Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Գնաց

See full entry →

s. pl.

gait, step, pace, course;
passage;
walk;
departure;
circuit;
way, journey;
current;
conduct, behaviour, demeanour, manners, custom;
գնացին եբից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ, they walked three days through the desert;
դառնալ ի գնացից չարաց, to reform, to lead a better life.

NBHL (1)

Գնացն ի ձեռն երկոցուն (ոտից) շարժմանն կատարի։ Գնաց ջրոց. (Փիլ.։)


Գնացական, ի, աց

See full entry →

adj.

ambulatory, that walks;
fuggitive;
dying;
deceased.

NBHL (1)

Գնացօղ. գնայուն. գաղթական. փախստական. ճանապարհորդ. վախճանեալ.


Գնացումն, ման

See full entry →

s.

gait, carriage;
deportment;
— ջրոց, course.

NBHL (3)

Աղբիւրն զնոյն ունի ասէ զգնացումն ջրոյն, զմիշտ բղխումն. (Լծ. ածաբ.։)

Որոշումն յաշխարհայնոց ամենեցունց, եւ յաշխարհէ գնացումն. (Բրս. թղթ.։)

Ազգի գազանացն գնացմունք. (Կոչ. ՟Թ։)


Գնացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that causes to walk, that moves.

NBHL (1)

Պարտին զարմանալ ո՛չ ընդ գնայունսն, այլ ընդ գնացուցիչն. (Եզնիկ.։)


Գնդակ, աց

See full entry →

s.

globule, globe, bowl, spherical or round body;
pincushion;
apple;
— խաղու or խաղալիկ, ball, bowl;
ball (at tennis);
— մեղուաց, swarm of bees;
— հրացանից, ball;
bullet, large ball;
— ձեռնածուաց, juggler's cork-ball;
— որթոյ, bud, button.

NBHL (7)

ԳՆԴԱԿ կամ ԳՆՏԱԿ. σφαῖρα, σφαιρίον sphaera, globus, globulus, palla, pila Գունտ փոքրիկ. բոլորակ լի, իբրու կծիկ կամ բլիթ կամ կոշտ եւ կունտ մարմին բոլորչի. կնտակ. թօփ, կիւնտէ, կիւլլէ.

ԳՆԴԱԿ. χορός chorus Գունդ փոքրիկ. պար մեղուաց. եւ Հաւաքումն այլոց իրաց.

ԳՆԴԱԿՔ. Կոշտ մասունք մարմնոյ մեծամեծ կետից եւ այլոց կենդանեաց.

Ի մականական խաղուն զգնդակն հանել. (Խոր. ՟Գ. 55։)

ԳՆԴԱԿ. որպէս Շրջանակ. պարունակ. պսակ. վանադկ.

ԳՆԴԱԿ ՈՐԹՈՅ. ἔλιξ capreolus, volumen, involucrum Բարունակ, ոստ, կամ ստեղն, որպէս եւ խիղբն ոլորեալ եւ պատատեալ եւ գնտացեալ։ (Ծն. խթ. 11։ Վեցօր. բ։ Զքր. կթ.։ Փիլ. լիւս.։ Նիւս. երգ.։)

Գնդակ մեղուաց պարս տուեալ էր ի բերան առիւծուն. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)


Գնդակալ

See full entry →

s.

ring of an ear-ring.

NBHL (1)

Գնդակալ, եւ ո՛չ գինդ սովոր էին ունել, որ գանգի միոյ է. (Վրդն. ծն.։)


Գնդակից

See full entry →

cf. Դասակից.

NBHL (1)

συγχωρευτής, συνουσία եւ այլն. Պարակից. դասակից. խառնեալ ի գունդն.


Գնդաձեւ

See full entry →

adj.

round, spherical, orbicular, spheroidal.

NBHL (2)

ԳՆԴԱՁԵՒ կամ ԳՆՏԱՁԵՒ σφαιροειδής, σφαιρόμορφος , σφαιρωτήρ, στρογγύλος sphaericus, globosus, pilaris, rotundus, teres Գնդատեսակ. գնդատեսիլ. ունօղ զձեւ գնտոյ. բոլորակ. բոլորշի. գնդակի ձեւով, կունտ, կըսկլոր, թօփիկ. եումրու, եուս եուվարլագ.

Ստեղն եւ ոստքի եւ ունելիքն գնդաձեւ։ Գնդաձեւ շուշանն (աշտանակի)։ Ընկոյզն գնդաձեւ ճախարակեալ. (Փիլ. ել. ՟Բ։)


Գնդաձեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sphericity.

NBHL (1)

Բոլորակութիւն. գնտակի պէս ձեւ ունենալը, կլորութիւն.


Գնդապետ, աց

See full entry →

s.

brigadier, colonel.

NBHL (1)

Պետ գնդի զօրուն. զօրապետ միոյ գնդի.


Գնդեմ, եցի

See full entry →

va.

to make round or spherical;
to condense;
to become round.

NBHL (2)

Գնդաձեւ առնել. բոլորել. կծկել. խտացուցանել. սեղմել. կր. գնդանալ. կնտել, թօփ կամ կունտ ընել՝ ըլլալ, սըխմել, սըխմըւիլ.

Շուրջ արգելեալ փակի թոքովն սիրտն ... գնդելով եւ ընդ նմա խառնելով, զարգելեալ ի փոթուածս զշունչն ի հարկէ ճնշելով ի դուրս յղէ. (Նիւս. կազմ.։)


Գնչու

See full entry →

adj.

gipsy.

NBHL (1)

Սկսեալ էր (լեզուն) այլայլիլ եւ խախտիլ ի գնչու եւ ի լեզուատ, յատամնատ եւ ի շրթնատ մարդկանէ. (Վրդն. ծն.։)


Գոգաձեւ

See full entry →

cf. Գոգաւոր.

NBHL (1)

Որ ունի զձեւ գոգոյ. գոգաւոր. գոգեալ. փո՛ս. չուգու՛ր.


Գոգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be hollow, to become hollow.


Գոգաւոր

See full entry →

adj.

hollow, concave.

NBHL (1)

Որ ունի զգոգ. գոգեալ. փոր կապած, խոռոչ եղած ներսէն, դրսէն ալ ուռած.


Գոգեմ, եցի

See full entry →

va.

to dig, to hollow;
to contain, to include.

NBHL (4)

Գոգաձեւ առնել. խորել, փոսորակել. փորել, խորունկցնել, փոսցնել.

Որ արար զերկինս, եւ մածոյց զնա ... զի գոգեացն ի վերուստ վասն լոյծ ջուրցն։ Երկինք իբրեւ զձեղուն ինչ գոդեալ գմբեթաձեւ ի վերուստ ձգեցան։ Ընդէ՞ր այնպէս գոգեալ գմբեթաձեւ են երկինք, եւ ոչ իբրեւ զհարթ ինչ ձեղուն. (Ոսկ. ես.։)

Սակաւ բանիւքս այսոքիւք զամենայն ... յինքեան գոգեալ ունի. (Կոչ. ՟Ե։)

Արար զծովն ձուլածոյ ... գործ բոլորշի ... եւ գոգեալք երեսուն եւ երեք կանգնովք պատէին զնա շուրջանակի. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 23։)


Գոդի, դեաց

See full entry →

adj.

leprous;
venereal

NBHL (1)

Կազմեաց եւ գոդեաց տունս. (Յիշատ.։)


Գոլորշանամ, ացայ

See full entry →

vp.

to evaporate.

NBHL (1)

Յորժամ լցեալ պարունակքն լինին աճեամբն զոր գինի ի վեր գոլորշացեալ բերէ. (Բրս. արբեց.։)


Գոհանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to thank, to return thanks.

NBHL (2)

εὑχαριστέω gratias ago, ἑξομολογέομαι confiteor, glorifico Գոհ սրտիւ շնորհ ունել բարերարին. շնորհակալ լինել. գոհաբանել, եւ երախտապարտ զանձն խոստովանել. գոհութիւն տալ, շնորհակալ ըլլալ.

Զայս միւսանգամ գոհացայց (եբր. հօտա) զտեառնէ. եւ կոչեաց զանուն նորա յուդա. եբր. եհուտա, այսինքն խոստովանութիւն, գոհութիւն։


Գոհացողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

grace, thanksgiving, thanks;
— or Խորհուրդ գոհութեան, Eucharist.

NBHL (1)

Գոհացողութեամբ զցաւս մարմնոյդ ընդունել. (Ճ. ՟Ա.։)


Գոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գոհացողութիւն.

NBHL (1)

Գոհութիւն ուրախութեան է ծնունդ. (Լմբ. սղ.։)


Գողանամ, ացայ

See full entry →

va.

to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.

NBHL (3)

Զիրաւունս գողանան զարդարոյն. իբր որսալ, յափշտակել։

Զի մի՛ զյարութեան բան գողացեալ ինքեանք, զնոցա պղերգութիւն եւ քուն լինել պատճառս հանցեն անմահին մարմնոյ գողութեան. (Վահր. յար.։)

Զմարդկային միտս գողանայ, եւ պատճառ զկանոնս ունի. (Կանոն.։)


Գողացիկ

See full entry →

adj.

clandestine, stealthy.

NBHL (1)

λαθραίος clandestinus Գողացմամբ ելեալն. գողունի. գաղտնածածուկ.


Գողեմ, եցի

See full entry →

va.

to hide, to conceal;
to rob.

NBHL (1)

Եւ այլ անունս գողէին. (Միխ. աս.։)


Գողուղի

See full entry →

s.

by road.

NBHL (1)

Գողուղի (կամ գողունի) հետեւանաց արահետ. (Պիտ.։)


Գողտր

See full entry →

adj.

mild, delicate, soft, morbid.

NBHL (1)

Ըստ մարմնոյն վտիտ եւ գողտր, եւ ըստ գունոյն շեկ կամ թուխ. (Տօնակ.։)


Գողտրիկ

See full entry →

cf. Գողտր.

NBHL (1)

Կերակուր գողտրիկ, հեշտ եւ սիրելի։ Հաճո՛յ եւ գողտրիկ է աստուծոյ։ Հեշտ եւ գողտրիկ անուն գաւառականաց՝ քոյր. (Փիլ.։)


Գողօն, ի

See full entry →

s.

theft, larceny, thing stolen.

NBHL (5)

Ի գողօնս համարեալ լիցի ինձ։ Ես յանձնէ տուժէի զգողօնի (կամ զգողունի) տուընջեան, եւ զգողօնի (կամ զգողօնս) գիշերոյ. (Ծն. ՟Լ. 33։ ՟Լ՟Ա. 39։)

Եւ ի գողոց գողունք խնդրին. (Յիսուս որդի.։)

Զյափշտակեալսն եւ զգողունսն ոչ ընդունի աստուած. (Սարկ. լս.։)

Երկեան ի փոքր գողունիցն. (Եփր. թագ.։)

ԳՈՂՕՆ ԳՈՂՕՆՔ. κλέμμα, κλοπή furtum գրի եւ ԳՈՂՕՆԻ, նիք, նէք. կամ ԳՈՂՈՒՆՔ. Գողունի ինչ. իրք գողացեալք. գողցած բան.


Գոճմորու

See full entry →

s. bot.

salsify, goat's beard.

NBHL (1)

ԳՈՃԱՄՈՐՈՒՍ կամ ԳՈՃՄՈՐՈՒ. Ի բժշկարանի մեկնի Քօշմօրուք, աֆթիմոն, հայֆարիխոն. եւ ի բառս Գաղիանոսի երեւի լինել անուն խիժի իրիք։


Գոյական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

that exists;
substantive.

NBHL (2)

Գոյաւոր. էական. հաստատուն. եւ Գոյակ.

Իսկ Գոյական անուն հակադրեալ ածականի, առեալ է առ յետինս ի լտ. բառէս substantivum, որ է գոյացական. ըստ ոմանց ասի Էական. եւ ըստ սիմոնի ջուղայեցւոյ՝ Ենթակայական։ Այլ ըստ Հին քեր. cf. ԻՍԿ։


Գոյականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, essence.

NBHL (1)

Ոչ ունկան գոյականութիւն, եւ արագապէս մտառեալ լսէ։ Այս ճարպ պարարտութեան՝ երկրի թանձրութեան՝ հողանիւթ գոյականութեան. (Նար. ՟Հ՟Է. ՟Ղ՟Ե։)


Գոյակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same nature;
consubstantial, coexistent.

NBHL (1)

Վասն զի է բնութեամբ աստուած, բնութեամբ աստուծոյ եւ հօր համաբուն եւ գոյակից. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (1)

Գոյացաւ անայլայլապէս. վասն զի մնաց աստուած. եւ գոյացաւ ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ. այսինքն մարմին եւ հոգի բանական ըստ ճշմարտութեան ունելով. (Մաքս.։)


Գոյարան

See full entry →

cf. Գոյապետ.

NBHL (1)

Բուն աղբիւր գոյութեան. գոյացուցիչ.


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (5)

Որչափ ի գոյացութենէ առաքինութեան սխալեալք հանդիպեցին բազումք. այսինքն ի բուն իսկութենէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

Որպէս հեռի ունին զգոյացութեան եւ զորակութեան բան, այսպէս եւ ատրբերեալ տայցեն զներգործութիւնն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ոչ գոյութիւն ունի չարն, այլ առանց գոյացութեան է, բարւոյ աղագաւ՝ եւ ոչ ինքեան եղեալ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)

Ո՞չ ահա ամենայն աշխարհս՝ արարչին բոլորեցուն է գոյացութիւն. (Եղիշ. ՟Է։)

Ոմանք գոյացութիւն ունին ... ոմանք երկբայաբար ունին զգոյացութիւն, եւ այլն. (Սահմ. ՟Ա։)


Գոյաւոր, աց

See full entry →

adj.

existing, extant;
rich, opulent, wealthy.

NBHL (3)

Բուն գոլոլվ գոյաւոր, եւ կենդանի ի կենդանի հօրէ։ Քանզի է որդի կենդանի եւ գոյաւոր կամք հօր, եւ բանն նորա՝ որով զամենայն ինչ գործէ. (Կիւր. գնձ.։)

Քան զմեծատունսն գոյաւորք հանդիպին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31։)

ԳՈՅԱՒՈՐ. εὑπορώτερος opulentior Ունօղ զգոյս ընչից. ընչեղ. մեծատուն. ունեւոր. վարշը.


Գոյաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence;
substance;
creature.

NBHL (2)

Ոչինչ աւելի ունել վայելչութիւն կամ գոյաւորութիւն քան զպայծառութիւն ծաղկին. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

ԳՈՅԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. իբր Գոյք. ինչք. մեծութիւն. ունեւորութիւն, ունեցածը.


Գոյեղաբար

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Ստորոգի գոյնն սպիտակին գոյեղաբար։ Որք նոյն տեսակի գոյեղաբար գոն, եւ ամենեցուն նմանեացն գոյեղաբար գոն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյեղինաբար

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Եթէ գոյեղինապէս ծնեալն ժառանգէ զծնողին էութիւն՝ ունելով զայս յինքեան, եւ ունի զամենայն ինչ զհօրն որդի, գոյեղինապէս ուրեմն ծնաւ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյնագոյն

See full entry →

adv.

in divers colours.

NBHL (1)

ποικίλος, παντοῖος varius, variegatus որ եւ ԳՈՒՆԱԳՈՅՆ. Պէսպէս գունով. բազմերանգ. երփն երփն. ազգի ազգի. զանազան. գունզգուն. (րէնկ րէնկ, կիւնակիւն, կէօնէ կէօնէ.)


Գոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

NBHL (2)

Ոմանք աներկբայաբար ունին զգոյութիւն. որպէս մարդ մարդ, ձի, արծուի, որք խոստովանաբար գոն. (Սահմ. ՟Ա։)

Երրորդ յերկոցունցն միջին շարախառնեաց տեսակ գոյութեան. (Պղատ. տիմ.։)


Գոնեայ

See full entry →

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

NBHL (2)

Գոնեայ մեք արժանի ըստ մեղացն մերոց՝ զոր գործեցաքն, ընդունիմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

Գոնեա թերեւս զթերահաւատութիւն իւրեաց պատրուակեալ ունելով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Գոնջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to have the scurf.

NBHL (1)

ԳՈՆՋԱՆԱԼ. Խեղանալ. գօսանալ. կամ Քոսոտիլ. բորոտիլ. ունել զկեղ ի գլուխ, եւ այլն.


Գոչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.

NBHL (1)

Գոչեա՛. եւ ասեմ, զի՞նչ գոչեցից։ Զի՞ գոչես առ իս։ Գոչել առ աստուած։ Ի մէջ արձագանգաց գոչեսցեն։ Գոչել ուրախութեամբ։ Դիմեսցեն իբրեւ զառիւծունս։ Գոչեսցեն եւ յարձակեսցին։ Զոր օրինակ գոչեսցէ առիւծ։ Գոչեցին եւ խռովեցան ջուրք նոցա։ Գոչեսցեն ալիք նորա։ Ձայն նոցա իբրեւ զծով գոչեսցէ։ Մկանունք ազդաց բազմաց իբրեւ զջուր գոչեսցեն, եւ այլն։


Գոռոզաբար

See full entry →

adv.

haughtily, proudly.

NBHL (1)

Բանսարկուն գոռոզաբար տիրեալ էր մարդկային բնութեանս. (Կիւրղ. ղկ.։)


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (1)

Զառաջնորդն մի՛ գոռոզանալ պատուովն։ Զն՞նչ է գոռոզանալն. ամենայն որ ոչ վասն պիտոյից, այլ վասն պաճուճանաց առեալ, գոռոզութեան ունի ամբաստանութիւն. (Բրս. հց.։)


Դժուարագիւտ, ից

See full entry →

adj.

rare, curious, difficult to find.

NBHL (1)

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)


Դժուարագործ

See full entry →

adj.

difficult, painful.

NBHL (1)

Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։


Դժուարաժայռ

See full entry →

adj.

steep;
rough, rugged.


Դժուարակատար

See full entry →

adj.

impracticable, difficult to execute.

NBHL (1)

Եթէ թողոյր ամենեցուն, դժուարակատար զառաքինութիւնսն գործէր. (Ոսկ. ես.։)