալ, I pray thee have me excused, I beg you excuse me, I pray you to be kindly indulgent towards me.

NBHL (3)

Ի հրաժարել արկադեայ ի կուսակցելոյն խոսրովայ. (Խոր. ՟Գ. 50։)

Հրաժարեմք ի տալոյն։ Հրաժարէ տալ, կամ ասել. (Իգն.։)

Հրաժարելոյն մխիթար լինել ի հանդերձեալսն։ Վասն հրաժարելոյն յերկրէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)


Հրաժարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հրաժարեմ.

NBHL (1)

Եթէ ուտես ի հրաժարեցուցեալ փայտէդ։ Ի ճաշակումն հրաժարեցուցեալ պտղոյն. (Կամրջ.։)


Հրալից

See full entry →

adj.

full of fire, ardent, burning.

NBHL (1)

Հորվ լցեալ կամ լի. որ ունի յինքեան զհուր. եւ Հրախուռն, կամ հրագոյն. հրակերպ.


Հրախառն

See full entry →

adj.

mixed with fire.

NBHL (2)

Հրախառն եւ յստակագոյն տեսակ. (Պղատ. տիմ.։)

Արբեալք եւ զմայլեալք ի շնորհաց հոգւոյն սրբոյ՝ զնոյն հրախառն բաժակն մատռուակեցին տիեզերաց. (Նիւս. երգ.։)


Հրակիզումն, ման

See full entry →

s.

burning;
inflammation.

NBHL (1)

Պակուցեալ ի հրակիզմանէ լուսոյն. (Շար.։)


Հրահալելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

metallic.

NBHL (2)

Հանգոյն հրահալելի նիւթոցն, ոսկւոյն, պղնձոյն. (Լմբ. իմ.։)

Ոսկի, եւ կամ այլ ի հրահալելեաց ի հուր արկեալ ... բարձան ի նմանէ՝ որպէս ի հրահալելի նիւթոց ժանգ ի ձեռն հրոյն. (Շ. թղթ.։)


Հրահան, ի

See full entry →

s.

steel (for striking fire).

NBHL (1)

Հրահանս ի միջի դնիցէ, որով հրդեհել կամիցի ... հրահանքն առանց բղխելոյ կայծականցն անհնարին է կիզել զփուշն։ Ոչ խոստովանութիւնն առանց գործոց բարեաց, որպէս եւ ոչ կայծոստս հրահանաց աբեթի վառել եւ գործել զյստակումն փշոյն. (Նար. խրատ.։)


Հրաձեւ

See full entry →

s. adj.

pyramid;
cf. Հրակերպ.

NBHL (1)

Հուրն հասաւ հոմանունակին հրաձեւի։ Բոցագոյն է աշունն, զհրաձեւն ցրտացուցանելով. (Փիլ. լին.։)


Հրամանաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

oracle.

NBHL (1)

Յառաջագոյն յաղագս կիզմանն նոցա հրամանաբանութիւն տուեալ էր մօրն. (Նոննոս.։)


Հրամանատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հրամանատրութիւն.

NBHL (1)

Նախ քան զժամանակ հրամանատուութեանն աստուծոյ (այսինքն թոյլ տալոյն). (Շ. թղթ.։)


Հրամանատրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հրաման տամ;
to deliver an oracle.

NBHL (1)

Հրամանատրեցեր զնոյն յիշատակ նորոգել. (Սկեւռ. աղ.։)


Հրային, այնոց

See full entry →

adj.

igneous, fiery, pyric, ardent.

NBHL (2)

Փոխարկեցեր զբնութիւն հրային՝ ի մեղմագոյն ցօղ անձրեւին. (Յիսուս որդի.։)

Լուսինն խոնաւ է, եւ արեգակն ջերմ. ոմն զօդ գիճին որպէս զառէջս մանէ նուրբ, եւ այլ ոմն հրային ազբամբ զնոյն յարմարեալ՝ պատմուճան զգեցուցանեն կենդանեաց որպէս որդեկաց զտուրեւառ շնչոցն կենդանութեան. (Լմբ. սղ.։)


Հրայրեաց

See full entry →

adj.

burnt, consumed by fire;
burning, consuming by fire.

NBHL (1)

Կոչեցաւ անուն տեղւոյն այնորիկ հրայրեաց։ Ի հրայրեացսն եւ ի փորձութեանն։ Սով եթէ լինիցի, կամ թէ հրայրեացք. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 3։ Օր. ՟Թ. 22։ Ղեւտ. ՟Ժ. 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ը. 37։)


Հրանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to ignite, to become fire, to be on fire, to kindle, to be inflamed;
to catch or take fire, to burn, to be lighted, set on fire;
to take fire, to be all fire, blaze or excitement.

NBHL (1)

Լեզուք աշակերտացն յերկնային ծորանն թացան, եւ հրացան ի հոգւոյն. (Համամ առակ.։)


Հրանիւթեայ

See full entry →

cf. Հրեղէն;
— փոշի, gunpowder.

NBHL (1)

Հրանիւթ երգոյն գործի. (Նար. մծբ.։)


Հրաշաբուսեալ

See full entry →

adj.

born or produced in a wonderful manner.

NBHL (1)

Յորովայնի կուսին կայծակ իմն անդուստ նոյնակերպ հրաշաբուսեալ. (Խոր. վրդվռ.։)


Հրաշագեղ

See full entry →

adj.

charming, graceful, of admirable beauty.

NBHL (1)

Հրաշագեղ խորանն աստուծոյ։ Հրաշագեղ դիտանոց սրբոյն սիոնի։ Հրաշագեղ տաճար. (Արծր.։ Ճ. ՟Ը.։ Վահր.։)


Հրաշագործ

See full entry →

cf. Սքանչելագործ.

NBHL (1)

Նոյնպէս հրաշագործն ի կարմիր ծովուն արար. (Վրդն. ծն.։)


Հրաշալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.

NBHL (3)

θαυμάσιος, θαυμαστός mirus, mirificus, miraculosus, stupendus. Սքանչելի. արժանի հրաշանալոյ, եւ հրաշիւք լի. սխրալի. գերագոյն. աննման. վսեմ. եւ Անակնունելի. խիստ զարմանալի, խելքէ վեր.

Վասն զկապ սիրոյ հրաշալւոյն անխզելի պահելոյ։ Հրաշալի արուեստիւ հելլեն գրչութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 6։ ՟Գ. 53։)

Նշան հրաշալի ի դէմս առաքելոյն արքայն տեսանէր. (Յհ. կթ.։)


Հրաշանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Սքանչանամ.

NBHL (1)

Ողջախոհ վարուք եւ իմաստութեամբ հոգւոյն բոցափայլեալ առ ամենեսեան ճշմարտապէս հրաշանայր. (Կաղանկտ.։)


Հրաշանշան

See full entry →

adj.

wonderful, prodigious, miraculous.

NBHL (1)

Ի տնկոյն կենաց ընձիւղեալք՝ պտղաւէտք եւ հրաշանշանք. (Նար. առաք.։)