Definitions containing the research տի : 10000 Results

Ծանրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

heaviness, gravity;
weight, load;
heaviness, grievousness;
importance;
heaviness, dullness;
uneasiness, low-spirits, dejection;
gravity, seriousness;
— գլխոյ ստամոքաց, oppression, heaviness in the head;
weight on the stomach;
— լսելեաց, hardness of hearing;
— քնոյ, lethargic sleep.

NBHL (2)

որ զծանրութիւն աւուրն բարձաք եւ զտօթ։ Ոչ արկից զձեօք այլ ծանրութիւն։ Հպարտացուցանէ զքեզ սիրտ քո ծանրութեամբ։ Ծանրութիւն համարեցաք խնդրել ի թագաւորէն հետեւակս. եւ այլն։ Ծանրութիւն բեռանց։ Բեռինք ծանրութեան (այսինքն ծանունք)։ Ծանրութիւն հարկաց, արուձիոյ, վշտի, ողբոց, ցաւոց, փառաց։ Քուն եւ ծանրութիւն։ Ծանրութիւն քնոյ, կամ որովայնամոլութեան. եւ այլն. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Եղիշ. եւ այլն։)

Ի ծանրութենէ սրտին ստգտանացն խեղդ արկեալ սատակեցաւ. (Լմբ. սղ.։)


Ծանօթ, ից

See full entry →

adj. s.

knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.

NBHL (1)

Գիտօղ եւ ծանօթ լինել անյայտից եւ ծածկելոց իրաց. (Բրսղ. մրկ.։)


Ծանօթաւոր, աց

See full entry →

adj.

known, evident, manifest.

NBHL (1)

Զնոցա պատիւն ծանօթաւոր իւիքն յայտ առնէ. (Կիւրղ. ղկ.։)


Ծանօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge;
notion;
information;
acquaintance, familiarity, friendship;
note, annotation, notice, explanation;
—ս առնել յաւելուլ, to annotate, to comment on.

NBHL (3)

ծանօթութիւն անտի կենաց, կամ գրոց, կամ բարւոյն. կամ զգայական ծանօթութեամբ. (Խոսր.։ Խոր. առ արծր.։ Պիտ.։)

Նշանակեաց զաւազկն. եւ արդ դիտեա՛ եւ զհօտապետին զծանօթութիւն, զինչ նշան իցէ այնպիսւոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։)

Ուստի եւ Յատկութիւն, կամ առանձնաւորութիւն իւրաքանչիւր անձանց յաստուած.


Ծառայապէս

See full entry →

adv.

cf. Ծառայաբար.

NBHL (2)

Նոյն ինքն հրամայելով տիրաբար, եւ կատարելով ծառայապէս. (Գանձ.։)

Դու հրամայեա՛ տիրաբար, եւ ես առնեմ ծառայապէս. (Եփր. զղջ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ.) (տպ. ծառայաբար)։


Ծառայատոհմ

See full entry →

adj.

of servile race.

NBHL (1)

Ի ծառայատոհմ ազգեաց անտի. (Ագաթ.։)


Ծառայեմ, եցի

See full entry →

vn.

to serve, to wait upon;
— բանից, մտաց գրոց, to translate literally;
— freely.

NBHL (2)

Զյետին ծառայութիւն ծառայելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)

Ծառայեցայ, եւ ընդ բռնութեամբ մտի ընչիցն. լաւ եւս է՝ ծառայացայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։)


Ծառայեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to enslave, to subject, to subdue;
to enthral.

NBHL (1)

δουλόω, καταδουλόω servum facio, in servitutem redigo . Աշխատ առնել կամ ստիպել ի ծառայութիւն, ի ստրկութիւն. ծառայեցընել, ծառայ ընել. Տե՛ս (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 13։ ՟Խ՟Է. 21։ Ել. ՟Ա. 14։ ՟Զ. 5։ ՟Բ. Եզր. ՟Է. 24։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 14։ Իմ. ՟Ժ՟Թ. 13։)


Ծառայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

service, office;
servitude, slavery, captivity, yoke;
vassalage, dependence, subjection;
ի— արկանել՝ կացուցանել՝ նուաճել, ի հարկի ծառայութեան կացուցանել, to subjugate, to reduce to slavery;
— առնել, հարկանել, մատուցանել, to serve, to render service.

NBHL (1)

Ծառայութիւն մեղաց, կամ ախտից, կամ սատանայի։ Ծառայութեանն լուծ, եւ այլն. (Խոսր.։ Պիտ.։ Յճխ.։ Նար.։)


Ծառանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to rise, to mount in tree-shaped masses;
— հերաց, to stand erect or on end;
to bristle up.

NBHL (2)

Ճենճերն ի տապակէ անտի ելեալ դիզացեալ ծառանայր. յն. այսր անդր տայր. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։)

Արձան կանգնեաց նոցա (երկոցունց), եւ իւրաքանչ իւրումն ձի մերձ ծառացեալ ի վերայ երկու ոտին. (Մարթին.։)


Ծասկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to chew, to grind, to crunch.

NBHL (1)

Զկերակուրն վերստին աղալով եւ ծասկելով։ Մանր աղացեալ եւ ծասկեալ. (Փիլ.։)


Ծարաւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be or feel thirsty, to be athirst;
— արեամբ, to be greedy of blood.

NBHL (1)

ԾԱՐԱՒԻՄ ԾԱՐԱՒԵՄ διψάω sitio. որ եւ ԾԱՐԱՒԱՆԱԼ. եւ որպէս ռմկ. ԾԱՐԱՒԵՆԱԼ. Ունել կամ կրել զ ծարաւ. ծարաւի լինել. պասքիլ. պապակիլ. տոչորիլ. եւ նմանութեամբ՝ Ւարօտիլ. ցանկալ. տենչալ. փափագել. ծարւիլ, ծարւենալ.


Ծարաւուտ

See full entry →

adj.

dry, droughty, arid, scorched.

NBHL (1)

διψῶν, διψώδης, ἅνυδρος sitiens, sitibundus, siticulosus. Անջրդի. մակդիր երկրի՝ որ ջրոյ կարօտի. սուսուզ.


Ծաւալ, աց

See full entry →

s. mus. adj.

dilatation, expansion, development, diffusion;
diesis, sharp;
dilated, spread, diffused;
— առնուլ, to be dilated, diffused, expanded, spread, extended, propagated.

NBHL (1)

Աղբիւրքն իսրայէլի, ծաւալք ծաւալեաց, եւ ոռոգմունքն տիեզերաց. (Տօնակ.։)


Ծաւալային

See full entry →

cf. Ծաւալական.

NBHL (1)

Եւ որչափ ծաւալական է, մինչեւ զբնութիւնն այնոցիկ՝ որ առ բերանովն են ճանապարհացն՝ քաղցրութիւն առտուելով, մեղր ընկալաւ առասութիւն. (Պղատ. տիմ.։)


Ծաւալանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Ծաւալ առնում.

NBHL (1)

Ծաւալիլ. ճապաղիլ. ձգտիլ ծածանմամբ.


Ծաւալեմ, եցի

See full entry →

va.

to dilate, to expand, to propagate, to spread;
to extend, to stretch.

NBHL (1)

Ծաւալի ընդ տիեզերս ամենայն լիապէս գիտութիւն աստուածութեան քո տէր։ Գունդք հրեշտակաց յերկիր ծաւալին. (Մաշտ.։ Մանդ. ՟Ը։ եւ Շար.։)


Ծաւալեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Ծաւալեմ.

NBHL (1)

Զտկարագոյնն՝ երկաքանչիւր՝ հուրէ ջուր ծաւալեցուցանեն. (Պղատ. տիմ.։)


Ծափ, ոյ

See full entry →

s.

applause, clapping of hands;
earthen baking-dish;
—ս or — զ—ի հարկանել, to applaud, to acclaim, to clap the hands;
to praise, to approve.

NBHL (1)

Ի ծափս ձեռին, ի տրոփումն կարթելոյ կաքաւման ոտին. (Նար. խչ.։)


Ծափաձայն

See full entry →

adj. adv.

applauding;
approving vociferously;
— դրուատիք՝ գովութիւնք, cheers, applause.


Ծերանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be no longer young, to grow old or aged, to become old, to grow in years, to be on the wane, to arrive at an advanced age, or at extreme old age.

NBHL (1)

(Լուսինն) յարեւմտից մինչեւ յարեւելս երթայ ի մանկութիւն. դարձեալ յարեւմուտս կամօք քով ծերացեալ հասանէ. (Ագաթ.։)


Ծերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

old age;
ալիք ծերութեան, ալեւորեալ —, great age, extreme old age;
decrepitude;
ի— խոնարհել, to be getting old;
ի խոր — հասանել, to attain an advanced age;
մեռանել ի բարւոք ծերութեանմ to die in a happy old age.

NBHL (1)

Ամաչեա՛ ի ծծերութենէ պահոց. իմա՛ ի հնութենէն՝ ի սկզբանէ անտի աշխարհի։


Ծեքեմ, եցի

See full entry →

va.

to overstrain, to distort the sense of a passage, phrase or word, to parody.

NBHL (1)

Թեքել. ծռել. թիւրել. կամակորել. ըստ մտի յեղաշրջել.


Ծիծաղելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

funny, laughable;
ridiculous, risible.

NBHL (1)

Ծիծաղելի է ի սնոտի իսկ զի՞նչ եւ իցէ աշխատիլն՝ առ ոչինչ հասանելով հաստատուն. (Պղատ. օրին. ՟ժբ։)


Ծիծաղիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to smile, to laugh;
to laugh at, to scoff, to deride, to mock;
to look pleasant, to smile, to laugh;
ընդ քիմս —, to laugh constrainedly;
— ընդ միտս, to laugh in one's sleeve;
մեղմ —, to titter;
— յանդէպս, to giggle;
բարձրաձայն —, to burst out laughing, to laugh out;
— յոյժ յոյժ, յանչափս, to burst, to split ones sides with laughing, to choke with laughter;
չիք ինչ —ղելոյ, there is nothing to laugh at;
եւ —ղեցան յոյժ, and they burst out laughing;
անդ ծիծաղէր լիութիւն եւ գեղեցկութիւն, the whole country laughed with fertility & beauty.

NBHL (2)

γελάω, ἑκγελάω, καταγελάω rideo, irrideo, derideo եւ այլն. Ծաղկիլ երեսաց ծաղու. ցուցանել զծաղր ուրախական, կամ այպանողական. ժպտիլ, որ է թեթեւ ծաղր, եւ քրքջալ, որ է մեծաձայն. ծիծաղիլ, խընտալ. (եբր. ծաղաք. յորմէ սահակ, իսահակ)

Աբրահամ ծիծաղեցաւ, եւ խօսեցաւ ի սրտի իւրում։ Ծիծաղեցաւ սառա ընդ միտս։ Ոչ ծիծաղեցայ։ Ո՛չ այդպէս, այլ ծիծաղեցար. (որ էր հաստատութիւն ծնանելոյ զիսահակ։) Ժամանակ լալոյ, եւ ժամանակ ծիծաղելոյ։ Երանի որ լան այժմ, զի սգայցէք եւ լայցէք։ Եթէ ծիծաղէր, ծիծաղէր ընդդէմ նորա։ Եւ ասէ դանիէլ ծիծաղելով, մի՛ խաբիր արքայ. եւ այլն։


Ծիծաղկոտ, աց

See full entry →

adj.

laughing, given to laughter.

NBHL (1)

Փոխանակ ծիծաղկոտի՝ մտախոհ. (Ածաբ. նոր կիր.։)


Ծին, ծնից, ծնոնք

See full entry →

s. fig. anat.

birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.

NBHL (2)

Գետոց հաւաքումն եղեալ՝ հեզաբար առ սահմանօք նոցա, ծնիւք լերամբք, եւ եզերօք նոցա, ծնիւք լերամբք, եւ եզերօք դեշտին. (Խոր. ՟Ա. 11. իբր ի ստորոտէ կամ ի հիմանց լերանց։)

Ի ԾՆԷ. իբր մ. ἑκ γενετῆς a nativitate. Ի բնէ. անդստին ի ծննդենէ.


Ծիրանածաւալ

See full entry →

adj.

purple-coloured.

NBHL (1)

Ուստի ծիծանին ծաւալի, այսինքն ելանէ ներկն ծովու ծիրանի. եւ Երփն երփն ծածանեալ.


Ծիրանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become purple;
to be dyed purple.

NBHL (1)

Ծիրանացեալ ի մարտիրոսական արիւնէ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Ծիրանաներկ, աց

See full entry →

adj. s.

purple-dyed;
dyer in purple.

NBHL (1)

Վերակացու ոստիկան ի վերայ ծիրանաներկացն (իրաց՝) որ են ի ծուր քաղաքի, կացոյց զնա. (Եւս. պտմ. ՟Է. 30 կամ 32։)


Ծիրանավաճառ, աց

See full entry →

s.

vendor of purple or of purple stuff;
dealer in apricots.

NBHL (1)

Դանիէլ մանուկ ... եւ ծիրանէվաճառն՝ խանթի տիկին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)


Ծիրանացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to tinge or dye with purple.

NBHL (1)

Մարտիրոսք զեկեղեցին քրիստոսի ծիրանացուցին արեամբ իւրեանց. (Ժմ. յն.։)


Ծիրանաւոր

See full entry →

adj. s. ornith.

cf. — զգեաց;
emperor;
cardinal;
cardinal (bird).

NBHL (1)

Ունի ծառայս զխորհուրդսն, որ թագաւորաց տիրեն, որ ծիրանաւորին հրաման տան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)


Ծիւրեմ, եցի

See full entry →

va.

to debilitate, to weaken, to extenuate, to emaciate, to consume, to make lean or hectic.

NBHL (4)

Ծիւրեալ ախտիւ. cf. Ծիւրական։

ամենայն ախտիւ ծիւրեալ։ Հիւանդութեամբ ծիւրին. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Վրդն. սղ.։)

Չարն մախացեալ ընդ մեծ բարւոյն փառաց (ի դրախտի), նախանձու ծիւրէր (կամ ծիրէր)՝ խնդրէր հնարս իրացն. (Տաղ.։)

Էր որ կռուով, է՛ր որ չարաչար ախտիւք ծիւրեցան. (Կաղանկտ.։)


Ծիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

debility, extenuation, decay, decline, consumption.

NBHL (2)

Ծիւրիլն. յետին տկարութիւն. կամ Թիւրութիւն. Տեւութիւն. յն. անկերպարանութիւն. ἁμορφία.

այնչափ յախտի կամք, եւ չիմանամք զոգւոցն ծիւրութիւն, եւ չդնեմք միտ տկարութեան նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Ծխեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn incense;
to send forth, to emit smoke;
to smoke-dry;
to smoke (tobacco);
— խունկս անուշից, to incense, to offer incense, to burn perfumes;
— ծխելիս, to smoke the chibook or narghileh.

NBHL (1)

Զգոցա բազմապատիկ առաքինութիւնն ծխեմք քեզ բուրումն հաշտութեան ի յերկինսդ. (Լմբ. պտրգ.։)


Ծխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to smoke, to emit smoke.

NBHL (2)

Լեառն սինայ ծխէր առ հասարակ։ Մերձի կամ մերձեա՛ ի լերինս, եւ ծխեսցին։ Հնոց կամ լեառնն ծխեալ։ Որ ի վկայութիւն չարութեանն ծխեալ՝ կայ խոպանացեալ։ Յերկուց փայտից խանձողացն ծխելոց.եւ այլն։

Յորժամ տրտմութեան հառաչումն ծխի (ի սրտէ), եւ սուգն պատի անհնարին. (Մաշկ.։)


Ծծեմ, եցի

See full entry →

va.

to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.

NBHL (1)

Ըստ սողոմոնեան տզրկին առ սկսաւ՝ զարիւնս նոցա ծծէին։ Զի թերեւս առցեն տիչ ի նմանէն ըստ բարուց տզրկի առ ի ծծել զարիւն նորա (կեղեքելով զինչս). (Յհ. կթ.։)


Կերպագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to figure, to fashion, to make.

NBHL (2)

Յինքեան տիպն կերպագրէ. (Սկեւռ. աղ.։)

Կերպագրէ կանխաւ զանցս աղետիցն. (Ոսկ. գծ.։)


Կերպակերպ

See full entry →

adj.

in many fashions, in various forms, diverse, varied.

NBHL (1)

Մեծատունն լիախորտիկ, կերպակերպ լիաբուղխ սեղանասպաս սնեալ. (Ոսկ. ղկ.։)


Կերպակից

See full entry →

adj.

conformable;
like, resembling, similar.

NBHL (1)

Կամ Կամակից. միաձայն սրտիւ, նմանակից.


Կերպաձեւեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կերպագրեմ.

NBHL (1)

Կերպաձեւէ զպատկեր տիրամօրն. (Խոր. առ արծր.։)


Կերպանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be formed, to take the form.

NBHL (1)

Զորս դարձեալ վերստին երկնեմ, մինչ կերպա սցի քրիստոս ի ձեզ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Կերպառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assuming a form, shape, similarity or likeness.

NBHL (1)

որ զանկենդան ցուպ գաւազանին՝ ի կերպառութիւն առ ի զքոյդ մերովս նկարագրիլ, այլ եւ յօտարազնիցն ընտրութիւն, ի տիպն ապաթոյն կերպիւ վիշապի նմանեալ ցուցեր. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Կերպարան, ի, աց

See full entry →

s.

form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.

NBHL (2)

Ի ձեռն կերպարանաց եւ կարծեաց գիշերայնոց եւ տուընջենականաց. (Պղատ. տիմ.։)

Համեմատի նիւթոյ՝ սեռ, իսկ տեսակի՝ այսինքն կերպարանի՝ տարբերութիւն։ Ի վերայ նիւթոյ կերպարանք գոլով՝ անհատեն զնիւթն։ Համեմատի տարբերութիւն՝ կերպարանի. իսկ կերպարան՝ որպիսի ինչ է՛ է, որպէս ասէ արիստոտէլ. (Անյաղթ պորփ.։)


Կերպարանեմ, եցի

See full entry →

va.

to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.

NBHL (1)

μορφόω, κατασκευάζω formo, figuro. Կերպարանս իմն զգեցուցանել. տեսակաւորել. կազմել. ձեւացուցանել՝ ճշգրտիւ կամ ստութեամբ. տպաւորել. յանդիման առնել. երեւեցուցանել. ձեւացընել, յարմարել, ցցընել.


Կերպացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ.

NBHL (1)

Վերստին կերպացուցեալ զմեզ ի սրբութիւնն առաջին։ Վերստին կերպացոյց զմեզ յանապականութիւն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)


Կերպաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ;
cf. Կերպաձեւեմ.

NBHL (1)

Զաներեւոյթսն կերպաւորեաց (յաչս մտաց)։ Հաստիչ ժամանակաց, եւ որ ի ժամանակի են կերպեւորեալք։ Խորհրդոց կերպաւորեցար անորակ։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցար։ Զիա՞րդ զերջանկին պարծանս թշուառացելումս կերպաւորեցից. (Նար.։)


Կեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to live, to vivify, to give life to, to animate, to prolong life, to bring to life again, to reanimate, to revive, to revivify;
to save;
հաւատք քո կեցուցին զքեզ, thy faith hath saved thee.

NBHL (1)

Կեցուցանօղ կաթուած, կամ օրհնութիւնք։ Ոտիզդ կեցուցանողաց. (Նար.։)


Կթան, աց

See full entry →

adj.

milch

NBHL (1)

Ո՛չ եզինք՝ որովք վարէին, եւ ոչ բեռնաբարձ անասունք, եւ ոչ այծք կըթանք, եւ ոչ կտուրք հօտից. (Իսիւք.։)