cf. Դաւանակից.
Համակրօն դաւանահամբոյր գործակցօք. (Նար. առաք.։)
yellow.
Զմրուխտն կանաչ է, եւ դեղնագոյն. (Վրդն. ել.։ Տօնակ.։)
earth, ground, soil.
Ոմանք զերկիր (պաշտեցին), եւ դեմետր յորջորջեցին. (Տօնակ.։ Շ. բարձր.։)
penny, denier, denarius.
Բառ լտ. տէնա՛րիուս. յորմէ յն. տինա՛րիօն denarius δηνάριον եւ այլազգ. տիյնար. տինար. իբր Տասնոց կամ տասն դրամնոց. նոյն ընդ Դահեկան, պէսպէս առմամբ՝ որպէս պղնձի, արծաթի, եւ ոսկի.
cf. Դեռաբողբոջ.
Երիտասարդ եւ դեռաբոյս. (Տօնակ.։)
recently born or produced;
that has recently engendered.
Դեռածին մանուկ, մանկունք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։ Տօնակ.։)
Որդիս իմ դեռածին է։ Մինչդեռ դեռածինն էր. (Եփր. ի տեառնընդառաջ.։ Տօնակ.։)
neophyte, newly converted to christianity.
Զի մի՛ ի պաշտօն դեռահաւատ բարբարոսացս առցի ազգաց. (Խոր. ՟Բ. 8։)
Պաշտօն դեռահաւատ առցես յազգաց. (Ոսկ. լս.։)
cf. Դեռակիրթ.
Կրկնեսցուք զդեռավարժ բանից մերոց ընթացս. (Տօնակ.։)
fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.
Եկեալ ի դէպ նոցա ճշմարիտ առակն զգօնութեան. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 25։)
price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.
Ետ գինս, եւ եմուտ ի նա. (Յովն. ՟Ա. 3. յն. նաւլօն։)
ear-ring, buckle, ear-drop.
Գինտք ձօնեալք զականջաց կախիցին կամ զարանց կամ զկանանց. (եւ այլն. Եղիշ. դտ.։)
wine-colour.
Յասպիս բազմագոյն եւ գինէգոյն. (Տօնակ.։)
nocturnal.
Գիշերական պաշտօն, հսկումն, հսկմունք, հանդարտութիւն, փորձութիւնք, ցնորմունք. (Լաստ.։ Տօնակ.։ Սարգ.։ Վրք. հց. ձ։ Բրս. հց. եւ Բրս. թղթ.։)
knowing, wise, experienced.
Յիրաւի ասեն առակքն, թէ ինքեանց գիտակքն՝ իմաստունք են. (Տօնակ.։)
head-ache.
Զկրօնաւոր ոմն ժրաջան ի ժամ յառնելոյն յաղօթս՝ ունէր սարսուռ եւ գլխացաւութիւն. (Վրք. հց. ձ։)
head;
chief;
summit, top;
individual;
the first place, the first rank;
— գրոց, chapter;
— նաւի, prow;
— գործոց, master-piece;
— ցամաքի, point, cape;
— անկեան, angular stone;
— սեան, capital;
— գրամոց, capital, funds, principal, capital or principal sum;
ըստ գլխոյ, ըստ գլխոց, ըստ —, առ —, by head, for each person;
so much a head;
զայն ութ օրն ի —, all this week;
ծածկել —, to be covered, to put on one's hat;
բանալ զ—, to uncover, to take off one's hat;
ի — հանել՝ տանել՝ ածել, to finish, to conclude, to bring to a head, to end, cf. Գլխաւորեմ;
ի — ելանել՝ հասանել՝ գալ՝ երթալ, to be finished or brought to a close, to end, to come to an end;
— ամսոց, the first day of the month, new moon;
— տարւոյ, new year's day;
— բանից, exordium, preamble;
point, article;
— ճանապարհաց, end of the street;
— տողին, beginning of a verse;
առնու Տէր զտէրդ ի զլխոյ քումնէ, Lord will take away thy master from thee;
ունել զթիւ գլխոց որդaւոցն, to take the number of the children;
քանի՞ —ք պատժոց, how many punishments ?
հանել ընդ —ն or ընդ կառափն զյանցանս ուրուք, to have one's revenge, to punish;
— ամբառնալ, to revolt;
անկանիլ զգլխով, to fall suddenly on the enemy;
դնել զ— ի կշիռս, to put one's life in jeopardy;
կալ ի —, to put one's self at the head, to be the leader;
— բանիցս, finally, at length, in conclusion.
Ապա թէ զգօնութեամբ ընթեռնումք, եւ ի գլուխ ելանեմք, բազում օգուտս շահիմք անտի. իմա՛ ի գլուխ հանել, կատարել։
to trace, to draw, to delineate, to design;
to project, to describe, to paint;
to sketch;
to write, to form.
Զպատկեր նախ կապարով գծագրէ արուեստաւորն ի տախտակի. (Տօնակ.։)
ruled.
Բանականին գծածք՝ ձայնից են նշանակք, եւ ձայնք՝ իմացմանց, իսկ իմացուածն՝ իրին. (Տօնակ.։)
cf. Գծծութիւն.
Էառ զկերպարանս գձձութեան։ Յանփառութենէ գձձութեանս մերոյ. (Ճշ.։ Տօնակ.։)
cf. Գծուծ.
Ի գծուծ եւ ի փոքրատար սկտեղս մտաց մերոց. (Տօնակ.։)
theft, robbery, rapine, expilation;
extortion, plunder.
κλοπή, κλέμμα, φώριον furtum Գողանալն. գործ գողաց. եւս եւ Գողօնք.
robbery;
stealth.
Գողանք. գողութիւն. եւ Գողօնք.
stolen, robbed;
unlawful, natural.
cf. Գողտր.
Զօրէն գողտրիկ եւ քաղցրահոս անձրեւաց. (Տօնակ.։)
turkois;
lapis lazuli.
λιγύριον lyncurius Քար պատուական կապուտակ՝ անթափանց, ոսկեգոյն երակօք. կայ եւ դեղինն։ (Ել. իը. 19։ լթ. 12. ըստ եբր. լէշմ։ Իսկ Եզեկ. իը. 13.) ըստ եբր. թարշիշ։ յն. միշտ դնի լիղի՛րիօն։ cf. ԼԻԳՈՒՐԻՈՆ կամ cf. ՂԻԳԻՐՈՎՆ, եւ cf. ՍՈՒՏԱԿ.
in divers colours.
ποικίλος, παντοῖος varius, variegatus որ եւ ԳՈՒՆԱԳՈՅՆ. Պէսպէս գունով. բազմերանգ. երփն երփն. ազգի ազգի. զանազան. գունզգուն. (րէնկ րէնկ, կիւնակիւն, կէօնէ կէօնէ.)
that sees, comprehends with difficulty;
obscure.
Իմաստքն դժուարատես. (Տօնակ.։)
cf. Դրժանք.
Դժրանօք չարին, կամ աւազակաց. (Լմբ.։ Տօնակ.։ Շ. ՟ա. յհ.։)
that carries, buries the dead.
Ցորչափ չէ շնչաբերեալ սաղմն, դիակիր է մայրն. (Տօնակ.։)
deacon.
Բառ յն. տիա՛գօնօն. διάκονος diaconus Պաշտօնեայ. սարկաւագ.
cf. Դիազարդութիւն.
Յայտ արար ... ի դիապատութենէն. (Տօնակ.։)
omentum.
ԴԻԿԼԻԿՈՆ լաւ եւս՝ ԴԻԿԼԻԴՈՆ. յն. տի՛գլիտօն. ի ձայնէս. δικλίς, δίκλιδος իբր Երկփակ. երկբացիկ, եւ այլն. ... պէսպէս առմամբ. եւ առանձինն՝ Թաղանթ որ պատէ ի ներքուստ իբրեւ պարկ զախոնդանս.
facet;
face, visage, presence;
sort, manner, fashion;
mask;
—ս արկանել, to mask, to put a mask on the face;
բառնալ զ—, to unmask;
— —, several, in several ways or manners.
Յաստեղս արեգակն, եւ ի կենդանին դիմակն. (Տօնակ.։)
Ամենայն դիմակօք լուծանելոց էր զմահու իշխանութիւն. (Տօնակ.։)
cf. Ընդդիմանամ.
Դիմացողացն տալ հրաժեշտ. (Տօնակ.։)
to cause to touch or strike.
Յայս միտս դիպեցոյց տէրն ի քառասներորդին զվերանալն. (Տօնակ.։)
idolatrous, idolator
Կռապաշտ, եւ կռապաշտական. դիցակրօն.
devoted to the worship of the devil.
Դիւամոլի անօրինին սմբատայ։ Ըստ դիւամոլին արտեմոնի. (Մագ.։ Տօնակ.։)
dedicated or sacrificed to the devil.
Նուիրեալ դիւաց. դիւաձօն. պիղծ.
Դիւանուէր սպանդք, կամ պանծանք, վրան, մեղք, պատկեր, քուրմք, տօնք. (Անան. եկեղ.։ Նար.։ ՃՃ.։ Տօնակ.։)
that worships the devil.
Պաշտօնեայ դիւի, եւ դից.
idolatry.
Պաշտօն դիւաց, եւ դից.
that turns easily, mutable, changeable;
convertible.
Լեզու դիւրադարձ. (Ածաբ.։ Բրս.։ Սարգ.։ Մաշկ.։ Տօնակ.։)
decayed, ruinous, that falls easily.
Գիտելով տեառն դիւրակործան զմեզ մտօք լեալս. (Տօնակ.։)
that agrees easily with his enemies.
Ամենեցուն միաբանելն յաստուծոյ պաշտօնն՝ դիւրահաշտ առնէ զաստուած. (Խոսր.։)
easy, condescending;
credulous;
credible, that can be easily believed.
Դիւրահաւանս առնել ձեզ. (Տօնակ.։)
trebly.
Թիւ եռակի բաժանի. դատ, կոճատ, եւ անհատ. (Տօնակ.։)
Եդաւ եռակի գիր ի վերայ խաչելոյն՝ վկայելով զնա թագաւոր. (Տօնակ.։)
triennial.
Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)
cf. Եռամեայ.
Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)
cf. Եռանդնոտ.
Եռանդնաշարժ սէր, կամ գնացք. (Տօնակ.։ Վրդն. ծն.։)
of three persons.
Զերիս տօնս յանդիման լինել երախարեօք եռանձնեայ տէրութեանն. (Նախ. ել.։)
music-master;
chief of musicians, leader of the band.
Գլուխ պարաւորացն, կամ երաժշտապետ երգոցն՝ մարգարէն դաւիթ. (Տօնակ.։)
Երկոտասան փոխելն (սաղմոսաց՝) երկոտասան երաժշտապետաց եկեղեցւոյ՝ առաքելոցն թիւ. (Ճ. ՟Թ.։ եւ Տօնակ.։)