Your research : 1 result for փերթ

Փերթ, ի, ից exact entry

s.

piece, bit.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

(ի հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկայութեան) «կտոր» Վրք. հց. ա. 703. Վստկ. 156. Առաք. պտմ. 290 (գրրի հա-տոր կամ թիւ ցոյց տալու համար). որից փերթել «պատառոտել (մարմինը)» Բոս-մրկ. միափերթ «միակտուր, միաձոյլ» Մխ. այրիվ. 8, Թղթ. դաշ. 27 կամ միափերթի Մին. համդ. 134. սեկափերթ «կաշիի կտոր» Մարթին. փերթկար «հնակարկատ» Վրդն. առակ. 172. հմմտ. փերթ Ակն. Ալշ. «կար-կատան անելու կտոր (կաշի կամ շոր)»։

ԳՒՌ (dialectal) Ալշ. փերթ, Մշ. փերթ, փերտ, Ախց. Սեբ. փէրթ, Պլ. փէռթ, Հճ. փէյթ, Մրշ. փէյթ «մեծ կտոր (մսի, ապուխտի, կաշիի ևն)».-յատկապէս Ակն. «կաշիի կտոր՝ կօ-շիկ կարկատելու համար» և Ալշ. «շորի կր-տոր՝ կարկատանի համար»։

NBHL (1)

Միայն փերթ ինչ քրձոյ եդեալ ունէր ի վերայ ամօթոյ իւրոյ. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Entries' title containing փերթ : 3 results

Միափերթ

adj.

of a single piece.

· Calfa

NBHL (3)

Որ է մի փերթ ողջոյն. միաձոյլ. միապաղաղ. միակտուր, մէկ կտօրէ.

Վերին երուսաղէմ ... երկոտասան դրամբք՝ միափերթ մարգարտօք յօրինեալ. (Մխ. այրիվ.։)

Զոսկեղէն զսկիհ, եւ զմաղզմայ ի միափերթ ականց տպազիոնաց բազմակշռաց. (Թղթ. դաշ.։)


Սեկափերթ

s.

morocco-piece.

· Calfa

NBHL (1)

Զսօլեր, զկօշիկ, եւ զսեկափերթս զամենայնն կերաւ. (Մարթին.։)


Փերթեմ, եցի

va.

to tear, to rend, to lacerate.

· Calfa

NBHL (1)

Խզեն զհերս, եւ փերթեն զերեսս. (Բրսղ. մրկ.։)


Definitions containing the research փերթ : 19 results

Թրուշայ, ից

s.

rag, tatter;
glass beads, rings;
trifles, toys.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Բառարանները մեկնում են զանազան ձևերով. այսպէս՝ Հին բռ. «թրօշակ կամ թրուշակ. անարգ կամ անգէտ, և կարթ. կամ թրուանշա, անաետան»։-Բառ. երեմ. էջ 122 թրուանշայ «անպի-տան» և թրուշակ «անարգ»։-ՀՀԲ չունի թրուշայ, այլ սրա փոխարէն թրու՝ որ տես առանձին։-ՆՀԲ. «թուի դրօշ, պրս. տիրէֆշ, իբր փերթ կտաւոյ... որպէս և տիւրիյշէ՝ է ազգ թաշկինակի»։-ՋԲ «փերթ կտաւոյ, քուրջ. կամ տաշեղ և կամ ուլունք»։-ԱԲ «քուրջ, ուլունք, որ և իցէ չնչին՝ հասարակ բան».-իսկ ՀՀԲ-ի հաւատարիմ հետևորդ ՓԲ ան-գիտութեամբ նշանակել է թէ՛ թրու և թէ՛ թրուշայ ձևերը։-Հիւնք. ուղիղ է հասկանում «սուտ, շինծու մարգարիտ», սայց սխալ է մեկնում իբրև պրս. duiri sāh «թագաւորական մարգարիտ», ծաղ-րական մտքով (durr արաբերէն բառ է, ուստի մեզ հետ գործ չունի)։ ԳԲ էջ 534 ունի թրուշայ «քուրջ, ուլունք, որևիցէ չնչին հասարակ բան», իսկ էջ 397 դը-րուշայ «ադամանդի նմանող բաղադրու-թիւն, սրչայ, strass» իբրև գաւառական բառ, վերջինը շատ հետաքրքրական պի-տի լինէր, բայց կարծեմ սխալման ար-դիւնք է։ Փորթուգալ փաշա, Եղիշէ 421 պազենդ. տարեօշ, յգ. տարեօ շա՛ «աղ-քատ, տնանկ»։-Բոլորովին տարբեր է Երև. թրիշա «կտոր, մաս», որ փոխա-ռեալ է պրս. [arabic word] tiraša «տաշեղ» բառից։

NBHL (1)

Բառ անյայտ, որ թուի Դրօշ. պ. տիրէֆլ. իբր փերթ կտաւոյ. քուրջ. պէզ փարչասը. որպէս եւ տիւրիւյշէ ՝ է ազգ թաշկինակի.


Կապերտ, ից

s.

piece of linen or of cloth;
— հնոտի, tatter, rag.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ «փերթ կապայի կամ քէպէի»։ Վ. Ա. Ա. (Ազգասէր Արարատեան, Կալ-կաթա 1848, էջ 96) հանում է կա, կայ. կաց, կայան «տեղ»+պերտ=փերթ «կտոր» բառերից. կափերթ է բնիկ հայ բառ, որ ցոյց է տալիս թէ այս աոհես-տը նախ ծաղկեցաւ Հայաստանում, ո-րից նիւթն ու անունը փոխ առին օտա-րազգիները։ Հիւնք. կապարճ բառից։ Հացունի, Պատմ. տարազի, էջ 7 կապ բառից։

NBHL (1)

ῤάκος, ῤῆγμα panniculus, pannus, vestis detrita, fragmentum, ruptura σάκκος saccus ἰμάτιον vestimentum. Իբրու փերթ կապայի, կամ քէպէի. Պատառ պաստառի, կոտորակ ձորձոյ. հանդերձ անարգ, մաշեալ, պատառատուն. ցնցոտի. գրգլեակ. կտաւ բրդեայ, ցփսեայ. քուրձ. ծուէն. լաթի կտոր, քուրջ, շոր, կարկտանք.


Կտաւոտեակ

s.

piece of linen, rag, cloth;
swathing linen.

· Calfa

NBHL (1)

λέντιον linteum. Դոյզն կապերտ կամ փերթ կտաւի. աղքատին սփածանելի, զգեստ, խանձարուր, եւ այլն.


Հատոր, ոց

s.

part, bit, shred, fragment, stump;
volume, tome;
— հոգւոյս, my life ! my darling ! my love !.

· Calfa

NBHL (1)

τμήμα segmentum, frustyum ὐπόλημμα pars desumpta, reliquum. Հատուած. կոտոր. մասն. փերթ. կտոր.


Պաստառ, ի, աց, ռունք, ռանց

s.

fine linen or stuff, byssus;
tapestry, carpet, blanket;
— դամասկացի, damask.

· Calfa


Ցնցոտի, տւոյ, տեաց

adj. s.

worn out, old, ragged, tattered;
old clothes, rags, tatters, rubbish.

· Calfa

NBHL (1)

(ի բառէս Ձունձ կամ Ցունց) ῤάκος, ῤάκιον lacera vestis, detrius panniculus ῤάκινος panneus. Հնոտի. պատառատուն. եւ Կարկատեալ ձորձ. զգեստիկ. գրգլեակ. փերթ. կապերտ.


Փարաքումն, ման

s.

luxury.

· Calfa

NBHL (1)

Փարաքմունս. պարսկերէն՝ փերթ փերթ ասէ. որ է այլեւայլ մեղքն. (Լծ. նար.։)


Փեղկ, ից

s.

tent-curtain, curtain;
linen;
breadth;
— լերանց, side or spur of mountains;
— պատուհանաց, shutter.

· Calfa


Տասնփեղկեան

adj.

of ten curtains, shutters, pieces or breadths.

· Calfa

NBHL (1)

δέκα αὑλαίας decem aulea, cortinas. Որոյ են տասն փեղկք, փերթք, օթոցք, առագաստք.


Բաղարջ, ից

adj. s.

unleavened, azymous;
unleavened bread, azyme.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի-ա, ո հլ. «անխմոր հաց (իբր գոյական) կամ անխմոր, չխմորուած (իբր ածական)» ՍԳր. (գրուած բաղարճ Եփր. ա-ւետ. 279, 280). որից բաղարջակերք ՍԳր. բաղարջընծայ Նար. էջ 252. բաղարջեայ Ե-պիփ. ծն. բաղարջիկ «փոքրիկ բաղարջ հագ» Վստկ. 102. նաև բաղրջուկ «մոլոշ բոյսը, փիփերթ, malva» Բժշ. (վերջինիս նշանա-ևութեան զարգացման համար հմմտ. արաբ. [arabic word] xubbāz «մոլոշ»՝ xubz «հաց» բառից, ռուս. գւռ. калачики «մոլոշ»՝ калачь «ճեր-մակ հաց» բառից. հմմտ. նաև հյ. ճնճղկա-բլիթ, հացուպանիր, ճնճղկի հաց)։


Բարակ, աց

adj.

subtile;
— ցաւ, ջերմ, phthisis;
cf. Նուրբ;
brach (sporting dog);
nitre;
cf. Բորակ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հներից Լծ. նար. փարաքմունք «խենե-շութիւն» մեկնում է «պարսկերէն փերթ փերթ ասէ, որ է այլևայլ մեղքն» (սրա-նով պէտք է հասկանալ անբնական իւաոնո ոնը եանայս. հմմտ. Ղևտ. ժթ. 19=Օր. իբ. 9 «Զայգի քո մի՛ վարեսցես այլևայլ», որ շատեր այս առումով են հասկանում)։ ՆՀԲ և ՋԲ (նոյնպէս և Աւե-տիքեան, Մեկն. Նար. Վենետիկ 1859, էջ 228) դնում են պրս. պարագ «շուն»։ Հիւնք. փարախ բառից։ Փորթուգալ փա-շա, Եղիշէ 467 բարակ «նուրբ» բառն է, իբր թէ «բարակ գլխով կամ բարակ մարմնով շուն»։ Bugge IF 455 իտալ. bracco, baiacco «որսի շուն» բառի հետ. որ մերժում է Հիւբշ. 343։-Բառիս հետ նոյն են ըստ Նորայր, Կոր. վրդ. 222 ֆրանս. braque, անգլ. brach «որսի շուն, մի տեսակ քերծէ»։ Բայց անգլ. brach, ինչպէս և հֆրանս. brac, իտալ. bracko հոմանիշից, որի հետ նոյն է մլտ.=հին ֆրիզ. barm-braccus (ըստ Kluge 70)։ Բայց յայտնի չէ թէ այս վերջինի՝ ծագումն ինչ է։ Սրա հետ նո՞յն են արդեօք թրք. [arabic word] baraq տեսակ որսի շուն, рoдъ nуделя», որ Будаговь 1, 251 կցում է ֆրանս. braque բառի հետ, առանց նկատի առ-նելու չաղաթայ. [arabic word] badaq հոմանիշր, որ փոխառութեան գործը խանգարում է։


Զոքանչ, ի

s.

mother-in-law, mother of the wife.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ռ. Սեբ. զօքանչ, Խրբ. Մրղ. Պլ. զօքանչ, զօնքանչ, Ախց. Կր. Սլմ. զօնքանչ, Մշ. զօկանչ, Տիգ. զօնքmնչ, Մկ. Վն. զէօք-անչ, Ոզմ. զիւք'mնչ, Ասլ. զպքաչ, զաքաշ, Ալշ. զօնկաճ, Հմշ. զօքօնչ, Տփ. զօ՛նքաճ,-Աժտ. Երև. զանքաչ, Շմ. զանքօչ, Ջղ. զան-Բուչ, Գոր. զէ՛նքէօչ, Մղր. զէնքիւչ, Ղրբ. կոչ, Ագլ. զա՛նքուչ, յա՛նքուճ, զա՛նքուճ, յա՛ն-զէ՛մքուչ,-իսկ Զթ. Հճ. Մրշ. առանձին զո-քան» բառը կորցնելով՝ թրք. qaуn-ana «զո-քանչ» և qayn-ata «աներ» բառերի կազմու-թեան համեմատ՝ շինել են Զթ. զըքըչմmր «սոքանչ», զըքըչբօբ «աներ», Մրշ. ըզքիչ-բօբ «աներ», Հճ. իքիչմօյ «զոքանչ», իքիչ-բօբ «աներ»։-Գաւառականների մէջ նոր կազմուած բառեր են զոքանչատես, զոքան-չացու, զոքանչերթ, զոքանչփերթիկ։


Ճակ

s. adj.

mare;
humid, damp, moist.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«կտոր, փերթ, շառաշիղ». առանձին չէ գործածուած. գտնւում է միայն աղուճակ (ի-ա հլ.) «աղի մեծ կտոր» բառի մէջ՝ Ոսկ. ես. անստոյգ բառ է. որովհետև աղուճակ կարելի է բաժանել նաև աղգուճակ։


Հազար, աց

adj. adv.

thousand;
immense, innumerable;
—, —ս, thousand times;
—ք —աց, million;
—ս հինգ արանց, five thousand men;
զօրութեամբ —օք, with an army a million strong;
քոյր մեր, եղիցես ի —ս եւ ի բիւրս, o sister! may your posterity be as the sand of the sea-shore;
— եւ բիւր դէպ եթէ գտցի ոք, if by chance, it happens;
ամն արժանի յիշատակաց — ութ հարիւր եօթանասուն եւ ութ, the memorable year one thousand eight hundred and seventy eight.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ախց. Գոր. Երև. Խրբ. Կր. Հմշ. Ղրբ. Ննխ. Շմ. Պլ. Ռ. Սեբ. Սչ. Տփ. հազար, Ասլ. հազար, հmզmր, Ալշ. Մշ. հmզար, Տիգ. հm-զmր, Երև. հզար, հազար, Սվեդ. հազզուր, Հճ. հազօյ, Զթ. հազօյ, հազոր, Ագլ. հզզէօր, Մկ. Ոզմ. Սլմ. Վն. խmզmր, Մրղ. խmզզmր, Ջղ. ղզար։ -Նոր բառեր են՝ հազարանոց, հազարագեղ, հազարաշէնք, հազարթերթիկ, հազարփերթիկ, հազարգարուն, հազարաթող։


Հազար, ոյ

s. bot. cos lettuce;
վայրի —, lettuce.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ախց. Գոր. Երև. Խրբ. Կր. Հմշ. Ղրբ. Ննխ. Շմ. Պլ. Ռ. Սեբ. Սչ. Տփ. հազար, Ասլ. հազար, հmզmր, Ալշ. Մշ. հmզար, Տիգ. հm-զmր, Երև. հզար, հազար, Սվեդ. հազզուր, Հճ. հազօյ, Զթ. հազօյ, հազոր, Ագլ. հզզէօր, Մկ. Ոզմ. Սլմ. Վն. խmզmր, Մրղ. խmզզmր, Ջղ. ղզար։ -Նոր բառեր են՝ հազարանոց, հազարագեղ, հազարաշէնք, հազարթերթիկ, հազարփերթիկ, հազարգարուն, հազարաթող։


Սեկ, ի, ոյ

s.

dressed leather, morocco, cordwain.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«կաշի, կոկած մորթ (գրքի կողի. կօշիկի, վահանի ևն), մէշին» Մաշտ. Մար-թին. Վստկ. 189. Միխ. աս. 164. Մխ. դտ. 245, որից սեկափերթ Մարթին։


Փուրծ

s.

broken piece, bit, chip, splinter, fragment;
— կտաւոյ, shearings or flue of linen or cloth, stuff, hards.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Müller SWAW 41, 13 արամ. [hebrew word] plt ձևից փոխառեալ կամ աւելի հաւա-նաբար զնդ. pərəϑ։-Հիւնք. փրկել բա-յից։ Scheftelovitz BВ 28, 309 լեթթ sprauga «ցանկապատի մէջ պատա-ռուածք»։ Գաբրիէլեան ՀԱ 1909, 222 փերթ բառի մէկ ուրիշ ձևն է։


Փրփրեմ, եցի

va. vn.

to cause to froth, to cover with foam;
cf. Փրփրամ;
— առ կատաղութեան, to foam with rage, to fume with anger.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Էնկ. թրքախօս հայոց մէջ փրփը-րեմ (Բիւր. 1898, 865), Սվեդ. փրփրէօս, Ագլ. փրփmրիւն, Ջղ. փէրփէրան (նոր փո-խառութիւն պարսկերէնից), Ղափան՝ պըր-պըրա՛ն, Կր. փիրփիրի, Խն. փարփար, Խրբ. փէրփէր, Մկ. փառփառ, Մշ. փարպառ, Ալշ. փmռօփmռօ (որ թուի թէ նշանակում է «օճառախոտ կամ օշինդր»).-Ըստ Մշ. ժողովրդական ստուգաբանութեամբ բառա ծագում է փառ «կտոր» ձևից, իբր թէ փառ-փառ «կտոր կտոր, փերթ փերթ տարածուած բոյս»։


Փրփրեմ, ի

s. bot. portulaca;
cf. Անմեռուկ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Էնկ. թրքախօս հայոց մէջ փրփը-րեմ (Բիւր. 1898, 865), Սվեդ. փրփրէօս, Ագլ. փրփmրիւն, Ջղ. փէրփէրան (նոր փո-խառութիւն պարսկերէնից), Ղափան՝ պըր-պըրա՛ն, Կր. փիրփիրի, Խն. փարփար, Խրբ. փէրփէր, Մկ. փառփառ, Մշ. փարպառ, Ալշ. փmռօփmռօ (որ թուի թէ նշանակում է «օճառախոտ կամ օշինդր»).-Ըստ Մշ. ժողովրդական ստուգաբանութեամբ բառա ծագում է փառ «կտոր» ձևից, իբր թէ փառ-փառ «կտոր կտոր, փերթ փերթ տարածուած բոյս»։