Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Իւրապէս

See full entry →

adv.

like him.

NBHL (3)

յատկապէս, կամ իւրանման.

Իսկ ի միակն ճշմարտի, յորում ամենայն զօրութիւն իւրապէս զիւրն ունի. (Անյաղթ բարձր.)

Որ ի նմանէն եղեն, իւրապէս՝ այսինքն առանձնապէս, կամ նմանապէս զիւրն ունի։


Իւրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to appropriate to himself;
to usurp.

NBHL (3)

οἱκειοῦμαι suum facere. ի՛ւր առնել. ինքեան սեպհականել յանձն իւր առնուլ. յինքն գրաւել. ընտանեցուցանել կամ վերագրելեւ ընծայել անձին իւրում. տիրել.

իւրացուցանէ հոգին զամենայն ինչ զմարմնոյն։ Իւրացուցանէ բանն զորս իւրոյն մարմնոյ էր. զի իւր՝ մարմինն, եւ այլոյ ուրուք էր։ Մի՛ զարմանար, թէ զմարմնոյ տկարութիւնս իւրացուցանել ասեմք նմա մարմնով. (Պրպմ. ՟Ը. եւ ՟Լ՟Թ։)

Զամենայն կիրս մեր իւրացոյց բաց ի մեղաց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Իւրեանցակուռ

See full entry →

adj.

forged by themselves.

NBHL (1)

Կռեալ յիւրեանց կամ յինքեանց.


Իւրովի

See full entry →

adv. adj.

of or by himself;
spontaneously, voluntarily, of his own free will;
his, her;
— զիւր անձն անիծանէ, he curses himself;
ինքն — կործանէ զանձն չարութիւնն, malice prepares its own punishment;
— երթալ, to go personally;
զ— երթալ, to commit suicide.

NBHL (9)

ԻՒՐՈՎԻ ԻՒՐՈՎԻՆ. αὑτός, ἐαυτῷ, -τῇ, -τοῦ ipse, per se, se se. Իւրեւ. ինքնին. անձամբ անձին. եւ Դիւրաւ. ինքիրեն. անձամբը. ինքիրմէ.

Յանիծանել ամբարշտին զսատանայ՝ իւրվի ցիւր անձն անիծանէ. (Սիրաք. ՟Ի՟Ա. 30։)

Զչարեալ անտոնինոսի՝ իւրովի հասանէ միահամուռ ամենայն զօրօք։ Ոչ կամեցաւ իւրովի երթալ, այլ դոյզն գունս առաքէ. (Խոր. ՟Բ. 20։ ՟Գ. 25։)

Իւրովի երթալով. եւ կամամահ լինելով. լաւ եւս է ընթեռնուլ՝ զիւրովին երթալով։

Եւ αὑτομάτως sponte. Կամաւ իւրով. կամովին. ինքնակամ. կամակար.

Իւրովի կամօք չարացեալ չարին՝ ար անուանեցաւ. (Ագաթ.։)

Իւրովի կամաւ իսկ խոյս ի չարէն տուեալ. (Յհ. կթ.։) (որք լինին եւ մակբայ՝ եթէ զատուսցես ի բառէդ կամք՝ բթանշանաւ։

Մի՛ կարծիցես՝ եթէ երուսաղէմ իւրովին ամրութեամբ կարաց ապրել. (Ոսկ. ես.։)

իւրովին հեզութեամբն համոզեալ։ Իւրովին ձեռօք իսկ կերակրել զաղքատս։ Կուսական իւրովին քաղաքավարութեամբ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։ Մագ. կ։)


Իւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the act of appropriation;
property, substance.

NBHL (2)

ἵδιον, ἱδιότης, ἱδίωμα proprietas οἱκείωσις suum facere, consortium. Իւրական կամ իւր գոլն. սեպհականութիւն. յատկութիւն. առանձնաւորութիւն. իւրացուցանելն.

Զիւրութիւն հօր էութեանն անվրէպ նմանութեամբ ունելով որդի։ Որ ինչ ենն աստուծոյ եւ հօր բնութեամբ ըստ էութեանն ասելով իւրութիւնս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Լ (lioun)

See full entry →

s.

the twelfth letter of the alphabet, and the seventh of the consonants;
thirty, thirtieth.

NBHL (3)

Գիր բաղաձայն ի կարգէ կրկնակաց, անուանեալ Լիւն. բարակ քան զղ. որ եթէ փափուկ հնչեսցի որպէս զղամմա յունաց, յորժամ եւ նա կոչի յոմանց ղիւն։

Լ տառն այլոց ազգաց տարադարձութեամբ վերածի ըստ հայոց ի ղ. տե՛ս ի տառն Ղ։

Լ, կամ ՟լ. որպէս թիւ, է Երեսուն կամ երեսներորդ։


Լագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

luxury;
debauchery, disorderly conduct, excess.

NBHL (1)

λαγνία luxuria, libido, laxitas. Թուլամորթութիւն. խենեշութիւն. անառակութիւն.


Լալական, ի, աց

See full entry →

adj.

that weeps, plaintive, mournful, dreary, sad;
groaning, moaning, wailing;
—ք, female mourners, hired female weepers at funerals, mutes;
—ն, faculty of weeping.

NBHL (5)

Տ՛եսանէ ամբոխ յոյժ, եւ լալականս, եւ աղաղակ յոյժ. (Մարկ. ՟Ե. 38։)

Արգելէք զլալականս։ արհամարհեցէ՛ք զեղարամարս լալականաց. (Նար. ՟Կ՟Ը։)

Կամ Ողբական. լալագին.

Դամբանական ասէ զգերեզմանականն, որ են լալական բանք եւ ձայնք. (Երզն. քեր.։)

Աչօք լալական դառնութեամբ կոծին. (Գանձ.։)


Լալահառաչ

See full entry →

adj.

broken by sighs and sobs, groaning, moaning, wailing.

NBHL (2)

Որ ինչ լինի լալագին հառաչմամբ կամ հեծութեամբ. կականաւոր.

Ողբային լալահառաչ բառաչմամբ. (Սիսիան.։)


Լալիւն

See full entry →

s.

weeping, bewailing, tears, lamentation, mourning, groaning;
լալ ի լալիւն՝ լալիւն մեծ, to melt or burst into tears, to weep bitterly, to shed a shower of tears, to shed bitter tears;
լալիս դնել, to weep, to cry, to groan;
լալիք, mourning, time of mourning.

NBHL (2)

Բազում լալիւն եղեւ ամենեցուն։ Դարձաւ երգ իմ ի լալիւն մեծ։ ելացեզեկիա լալիւն մեծ։ Լացին լալիւն մեծ յոյժ։ մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ.եւ այլն։

Յայնժամ զընդունայն լալիւնն լան. (Նար. երգ.։)


Լալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Լալիւն.

NBHL (2)

Լցաւ լալեօք (կամ լալովք). (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 5։)

ամենայնփեսայից լի էին բերանք ողբոց լալութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 28։)


Լալումն, ման

See full entry →

s.

cf. Լալիւն.

NBHL (2)

Լցաւ լալեօք (կամ լալովք). (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 5։)

ամենայնփեսայից լի էին բերանք ողբոց լալութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 28։)


Լալօնք, նից

See full entry →

s.

cf. Լալիւն;
cf. Լալետղ.

NBHL (2)

Պարծանս համարին զլալօնս եւ զաղաղակս։ Պատիւ մեռելոյն ոչ են լալօնք եւ աղաղակք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)

Եւ որպէս Լալետղ, կամ տեղի լալեաց. լացք. κλαυθμών.


Լայն, ից

See full entry →

adj.

large, broad, ample, vast, spacious, extensive;
գետ ի — ծաւալեալ, a mighty mass of flowing water, an immense, or over flowing river;
բարձր եւ — հասակաւ, a tall and stout man, fleshy, corpulent.

NBHL (2)

πλάτος latus, -a, -um. Ընդարձակ ըստ աջոյ եւ ձախոյ տարածութեան. տարածեալ ըստ կողմանցն, իրօք կամ նմանութեամբ. լան.

Որպէս Լայնաբար, կամ ճոխաբար. Ղուկասլա՛յն եւ ընթարձակ գրեաց, զի եւ պօղոս յորդառատ էր ի բանս. (Տօնակ.։)


Լայնագոյն

See full entry →

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

NBHL (1)

πλανύτερος latior. Առաւել կամ յոյժ լայն. ընդարձակագոյն. ճոխագոյն.


Լայնադիր

See full entry →

adj.

of a wide and roomy situation.

NBHL (1)

Որպէս ի վերայ լայնադիր կամրջաց. (Եպիփ. ծն.։)


Լայնալանջ

See full entry →

adj.

high chested, broad chested;
— երասանակք, rudders, helms.

NBHL (1)

որոյ լանջք են լայն, իրօք կամ նմանութեամբ.


Լայնալիճ

See full entry →

adj. s.

well-bent (bow);
a well-braced bow, a great and strong bow, a far-shooting bow.

NBHL (2)

Իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ յամպոցն ոստիցեն ի նպատակս. (Իմ. ՟Ե. 22։)

Լայնալիճ աղեղամբ։ Ի լայնալիճ աղեղնաւորաց նետից։ Զնետաձիգս ի լայնալիճ աղեղանց. (Յհ. կթ.։)


Լայնախորհուրդ

See full entry →

adj.

that has great longanimity, or great forbearance, very patient.

NBHL (2)

Ընդարձակամիտ. Երկայնամիտ .. լանսիրտ.

Սէր երկայնամիտ է ... անդորրամիտ, եւ լայնախորհուրդ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Լայնածաւալ

See full entry →

adj.

cf. Լայնասփիւռ.

NBHL (1)

Լայնատարած. ընդարձակ. համասփնիւռ.


Լայնական

See full entry →

cf. Լայն.

NBHL (1)

Նմանութեամբ ասի.


Լայնաձիգ

See full entry →

adj.

long-drawn, far stretched, long and large;
—ք երկրի, the immense size of the earth.

NBHL (1)

լայնաձիգ հեռաւորութեամբ, եւ ընդարձակ միջոցաւ. (Նար. կուս.։)


Լայնանիստ

See full entry →

adj.

spacious, extensive, vast.

NBHL (3)

որոյ նիստն կամ դիրքն է լայն եւ ընդարձակ.

Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)

Լայնանիստ մեծութեամբ. (Վեցօր. ՟Ե։)


Լայնասփիւռ

See full entry →

adj.

far-spread, great, extensive, ample, vast, spacious;
ի — դաշտի, in the middle of a large plain.

NBHL (1)

Լուսաւորել առ հասարակ զամենայն լայնասփիւռ լուսաւորութեամբ. (Վեցօր. ՟Զ։)


Լայնատարած

See full entry →

cf. Լայնասփիւռ.

NBHL (2)

Տարածեալ ընդ լայն. ընդարձակատարած. համատարած. լայնածաւալ. լայնաձիգ.

Լայնաարած եփրատ, կամ օդ, կամ գետին, կամ ընդարձակութիւն. (Խոր. ՟Բ. 76։ Խոսր.։ Նար. ՟Հ՟Թ. եւ ՟Ծ՟Գ։)


Լայնատարր

See full entry →

cf. Լայնասփիւռ.

NBHL (1)

Լայն եւ ընդարձակ տարերբք, այսինքն դրիւք, տարածութեամբ, մեծութեամբ. լանուարձակ.


Լայնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

NBHL (3)

Որպէս եւ կր. պէսպէս նմանութեամբ.

Մի՛ լայնիր շրթամբք քով. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 28.) այսինքն մի ընդարձակեր զբանս շատախօսութեամբ, կամ մի՛ լինիր անդուռն բերան։

Լայնեցար ամենայն անցաւորաց ճանապարհի. յն. բացեր զսրունս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 25։)


Լայնափողոց, աց

See full entry →

s. adj.

wide street;
of wide streets.

NBHL (1)

Ընթանան ամենեքին կամ ըստ լայնափողոցս, եւ կամ ըստ նեղափողոցս. (Նիւս. կազմ.։)


Լայնեղունգն

See full entry →

adj.

having wide nails (human), hoofs (horses).

NBHL (2)

ԼԱՅՆԵՂՈՒՆԳՆ կամ ԼՅՆԵՂՈՒՆԿՆ. Որոյ լայն է եղունգն. որպիսի է մարդն ի մէջ ամենայն կենդանեաց՝ բաց ի կճղակաւորաց. լան ըղունկ ունեցօղ.

Մարդ է ուղեւորագնաց լայնեղունգն, (կամ լայնեղունկն). (Սահմ. ՟Գ։ Անյաղթ պորփ. Դամասկ.։)


Լայնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

NBHL (1)

Լայնեցուցանել զբարբառ շրթանցն շատախօսութեամբն. (Լմբ. առակ.։)


Լայնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be widened, enlarged, extended;
— շրթամբք, to prate, to chatter, to blab, to croak;
— ամենայն անցաւորաց ճանապարհի, to abbandon, or prostitute one's elf to every passer by.


Լայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. geog. ast.

width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.

NBHL (5)

πλάτος latitudo. Տարածութիւն ընդ լայն. կամ կողմնական աստի եւ անտի. ընդարձակութիւն ըստ լայնութեան.

Լայնութիւն տապանի. ըամ տապանակի. պատկերի, տաճարի, երկրի, երուսաղէմի, գերանդւոյ, ծառոյ, եւ այլն. (ստէպ ի սուրբ գիրս։)

Կամ Մեծութիւն որպէս եւ իցէ.

Նմանութեամբ.

Լայնութիւն ակնկալութեանն ամենեւին իսպառ ամփոփեալ. (Նար. ՟Ժ՟Զ. ՟Ի՟Գ։)


Լայնուցք

See full entry →

s.

cf. Լայնութիւն.

NBHL (1)

Սակաւիկ ինչ ի լայնուցս բարձին յամոլաջիլն մերձեցաւ. (Կիւրղ. ծն.։)


Լայնտերեւի, ւոյ

See full entry →

s. bot.

catalpa.

NBHL (1)

ԼԱՅՆՏԵՐԵՒ կամ ԼԱՅՆՏԵՐԵՒԻ. πλάτανος (լայնականն) platanus Ծառ լայնատերեւ ի մէջ կաղամախեաց կամ սօսեաց, եւ այլն.


Լանջաբերձ

See full entry →

adj.

high breasted;
up to the breast.

NBHL (1)

Ի մէջ տանն որում ի յատակէն յերիս եւ ի չորս կանգունս ի վերկոյս գեղեցիկ շինեալ լանջաբերձ. յն, ըստ օրինակի լանջաց, կամ զրահի, կամ մարտկոցի. (Փիլ. տեսական.։)


Լանջագեղ

See full entry →

adj.

that ornaments the neck.

NBHL (1)

Միթէ մոռասցի՞ հարսն զզարդ իւր, կամ կոյս զլանջագեղ կամար իւր. (Երեմ. ՟Բ. 32. յն. մի բառ. լանջակապ, կա մկրծկապ.)


Լանջակողմն, մանց

See full entry →

s.

the shoulder (that part of a mountain which lies between the summit and the middle).

NBHL (2)

Այն կողմն լերին որ ըստ դրից կամ ըստ բարձրութեան ունի զնմանութիւն լանջաց.

Ի լանջակողմանսն, կամ ի սարահարթ տեղիս։ Ընդ քարաժեռ կողճուտ տեղիս լանջակողմանցն։ Ի վերայբարձրաւանդակի լանջակողմանս։ Ի փոքր լանջակողմանն։ Ի լանջակողմանն լերին. (Փարպ.։)


Լանջապահ

See full entry →

s.

corselet, habergeon, cuirass, breastplate.

NBHL (1)

Լանջապանակ երկաթագամ տախտակօք կրծիցն. (Յհ. կթ.։)


Լանջապան

See full entry →

cf. Լանջապահ.

NBHL (1)

Լանջապանակ երկաթագամ տախտակօք կրծիցն. (Յհ. կթ.։)


Լանջապանակ, աց

See full entry →

cf. Լանջապահ.

NBHL (1)

Լանջապանակ երկաթագամ տախտակօք կրծիցն. (Յհ. կթ.։)


Լապտերակալ

See full entry →

s.

lantern-bearing.

NBHL (1)

Որ ունի եւ կրէ զլապտեր՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Լաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.

NBHL (1)

Որոյ աւետարանն իսկ զաշխարհս ամենայն առ հասարակ լաստեաց, (Ոսկ.յհ. ՟Ա. 1։)


Լատրատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bark;
to speak ill of.

NBHL (1)

Ատեն սրտիւ, եւ լատրատեն շրթամբք։


Լար, ից

See full entry →

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

NBHL (9)

σχυνίον, σπαρτίον funiculus, funis, filum. Առաստան. պարան ի կանեփոյ կամ յայլ նիւթոց. ապաւանդակ. տոռն. չուան. թել.

Զլար կամրջացն կտրել. (Արծր. Բ. 3։)

Ոմանք զլարիւ կամ զլարիւք (այսինքն ըզկախեալ չուանօք) անկեալ ննջէին, ոմանք յոտանաւորյոտանաւոր տքիութեամբ զգիշերն անցուցանէին. (Եփր. պհ.։ Մանդ. Գ։)

Որպէս լար պարսից՝ զգաստիցն միտք լարին ի կամս քրիստոսի. (Համամ առակ.։)

թել նուագարանի, կամ աղիք. թել. (յն. խօրդի՛. χορδή . լտ. քօ՛ռդա. chorda ).

ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. բ. 24։)

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.

ԼԱՐ 2 ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. Բ. 24։)

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.


Լարաբաժին

See full entry →

adj.

measured with a surveyor's chain;
measurement;
— առնել, to measure with the chain, to lay out by the line, to survey, to parcel out;
— առնել զերկիր, to divide, to portion, or to measure out the land;
— բաժանիլ, to be divided, or measured by line.

NBHL (1)

Լարաբաժին առնել զամենայն երկիր նոցա. (՟Ա. Մակ. ՟Գ. 36.)


Լարախիլ

See full entry →

s. adj.

puppet-show man.

NBHL (1)

νευροσπάστης sigillarius, nervis sive fidiculis trahens, movens. Խաղարկու որ խլելով այսինքն քարշելով զլարս շարժումն տայ անշարժ պատկերաց կամ պաճուճապատանաց. ... ըստ յն. Ջլաձիգ կամ ջլաքարշ.


Լարաձիգ չուանք

See full entry →

s. mar.

braces, brails;
tackle, cordage.

NBHL (1)

լար ձգեալ, կամ ձգելի.


Լարաչափեմ

See full entry →

vn.

to measure with a line or chain.

NBHL (1)

Որպէս զլարաչափեալ յարուեստաւորէ զհիմն տան կամ ղնաւի. (Հին քեր.։)


Լարեմ, եցի

See full entry →

va.

to stretch, to draw, to spread;
to set, to fix;
— որոգայթս, to lay snares, to stretch out nets;
— զոք ի պատրանս, to spread a snare, to deceive;
— զքիլ, to stretch forth the hand;
խոզի — զբաշն, to bristle up.

NBHL (1)

Խոզս բարկացեալ՝զբաշն լարեաց, եւ եզարկ զարջն. կամ բարձրացոյց զբաշն, եւ եհար ժանեօքն. (Վրդն. առակ.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Լաց

See full entry →

s.

tears, weeping;
cf. Լալիւն.

NBHL (1)

(ի հրամ. Լալ բային). κλαίη, κλαύμα ploratus, -tio;
fletus. Լալիւն. լալումն. ողբ. ողբումն.