Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Սառնասառոյց

See full entry →

adj.

extremely cold, freezing, glacial, icy, chilling.

NBHL (1)

Հողմ տապախառն զոլով, կամ սառնասառոյց։ Ի դաժանութենէն ձմեռնային սառնասառոյց (գրեալ էր՝ սառնակառոյց) օդոյն. (Նանայ.։ որպէս եւ Խոր. ՟Գ. 68.)


Սառնատես

See full entry →

adj. chem.

hyaline, glassy;
cf. Սառնակերպ.

NBHL (1)

Զականակիտն սրբամաքուր շափիղայի ի գոյն վճիտ սառնատես. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Սառնատեսակ

See full entry →

cf. Սառնակերպ.

NBHL (1)

Զականակիտն սրբամաքուր շափիղայի ի գոյն վճիտ սառնատես. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Սառումն, ման

See full entry →

s.

congelation;
կէտ սառման, freezing point.

NBHL (1)

Բա՛րձ զսառումն սիրոյն, եւ զհրային ջերմութիւն ազուական ախտին. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)


Սասանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սասանեցուցանեմ.

NBHL (1)

Որք զսիրոյն աստուծոյ լուծ յուսոց ի բաց սասանեցուցին. (Ներս. աբեղ.։)


Սասանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to shake, to jog, to jolt, to stagger;
to move, to astonish;
to frighten, to terrify;
— զոտն ուրուք յերկրէ իւրմէ, to cause a person to emigrate.

NBHL (1)

Որք զսիրոյն աստուծոյ լուծ յուսոց ի բաց սասանեցուցին. (Ներս. աբեղ.։)


Սասանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be shaken, to totter;
to tremble, to shudder;
to be dismayed, cast down;
— ի հիմանէ, to shake to its very foundations;
սասանեալ կալ, to stand abashed.

NBHL (1)

σαλεύομαι commoveor, concutior μεταναστεύω demigro. Տատանիլ. շարժիլ. դղրդիլ. խախտիլ. երերիլ. փոխիլ ի տեղւոյն.


Սաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to reprimand angrily, to rebuke, to scold, to speak authoritatively, in a threatening tone, to threaten, to apostrophize, to bid or order imperiously;
to hush, to still, to quiet.

NBHL (1)

սաստեաց նմա հայրն իւր։ Սաստեցէր ի հեթանոսս։ Սաստեսցէ ի քեզ տէր։ Սաստեա ի գազան եղեդան։ Սաստեաց նոցա յիսուս, եւ ասէ. զգոյշ կացէք, մի ոք դիտասցէ։ Յարուցեալ սաստեաց հողմոյն եւ ծովուն, եւ եղեւ խաղաղութիւն մեծ. այլն։


Սաստիկ, տկաց

See full entry →

adj.

excessive, extreme, great, grievous, enormous;
intense, violent, vehement, impetuous, strong, lively, ardent, fiery;
rigid, rigorous, rude, severe, austere, insupportable;
— տգէտ, downright or perfectly ignorant person.

NBHL (1)

Ը ստ հանդարտ եւ կամ սաստիկ շնչելոյ օդոյն. (Խոր. ՟Ա. 19։)


Սաստիկ, սաստիկս

See full entry →

adv.

vehemently, vigorously, impetuously, strongly, with all one's force, power or strength;
greatly, excessively, extremely, grievously, violently, sharply, harshly, rigidly, severely, rigorously.

NBHL (1)

Ը ստ հանդարտ եւ կամ սաստիկ շնչելոյ օդոյն. (Խոր. ՟Ա. 19։)


Սաստկագին

See full entry →

adv.

cf. Սաստիկ.

NBHL (1)

Ի խոշոր լեզուէն առաջնոյ՝ փափկագոյնն հելլենացւոց, եւ սաստկագինն հռովմայեցւոց. (Վրդն. պտմ.։)


Սաստկակոծ

See full entry →

adj.

severely reprimanded, sharply reproached or harshly punished;
— առնել, to load with reproaches, to reprimand severely, to rebuke sharply, to huff, to lecture, to taunt, to chide, to burst or launch out bitter invectives, to break out in scolding or upbraiding;
— լինել, to be sharply reprimanded, harshly scolded.

NBHL (1)

Խիստս եւ սաստկակոծս յանդիմանէր զնոսա. (Ոսկ. գաղ. յն. խտստագոյն. αὑστηρότερον austerius.)


Սաստկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to increase in force, in intensity, to be strengthened by, increased, to grow;
to be enraged, very angry;
— մարտին, to become exasperated, to grow most ferocious;
—նայր հրաման թագաւորին, the king's order was pressing.

NBHL (1)

Սաստկանայր գործ դառնութեան պատերազմին։ Սաստկացեալ ի նա աստուածային սիրոյն ջերմութիւնն. (Եղիշ. ՟Ը։ Իգն.։)


Սաստկապէս

See full entry →

adv.

cf. Սաստիկ.

NBHL (1)

Սաստկապէս հարեալ սատակեցան զօրքն հերովդի։ Յոյժ քաջախորս, եւ սաստկապէս լայնս։ Սաստկապէս պատրաստեցան առ ի փորձութիւն մեքենայիցն. Սաստկապէս դղորդմամբ շարժել։ Պատերազմ սաստկապէս տան ընդ ոգւոյն. (Խոր. ՟Բ. 27։ ՟Գ. 32։ Եղիշ. ՟Բ։ Փարպ.։ Իգն.։)


Սաստկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intensity, vehemence, impetuosity, rage, violence;
rigour, rigidity, severity, rudeness;
grievousness, enormity, extremity.

NBHL (1)

Առաւել սաստկութեամբ գերազանցեալ ահեղագոյն թագաւորութիւնն աղեքսանդրի. (Պիտ.։)


Սատակ

See full entry →

adj.

simple, single;
unadorned;
— սպիտակ, quite white;
— մարդ զքրիստոս ասել, to declare our Lord a mere man.

NBHL (2)

որպէս գ. Արմատ բայիդ Սատակել՝ ռամկորէն եւեթ վարի, եւ նշանակէ դի, գէշ. մեռեալ մարմին անասնոյ կամ անհաւատի։ Այլ ի գիրս գտանի որպէս ա. այլազգական բառ սատէ, սատեճե, լծ. ընդ հյ. յստակ. այսինքն Պարզ. զուտ. սոսկ. լոկ. համակ. ողջոյն. եւ Անշուք. անզարդ. միակերպ. պարզուկ, սոսկ. ... λιτός (յորմէ իտ. liscio ). simplex, vilis ψιλός (որ է սուղ). nudus, merus, purus.

Կանոն փրկչական պատկեր օրհնելոյ. եթէ սատակ դեղով է (այսինքն պարզ ներկով). անկար է լուանալ. տեառնագրէ (մեռոնաւ) յայն տեղի՝ ուր դեղն հաստատագոյն է. (Մաշտ.։)


Սատանայակուր

See full entry →

adj.

enticed, allured by the devil.

NBHL (1)

Կերակուր եւ որս եղեալ սատանայի. իբր նոյն ընդ վ. (=ՍԱՏԱՆԱՅԱԿԻՐ)


Սատանայոտ

See full entry →

adj.

furious, raging, demoniacal.

NBHL (1)

Սոյնպէս եւ կանայք նոցա մի սատանայտք, այլ հեզք. (Եփր. ՟ա. տիմ.։)


Սատանայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

devil's nature;
devilry;
malignity;
witchcraft, devilish trick.

NBHL (2)

Սատանայութիւն ոչ էր, մինչ ոչ էր հակառակեալ չարն բարւոյն. (Յճխ. ՟Զ։)

Այնչափ յանդգնեալ սատանայութեան ոգւոյն. (Եզնիկ.։)


Սատար, աց

See full entry →

s.

workman, artisan, operative;
labourer, husbandman;
weaver, help, succour, aid;
helper, assistant, auxiliary;
fellow;
cause, author;
— պատմութեան, additional professor of history;
— լինել, cf. Սատարեմ.

NBHL (2)

Ոստայնս ոչ յոլովագոյնս (ձօնել), քան եթէ ներամսեայ գործ միոյ սատարի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

Բազում վարձէր իւր օգնականս եւ սատարս, որով զիւր չարախօսութիւն յառաջ վարել կարասցէ։ Եգիտ սատար մահաթոյն իւրում չարմտածութեանն զայրն զդիւազգեաց։ Բազում ինչ է սրբութիւն սատար լինել անօսրութեան, որպէս աղօթք՝ տքնութեան։ Սատարք ելով շինութեան. (Բուզ. ՟Դ. 15։ Փարպ.։ Եղտշ. ՟Ա. Պիտ.։)


Սատարեմ, եցի

See full entry →

va.

to help, to assist, to aid, to cooperate, to contribute, to serve;
to do, to labour.

NBHL (2)

Եւ կանոնոյն անգամ սատարեալք ըստ իւրեանց տկարութեան. (Ագաթ.։)

Զի եւ ոչ զծնողսն սատարեալ լաւագոյն յորգորմանն իմանի. (Պիտ.։)


Սատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

help, succour, assistance, cooperation;
fellowship, admission;
woollen-trade.

NBHL (1)

Սատարութեամբ արդարութեանն ուղիղ կարգաւորէ զսիրոյն օրէնս. (Գր. հր.։)


Սատր, տեր

See full entry →

s.

stater, didrachm (money and weight).

NBHL (2)

(եթէ չիցէ նոյն ընդ վ. (=ՍԱՏՐ 3) որպէս Պաստառակալ սեղանոյ). Բազմոց. գահաւորակ. լծ. լտ. սէտէս.

Դնեն զսեղանն (խորանի զօրհնելին) ի վերայ սատրի։ Զքար սեղանոյն սատրովն հանեն արտաքոյ. եւ զսեղանն վերացուցանելով մատուցանեն ի ներքս. (Մաշտ.։)


Սատր, ի, ոյ

See full entry →

s.

thin silken crape;
napery;
seat, sofa, settee, settle.

NBHL (2)

(եթէ չիցէ նոյն ընդ վ. (=ՍԱՏՐ 3) որպէս Պաստառակալ սեղանոյ). Բազմոց. գահաւորակ. լծ. լտ. սէտէս.

Դնեն զսեղանն (խորանի զօրհնելին) ի վերայ սատրի։ Զքար սեղանոյն սատրովն հանեն արտաքոյ. եւ զսեղանն վերացուցանելով մատուցանեն ի ներքս. (Մաշտ.։)


*Սատրեմ

See full entry →

va.

to plant separately.

NBHL (1)

ՍԱՏՐԵԼ. Բառ ռմկ. որպէս Ուրոյն ուրոյն ( սէյրէկ ) տնկել։ (Վստկ. ՟Ժ.) եւ ՟Մ՟Կ՟Թ։ (Իսկ Մծբ. ձ.


Սարաբարձր

See full entry →

adj.

high-topped, very high or elevated, lofty.

NBHL (1)

Յակն աղբերն ի ներքոյ սարաբարձր մեհենատեղոյն հերակլոյ. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Սարաս, ի

See full entry →

s.

form, fashion, manner, resemblance;
custom, habit, usage;
յայնմ —ի, in that state;
ըստ —ի, so as, as;
այսպիսի —իւ, so, in such a manner.

NBHL (1)

Զմտերմագոյնն տեսանելով սարաս վարդապետութեան։ Աղիտագործ սարսիւ լցեալ։ Սարաս չարութեան։ Ըստ ոչ սովորական սարասի։ Մերկագոյն յիւրոցն սարասից. (Պիտ.։)


Սարդեղունգն

See full entry →

s.

sardonyx.

NBHL (1)

σαρδώνυξ sardonyx. Սարդիոն ի գոյն եղնգան մարդոյ.


Սարեկ, աց

See full entry →

s.

black-bird.

NBHL (1)

Ճճուողութեանն, զոր ճնճղուկն եւ սարիկն՝ աւելագոյն իմն յորդորէի. (Արշ.։)


Սարեփթուհի, հւոյ

See full entry →

s.

Sareptan.

NBHL (1)

Զայս ուսանիմք ի սրբոյ մարգարէէն եղիայէ, եւ սարեփթուհւոյն. (ՃՃ.։)


Սարկաւագանոց

See full entry →

cf. Սարկաւագարան.

NBHL (1)

Որ միանգամ ի սարկաւագանոցն կայ։ Յառաջելանէ ի սարկաւագանոցէն։ Բացէք զդուռն սարկաւագանոցն։ Բացէք զդուռն սարկաւագանոցն, եւ հանէք զմարմին սրբոյն. (Կանոն.։ Մաշտ.։ Վրք. հց. ՟Ը։)


Սարկաւագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deaconship, deaconry;
service, ministry.

NBHL (1)

Ի ծնողացն իմոց աբիբաս կոչեցայ, արժանաւորեալ սարկաւագութեան աշտիճանի։ Սրբէ զղեւտացիսն սրսկմամբ ի գործ սարկաւագութեան։ Նայեցեալ ի սարկաւագութիւն ժողովոյն՝ հրեշտակք պատասխանէին նմա ի քարոզութեանն զտէր ողորմեա։ Յիշեա տէր զքահանայութիւնս մեր, եւ որ ի քրիստոսի զստրկաւագութիւնս. (Ճ. ՟Բ.։ Նախ. թուոց. Լմբ. պտրգ.։ Պտրգ. բրս.։)


Սարկաւագուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

deaconess;
abbess.

NBHL (1)

Զայս զսարկաւագուհեաց կանանց ասէ, որք սպասաւորք (էին) եկեղեցւոյն (Ոսկ.՟ա. տիմ.։)


Սարսատիմ, եցայ

See full entry →

vn. va.

to dry, to dry up.

NBHL (2)

երեւեսցի ցամաքն. զի մի կարծիցի, թէ պատճառք սարսատելոյն նորա յարեգականէ իցէ, յառաջագոյն քան զարեգակն սարսատէր ցամաքէր հրամանաւ ամենարդար իմաստութեանն. (Վեցօր. ՟Դ։)

ցամք էր ազազուն ասէ գոլ նմա (տերեւոյն), իբրութենէ ահա ցամաքեալ ի վերայ սարսատեալ երկրի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 43։)


Սարսափելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

frightful, dreadful, tremendous, appalling, horrible, terrible;
enormous, stupendous, wonderful.

NBHL (1)

Զսարսափելին ազանց սրբարան։ Զմեծ եւ զսարսափելի խորհուրդ պատարագին։ Սարսափելի որոտմամբ։ Որ փարեցար զսարսափելի պարանոցաւն անմատոյց լուսոյն. (Նար. ՟Ծ՟Ա։ Լաստ. ՟Ի՟Գ։ Շար.։)


Սարսելի

See full entry →

cf. Սարսափելի.

NBHL (1)

Յորժամ մատիցես ի բաժակն սարսելի, իբր անտի ի կողոյն իսկ ըմպելոյ այնպէս մատիցես յառաջ։ Բաժակ մահուն՝ ամենեցուն սարսելի, Եղեւ աշխատելոցն կարօտելի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39. եւ Ոսկ. ննջ.։)


Սարսուռ, սռոյ

See full entry →

s.

shivering, cold chill, chilliness, trembling, terror;
— առնուլ or ունել զոք, to quake with fear, terror or horror.

NBHL (1)

Ի սարսռոյն ապրեցուցանիջիր, զմերկութիւն ծածկեսջիր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։)


Սափրեմ, եցի

See full entry →

va.

to shave, to shear;
cf. Մօրուք.

NBHL (1)

Յառաջագոյն զպարկեշտութիւն սափրեալ ի նմանէ՝ յետոյ եւ զզօրութիւնն սափրէ (ընդ վարսս գլխոյն)։ Թաւագէսք են, որ ոչն սափրին ամենեւին։ Սափրեալ յայլոց. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Սաքրեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սաքրիմ.

NBHL (1)

Անզգամն դիւաւ ըմբռնի յիմաստնոյն, եւ երկչոտն սաքրեաց ընդ արեաւ. (Փիլ. այլաբ.։)


Սգակից լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Սգակցիմ.

NBHL (1)

ՍԳԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ՍԳԱԿՑԵԼ. συνθρηνέω lugeo cum. Կցորդ լինել սգոյն. ողբակցել.


Սգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

NBHL (2)

Իմանայր եւ սգայր (այսինքն զգայր) ի մտանել հոգւոյն (աստուծոյ). (Եփր. թագ.։)

Եւ այն եւս իմն աւելի դժնդակագոյն է, եւ սգան (զգան) իսկ ոչ ցաւոցն. (Ոսկ. ես.։)


Սգատեսիկ

See full entry →

cf. Սգալի.

NBHL (1)

cf. ՍԳԱՏԵՍԱԿ. (եթէ չիցէ նոյնպէս գրելի).


Սեղան, ոց

See full entry →

s. s. geom.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
trapezium.

NBHL (3)

(Առ սովոյն) բարձեալ ապա յամենեցունց ի նոցանէ սեղան ուղղել. (Յհ. կթ. ռմկ. սեղան դնել՝ պատրաստել։)

պարտ է աղօթել առ նա առաջին տիրական բեմբի սեղանոյն. (Լմբ. պտրգ.։)

Ունի սեղանն չորս անկիւն, որ է խաչն. եւ յիրաւի սեղան, զի եղեւ վերընկալ տէրունեան մարմնոյն ճշմարիտ պատարագին, որ մատեաւ հօր. (Ագաթ.։)


Սեղանազերծ

See full entry →

cf. Սեղանակապուտ.

NBHL (1)

Զնոյն ինքն զսեղանապիղծ զտաճարակապուտ զգանձի տամբն արկանէին փախստեայ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 42։)


Սեղանանամ

See full entry →

vn.

to be formed into an altar-table, to become a sacrifice.

NBHL (1)

Ճշմարտապէս անմահի ելով սա զենումն, եւ պատարագի զենարան եւ սեղան, ըստ նմին նոյնպէս եւ զխաչանալն եւ զսեղանանալն կալցի. (Անյաղթ բարձր.։)


Սեղանաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.

NBHL (1)

Զոր օրինակ ի համադամս կերակրոց առաջի իւրեանց ունելով սեղանաւորել, ընտրութեամբ ճաշակելեացն զմի յախորժակացն առ ինքն առեալ՝ անփոյթ առնէ զբազմութենէ կերակրոյն. (Շ. թղթ.։)


Սեղմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be contracted, compact, compressed, restricted, to press close, to grow narrower.

NBHL (1)

Եթէ զերկնից ասիցես, կայ հաստատեալ. նոյնպէս եւ զերկիր սեղմացեալ տեսանեմք. (Եզնիկ.։)


Սեպեան

See full entry →

s.

sepia, cuttle-fish.

NBHL (1)

Է կենդանի ինչ, զոր սեպեանս կոչեն, զորմէ ասեն՝ թէ զամենայն գոյն փոխէ. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Սեպհական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

proper, special, particular, specific, one's own;
noble, illustrious, egregious;
—ք, one's own part, property or heritage;
— էր նմա, it was specially his, it was his lot.

NBHL (1)

ՍԵՊՀԱԿԱՆ կամ ՍԵՓԱԿԱՆ, կամ ՍԵՓՀԱԿԱՆ. (որպէս թէ սեպուհական, ազատական). περιούσιος peculiaris, eximius περιποίησις acquisitio ἑξαίρετος exemptus a numero, selectus եւ ἵδιος proprius, suus. Առանձնական. իւրական. յատուկ. իրաւամբք ժառանգեալ կամ ստացեալ. ազատ. որոշեալ. բուն. հայրենի, բնիկ. ընտիր. իսկագոյն.


Սեռական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

generic;
general, universal;
genitive.

NBHL (1)

Սեռական սեռ է, որ ոչ իցէ տեսակ, վասն ոչ ունելոյ ի վերայ նորա այլ սեռ։ Առաջին եւ սեռականաց սեռ էութիւնն է. այս է առաջին եւ սեռական սեռ. որ եւ Սեռականագոյն ասի. (Դամասկ.։)