Definitions containing the research ոգի : 1490 Results

Անիմաստ, ից

See full entry →

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

NBHL (1)

Այնպիսի իսկ են միշտ անիմաստացն ոգիք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Անհպարտ

See full entry →

adj.

not haughty, humble, unpretending.

NBHL (1)

Պահել զհոգիդ քո սրբութեամբ, եւ անհպարտ խոնարհութեամբ. (Շ. այբուբ.։)


Անհպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհուպ.

NBHL (1)

Ի վերայ բարձր բազմականի, եւ յանհպելեաց վերարկուաց։ Փորձէր զսուրբ զանձն (զհոգի Յուլիանեայ), եւ զանհպելի մարմինն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. կիպր.։)


Անձնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

unanimous, with one accord.

NBHL (1)

ὀμόψυχος. unanimis. Համաշունչ. համակամ. մէկ սիրտ՝ մէկ հոգի.


Անձնապէս

See full entry →

adv.

personally;
properly;
hypostatically.

NBHL (1)

Զվայելս անտեսիցն անձնապէս հոգիադրկեալ. (Նար. կուս.։)


Անձնատէր

See full entry →

cf. Անձնիշխան.


Անձնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to be the vital or principal to an organized body, to animate;
to vivify, to personify, to personate.

NBHL (1)

Էառ ի սրբուհւոյ Կուսէն մարմին անձնաւորական, ո՛չ անձն, այլ եւս առաւել յինքն անձնացոյց զսկզբունս բնութեան մերոյ։ Յանձն իւր անձնացոյց մարմին հոգեւոր, եւ հոգի բանաւոր եւ մտաւոր. (Դամասկ.։)


Անձնաւոր, աց

See full entry →

adj.

animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.

NBHL (1)

որպէս յն. ἕμψυχος, ἑμψυχώμενος. animatus, anima praeditus. Հոգիաւոր. շնչաւոր. բանաւոր. հոգի ունեցօղ. ճանլը. եւ հոգեւոր. հոգեկան. իմանալի. րուհանի.


Անձնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a soul;
to be animate;
to live, to exist.

NBHL (1)

ψύχομαι. animor, ὐφίστομαι, subsisto. Հոգեւորիլ, շնչաւորիլ. զգենուլ ոգի կենդանութեան. գոյաւորիլ. առնուլ զտեսակ ինչ. գոյաւոր եւ անձնաւոր գոլ. կամ ենթակայանալ.


Անձնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

personality;
hypostasis;
person.

NBHL (1)

Հոգիդ Աստուծոյ անեղ էութիւն՝ կատարեալ անձնաւորութեամբ. (Շար.։)


Անձուկ, ձկի, ձկոյ

See full entry →

adj. s.

narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.

NBHL (1)

Վասն անձուկ սիրոյն այնորիկ, որոյ արեամբն փրկեալ եղաք միանան կրկին նշանակութիւնք. իբր ռմկ. սըգը եւ արզուլու սերտ եւ կաթոգին։


Կամակատար, աց

See full entry →

adj.

condescending, complaisant, obliging;
— լինել ումեք, to be complaisant, very kind to, to do the obliging, to comply with the whims of, to oblige, to satisfy.


Կամակար

See full entry →

adj. adv.

voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.


Կամակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

agreeing with, privy to, instrumental in;
accomplice, partaker in;
— լինել, to be a party to or instrumental in, to agree with, to approve of, to consent to.

NBHL (1)

ὀμόνοος բայիւ ὀμονοέω, συνευδοκέω concors, consentiens, complacens Համակամ. համախոհ. մեկ սիրտ՝ մեկ հոգի.


Կամք, մաց

See full entry →

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

NBHL (1)

Կենսասիրութեամբ եթող զոգին, եւ ո՛չ յակամայ կամաց արձակեաց զնա. իմա՛ ստորասաբար, կամաւ, կամաւորաբար արձակեաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Կայտառ, աց

See full entry →

adj. s.

healthy;
active, agile, lively, brisk, sprightly;
swift, quick, diligent;
gay, merry, jocose, facetious;
pretty, pleasing, prepossessing;
fish;
reptile;
— առնել, —ս յօրինել, to reanimate, to revive, to comfort, to invigorate.

NBHL (1)

Կայտառ առնել զյօժարութիւն մեր (յն. զարթուցանել կամ արծարծանել)։ Աղբիւրս այս զնուաղեալսն կայտառս յօրինէ, եւ զվշտացեալսն ափոփէ (յն. մի բառ, ոգի տայ կամ զովացուցանէ) (Ոսկ. յհ.։)


Կանաչասաղարթ

See full entry →

adj.

green leaved.

NBHL (1)

Նորոգի երկիր կանաչասաղարթ վայելչութեամբ. (Ճ. ՟Բ.։)


Կանխագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foreknowledge, prescience, gift of prophecy.

NBHL (1)

Հօր տալով զկանխագիտութիւն՝ ոչ զորդի եւ զհոգի զրկէ ի նախագիտութենէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Կապակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

bound together;
conjoined.

NBHL (2)

Տեր ի վերայ կացոյց նոցա իբր երասանակակալ զմիտսն, որպէս զի զկապակիցն սանձեսցէ։ Ամենայն ոգի լուծեալ եւ քակտեալ ի կապակցէս. (Փիլ. լին.։)

Հոգի աստուածասէր յորժամ ի կապակցէն իւրմէ արձակի, այսինքն ի մարմնոյ աստի. (Ածաբ. առ կեսարոս.։)


Կապակցեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to unite, to join together.

NBHL (1)

Հոգին ըստ մահկանացու մարմնոյ կապակցի. (Պղատ. տիմ.։)


Կապեմ, եցի

See full entry →

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

NBHL (2)

Որ հանապազ կապէ զբերան իւր ընդ երդման, կապէ զհոգի իւր ընդ հուր գեհենին. (Մանդ. ՟Բ։)

Կապեաց զաննիւթ բնութիւնն ընդ նիւթականիս (զհոգի ընդ մարմին), որքան կամեսցի՝ որ կապեացն. եւ դարձեալ լուծանէ՝ որպէս կամի, եւ վերստին կապէ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ։)


Կառոյց

See full entry →

cf. Կառուցումն.

NBHL (1)

Քնար է հոգին, եւ կառոյց լարիցն (կամ չարիցն) ներքնագոյն բանն, եւ կնտընդոց՝ միտք. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. քրզ.։)


Կասկած, ի, ոյ

See full entry →

s.

suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.

NBHL (1)

Եթէ ի տանջանաց կասկած չիցէ։ Ոչ երբէք կասկած լիցի ումեք յիրաց։ Ելցէ տակաւին կասկած յոգի նոցա չհաւատալ ասացելոցս. (Եզնիկ.։ Խոսր.։ Մխ. երեմ.։)


Կատարելապէս

See full entry →

adv.

perfectly, in perfection;
entirely.

NBHL (1)

Այժմ ոչ կատարելապէս ճանաչէք զիս, որպէս զկնի համբարձմանն՝ յորժամ հոգին սուրբ իջանեցէ ի ձեզ. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կատարունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

entelechia

NBHL (1)

(Հոգին է) կատարունութիւն առաջին՝ մարմնոյ բնաւորականի։ Նիւթն զօրութիւն, իսկ տեսակն կատարունութիւն։ Առաջին կատարունութիւն կոչէ զտեսակն, եւ երկրորդ զներգործութիւնն. (Նիւս. բն.։)


Կարագավաճառ, ի

See full entry →

s.

butter dealer;
cf. Կոգի.


Կարաս, ոյ

See full entry →

s.

large jar for wine, cask, barrel;
tun;
cf. Ծակ.

NBHL (1)

Յաղագս բնակելոյն դիոգինեայ ի կարաս։ Սոկրատես ոմն եմուտ ի բեկոր ինչ կարասոյ, եւ թաքեաւ ի պտղոմեայ։ Պիտանացու է ինձ կաթիլ բախտի՝ քան խելք կարասով։ Ըստ իմ դատողութեան մի վարկանիմ զխառանախօսութեան եւ զկարասին պատմութիւն. (Նոննոս.։)


Կոճատ, աց

See full entry →

adj.

uneven.

NBHL (1)

Դար եւ կոճատ զթուոյ ստորոգին. եւ Հարկաւոր է միումն ի թուոջն (այսինքն թուով) գոլ կամ կոճատ, կամ դար։ Ոչ է սոցա եւ ոչինչ ընդ մէջ, ո՛չ հիւանդութեան, եւ ողջութեան, եւ ոչ դարի եւ կոճատի. (Արիստ. հակակ. ՟Գ.)


Կոճոպեմ, եցի

See full entry →

va.

tolop off, to trim;
to pluck or root up;
to cut off, to break in pieces, to shatter, to smash.

NBHL (2)

Մկրտութեամբն յամենայն չարութենէ թլփատեալ կոճոպեցան եւ ազատեցան հոգիք մեր. (Լաստ. ընթերց.։)

Չար արխիւ դիւին զմարմինն շինէ, եւ զհոգին կոճոպէ. (Կանոն.։)


Կորի

See full entry →

s.

conduit, pipe, tube, spout;
drain, channel, gutter

NBHL (1)

ὡλύν canalis. ռմկ. եւս՝ կորի, կամ կոր. Առուակ, կամ ակօս փոքր. փոս հեկեկեալ. առու. անցք ջրոյ. խողովակ ոռոգի պարտիզաց.


Կուսակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

party, partiality, favour;
ոգի կուսակցութեան, party-spirit;
թողուլ զ—, to give up, to desert one's party.


Կտուտք

See full entry →

cf. Կտտանք.

NBHL (1)

Ի հատանօղ աստուծոյ բանէն, որ մանրամասնաբար կտուտս կտտիցէ զոգի եւ զշունչ եւ մարմին. (Ոսկ. եբր.։)


Կրակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

subject to the same passions or weaknesses.

NBHL (2)

Խորհրդակիցն հոգին կրակից լինի ... զգենու զինքեամբ զբազմութիւն չարաչար կրիցն. (Շ. յուդ. ՟Ի՟Բ։)

Որպէս եւ հուր ընդ երկաթոյ ... հոգի կրակից մարմնոյ գոլով. (Շ. խոստով.։)


Կրթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exercise, practice discipline, instruction;
հոգեւոր —, spiritual exercises;
— մարմնոյ, gymnastics.

NBHL (1)

Բազում կրթութեամբքն յաղթեսցէ թշնամւոյն սատանայի։ Վասն բազում կրթութեանն որոգինեսի յուսումն յունաց. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 1։ ՟Զ. 19։)


Կարգաւորաբար

See full entry →

adv.

orderly, regularly, suitably, methodically.

NBHL (1)

Հոգիդ քաջողջութեամբ առ ի յիւրն մեծութիւն բարձրացեալ, կարգաւորաբար մարմնոյս ունակութիւնք թառամին. (Բրս. հայեաց. յն. այնուհետեւ մնայ, կամ հետեւաբար։)


Կարգաւորապէս

See full entry →

adv.

cf. Կարգաւորաբար.

NBHL (1)

Հոգիդ քաջողջութեամբ առ ի յիւրն մեծութիւն բարձրացեալ, կարգաւորաբար մարմնոյս ունակութիւնք թառամին. (Բրս. հայեաց. յն. այնուհետեւ մնայ, կամ հետեւաբար։)


Կարեվէր

See full entry →

adj. adv.

severely, seriously or mortally wounded;
cruelly, grievously, to death;
— խոցել, առնել, to wound mortally or to death, to give a death blow or mortal wound.

NBHL (1)

Կարեվէր խոցեալ ելանէր երիվարաւն ի պատերազմէն. (Ագաթ.։ Կարէվէրս առներ. Փարպ.։ Կարէվէր արկածք։ Կարեվէր վէրք։ Կարեվէր խոցէ զհոգի։ Կարէվէր խոցեալ լինիմ։ Զայլս բազումս կարէվէր վիրաւորեալ։ Կարեվէր խոցմամբ. Պիտ.։ մանդ։ Սարգ.։ Յիսուս որդի.։ Յհ. կթ.։)


Կարճամիտ

See full entry →

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.


Կեղեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wound, to hurt;
to embitter, to gall, to ulcerate, to vex, to torment.

NBHL (1)

Որպէս թէ Կեղով տանջել, կամ կեղեքել, եւ նեղել յոյժ. լլկել. եւ իբրու խեղդել եւ քաղել զոգին. չարչրկել. ... որպէս ἐλκόω ulcero, exulcero.


Կեղցաւ

See full entry →

cf. Քաղցկեղ.

NBHL (1)

Կամ ո՞ր կեղցաւ, զոր ժանգն անուանեն, գիտէ այնպէս փաղաղել ուտել զմարմինն, որպէս անօրէնութիւնն զհոգին. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)


Կենդանագործ

See full entry →

cf. Կենագործ.

NBHL (1)

Արկեալ ի նա աստուծոյ հոգի կենաց ... կենդանագործին կենաց. (Մեկն. ղեւտ.։)


Կենդանախարոյկ

See full entry →

adj.

burning another alive;
burnt alive.

NBHL (1)

Հուր՝ նորոգիչ կենդանախարոյկ զօրութեամբն. (Դիոն. երկն.։)


Կենդանածնեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to litter or bring forth;
to breed, to give rise to;
to vivify, to give life to.

NBHL (1)

Հոգի անեղ, որ ի վերայ ջուրցն շրջելով՝ արարչագործէիր եւ կենդանածնէիր զգոյակքս ամենայն. (Խոսր.։)


Կենդանական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

vital, vivifical;
animal, living;
sign of the zodiac.

NBHL (2)

Որ փչեացն ի նա հոգի կենդանական. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 22։)

Հոգին է առաջնորդական եւ կենդանական մարմնոյ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Կենդանանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to revive, to live again, to come to life again, to be resuscitated;
to brighten up, to become animated, to glow.

NBHL (1)

ἁναβιόω, ἁναζάω revivisco, ad vitam redeo ζωοποιέομαι vivificor ἁνασφάλλω, ἁνίσταμαι resurgo. Դառնալ ի կենդանութիւն. վերստին կենդանի լինել. նորոգիլ, յառնել մեռելոց, կամ վերականգնիլ. ողջննալ. (Գ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 22։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 6. 22։ Հռ. ՟Է. 9. ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Է. 22. 36։)


Կենդանասէր

See full entry →

adj. s.

desirous of living, fond of life;
zoophilist

NBHL (1)

Մեծահոգին ոչ կենդանութեան իւրոյ յոյժ փոյթ առնէ. զի եւ ո՛չ է իսկ կենդանասէր. (Արիստ. առաք.։)


Կենդանարար, աց

See full entry →

adj.

vivifying.

NBHL (2)

Հոգին է կենարար։ Երկրորդ ադամի հոգի կենդանարար. (Յհ. ՟Զ. 64։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 45։)

Հոգին սուրբ, կեանք եւ կենդանարար։ Կենդանարար ազանց բոլորեցունց. (Ածաբ. պենտեկ.։ Շար.։ Ագաթ. եւ այլն։)


Կենդանացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

vivifying, reviving.

NBHL (1)

Զկենդանացուցիչ եւ ամենազօր հոգիդ քո սուրբ։ Ի փառս եւ ի պատիւ կենդանացուցիչ անուան իւրոյ. (Ժմ.։)


Կենսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կենդանացուցանեմ.

NBHL (2)

Կենդանի եւ կենդանաւէտ առնել. կենդանացուցանել. լնուլ կենդանութեամբ. կենսառիթ կացուցանել. նորոգել կամ վերածել ի կեանս. զուարթացուցանել հոգաւով. հաղորդելզկեանս իմն. ոգի զգեցուցանել.

Մարմնով զգալեալ երեւեալ առ ի զհոգի այժմ կենսացուցանել. (Լմբ. պտրգ.։)


Կերակուր, կրոց

See full entry →

s.

meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.